Κέντρα υποδοχής: Ξαναχτυπά η «ωρολογιακή βόμβα» στα ΚΥΤ 

Στα… όριά τους βρί­σκο­νται τα Κέ­ντρα Υπο­δο­χής και Ταυ­το­ποί­η­σης στα νησιά του Αι­γαί­ου, με τις με­τα­να­στευ­τι­κές ροές να συ­νε­χί­ζουν, καθώς τα κυ­κλώ­μα­τα δια­κι­νη­τών δεν στα­μα­τούν να στέλ­νουν αν­θρώ­πους σε μη αξιό­πλο­ες βάρ­κες ακόμη και με εξαι­ρε­τι­κά δύ­σκο­λες και­ρι­κές συν­θή­κες.

Στα μέσα του μήνα, όταν οι άνε­μοι στο Αι­γαίο έφθα­ναν τα 8 μπο­φόρ και σε κά­ποιες πε­ρι­πτώ­σεις ξε­περ­νού­σαν και τα 9, οι φου­σκω­τές βάρ­κες, υπερ­φορ­τω­μέ­νες με πρό­σφυ­γες και με­τα­νά­στες, εμ­φα­νί­ζο­νταν να πα­λεύ­ουν με τα κύ­μα­τα με­ρι­κά μίλια μα­κριά από τις ελ­λη­νι­κές ακτές. «Τον δια­κι­νη­τή δεν τον εν­δια­φέ­ρουν ούτε οι άνε­μοι ούτε οι ζωές των αν­θρώ­πων. Τον εν­δια­φέ­ρει μόνο το χρήμα» λένε άν­θρω­ποι που βρί­σκο­νται στην πρώτη γραμ­μή αντι­με­τώ­πι­σης του Με­τα­να­στευ­τι­κού.

Αυ­ξη­μέ­νες οι αφί­ξεις

Είναι εν­δει­κτι­κό πως από τις 15 έως τις 21 Ια­νουα­ρί­ου, την τρίτη δη­λα­δή εβδο­μά­δα του μήνα, κα­τα­γρά­φη­καν οι πε­ρισ­σό­τε­ρες αφί­ξεις από την αρχή του νέου έτους, με 932 άτομα να φθά­νουν στα νησιά του Αι­γαί­ου. Ο μέσος όρος, δε, των ημε­ρή­σιων αφί­ξε­ων στα νησιά του Αι­γαί­ου για το χρο­νι­κό αυτό διά­στη­μα είναι 133.

Αξί­ζει να ση­μειω­θεί πως τις αντί­στοι­χες εβδο­μά­δες του 2022 και του 2023, σύμ­φω­να με την εβδο­μα­διαία στα­τι­στι­κή ανα­σκό­πη­ση για τα νησιά που ανα­κοί­νω­σε η Ύπατη Αρ­μο­στεία του ΟΗΕ για τους Πρό­σφυ­γες, οι ροές ήταν σε πολύ χα­μη­λά επί­πε­δα.

Χα­ρα­κτη­ρι­στι­κό πα­ρά­δειγ­μα η τρίτη εβδο­μά­δα του Ια­νουα­ρί­ου, όπου το 2022 κα­τα­γρά­φη­καν 22 αφί­ξεις στα νησιά και πέ­ρυ­σι ο αντί­στοι­χος αριθ­μός ήταν 261.

Από τις αρχές του έτους μέχρι και την πε­ρα­σμέ­νη Κυ­ρια­κή, συ­νο­λι­κά 2.310 πρό­σφυ­γες και με­τα­νά­στες πέ­ρα­σαν πα­ρά­νο­μα τα σύ­νο­ρα της χώρας, εκ των οποί­ων οι 2.089 ξε­κί­νη­σαν από τα τουρ­κι­κά πα­ρά­λια και έφθα­σαν στις ακτές των νη­σιών του Ανα­το­λι­κού Αι­γαί­ου.

Πλέον στις δομές και στα Κέ­ντρα Υπο­δο­χής και Ταυ­το­ποί­η­σης στα νησιά βρί­σκο­νται πε­ρισ­σό­τε­ροι από 15.785 υπή­κο­οι τρί­των χωρών, με την πλειο­νό­τη­τα να φι­λο­ξε­νού­νται στη Λέσβο και ν’ ακο­λου­θούν η Σάμος και η Κως.

