Τσούκαλης: Εξιχνίασε 35 υποθέσεις αρχαιοκαπηλείας- Τι λέει για την υπόθεση με τον πίνακα Ρούμπενς

Όταν ήταν μι­κρός, ο ερευ­νη­τής Γιώρ­γος Τσού­κα­λης ονει­ρευό­ταν να γίνει ηθο­ποιός ή ντε­τέ­κτιβ. «Για ηθο­ποιός ήμουν ατά­λα­ντος, κα­τέ­λη­ξα να γίνω ντε­τέ­κτιβ που ήταν και η με­γά­λη μου τρέλα, μας λέει. «Σπού­δα­σα στη Βιο­μη­χα­νι­κή Πει­ραιά ασχο­λού­μαι πολύ με εξα­φα­νί­σεις, με οι­κο­νο­μι­κά θέ­μα­τα, απά­τες που γί­νο­νται σε διά­φο­ρες ασφα­λι­στι­κές εται­ρεί­ες». Στους πε­ρισ­σό­τε­ρους από εμάς είναι γνω­στός από υπο­θέ­σεις με­γά­λων εγκλη­μά­των.

Υπό­θε­ση Σερ­για­νό­που­λου, Ριζάι, Άλεξ. Γιώρ­γος Τσού­κα­λης

 

Αν και οι υπο­θέ­σεις των εγκλη­μά­των είναι αυτές που κά­νουν διά­ση­μο έναν ερευ­νη­τή, το πάθος του Γιώρ­γου Τσού­κα­λη, το χόμπι του, μέσα σε μια δου­λειά που δε θα άλ­λα­ζε με τί­πο­τα, είναι το κυ­νή­γι των αρ­χαιο­κα­πή­λων.

Μια ιστο­ρία που ξε­κί­νη­σε πριν από 20 και πλέον χρό­νια, εντε­λώς τυ­χαία, όταν σε ένα εστια­τό­ριο του Ντί­σελ­ντορφ όταν άκου­σε δίπλα του δυο οδη­γούς ντα­λί­κας να συ­ζη­τά­νε για μια υπό­θε­ση για αρ­χαία. Μαζί με τα φρού­τα, τα αρ­χαία έπαιρ­ναν το δρόμο προς το εξω­τε­ρι­κό και τα μου­σεία του κό­σμου.

Σε συ­νερ­γα­σία με το τότε τμήμα αρ­χαιο­κα­πη­λί­ας, ο Γιώρ­γος Τσού­κα­λης εμ­φα­νί­στη­κε μετά από πολ­λές πε­ρι­πέ­τειες σαν αγο­ρα­στής. Οι αρ­χαιο­κά­πη­λοι συ­νε­λή­φθη­σαν και αυτή ήταν η αρχή μιας μα­κράς πο­ρεί­ας μέσα στην οποία έχει αφο­σιω­θεί και την οποία θε­ω­ρεί μια από τις πιο σο­βα­ρές υπο­θέ­σεις της κα­ριέ­ρας και της ζωής του. Το εν­δια­φέ­ρον σας για αυτές τις υπο­θέ­σεις είναι σε επί­πε­δο ερευ­νη­τι­κό; Υπάρ­χει ένα κράμα συ­ναι­σθη­μά­των. Είδα ότι μπορώ να πε­ρι­φρου­ρή­σω κάτι από την πο­λι­τι­στι­κή κλη­ρο­νο­μιά. Είδα ότι μπορώ να έχω την αδρε­να­λί­νη την οποία χρειά­ζε­ται ο ορ­γα­νι­σμός μου. Είδα ότι είναι ένα παι­χνί­δι με με­γά­λο εν­δια­φέ­ρον.

 

Ο βαθ­μός δυ­σκο­λί­ας σε σχέση με τις άλλες υπο­θέ­σεις;

