Τόμσεν: Κάθε μήνας lockdown κοστίζει το 3% του ετήσιου ΑΕΠ

Το άρθρο Τόμσεν

“Ο COVID-19 έπληξε την Ευρώπη με τερά­στια αγριό­τητα. Αν και δεν γνω­ρί­ζουμε πόσο καιρό θα διαρ­κέ­σει η κρίση, γνω­ρί­ζουμε ότι ο οικο­νο­μι­κός αντί­κτυ­πος θα είναι σοβαρός. Στις μεγάλες οικο­νο­μίες της Ευρώπης, οι μη κομ­βι­κές υπη­ρε­σίες που έχουν ανα­στα­λεί με κυβερ­νη­τικά δια­τάγ­ματα αντι­προ­σω­πεύ­ουν περίπου το 1/3 της παρα­γω­γής. Αυτό σημαί­νει ότι κάθε μήνα που οι τομείς αυτοί παρα­μέ­νουν κλει­στοί προ­κύ­πτει πτώση του ΑΕΠ κατά 3% σε ετήσια βάση, χωρίς να συνυ­πο­λο­γι­στούν άλλες δια­τα­ρα­χές και μετα­πτώ­σεις στην υπό­λοιπη οικο­νο­μία. Το ότι θα έχουμε εφέτος μια βαθιά ύφεση στην Ευρώπη είναι ένα πρώτο συμπέ­ρα­σμα.

Τόσο τα ισχυρά συστή­ματα κοι­νω­νι­κής πρό­νοιας όσο και το μοντέλο κοι­νω­νι­κής αγοράς της Ευρώπης θα διευ­κο­λύ­νουν την παροχή στο­χευ­μέ­νης βοή­θειας σε επι­χει­ρή­σεις και νοι­κο­κυ­ριά, αλλά δεν πρέπει να υπάρχει αμφι­βο­λία για την πολυ­πλο­κό­τητα αυτής της άσκησης: τα συστή­ματα αυτά δεν κατα­σκευά­στη­καν για να ικα­νο­ποι­ή­σουν απαι­τή­σεις του μεγέ­θους που αντι­με­τω­πί­ζουν σήμερα οι υπεύ­θυ­νοι χάραξης πολι­τι­κής στην Ευρώπη. Οι χώρες αντα­πο­κρί­νο­νται με και­νο­τό­μους και άγνω­στους τρόπους και μπορούν να μάθουν η μια από την άλλη ποιες προ­σεγ­γί­σεις λει­τουρ­γούν καλύ­τερα. Για να τους βοη­θή­σει να το κάνουν αυτό, το ΔΝΤ έχει δημιουρ­γή­σει έναν ιστό­τοπο που παρέχει πλη­ρο­φο­ρίες για το πώς αντι­με­τω­πί­ζουν μεμο­νω­μένα κράτη τα πρα­κτικά προ­βλή­ματα που αντι­με­τω­πί­ζουν, βοη­θώ­ντας έτσι να υιο­θε­τη­θούν διε­θνείς βέλ­τι­στες πρα­κτι­κές. Αυτός είναι μόνο ένας από τους τρόπους με τους οποίους το ΔΝΤ έχει προ­σαρ­μό­σει την επι­τή­ρησή τους στις δρα­μα­τικά αυτές μετα­βαλ­λό­με­νες συν­θή­κες.

Όλες οι χώρες της Ευρώπης θα πρέπει να αντα­πο­κρι­θούν επι­θε­τικά στην κρίση, με τολμηρό και ανα­λο­γικό τρόπο. Αν ανα­ζη­τείτο στιγμή για τη χρήση των δια­θέ­σι­μων μαξι­λα­ριών ασφα­λείας και του χώρου δημο­σιο­νο­μι­κής πολι­τι­κής, αυτή είναι σίγουρα τώρα. Ωστόσο, το πεδίο αντα­πό­κρι­σης στην κρίση δια­φέ­ρει σημα­ντικά σε ολό­κληρη την Ευρώπη. Για να κατα­νο­ή­σουμε καλύ­τερα τους περιο­ρι­σμούς που αντι­με­τω­πί­ζουν οι χώρες, καθώς επι­διώ­κουν να εντεί­νουν τις αντι­δρά­σεις τους έναντι της κρίσης, είναι χρήσιμο να γίνει διά­κριση μεταξύ τριών ομάδων χωρών: των προηγ­μέ­νων ευρω­παϊ­κών οικο­νο­μιών, των ανα­δυό­με­νων ευρω­παϊ­κών οικο­νο­μιών που είναι μέλη της ΕΕ αλλά όχι της ζώνης του ευρώ και των ανα­δυό­με­νων οικο­νο­μιών που δεν είναι μέλη της ΕΕ.

