21 χρόνια χωρίς τη Μελίνα Μερκούρη

Στην διάρ­κεια της υπουρ­γίας της ήγειρε το θέμα της επι­στρο­φής των Μαρ­μά­ρων του Παρ­θε­νώνα από το Βρε­τα­νικό Μουσείο στο Μουσείο της Ακρό­πο­λης   Από την ΑΝΔΡΟΝΙΚΗ ΚΟΛΟΒΟΥΗ Μελίνα Μερ­κούρη γεν­νή­θηκε στις 18 Οκτω­βρίου του 1920 και πήρε το όνομα Αμαλία – Μαρία, αλλά μόνο στα χαρτιά. Κανείς ποτέ δεν τη φώναξε έτσι. Ήταν εγγονή του Δημάρ­χου της Αθήνας Σπύρου Μερ­κούρη και κόρη του Σταμάτη Μερ­κούρη, που υπήρξε βου­λευ­τής για περισ­σό­τερα από 30 χρόνια.

Σε ηλικία δέκα ετών, «ντε­μπου­τά­ρισε» στις Σπέτσες, στο τραπέζι ενός καφε­νείου, όπου τη χει­ρο­κρό­τη­σαν θερμά. Η μητέρα της όμως, που έτρεξε μόλις πλη­ρο­φο­ρή­θηκε ότι η κόρη της δίνει αυτο­σχέ­δια παρά­σταση, τη «φιλο­δώ­ρησε» με ένα μεγα­λο­πρε­πές χαστούκι.   Ήταν από τις χει­ρό­τε­ρες μαθή­τριες η Μελίνα Μερ­κούρη. Παιδί ανήσυχο, δρα­στή­ριο, με το μυαλό οπου­δή­ποτε αλλού, εκτός από τα μαθή­ματα. Έφηβη ακόμη παντρεύ­τηκε κρυφά από τους δικούς της τον Πάνο Χαρο­κόπο και οι δυο τους έστει­λαν στις οικο­γέ­νειές τους τηλε­γρά­φημα : «Γάμος ετε­λέ­σθη». Μετά από χρόνια θα χωρί­σουν.

Η Μελίνα δίνει συνε­ντεύ­ξεις, κάνει ομιλίες, τρα­γουδά ενάντια στους συνταγ­μα­τάρ­χες. Η χούντα αντιδρά, απα­γο­ρεύει στην Ελλάδα τα τρα­γού­δια της και δεσμεύει την περιου­σία της   Έδωσε εξε­τά­σεις στη Δρα­μα­τική Σχολή του Εθνικού θεάτρου, όπου απήγ­γειλε ένα ποίημα του Κώστα Καρυω­τάκη. Ο  Αιμί­λιος Βεάκης ήταν ένας από τους εξε­τα­στές της. «Δεν πέρασα» σκέ­φτηκε. Κάθε άλλο όμως. Έγινε δεκτή πανη­γυ­ρικά και την ανέλαβε ο Δημή­τρης Ροντή­ρης, ο οποίος είδε στη Μελίνα Μερ­κούρη τραγωδό. Απο­φοί­τησε το 1944.   Εντά­χθηκε αμέσως στο Εθνικό θέατρο και το 1945 ερμή­νευσε τον πρώτο της πρω­τα­γω­νι­στικό ρόλο, το ρόλο της Λαβίνια στο έργο του Ευγέ­νιου Ο’ Νηλ «Το πένθος ται­ριά­ζει στην Ηλέκτρα» (θίασος Κατε­ρί­νας, θέατρο «Κεντρι­κόν»).