Μπορώ να πω ότι ο βαθ­μός δυ­σκο­λί­ας είναι ο με­γα­λύ­τε­ρος. Γιατί έχου­με να κά­νου­με με ευ­φυ­έ­στα­τα κυ­κλώ­μα­τα. Όχι μόνο υψη­λής τάξης γιατί έχου­με να κά­νου­με και με αγρό­τες οι οποί­οι έχουν συ­λή­σει ένα τάφο. Όταν δια­κυ­βεύ­ε­ται η ελευ­θε­ρία τους γί­νο­νται επι­κίν­δυ­νοι, παίρ­νουν ιδιαί­τε­ρα μέτρα προ­φύ­λα­ξης και ει­δι­κά σε με­γά­λες υπο­θέ­σεις όπως είναι η υπό­θε­ση με τα αρ­χαία της Κο­ρίν­θου, όπου ένα μου­σείο βρέ­θη­κε στην Αμε­ρι­κή, το θυ­μά­ται όλη η Ελ­λά­δα. Έχω ασχο­λη­θεί με 35 πε­ρί­που υπο­θέ­σεις και έχω δει απί­στευ­τα πράγ­μα­τα. Χίλια επτα­κό­σια αντι­κεί­με­να Νε­ο­λι­θι­κής Επο­χής, στη Μα­ρί­να του Αλί­μου που ήταν έτοι­μα να φύ­γουν για το εξω­τε­ρι­κό, χίλια τε­τρα­κό­σια αντι­κεί­με­να έτοι­μα να φύ­γουν από τη Ρόδο. Για μένα δεν είναι απλώς μια έρευ­να, είναι ένα εθνι­κό θέμα. Συ­νερ­γά­ζο­μαι ως επί το πλεί­στων με το Τμήμα Δί­ω­ξης Αρ­χαιο­κα­πη­λί­ας και με όσους χρειά­ζε­ται προ­κει­μέ­νου να συλ­λη­φθούν οι ένο­χοι.

 

Στην αρ­χαιο­κα­πη­λία αγα­πούν το χρήμα ή το χρήμα και την τέχνη; Αυτοί οι οποί­οι ασχο­λού­νται, μόνο το χρήμα έχουν κατά νου. Οι πα­ρα­λή­πτες όμως στο εξω­τε­ρι­κό ως επί το πλεί­στον προ­σπα­θούν να κα­λύ­ψουν τα κενά τους με την αλα­ζο­νεία να έχουν ελ­λη­νι­κές αρ­χαιό­τη­τες. Οι αρ­χαιό­τη­τες δια­κι­νού­νται πιο εύ­κο­λα από άλλα έργα τέ­χνης και έχουν με­γα­λύ­τε­ρη ζή­τη­ση. Μια φορά βρέ­θη­κα στην Ελ­βε­τία, στο σπίτι ενός «συλ­λέ­κτη» και όταν είδα τα αρ­χαία ένιω­σα σαν να με μα­χαί­ρω­ναν μες στα σω­θι­κά μου, γιατί ήξερα ότι αυτά είναι κλεμ­μέ­να και έχουν συ­λη­θεί από κά­ποιους ελ­λη­νι­κούς τά­φους. Πι­στεύω ότι είναι ένα θέμα που πρέ­πει να βρί­σκε­ται διαρ­κώς στην επι­και­ρό­τη­τα, να το θυ­μί­ζου­με σε όλους. Ζούμε σε μια χώρα που έχει τρο­με­ρό πλού­το στο υπέ­δα­φός της. Χρυ­σά­φι. Η πο­λι­τι­στι­κή κλη­ρο­νο­μιά είναι εξί­σου πο­λύ­τι­μη με την ακε­ραιό­τη­τα της χώρας.

 

Στο βι­βλίο σας έχετε γρά­ψει για τις με­γά­λες σας υπο­θέ­σεις. Η αρ­χαιο­κα­πη­λία σε ποιό επί­πε­δο βρί­σκε­ται σή­με­ρα;

 

Δυ­στυ­χώς τα τε­λευ­ταία χρό­νια με την κρίση υπάρ­χει αύ­ξη­ση. Ακόμη και άν­θρω­ποι οι οποί­οι δεν είχαν κατά νου ποτέ να ασχο­λη­θούν με την αρ­χαιο­κα­πη­λία, τώρα ασχο­λού­νται. Ή κά­ποιος που είχε κάτι από τον πα­τέ­ρα του και δεν το είχε δη­λώ­σει στην εφο­ρία αρ­χαιο­τή­των, εύ­κο­λα μπαί­νει στον πει­ρα­σμό τώρα να ψάξει να βρει αγο­ρα­στή. Δυ­στυ­χώς.

 

