Γιατί ο εκφοβισμός φωλιάζει στα σχολεία;

Η σχο­λι­κή βία δεν είναι ένα φαι­νό­με­νο που ξε­κί­νη­σε τα τε­λευ­ταία χρό­νια ούτε, πολύ πε­ρισ­σό­τε­ρο, ένα φαι­νό­με­νο που μπο­ρεί να αντι­με­τω­πι­στεί με επι­φα­νεια­κές δρά­σεις. Απο­τε­λεί ένα πρό­βλη­μα πο­λι­τι­σμού το οποίο προ­φα­νώς και δεν αφορά απο­κλει­στι­κά την εκ­παι­δευ­τι­κή κοι­νό­τη­τα. Εκ­φρα­ση αρ­νη­τι­κών συ­ναι­σθη­μά­των, πίεση, υπερ­βο­λι­κή προ­βο­λή της βίας από την τη­λε­ό­ρα­ση και τον κι­νη­μα­το­γρά­φο. Αντι­κεί­με­νο έρευ­νας θα έπρε­πε να είναι η στάση σχο­λι­κών μο­νά­δων, διευ­θυ­ντών, συμ­βού­λων αλλά και γο­νέ­ων και συλ­λό­γων τους στην πρό­λη­ψη και αντι­με­τώ­πι­ση τέ­τοιων πε­ρι­στα­τι­κών.

Η πε­ρί­πτω­ση του ακραί­ου δείγ­μα­τος βίας και σχο­λι­κού εκ­φο­βι­σμού σε σχο­λείο της Λέ­σβου ανα­δει­κνύ­ει το θέμα εκ νέου, φέρ­νο­ντας στην επι­φά­νεια την ανά­γκη για λήψη άμε­σων μέ­τρων αλλά και ενί­σχυ­σης των σχε­τι­κών σχο­λι­κών προ­γραμ­μά­των στα σχο­λεία.

Προ­γράμ­μα­τα

Οι αρ­μό­διοι φο­ρείς του υπουρ­γεί­ου Παι­δεί­ας ωστό­σο γνω­ρί­ζουν το πρό­βλη­μα και δεν είναι από­ντες στις δια­δι­κα­σί­ες αντι­με­τώ­πι­σής του. Πριν από τρία χρό­νια συ­γκρο­τή­θη­κε Εθνι­κό Πα­ρα­τη­ρη­τή­ριο κατά της Βίας που λει­τουρ­γεί μέχρι σή­με­ρα, ενώ στο κτί­ριο της οδού Με­σο­γεί­ων υπάρ­χει και γραμ­μή κα­ταγ­γε­λιών στην οποία μπο­ρούν να απευ­θύ­νο­νται οι μα­θη­τές όλης της χώρας για πε­ρι­στα­τι­κά εν­δο­σχο­λι­κής βίας με όλες τις μορ­φές. Πα­ράλ­λη­λα, τα θέ­μα­τα σχο­λι­κού εκ­φο­βι­σμού συ­νο­λι­κά εντά­χθη­καν πέ­ρυ­σι στο πρό­γραμ­μα του «Κοι­νω­νι­κού Σχο­λεί­ου» το οποίο εφαρ­μό­ζει πα­νελ­λα­δι­κά, ενώ ιδιαί­τε­ρα δρα­στή­ριο στο θέμα είναι και το Κέ­ντρο Ολυ­μπια­κής Εκε­χει­ρί­ας, με σειρά επι­σκέ­ψε­ων, όπως λέει η αντι­πρό­ε­δρός του κυρία Ντόρα Πάλλη, σε σχο­λεία της χώρας όπου και πα­ρου­σιά­ζο­νται εκτε­τα­μέ­να προ­γράμ­μα­τα κατά της εν­δο­σχο­λι­κής βίας και του ρα­τσι­σμού.

Τι φταί­ει τότε και τα κρού­σμα­τα βίας εξα­κο­λου­θούν να αμαυ­ρώ­νουν την εκ­παι­δευ­τι­κή δια­δι­κα­σία; Οι ει­δι­κοί ση­μειώ­νουν ότι μια κοι­νω­νία σε κρίση γεννά και ανα­πα­ρά­γει τέ­τοια φαι­νό­με­να. Το στρες και οι ανα­σφά­λειες των με­γά­λων περ­νούν υπο­συ­νεί­δη­τα και στις αντι­δρά­σεις των παι­διών, καθώς το σχο­λείο δεν είναι απο­κομ­μέ­νο από την κοι­νω­νία, αλ­λη­λο­ε­πη­ρε­ά­ζε­ται από φαι­νό­με­να και κα­τα­στά­σεις. Αλλά και οι μι­κροί μα­θη­τές είναι «σκλη­ροί» μέσα στην άγνοιά τους υιο­θε­τώ­ντας πρό­τυ­πα και συ­μπε­ρι­φο­ρές που συ­να­ντούν όχι μόνο στην οι­κο­γέ­νεια αλλά και από την τη­λε­ό­ρα­ση κ.τ.λ.

Πά­ντως, το θέμα της σχο­λι­κής βίας είναι ένα από τα πρώτα που ανα­μέ­νε­ται ότι θα τε­θούν προς συ­ζή­τη­ση και από τη νέα ηγε­σία του υπουρ­γεί­ου Παι­δεί­ας, η οποία επι­διώ­κει τη λει­τουρ­γία σχο­λεί­ων «ανοι­κτών» στην κοι­νω­νία και μα­θη­τών αλλά και εκ­παι­δευ­τι­κών συ­νει­δη­το­ποι­η­μέ­νων και ενερ­γών.