Οι φορείς χάραξης πολι­τι­κής στις προηγ­μέ­νες οικο­νο­μίες αξιο­ποί­η­σαν σωστά το χώρο και τα θεσμικά τους όργανα, θέτο­ντας σε εφαρ­μογή μεγάλες νομι­σμα­τι­κές και δημο­σιο­νο­μι­κές επε­κτά­σεις για να αμβλύ­νουν τον αντί­κτυπο της κρίσης. Οι δημο­σιο­νο­μι­κοί κανόνες και τα όρια δικαιο­λο­γη­μένα ανε­στά­λη­σαν για να κατα­στή­σουν δυνατή μια επεί­γουσα στήριξη μεγάλης κλί­μα­κας και στη βάση αυτή τα δημο­σιο­νο­μικά ελλείμ­ματα επι­τρέ­πο­νται να αυξη­θούν. Ομοίως, οι κεντρι­κές τρά­πε­ζες έχουν ξεκι­νή­σει μαζικά προ­γράμ­ματα για αγορές περιου­σια­κών στοι­χείων και οι χρη­μα­το­οι­κο­νο­μι­κές ρυθ­μι­στι­κές αρχές έχουν διευ­κο­λύ­νει τις απαι­τή­σεις, ώστε οι τρά­πε­ζες να συνε­χί­σουν να υπο­στη­ρί­ζουν τους πελάτες που βρί­σκο­νται σε κίνδυνο και ευρύ­τερα την οικο­νο­μία.

Όσον αφορά στην ευρω­ζώνη, οι μεγάλες παρεμ­βά­σεις της ΕΚΤ και η έκκληση των Ευρω­παίων ηγετών ο Ευρω­παϊ­κός Μηχα­νι­σμός Στα­θε­ρό­τη­τας να συμπλη­ρώ­σει τις εθνικές δημο­σιο­νο­μι­κές προ­σπά­θειες, είναι ιδιαί­τερα σημα­ντι­κές παρεμ­βά­σεις για να δια­σφα­λι­στεί ότι οι χώρες με υψηλό δημόσιο χρέος θα έχουν τον δημο­σιο­νο­μικό χώρο που απαι­τεί­ται για να αντι­δρά­σουν αντι­δρά­σει δυνα­μικά στην κρίση. Η βούληση των ηγετών της ζώνης του ευρώ να κάνουν ό, τι χρειά­ζε­ται προ­κει­μέ­νου να στα­θε­ρο­ποι­η­θεί το ευρώ δεν πρέπει να υπο­τι­μη­θεί.

Οι ανα­δυό­με­νες οικο­νο­μίες της αγοράς που είναι μέλη της ΕΕ, αλλά όχι και της ζώνης του ευρώ δεν έχουν τον ίδιο πολι­τικό χώρο με τις προηγ­μέ­νες οικο­νο­μίες, αλλά έχουν ωφε­λη­θεί σημα­ντικά από τη μείωση των δημο­σιο­νο­μι­κών και εξω­τε­ρι­κών τους ελλειμ­μά­των, αλλά και χρεών τα τελευ­ταία χρόνια και από την ενί­σχυση των τρα­πε­ζι­κών τους συστη­μά­των. Είχε κατα­βλη­θεί σημα­ντική προ­σπά­θεια για την οικο­δό­μηση απο­θε­μά­των ασφα­λείας σε αυτές τις χώρες, και τώρα είναι η κατάλ­ληλη στιγμή για τη χρήση τους.