Αριθ­μη­τι­κές υπερ­βά­σεις

Μπο­ρεί η με­τα­να­στευ­τι­κή πίεση να μην είναι αυτή που έζη­σαν τα νησιά στην αρχή του φθι­νο­πώ­ρου, ωστό­σο οι ροές συ­νε­χί­ζο­νται με αμεί­ω­το ρυθμό. Μόλις την Τρίτη 151 πρό­σφυ­γες και με­τα­νά­στες έφθα­σαν στη Λέσβο. Η συ­στη­μα­τι­κή άφιξη αν­θρώ­πων στα νησιά έχει κάνει τις δομές να λει­τουρ­γούν στο… κόκ­κι­νο.

Είναι εν­δει­κτι­κό πως στο νέο Κέ­ντρο Υπο­δο­χής και Ταυ­το­ποί­η­σης της Σάμου ο αριθ­μός των προ­σφύ­γων και με­τα­να­στών που φι­λο­ξε­νεί­ται στη δομή υπερ­βαί­νει τον αριθ­μό δυ­να­μι­κό­τη­τας που έχει ορι­στεί. Πιο συ­γκε­κρι­μέ­να, σή­με­ρα βρί­σκο­νται στο ΚΥΤ στη θέση Ζερ­βού, σε από­στα­ση οκτώ χι­λιο­μέ­τρων από το κέ­ντρο του νη­σιού της Σάμου, 3.881 άτομα, όταν η δυ­να­μι­κό­τη­τα φι­λο­ξε­νί­ας είναι 3.650. Ανά­λο­γη είναι η κα­τά­στα­ση και στα υπό­λοι­πα νησιά.

Στην Κω φι­λο­ξε­νού­νται 3.029 πρό­σφυ­γες και με­τα­νά­στες, σχε­δόν 100 άτομα πε­ρισ­σό­τε­ρα από αυτά που βάσει προ­δια­γρα­φών μπο­ρούν να φι­λο­ξε­νη­θούν ζώ­ντας σε αξιο­πρε­πείς συν­θή­κες. Ορια­κά λει­τουρ­γούν και οι δομές σε Χίο και Λέρο, με τον αριθ­μό των αν­θρώ­πων που φι­λο­ξε­νού­νται να φθά­νουν στο ανε­κτό επι­τρε­πό­με­νο όριο.

«Δύ­σκο­λη κα­τά­στα­ση»

Σύμ­φω­να με όσους γνω­ρί­ζουν καλά το με­τα­να­στευ­τι­κό ζή­τη­μα, η αύ­ξη­ση του αριθ­μού των δια­με­νό­ντων θα απο­τε­λέ­σει το αμέ­σως επό­με­νο διά­στη­μα «ωρο­λο­για­κή βόμβα».

Δύ­σκο­λη χα­ρα­κτη­ρί­ζουν την κα­τά­στα­ση ανώ­τα­τα στε­λέ­χη της προ­σω­ρι­νής δομής στο Καρά Τεπέ. Η ονο­μα­στι­κή χω­ρη­τι­κό­τη­τα του κέ­ντρου, με βάση τις ευ­ρω­παϊ­κές προ­δια­γρα­φές, είναι 3.695 άτομα. Αυτή τη στιγ­μή βρί­σκο­νται στο Καρά Τεπέ πε­ρί­που 5.600 υπή­κο­οι τρί­των χωρών, «ωστό­σο είναι όλοι στε­γα­σμέ­νοι. Το πρό­βλη­μα αυτή τη στιγ­μή είναι ότι είναι ο ένας πάνω στον άλλον. Αντί, λοι­πόν, να ανα­λο­γούν 4 τ.μ. ανά άτομο, με τις πα­ρού­σες αριθ­μη­τι­κές συν­θή­κες είναι 3 τ.μ. Και όσο ο αριθ­μός θα αυ­ξά­νε­ται τόσο θα έχου­με ακόμη δυ­σκο­λό­τε­ρη κα­τά­στα­ση να δια­χει­ρι­στού­με» ση­μειώ­νουν στο Βήμα.

Σή­με­ρα, στην προ­σω­ρι­νή δομή της Λέ­σβου η πλειο­νό­τη­τα όσων φθά­νουν είναι από το Αφ­γα­νι­στάν και λι­γό­τε­ροι από τη Συρία, όταν το προη­γού­με­νο διά­στη­μα οι υπή­κο­οι από αφρι­κα­νι­κές χώρες ήταν οι πε­ρισ­σό­τε­ροι.

