ΤΟΠΙΚΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ

Νέο Χωροταξικό Τουρισμού: Επενδύσεις, Airbnb και Natura στο μικροσκόπιο

news room 7 λεπτά ανάγνωση
ΚΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ

Στον… αέρα εξα­κο­λου­θεί να βρί­σκε­ται ακόμη το Ειδικό Χωρο­τα­ξικό Πλαίσιο (ΕΧΠ) του Του­ρι­σμού παρότι η δημόσια δια­βού­λευση ολο­κλη­ρώ­θηκε πριν από 14 μήνες, ήτοι τον Σεπτέμ­βριο του 2024. Έκτοτε, η ορι­στι­κο­ποί­ησή του και η έκδοση της σχε­τι­κής υπουρ­γι­κής από­φα­σης μετα­τί­θε­ται συνεχώς, καθώς τα συναρ­μό­δια υπουρ­γεία Του­ρι­σμού και Περι­βάλ­λο­ντος και Ενέρ­γειας (ΥΠΕΝ) δεν έχουν ακόμη δώσει λύση στα ζητή­ματα που ανέ­κυ­ψαν κατά τη διάρ­κεια της δια­βού­λευ­σης.

Ενστά­σεις για τις κατη­γο­ριο­ποι­ή­σεις των περιο­χών

Ήδη, τα αιτή­ματα και οι ενστά­σεις από φορείς του του­ρι­σμού και της τοπικής αυτο­διοί­κη­σης είναι εκα­το­ντά­δες, με τις πιο κρί­σι­μες παρα­τη­ρή­σεις να συγκε­ντρώ­νο­νται σε τέσσερα – πέντε βασικά θέματα. Πρώτο ανάμεσά τους, το ζήτημα των κατη­γο­ριο­ποι­ή­σεων των περιο­χών, καθώς κατα­γρά­φε­ται δυσα­ρέ­σκεια για την ένταξη συγκε­κρι­μέ­νων τόπων στις «υπερ-αναπτυγμένες» ζώνες, κάτι που – σύμφωνα με τους τοπι­κούς εκπρο­σώ­πους – ενδέ­χε­ται να λει­τουρ­γή­σει απο­τρε­πτικά για νέες επεν­δύ­σεις.

Ανοιχτό παρα­μέ­νει και το ζήτημα των ρυθ­μί­σεων για τις βρα­χυ­χρό­νιες μισθώ­σεις τύπου Airbnb

Πέντε ζώνες του­ρι­στι­κής ανά­πτυ­ξης

Είναι αξιο­ση­μεί­ωτο ότι, στο προ­τει­νό­μενο ΕΧΠ η ελλη­νική επι­κρά­τεια κατη­γο­ριο­ποιεί­ται με βάση τη χωρική διάρ­θρωση των του­ρι­στι­κών επεν­δύ­σεων σε πέντε περιο­χές: Περιο­χές ελέγχου δηλαδή οι υπερ-αναπτυγμένες (Α), Ανα­πτυγ­μέ­νες (Β), Ανα­πτυσ­σό­με­νες (Γ), Περιο­χές με δυνα­τό­τη­τες ανά­πτυ­ξης (Δ) και Μη ανα­πτυγ­μέ­νες περιο­χές (Ε). Σε κάθε μία από αυτές προσ­διο­ρί­ζε­ται δια­φο­ρε­τική άσκηση χωρικής του­ρι­στι­κής πολι­τι­κής που επη­ρε­ά­ζει την κατεύ­θυνση και το εύρος των επεν­δύ­σεων.