Είναι αλή­θεια ότι στην υπό­θε­ση κατά της αρ­χαιο­κα­πη­λί­ας δου­λεύ­ε­τε χωρίς αμοι­βή; Είναι αλή­θεια. Σε αυτές τις υπο­θέ­σεις βάζω χρή­μα­τα, δεν παίρ­νω. Για μένα έχει αξία εθνι­κή και ηθική. Δεν έχω πάρει και δεν πρό­κει­ται να πάρω ούτε ένα ευρώ. Η αντα­μοι­βή μου είναι να βλέπω τους θη­σαυ­ρούς μας, πίσω, στη θέση τους, στη χώρα τους. Τον πε­ρα­σμέ­νο μήνα, ο Γιώρ­γος Τσού­κα­λης τι­μή­θη­κε με ει­δι­κό δί­πλω­μα αξίας για την εθε­λο­ντι­κή του δράση ενά­ντια στην αρ­χαιο­κα­πη­λία στο Βα­τι­κα­νό, στην λα­μπρή ετή­σια τε­λε­τή των Διε­θνών Βρα­βεί­ων Giuseppe Sciacca, στην Aula Magna στο Πο­ντι­φι­κό Πα­νε­πι­στή­μιο Urbaniana.Ο Έλ­λη­νας οι­κο­νο­μο­λό­γος και ιδιω­τι­κός ερευ­νη­τής, βρα­βεύ­τη­κε με αφορ­μή τη συ­μπλή­ρω­ση 21 χρό­νων στον πό­λε­μο κατά των αρ­χαιο­κα­πή­λων και στο πα­ρά­νο­μο εμπό­ριο έργων τέ­χνης, αλλά και για το βι­βλίο του «Λα­θρέ­μπο­ροι Ιστο­ρί­ας» που κυ­κλο­φο­ρεί από τις εκ­δό­σεις Σι­δέ­ρη.

 

 

ΦΑ­ΚΕ­ΛΟΣ ΡΟΥ­ΜΠΕΝΣ

 

Το χρυ­σο­ποί­κιλ­το Κο­ρά­νι και τα κυ­κλα­δι­κά ει­δώ­λια Ο πί­να­κας του Ρού­μπενς

 

Η αρχή της υπό­θε­σης αυτής γρά­φε­ται τον Ιού­νιο του 2001. Τρεις μα­σκο­φό­ροι κλέ­βουν από το μου­σείο καλών τε­χνών της Γάν­δης τον πί­να­κα του Ρού­μπενς «Το κυ­νή­γι του Κα­λυ­δώ­νιου κά­πρου». Ο πί­να­κας είναι ανε­κτί­μη­της αξίας. Οι λη­στές είχαν ει­σβά­λει βράδυ στο μου­σείο και είχαν επι­χει­ρή­σει να κλέ­ψουν όχι μόνο τον συ­γκε­κρι­μέ­νο πί­να­κα αλλά και έναν άλλο την «Μα­στί­γω­ση του Χρι­στού». Ο δεύ­τε­ρος πί­να­κας τους πέ­φτει στο δρόμο. Οι βελ­γι­κές αρχές κα­τα­λή­γουν τότε στο συ­μπέ­ρα­σμα ότι οι δρά­στες είχαν συ­νερ­γό κά­ποιον υπάλ­λη­λο του μου­σεί­ου. Για δέκα χρό­νια οι έρευ­νες βρί­σκο­νται στο σκο­τά­δι. Ο πί­να­κας θε­ω­ρεί­ται εξα­φα­νι­σμέ­νος. Image Ο Γιώρ­γος Τσού­κα­λης στην βρά­βευ­σή του, στο Βα­τι­κα­νό. Ο Γιώρ­γος Τσού­κα­λης στην βρά­βευ­σή του, στο Βα­τι­κα­νό. Το κα­λο­καί­ρι του 2011 ο Τσού­κα­λης μα­θαί­νει από ένα φίλο του ότι κά­ποιος αντι­κέρ από την Πλάκα και μια τη­λε­πα­ρου­σιά­στρια φαί­νε­ται να έχουν ένα έργο του Ρού­μπενς το οποίο προ­σπα­θούν να που­λή­σουν. Στο ίδιο ρα­ντε­βού ο Τσού­κα­λης μα­θαί­νει για έναν ιερέα από την Κρήτη ο οποί­ος προ­σπα­θεί να που­λή­σει ένα κο­ρά­νι και κά­ποια κυ­κλα­δι­κά ει­δώ­λια. Για τον πί­να­κα του Ρού­μπενς ζη­τού­σαν 7 εκα­τομ­μύ­ρια ευρώ και για το κο­ρά­νι και τα ει­δώ­λια 5 εκα­τομ­μύ­ρια ευρώ. Ο Τσού­κα­λης ζητά φω­το­γρα­φί­ες των αντι­κει­μέ­νων και αρ­χί­ζει να συ­νερ­γά­ζε­ται με το τμήμα δί­ω­ξης αρ­χαιο­κα­πη­λί­ας. Στον αντι­κέρ εμ­φα­νί­ζε­ται σαν επι­χει­ρη­μα­τί­ας που σχε­τί­ζε­ται με τον οίκο Σόθ­μπις και αρ­χί­ζει τις ατέ­λειω­τες τη­λε­φω­νι­κές συ­νο­μι­λί­ες με τη γυ­ναί­κα που είχε στην κα­το­χή της τον πί­να­κα. Η 40χρονη πα­ρου­σιά­στρια απο­κα­λού­σε τον πί­να­κα «νια­νιά». Ο Τσού­κα­λης υπο­δύ­ε­ται τον πλού­σιο επι­χει­ρη­μα­τία με σκά­φος το οποίο ανα­φέ­ρει συχνά στις συ­νο­μι­λί­ες. Το σκά­φος όντως υπήρ­χε αλλά ανήκε σε έναν ανύ­πο­πτο Ρώσο με­γι­στά­να. Τα μέλη του κυ­κλώ­μα­τος όταν έκα­ναν τη βόλτα τους στην μα­ρί­να είδαν το σκά­φος και το ρα­ντε­βού κλεί­νε­ται σε ένα γρα­φείο στην πλα­τεία Συ­ντάγ­μα­τος. Ως εκτι­μη­τές του Τσού­κα­λη εμ­φα­νί­ζο­νται ένας στε­νός συ­νερ­γά­της του και μια υπάλ­λη­λος του Υπουρ­γεί­ου Πο­λι­τι­σμού άρι­στη στην εκτί­μη­ση έργων τέ­χνης. Το επό­με­νο ρα­ντε­βού κλεί­στη­κε σε ένα ξε­νο­δο­χείο στη Γλυ­φά­δα στις 31 Αυ­γού­στου του 2011. Οι ένο­χοι συ­νε­λή­φθη­σαν απ αυ­το­φό­ρω. Η πα­ρου­σιά­στρια ισχυ­ρί­στη­κε ότι τον πί­να­κα της τον είχε κάνει δώρο ένας Ιτα­λός φίλος της. Δε θε­ω­ρού­σε ότι έχει με­γά­λη αξία, ισχυ­ρι­σμός που κα­τέρ­ρευ­σε όχι μόνο από την τιμή που ζη­τού­σε αλλά και από το ότι ο αντι­κέρ είχε τε­ρά­στιες γνώ­σεις. Σύμ­φω­να με πλη­ρο­φο­ρί­ες, ο πί­να­κας είχε βρε­θεί μέσω των λα­θρε­μπό­ρων στα χέρια ενός συγ­γε­νούς της και εκεί­νη προ­κει­μέ­νου να τον κα­λύ­ψει σκαρ­φί­στη­κε την ιστο­ρία του Ιτα­λού φίλου.