Η πρώτη της όμως μεγάλη επι­τυ­χία ήρθε με το «Λεω­φο­ρείον ο πόθος» του Τένεσι Ουί­λιαμς, παρά­σταση του «θεάτρου τέχνης», όπου ερμή­νευσε το ρόλο της Μπλάνς Ντυ­μπουά. Συνέ­χισε τη συνερ­γα­σία της με τον Κάρολο Κουν και το «Θέατρο Τέχνης» και εμφα­νί­στηκε σε έργα των Άλντους Χάξλεϊ, Άρθουρ Μίλλερ, Φίλιπ Τζόρ­νταν και Αντρέ Ρουσέν.   Η πρώτη κινη­μα­το­γρα­φική δουλειά της ήταν η ταινία του Μιχάλη Κακο­γιάννη «Στέλλα» (1955). Με το ρόλο, όμως, της Ίλια στην ταινία «Ποτέ την Κυριακή» (1960), αλλά και τη θεα­τρική μετα­φορά του έργου στη Νέα Υόρκη, η Μελίνα Μερ­κούρη απέ­κτησε διεθνή φήμη. Το 1965 παντρεύ­τηκε τον αμε­ρι­κανό σκη­νο­θέτη Ζυλ Ντασέν, ο οποίος και τη σκη­νο­θέ­τησε στις ταινίες «Ποτέ την Κυριακή» (1960), «Φαίδρα» (1962), «Τοπκαπί» (1964) και «A Dream of Passion» (1978).   Για την ερμη­νεία της στην ταινία «Ποτέ την Κυριακή» θα πάρει στις Κάνες το βραβείο γυναι­κείας ερμη­νείας (εξ’ ίσου με την Ζαν Μορό για το Moderato Cantabile) (1960). Η ταινία είναι υπο­ψή­φια για πέντε Όσκαρ (σκη­νο­θε­σίας, σενα­ρίου – Ζύλ Ντασσέν, πρώτου γυναι­κείου ρόλου – Μελίνα Μερ­κούρη, κοστου­μιών για ασπρό­μαυρη ταινία – Ντένη Βαχλιώτη, τρα­γου­διού – Μάνος Χατζι­δά­κις, που παίρνει το βραβείο).   Η Μελίνα πρω­τα­γω­νι­στεί σε ταινίες δια­κε­κρι­μέ­νων δημιουρ­γών όπως ο Βιτόριο Ντε Σίκα (Η Δευτέρα παρου­σία), ο Νόρμαν Τζού­ι­σον (Σικάγο-Σικάγο), ο Καρλ Φόρμαν (Οι Νικητές) κ.α. Συνο­λικά, έχει πρω­τα­γω­νι­στή­σει σε 19 ταινίες.   Η Μελίνα κατά τη διάρ­κεια του αντι­δι­κτα­το­ρι­κού αγώνα   Μεγάλη αγω­νί­στρια της αντί­στα­σης κατά της δικτα­το­ρίας, η Μελίνα Μερ­κούρη με τον Ζυλ Ντασσέν, με τον Μίκη Θεο­δω­ράκη και άλλους θα γίνει ο εφιάλ­της της χούντας. Σε αυτούς τους δύσκο­λους καιρούς θα γνω­ρί­σει και τον Ανδρέα Παπαν­δρέου. Κάνει πολι­τική περιο­δεία στις ευρω­παϊ­κές χώρες (Αυστρία, Ελβετία, Γαλλία, Αγγλία, Γερ­μα­νία, Ιταλία, Δανία, Σουηδία, Νορ­βη­γία, Βέλγιο, Ολλαν­δία). Οργα­νω­τής, ο Σπύρος Μερ­κού­ρης. Θα συμ­με­τά­σχει σε δια­δη­λώ­σεις, απερ­γίες πείνας, συναυ­λίες και πολι­τι­κές εκδη­λώ­σεις. Δημιουρ­γού­νται πολι­τι­κές και καλ­λι­τε­χνι­κές επι­τρο­πές, επι­τρο­πές Ελλήνων που στη­ρί­ζουν όλα τα προ­γράμ­ματα. Η Μελίνα δίνει συνε­ντεύ­ξεις, κάνει ομιλίες, τρα­γουδά ενάντια στους συνταγ­μα­τάρ­χες. Η χούντα αντιδρά, απα­γο­ρεύει στην Ελλάδα τα τρα­γού­δια της και δεσμεύει την περιου­σία της. Στις 7 Μαρτίου του 1969, στο θέατρο της Γένοβας γίνεται βομ­βι­στική επίθεση ενα­ντίον της με βόμβα πέντε κιλών η οποία και εκρή­γνυ­ται, χωρίς ευτυχώς θύματα. Στο πλαίσιο της ίδιας περιο­δείας, γίνεται επίθεση ενα­ντίον της από φασι­στική οργά­νωση στο Βέλγιο.

Πολι­τι­κός με μεγάλη ακτι­νο­βο­λία στην Ελλάδα και στο εξω­τε­ρικό, Υπουρ­γός Πολι­τι­σμού επί 8,5 χρόνια (1981 – 1989 και Οκτώ­βριος 1993 – 6 Μαρτίου 1994). Η Μελίνα Μερ­κούρη χρη­σι­μο­ποιώ­ντας την δική της ακτι­νο­βο­λία και λάμψη κατόρ­θωσε να διο­χε­τεύ­σει τον Πολι­τι­σμό στην καθη­με­ρινή ζωή του Ελληνα, να τον κάνει θέμα στα πρω­το­σέ­λιδα των εφη­με­ρί­δων και των μέσων μαζικής ενη­μέ­ρω­σης.   Στην διάρ­κεια της υπουρ­γίας της ήγειρε το θέμα της επι­στρο­φής των Μαρ­μά­ρων του Παρ­θε­νώνα από το Βρε­τα­νικό Μουσείο στο Μουσείο της Ακρό­πο­λης. Τα Μάρμαρα του Παρ­θε­νώνα είναι τα αρι­στουρ­γή­ματα, που έκλεψε ο λόρδος Ελγιν ακρω­τη­ριά­ζο­ντας το σημα­ντι­κό­τερο μνημείο της ελλη­νι­κής αρχαιό­τη­τας. Η Μελίνα Μερ­κούρη πέθανε σαν σήμερα το 1994, χτυ­πη­μένη από τον καρκίνο. Πηγή: www.lifo.gr