FT: Η Ελλάδα δεν μπορεί να γίνει «μαντρί» για μετανάστες

Κατα­πέλ­της το editorial της εφη­με­ρί­δας για την αδυ­να­μία της Ευρω­παϊ­κής Ενωσης να δια­χει­ρι­στεί την κρίση του προ­σφυ­γι­κού. Οι ευθύνες για την κατά­σταση που δια­μορ­φώ­θηκε στην Ελλάδα και γιατί δεν θα λει­τουρ­γή­σει ούτε ένας φράχτης της ΠΓΔΜ.

Το ευρω­παϊκό σύστημα της Σένγκεν που επι­τρέ­πει την ελεύ­θερη διέ­λευση σε 26 χώρες βρί­σκε­ται στα πρόθυρα της κατάρ­ρευ­σης. Μετά την άφιξη 1,8 εκατ. προ­σφύ­γων στην ήπειρο πέρυσι, πολλά κράτη της ΕΕ –ανάμεσά τους η Ουγ­γα­ρία, η Αυστρία και η Σουηδία- θέσπι­σαν προ­σω­ρι­νούς συνο­ρια­κούς ελέγ­χους για να ελέγ­ξουν τους μετα­νά­στες και να καθη­συ­χά­σουν την ανη­συ­χία των ψηφο­φό­ρων για τη μετα­νά­στευση. Ωστόσο, εκτός αν υπάρξει μια δρα­μα­τική αλλαγή στη Συρία, ένα ακόμη εκατ. αιτού­ντες ασύλου ανα­μέ­νε­ται να φτάσουν στην Ευρώπη το 2016. Αυτό ανα­γκά­ζει τους Ευρω­παί­ους ηγέτες να εξε­τά­σουν πιο δρα­στι­κές ενέρ­γειες.

Μια ιδέα που φαί­νε­ται πιθανό να εφαρ­μο­στεί είναι η ανα­στολή της Σένγκεν για δύο χρόνια από το Μάιο. Η απο­κα­τά­σταση των συνο­ρια­κών ελέγχων θα υπο­νό­μευε ένα από τα μεγα­λύ­τερα πολι­τικά επι­τεύγ­ματα του μπλοκ, ωστόσο ούτε αυτό δε θα ανα­χαι­τί­σει το κύμα των μετα­να­στών που έρχο­νται από την ανα­το­λική Μεσό­γειο. Περίπου 45.000 άνθρω­ποι έφτασαν από την Τουρκία στην Ελλάδα αυτό το μήνα, 30 φορές περισ­σό­τε­ροι σε σχέση με τον Ιανουά­ριο του 2015. Γι’ αυτό το λόγο η ΕΕ παρα­κο­λου­θεί την κατά­σταση των ελλη­νι­κών συνόρων.

Την Τετάρτη, η Κομι­σιόν απεί­λησε να απο­μα­κρύ­νει την Αθήνα από τη Σένγκεν, επι­χει­ρη­μα­το­λο­γώ­ντας πως δεν κατα­γρά­φει τους πρό­σφυ­γες που φτάνουν στα εδάφη της. Κάποιοι Ευρω­παίοι ηγέτες προ­χω­ρούν ακόμη παρα­πέρα, υπαι­νισ­σό­με­νοι ότι το μπλοκ θα έπρεπε να βοη­θή­σει την ΠΓΔΜ, ένα κράτος που δεν είναι μέλος της ΕΕ, να κλείσει τα σύνορά της με την Ελλάδα, την κύρια οδό προς το Βορρά για πολλούς πρό­σφυ­γες. Οι Έλληνες απά­ντη­σαν με οργή, υπο­στη­ρί­ζο­ντας ότι αυτό θα μπο­ρούσε να μετα­τρέ­ψει τη χώρα σε «νεκρο­τα­φείο ψυχών». Η οργή τους είναι σε μεγάλο βαθμό δικαιο­λο­γη­μένη.

Η Ελλάδα μπορεί να επι­κρι­θεί επειδή απέτυχε να δια­χει­ρι­στεί απο­τε­λε­σμα­τικά την εισροή προ­σφύ­γων. Η ΕΕ έχει δώσει στην Αθήνα κεφά­λαια για να εγκα­τα­στή­σει πέντε στρα­τό­πεδα μετε­γκα­τά­στα­σης αλλά μόνο ένα λει­τουρ­γεί. Αντί να κατα­γρά­φουν τους αιτού­ντες ασύλου, οι Έλληνες έχουν επι­τρέ­ψει σε πολλούς να ταξι­δέ­ψουν προς την Ευρώπη.