Όσον αφορά στα πολι­τικά περι­θώ­ρια, η κύρια ανη­συ­χία μας σε αυτή τη συγκυ­ρία σχε­τί­ζε­ται με τις μικρό­τε­ρες χώρες της Ευρώπης που είναι εκτός της ΕΕ. Ο δημο­σιο­νο­μι­κός χώρος ποι­κίλ­λει σημα­ντικά μεταξύ αυτής της ομάδας κρατών, που δεν δια­θέ­τει χρη­μα­το­πι­στω­τι­κές αγορές με βάθος και δεσμούς με την ΕΕ που θα μπορούν να συμ­βάλ­λουν σημα­ντικά σε επίπεδο πολι­τι­κής. Έχοντας περιο­ρι­σμένη πρό­σβαση σε εξω­τε­ρικά κεφά­λαια και μικρό­τερα και λιγό­τερο ανε­πτυγ­μένα τρα­πε­ζικά συστή­ματα, πολλές από αυτές τις χώρες θα δυσκο­λευ­τούν να χρη­μα­το­δο­τή­σουν τις μεγάλες αυξή­σεις των δημο­σιο­νο­μι­κών ελλειμ­μά­των τους. Επίσης, δεν δια­θέ­τουν τον ίδιο βαθμό δυνη­τι­κής πρό­σβα­σης στη χρη­μα­το­δο­τική στήριξη, από την οποία μπορούν να επω­φε­λη­θούν τα μέλη της ΕΕ ή τη θεσμική αξιο­πι­στία που συνο­δεύει την ένταξη στην ΕΕ.

Δεν απο­τε­λεί έκπληξη το γεγονός ότι οι χώρες αυτές στρέ­φο­νται τώρα προς το ΔΝΤ για οικο­νο­μική βοήθεια. Εξαι­ρου­μέ­νης της Ρωσίας και της Τουρ­κίας, οι περισ­σό­τε­ρες από τις 9 μη ανα­δυό­με­νες οικο­νο­μίες της ΕΕ σε Κεντρική και Ανα­το­λική Ευρώπη έχουν ήδη υπο­βά­λει αίτηση για επεί­γουσα βοήθεια μέσω των ταχέων χρη­μα­το­δο­τι­κών μέσων στή­ρι­ξης του ΔΝΤ. Συγκα­τα­λέ­γο­νται δε στις περισ­σό­τε­ρες από 80 χώρες που έχουν ήδη ανα­ζη­τή­σει πρό­σβαση – συνο­λι­κού ύψους περίπου 50 δισ. δολα­ρίων – στις διευ­κο­λύν­σεις άμεσης ανάγκης του ΔΝΤ για την κάλυψη των πιέσεων που απορ­ρέ­ουν από την κρίση του COVID-19. Είναι πιθανό να ακο­λου­θή­σουν περισ­σό­τε­ρες χώρες σε αυτή τη φάση και σίγουρα μιλάμε για το μεγα­λύ­τερο αριθμό αιτή­σεων για ταυ­τό­χρονη βοήθεια που έλαβε ποτέ το ΔΝΤ.

Το Ταμείο εξε­λίσ­σε­ται όσο το δυνατόν ταχύ­τερα για να στη­ρί­ξει τα μέλη τους σε αυτή των συγκυ­ρία που ανα­φύ­ο­νται έκτα­κτες συστη­μι­κές προ­κλή­σεις. Ενι­σχύ­ουμε δρα­μα­τικά τους εσω­τε­ρι­κούς μας κανόνες και δια­δι­κα­σίες ώστε να μπο­ρούμε να αντα­πο­κρι­θούμε με την ταχύ­τητα, την ευε­λι­ξία και το βαθμό που απαι­τεί­ται σε αυτή την άνευ προη­γου­μέ­νου πρό­κληση εν καιρώ ειρήνης. Οι μέτοχοί μας – 189 χώρες σε όλο τον κόσμο – δεν περι­μέ­νουν τίποτα λιγό­τερο από το να είμαστε έτοιμοι να παί­ξουμε τον ρόλο μας στη στήριξη των προ­σπα­θειών της Ευρώπης για την κατα­πο­λέ­μηση της παν­δη­μίας”.