 

Πα­ράλ­λη­λα την ίδια εποχή ο Τσού­κα­λης εμ­φα­νί­ζε­ται σαν με­γα­λο­ε­πι­χει­ρη­μα­τί­ας που έχει ερ­γο­στά­σιο πλα­στι­κών στην Ισπα­νία και γνώ­σεις αρ­χαιο­τή­των στην σπεί­ρα που έχει το Κο­ρά­νι και τα κυ­κλα­δι­κά ει­δώ­λια. Ο σκλη­ρός δια­πραγ­μα­τευ­τής τους είναι ένας κρη­τι­κός, ο οποί­ος ισχυ­ρι­ζό­ταν ότι το Κο­ρά­νι το είχε από κλη­ρο­νο­μιά. Στην υπό­θε­ση ακο­λου­θού­νται τα ίδια βή­μα­τα: ρα­ντε­βού σε γρα­φείο στο Σύ­νταγ­μα, όπου ο υπάλ­λη­λος του Υπουρ­γεί­ου Πο­λι­τι­σμού ως εκτι­μη­τής δια­πί­στω­σε την αυ­θε­ντι­κό­τη­τα όλων των αντι­κει­μέ­νων. Τον Σε­πτέμ­βριο του 2001, κλεί­νε­ται το ρα­ντε­βού της ανταλ­λα­γής στο εστια­τό­ριο Λά­μπρος στη Βου­λιαγ­μέ­νη. Ο συ­νερ­γά­της του Τσού­κα­λη εμ­φα­νί­ζε­ται ντυ­μέ­νος σαν κα­πε­τά­νιος, ο οποί­ος με­τα­φέ­ρει τα χρή­μα­τα από την θα­λα­μη­γό που ήταν στα ανοι­χτά της Βου­λιαγ­μέ­νης. Φυ­σι­κά τέ­τοιο σκά­φος δεν υπήρ­χε. Εκεί­νη τη στιγ­μή ει­σέ­βα­λαν μπρο­στά στους έκ­πλη­κτους υπαλ­λή­λους του εστια­το­ρί­ου δέκα πά­νο­πλοι άντρες των ΕΚΑΜ που ήταν ακρο­βο­λι­σμέ­νοι στους γύρω χώ­ρους. Η επι­χεί­ρη­ση έληξε σε μια ατμό­σφαι­ρα που θύ­μι­ζε ται­νία δρά­σης. Πηγή: www.lifo.gr