Τι ακρι­βώς συ­νέ­βη την πε­ρα­σμέ­νη Τε­τάρ­τη και ενερ­γο­ποί­η­σε τα αντα­να­κλα­στι­κά της κοι­νω­νί­ας; Στο χωριό Πλα­γιάς στο Πλω­μά­ρι της Λέ­σβου, μα­θη­τές της Στ’ Δη­μο­τι­κού υπο­χρέ­ω­σαν τις προη­γού­με­νες ημέ­ρες 9χρονο να κρε­μα­στεί στην μπα­σκέ­τα του σχο­λεί­ου όσο αυτοί γε­λού­σαν μαζί του και αρ­νού­νταν να τον κα­τε­βά­σουν, με απο­τέ­λε­σμα να πέσει και να κα­τα­λή­ξει με κα­τάγ­μα­τα στα χέρια του.

Το πε­ρι­στα­τι­κό ενερ­γο­ποί­η­σε άμεσα τους ελεγ­κτι­κούς μη­χα­νι­σμούς του υπουρ­γεί­ου Παι­δεί­ας αλλά και της Δι­καιο­σύ­νης καθώς η Ει­σαγ­γε­λέ­ας του Αρεί­ου Πάγου κυρία Ευ­τέρ­πη Γκου­τζα­μά­νη πα­ρήγ­γει­λε από τον προϊ­στά­με­νο της Ει­σαγ­γε­λί­ας Εφε­τών Βο­ρεί­ου Αι­γαί­ου την άμεση διε­νέρ­γεια προ­κα­ταρ­κτι­κής έρευ­νας για να διε­ρευ­νη­θεί αν έχουν δια­πρα­χθεί αυ­τε­πάγ­γελ­τα διω­κό­με­νες πρά­ξεις.

Ερευ­να: δια­μά­χες και άγχος

Σε με­γά­λη πα­νελ­λα­δι­κή έρευ­να που πα­ρου­σιά­στη­κε πέ­ρυ­σι από το υπουρ­γείο Παι­δεί­ας, ένα στα πέντε παι­διά έχει ζη­τή­σει να αλ­λά­ξει σχο­λείο κυ­ρί­ως για δια­μά­χες με συμ­μα­θη­τές και εκ­παι­δευ­τι­κούς (55%). Οι λόγοι, που επι­κε­ντρώ­νο­νται κυ­ρί­ως σε σχο­λι­κά ζη­τή­μα­τα, ανα­δει­κνύ­ουν για ακόμη μία φορά τη ρωγμή εμπι­στο­σύ­νης στο εκ­παι­δευ­τι­κό σύ­στη­μα αλλά και στην ομαλή σχο­λι­κή ζωή.

Στην έρευ­να για την «Παι­δι­κή και Νε­α­νι­κή Βία μέσα από τα Μάτια των Γο­νέ­ων ΙΙ» απο­κα­λύ­πτε­ται ότι το άγχος των παι­διών στο σχο­λείο κυ­μαί­νε­ται σε εξαι­ρε­τι­κά υψηλά επί­πε­δα. «Τα τέσ­σε­ρα στα πέντε παι­διά βιώ­νουν κα­τα­στά­σεις άγ­χους. Αγχος για τα μα­θή­μα­τα, τις επι­δό­σεις τους, το σχο­λείο, τις εξε­τά­σεις, το διά­βα­σμα, τον φόρτο ερ­γα­σί­ας» ανα­φέ­ρε­ται.

Η έρευ­να αυτή διε­νερ­γή­θη­κε με τη μέ­θο­δο των τη­λε­φω­νι­κών συ­νε­ντεύ­ξε­ων στην Ατ­τι­κή με αντι­προ­σω­πευ­τι­κό δείγ­μα 1.006 γο­νέ­ων με παι­διά ηλι­κί­ας 10-17 ετών, μέσα από 12.319 επι­κοι­νω­νί­ες τυ­χαί­ας δειγ­μα­το­λη­ψί­ας και στην Πε­ρι­φέ­ρεια με δείγ­μα 400 ατό­μων. Οπως προ­έ­κυ­ψε από αυτή, το σχο­λείο είναι ο κύ­ριος τόπος εμπει­ριών βίας αυ­ξη­τι­κά, με πο­σο­στό 58%.

Πά­ντως το θέμα της σχο­λι­κής βίας απο­τε­λεί το πε­ριε­χό­με­νο και ευ­ρω­παϊ­κής κα­μπά­νιας που γί­νε­ται τα τε­λευ­ταία χρό­νια στους σχο­λι­κούς χώ­ρους. Στό­χος της είναι να δη­μιουρ­γή­σει ένα εθνι­κό ση­μείο ανα­φο­ράς σε κάθε κρά­τος-μέλος, έναν ενιαίο χώρο για το bullying για το κοινό, για γο­νείς και κα­θη­γη­τές, αλλά κυ­ρί­ως για τα παι­διά. Ετσι το πρό­γραμ­μα θα δώσει στα παι­διά έναν ασφα­λή χώρο μέσα στον οποίο μπο­ρούν να μα­θαί­νουν για τον εκ­φο­βι­σμό, να μι­λούν εμπι­στευ­τι­κά με ει­δι­κούς για το ζή­τη­μα, για το πού λαμ­βά­νει χώρα, πώς να το αντι­με­τω­πί­σουν, και μέσω ηλε­κτρο­νι­κών εφαρ­μο­γών να μα­θαί­νουν πώς να προ­στα­τεύ­ουν τον εαυτό τους από φαι­νό­με­να εκ­φο­βι­σμού (bullying).

Το ΒΗΜΑ