Η κοινωνιολογία της πενθήμερης

Κρίσιμη παρα­μέ­νει η κατά­σταση της υγείας της 17χρονης μαθή­τριας από την Αλε­ξάν­δρεια Ημαθίας, η οποία το βράδυ της περα­σμέ­νης Τετάρ­της έπεσε στο κενό υπό αδιευ­κρί­νι­στες συν­θή­κες από τον δεύτερο όροφο ξενο­δο­χείου της Ρώμης, όπου βρι­σκό­ταν στο πλαίσιο 6ήμερης εκδρο­μής του σχο­λείου της.

Η μαθή­τρια νοση­λεύ­ε­ται στην εντα­τική μονάδα του Νοσο­κο­μείου «Αγιος Ευγέ­νιος» της ιτα­λι­κής πρω­τεύ­ου­σας με μηχα­νική υπο­στή­ριξη και δίνει τη δική της μάχη για τη ζωή, έχοντας στο πλευρό της τους γονείς της και έναν συνοδό καθη­γητή του 2ου ΓΕΛ Αλε­ξάν­δρειας, που παρέ­μεινε εκεί για να της παρέχει συν­δρομή.

Παράλ­ληλα δύο καθη­γη­τές γυμνα­σίου του Αλμυρού Μαγνη­σίας κατα­δι­κά­στη­καν πρό­σφατα από το Τρι­με­λές Πλημ­με­λειο­δι­κείο Βόλου σε φυλά­κιση 15 και 10 μηνών με ανα­στολή, ως υπεύ­θυ­νοι για πρό­βλημα υγείας που παρου­σί­ασε μαθητής κατά τη διάρ­κεια σχο­λι­κής εκδρο­μής το 2008, στην οποία ήταν συνοδοί. Οι εκπαι­δευ­τι­κοί, που κάθισαν στο εδώλιο έπειτα από μηνυ­τή­ρια αναφορά των γονέων του μαθητή, κρί­θη­καν ένοχοι για σωμα­τική βλάβη από αμέλεια.

Με αφορμή την πρό­σφατη δικα­στική απόφαση, η ΕΛΜΕ Μαγνη­σίας επι­ση­μαί­νει ότι το πρό­βλημα εστιά­ζε­ται στο ότι οι εκπαι­δευ­τι­κοί «σηκώ­νουν όλο το βάρος των ευθυνών και όλοι, ακόμη και η Δικαιο­σύνη, ζητούν από αυτούς να είναι υπεύ­θυ­νοι για τα πάντα, να είναι γνώστες των πάντων, και κυρίως να απο­τε­λούν τα εξι­λα­στή­ρια θύματα για οποιο­δή­ποτε κακό προ­κύ­ψει φταίνε δε φταίνε… Ανε­πι­θύ­μητα συμ­βά­ντα πάντα θα υπάρ­χουν στις σχο­λι­κές εκδρο­μές, αλλά δεν μπορεί ο εκπαι­δευ­τι­κός να είναι ο αδύ­να­μος κρίκος της αλυ­σί­δας ή ο “απο­διο­πο­μπαίος τράγος” που θα φορ­τώ­νε­ται κάθε φορά τις ευθύνες».

Η άμεση εμπει­ρία για τα πρόσωπα, τα αντι­κεί­μενα, τα φαι­νό­μενα και τα γεγο­νότα είναι πολύ­τιμη και απο­τε­λεί μια από τις μορφές που πρέπει να παίρνει η μαθη­σιακή δια­δι­κα­σία. Στο πλαίσιο αυτό οι σχο­λι­κές εκδρο­μές, μονο­ή­με­ρες ή πολυ­ή­με­ρες, που πραγ­μα­το­ποιού­νται με βάση τις σχο­λι­κές εγκυ­κλί­ους κάθε χρόνο από όλα τα σχολεία της χώρας μας, φαί­νε­ται ότι θέλουν να εξυ­πη­ρε­τή­σουν τους παρα­πάνω στόχους. Το ίδιο το νομο­θε­τικό πλαίσιο των σχο­λι­κών εκδρο­μών και η ρητο­ρική του παρα­πέ­μπουν στην ανάγκη του μαθη­τι­κού πλη­θυ­σμού για άμεση εμπει­ρία και παρα­τή­ρηση αλλά και για ψυχα­γω­γία και «ξέσκα­σμα» μέσα από την επαφή με τη φύση.

Ολες οι έρευνες δεί­χνουν ότι ένα μεγάλο μέρος των νέων μας έχουν επι­σκε­φθεί τους βασι­κούς αρχαιο­λο­γι­κούς χώρους, τις Μυκήνες, τους Δελφούς, τη Βεργίνα, το Ναύπλιο κ.λπ. με τη συμ­με­τοχή τους στις σχο­λι­κές εκδρο­μές, ενώ ακόμη και την Ακρό­πολη οι μισοί μαθητές την έχουν επι­σκε­φθεί με το σχολείο.

Στο σημείο αυτό υπάρχει ακόμη μία διά­σταση της σχο­λι­κής εκδρο­μής. Οι οκτώ στους δέκα μαθητές των λαϊκών συνοι­κιών της Αθήνας ήρθαν σε επαφή με τα μουσεία, την Ακρό­πολη και τους άλλους αρχαιο­λο­γι­κούς χώρους απο­κλει­στικά μέσω των επι­σκέ­ψεων και των εκδρο­μών που διορ­γά­νωσε το σχολείο. Είναι φανερό ότι τα παιδιά στις περιο­χές όπου κατοι­κο­ε­δρεύ­ουν κατά κύριο λόγο εργα­τικά ή μικρο­ϋ­παλ­λη­λικά στρώ­ματα ωφε­λού­νται από τις σχο­λι­κές εκδρο­μές, μια και σύμφωνα με τις δικές τους δηλώ­σεις δεν απο­τε­λεί «οικο­γε­νειακή συνή­θεια» η επί­σκεψη στα μουσεία.