Από όλες τις άλλες απόψεις, ωστόσο, η Αθήνα μετά βίας μπορεί να θεω­ρη­θεί υπεύ­θυνη. Περίπου 850.000 μετα­νά­στες ήρθαν την περα­σμένη χρονιά στην Ελλάδα, μια χώρα 11 εκα­τομ­μυ­ρίων. Καμία κυβέρ­νηση δε θα μπο­ρούσε να αντι­με­τω­πί­σει αφίξεις αυτής της κλί­μα­κας με ειρη­νικά μέσα. Η Γερ­μα­νία, το πλου­σιό­τερο κράτος της ΕΕ, έχει αγω­νι­στεί για να δια­χει­ρι­στεί μια εισροή λίγων εκα­το­ντά­δων χιλιά­δων παρα­πάνω.

Η Αθήνα μπορεί επι­πλέον να επι­χει­ρη­μα­το­λο­γή­σει πως η ΕΕ δεν έχει κάνει πολλά για να βοη­θή­σει σε μια ώρα ανάγκης. Η Κομι­σιόν ταυ­το­ποί­ησε πέρυσι 160.000 που βρί­σκο­νταν στην Ιταλία και την Ελλάδα και χρεια­ζό­ταν να μετε­γκα­τα­στα­θούν σε όλο το μπλοκ, αλλά μόνο ελά­χι­στοι έχουν μετα­κι­νη­θεί. Η Κομι­σιόν έκανε έκκληση για ισχυ­ρο­ποί­ηση των εξω­τε­ρι­κών συνόρων της ΕΕ ώστε να σωθεί η Σένγκεν, αλλά οι πόροι που έχουν επεν­δυ­θεί είναι ελά­χι­στοι.

Η ΕΕ χρειά­ζε­ται να προ­σφέ­ρει σημα­ντική οικο­νο­μική υπο­στή­ριξη στους γεί­το­νες της Συρίας –την Τουρκία, την Ιορ­δα­νία και το Λίβανο- καθώς έχουν έρθει αντι­μέ­τω­ποι με εκα­τομ­μύ­ρια ανθρώ­πους στα στρα­τό­πεδα προ­σφύ­γων, αλλά ακόμη και τα τρία δισ. που υπο­σχέ­θηκε στην Άγκυρα καθυ­στε­ρούν λόγω καυ­γά­δων για το ποιος θα πλη­ρώ­σει.

Αυτό συμ­βαί­νει διότι η Ευρώπη δεν έχει επι­δεί­ξει συνοχή και πολι­τική βούληση κατά τη διάρ­κεια αυτής της κρίσης και τώρα δεν έχει άλλη επιλογή από το να εξε­τά­σει πρό­χειρα μέτρα. Οι Βρυ­ξέλ­λες δεν πρέπει να έχουν αυτα­πά­τες για το πόσο επι­κίν­δυνο πολι­τικά θα ήταν το κλεί­σιμο των συνόρων Ελλάδας-ΠΓΔΜ.

Η ΕΕ θα βοη­θούσε ένα κράτος που δεν είναι μέλος της ΕΕ να οικο­δο­μή­σει ένα φυσικό σύνορο αψη­φώ­ντας ένα από τα μέλη της. Αυτό θα όξυνε την εντύ­πωση ότι οι πλού­σιοι Ευρω­παίοι θεωρούν την Ελλάδα, την Τουρκία, την Ιορ­δα­νία και το Λίβανο ως κάτι παρα­πάνω από μαντριά για μετα­νά­στες. Ούτε θα κάνει πολλά ένας φράκτης, ώστε να εμπο­δί­σει απελ­πι­σμέ­νους ανθρώ­πους που θα βρουν άλλους τρόπους να ταξι­δέ­ψουν στην Ευρώπη.

Η προ­σφυ­γική κρίση είναι η μεγα­λύ­τερη που έχει αντι­με­τω­πί­σει η ΕΕ στην ιστορία της. Η πρό­κληση έχει επι­δει­νω­θεί από την ανι­κα­νό­τητα της Ευρώπης να δράσει συλ­λο­γικά και απο­φα­σι­στικά. Το να διώξουν την Ελλάδα από τη Σένγκεν θα κάνει μερι­κούς Ευρω­παί­ους ηγέτες να αισθαν­θούν καλά.

Αλλά δεν πλη­σιά­ζει ούτε στο ελά­χι­στο στο να δώσει τις απα­ντή­σεις που χρειά­ζε­ται η Ευρώπη.