Στα τέλη του 2022, το αρ­γό­τε­ρο στις αρχές του 2023 ήταν προ­γραμ­μα­τι­σμέ­νη, βάσει ανα­κοι­νώ­σε­ων του υπουρ­γεί­ου Με­τα­νά­στευ­σης και Ασύ­λου, να ξε­κι­νή­σει η λει­τουρ­γία της νέας κλει­στής δομής στην Πλάτη – Βά­στρια της Λέ­σβου.

Έναν χρόνο μετά και η δομή δεν έχει ακόμη ανοί­ξει τις πόρ­τες της για τους πρό­σφυ­γες και με­τα­νά­στες, έχο­ντας πε­ρά­σει, βέ­βαια, από 40 κύ­μα­τα. Τον πε­ρα­σμέ­νο Αύ­γου­στο, το Ε’ Τμήμα του Συμ­βου­λί­ου της Επι­κρα­τεί­ας έκανε δεκτή την αί­τη­ση της Πε­ρι­φέ­ρειας Βο­ρεί­ου Αι­γαί­ου, απο­φα­σί­ζο­ντας να ακυ­ρώ­σει την αδειο­δό­τη­ση λόγω έλ­λει­ψης πε­ρι­βαλ­λο­ντι­κής με­λέ­της. Την ίδια στιγ­μή, το Ανώ­τα­το Δι­κα­στή­ριο ακύ­ρω­σε και την έγκρι­ση της επέμ­βα­σης σε δα­σι­κή έκτα­ση 21.011 τ.μ. προ­κει­μέ­νου να κα­τα­σκευα­στεί ο δρό­μος πρό­σβα­σης στη δομή.

Τα έργα, παρ’ όλα αυτά, συ­νε­χί­ζο­νται και το νέο ΚΥΤ κα­τα­σκευά­ζε­ται στο κέ­ντρο του νη­σιού, σε ση­μείο όπου ήταν προη­γου­μέ­νως, όπως υπο­στη­ρί­ζε­ται, βο­σκό­το­ποι. Γύρω από τη δομή, ωστό­σο, υπάρ­χει με­γά­λο πευ­κο­δά­σος. Σύμ­φω­να με πλη­ρο­φο­ρί­ες, στην πα­ρού­σα φάση υπάρ­χει κόλ­λη­μα στην αδειο­δό­τη­ση του δρό­μου με πε­ρι­βαλ­λο­ντι­κούς όρους ενώ ήδη έχει βγει η δα­πά­νη για την ηλε­κτρο­δό­τη­ση της νέας δομής, ωστό­σο ακόμη δεν έχουν μπει οι κο­λό­νες.

«Θα προ­χω­ρή­σει κα­νο­νι­κά»

Από την άλλη πλευ­ρά, ο υπουρ­γός Με­τα­νά­στευ­σης και Ασύ­λου Δη­μή­τρης Και­ρί­δης ανα­κοί­νω­σε προ μηνών πως η νέα δομή θα λει­τουρ­γή­σει στις αρχές της άνοι­ξης.

«Η κα­τα­σκευή της νέας Δομής στη Βά­στρια θα προ­χω­ρή­σει κα­νο­νι­κά. Το υπουρ­γείο Με­τα­νά­στευ­σης και Ασύ­λου έχει ήδη εξα­σφα­λί­σει ότι η νέα δομή θα πλη­ροί όλους τους απαι­τού­με­νους από το σχε­τι­κό νο­μο­θε­τι­κό πλαί­σιο και την πρό­σφα­τη από­φα­ση του ΣτΕ πε­ρι­βαλ­λο­ντι­κούς όρους και προ­δια­γρα­φές. Στό­χος μας είναι μια σύγ­χρο­νη, ασφα­λής και λει­τουρ­γι­κή νέα δομή, που θα εκ­συγ­χρο­νί­σει τις δυ­να­τό­τη­τες του εθνι­κού συ­στή­μα­τος πρώ­της υπο­δο­χής» ανέ­φε­ρε ανα­κοί­νω­ση του υπουρ­γεί­ου, μετά τη δη­μο­σιο­ποί­η­ση της από­φα­ση του ΣτΕ.