Και μόνο από αυτήν τη σκοπιά, της δυνα­τό­τη­τας δηλαδή που δίνεται μέσω των σχο­λι­κών εκδρομών-επισκέψεων σε χιλιά­δες μαθητές να έρχο­νται σε επαφή με «σημα­ντι­κούς τόπους» της χώρας μας, οφεί­λουμε να υπο­στη­ρί­ξουμε τη συνέ­χισή τους.

Ωστόσο, ορι­σμέ­νες πλευρές των σχο­λι­κών εκδρο­μών μένουν συνήθως στο περι­θώ­ριο των συζη­τή­σεων. Π.χ. οι σχο­λι­κές εκδρο­μές με δια­νυ­κτε­ρεύ­σεις απο­τε­λούν το όνειρο των μαθητών. Πρό­κει­ται για τη «μεγάλη έξοδο», μια μυθο­ποι­η­μένη λει­τουρ­γία «ελευ­θε­ρίας» που συν­δέ­ε­ται, όμως, χωρίς να το δια­κη­ρύσ­σει με παρά­γο­ντες ξένους προς τους σκοπούς για τους οποίους γίνεται.

Η «αριθ­μη­τική» των σχο­λι­κών εκδρο­μών φέρνει στην επι­φά­νεια ένα συνο­λικό τζίρο που ξεπερ­νάει, σύμφωνα με εκτι­μή­σεις, τα 15 εκατ. ευρώ, τα οποία μοι­ρά­ζο­νται 1-2 δεκάδες του­ρι­στικά πρα­κτο­ρεία και άλλοι τόσοι επι­χει­ρη­μα­τίες της Ρόδου, της Κέρ­κυ­ρας και της Κρήτης (αν και τα τελευ­ταία χρόνια έχουν προ­στε­θεί τα Ιωάν­νινα, η Θεσ­σα­λο­νίκη κ.λπ.), περιο­χές στις οποίες κατευ­θύ­νε­ται το μεγα­λύ­τερο ποσοστό των μαθητών.

Η «πολι­τική οικο­νο­μία» της πεν­θή­με­ρης φέρνει στο φως την ταξική δια­φο­ρο­ποί­ηση, καθώς χωρίζει το μαθη­τικό πλη­θυ­σμό στα δύο, σε εκεί­νους που έχουν και σε εκεί­νους που δεν έχουν τη δυνα­τό­τητα να σηκώ­σουν το βάρος της πολυ­δά­πα­νης εξόδου, απο­κλεί­ο­ντας τους δεύ­τε­ρους.

«Το βάπτι­σμα της ενη­λι­κί­ω­σης», όπως πολλές φορές υπο­δη­λώ­νει η συμ­με­τοχή στην πεν­θή­μερη, έχει και την κοι­νω­νιο­λο­γία της, καθώς δεν γίνεται πάντα με δια­φα­νείς οικο­νο­μι­κές δοσο­λη­ψίες των μαθητών με τα του­ρι­στικά γραφεία και έχει μετα­τρα­πεί σε αντι­κεί­μενο εκμε­τάλ­λευ­σης. Δεν είναι λίγες οι φορές που επι­χει­ρεί­ται ο εκμαυ­λι­σμός των μαθη­τι­κών συνει­δή­σεων, καθώς ορι­σμέ­νοι του­ρι­στι­κοί πρά­κτο­ρες, προ­κει­μέ­νου να ανα­λά­βουν αυτοί την εκδρομή, δεν διστά­ζουν να προ­σε­ται­ρί­ζο­νται μαθητές προ­σφέ­ρο­ντάς τους κάποιο χρη­μα­τικό ποσό «κάτω από το τραπέζι».

Η ευθύνη των συνοδών

Παράλ­ληλα, κανείς δεν πρέπει να ξεχνά τη νομο­θε­τική «κατα­σκευή» της ευθύνης των εκπαι­δευ­τι­κών συνοδών, που λιπαί­νει το έδαφος για την επίμονη αλλά και δικαιο­λο­γη­μένη άρνησή τους να συνο­δεύ­ουν με τέτοιους όρους. Επίσης κανείς δεν πρέπει να ξεχνά την εκμε­τάλ­λευση των του­ρι­στι­κών πρα­κτό­ρων, που πολλές φορές αντι­λαμ­βά­νο­νται τον μαθη­τικό πλη­θυ­σμό σαν γαλα­κτο­φόρα αγελάδα που δεν έχει την εμπει­ρία και τη δυνα­τό­τητα να αντι­δρά­σει στις παρα­τυ­πίες και την αθέτηση των συμ­φω­νιών.

Τέλος, δεν πρέπει να μείνει έξω από το στό­χα­στρο της κρι­τι­κής το ίδιο το περιε­χό­μενο των σχο­λι­κών εκδρο­μών. Είναι σίγουρο και κατα­νοητό ότι ο μαθητής θέλει να ξεσκά­σει, να αλλάξει παρα­στά­σεις, να πάρει μια ανάσα για τη συνέ­χεια. Ομως είναι επίσης σίγουρο ότι τίποτε δεν έχει να προ­σφέ­ρει σε αυτήν την κατεύ­θυνση το «στημένο ξενυ­χτά­δικο», η υπο­κουλ­τούρα και τα «ποτά μπόμπες».

Σίγουρα χρειά­ζε­ται μια επα­να­το­πο­θέ­τηση του θέματος με σκοπό όχι την απα­γό­ρευσή τους, αλλά τη λει­τουρ­γία τους χωρίς τα παρα­πάνω παρα­τρά­γουδα.

efsyn.gr