Αιτή­ματα για μεγα­λύ­τερη ευε­λι­ξία

Έτσι, δεν είναι τυχαίο ότι πολλοί ζητούν όχι μόνο την εξαί­ρεση του τόπου τους από μια κατη­γο­ρία και την υπαγωγή σε άλλη, αλλά και μεγα­λύ­τερη ευε­λι­ξία στον χαρα­κτη­ρι­σμό των περιο­χών. Με άλλα λόγια, ζητούν να μπορεί μια δημο­τική ενότητα – ή ακόμη και τμήμα της – να εντάσ­σε­ται σε δια­φο­ρε­τική κατη­γο­ρία από τη γει­το­νική της, ακόμη κι αν με βάση το βασικό κρι­τή­ριο, δηλαδή την πυκνό­τητα κλινών σε σχέση με τον πλη­θυ­σμό, υπά­γο­νται τυπικά στην ίδια βαθμίδα.

Όπως εξηγεί αρμόδια πηγή που συμ­με­τέ­χει στην επε­ξερ­γα­σία του ΕΧΠ Του­ρι­σμού, είναι συχνό το φαι­νό­μενο δύο όμορες δημο­τι­κές ενό­τη­τες να εμφα­νί­ζουν τελείως δια­φο­ρε­τικά επίπεδα ανά­πτυ­ξης. «Για παρά­δειγμα, στο Βαρ­θο­λο­μιό στην Πελο­πόν­νησο, μία περιοχή έχει ανα­πτυ­χθεί ενώ η γει­το­νική της, που “γυρίζει” προς το βουνό, δεν έχει την ίδια δυνα­μική. Δεν μπορούν, λοιπόν, να χαρα­κτη­ρι­στούν και οι δύο ανα­πτυγ­μέ­νες», ανα­φέ­ρει, επι­ση­μαί­νο­ντας ότι σχε­διά­ζε­ται να δοθεί μεγα­λύ­τερη ευε­λι­ξία, ώστε η κατη­γο­ριο­ποί­ηση να αντα­να­κλά τις πραγ­μα­τι­κές συν­θή­κες.

Αντι­δρά­σεις, που μπορεί να φέρουν αλλαγές, υπάρ­χουν και για την κατη­γο­ριο­ποί­ηση των νησιών

Μη ορι­στι­κο­ποι­η­μένο το πλαίσιο για Airbnb

Αντί­στοιχα, ανοιχτό παρα­μέ­νει και το ζήτημα των ρυθ­μί­σεων για τις βρα­χυ­χρό­νιες μισθώ­σεις τύπου Airbnb. Στις περιο­χές των Κατη­γο­ριών Α και Β – δηλαδή τις υπε­ρα­να­πτυγ­μέ­νες και ανα­πτυγ­μέ­νες ζώνες – εξε­τά­ζε­ται το ενδε­χό­μενο οι περιο­ρι­σμοί να καθο­ρί­ζο­νται από το υπο­κεί­μενο επίπεδο πολε­ο­δο­μι­κού σχε­δια­σμού, όπως τα Τοπικά και Ειδικά Πολε­ο­δο­μικά Σχέδια (ΤΠΣ – ΕΠΣ) που αυτή την περίοδο εκπο­νού­νται σε όλη τη χώρα. Ωστόσο, η τελική ρύθμιση δεν έχει ακόμη «κλει­δώ­σει».

Δυσα­ρέ­σκεια για τις κατη­γο­ριο­ποι­ή­σεις των νησιών

Αντι­δρά­σεις, που μπορεί να φέρουν αλλαγές, υπάρ­χουν και για την κατη­γο­ριο­ποί­ηση των νησιών, καθώς – όπως υπο­στη­ρί­ζουν φορείς – έχουν εντα­χθεί στην ίδια ομάδα νησιά με εντελώς δια­φο­ρε­τικά χαρα­κτη­ρι­στικά. Έτσι, στην ομάδα των «του­ρι­στικά ανα­πτυγ­μέ­νων και ανα­πτυσ­σό­με­νων νησιών» συγκα­τα­λέ­γο­νται η Σαντο­ρίνη, η Μύκονος και η Ρόδος μαζί με την Κάσο, τη Σύμη και την Ικαρία. «Στα μεγάλα ανα­πτυγ­μένα νησιά επι­τρέ­πο­νται μόνο 4στερα και 5στερα κατα­λύ­ματα. Αλλά άλλο η Λέσβος κι άλλο η Σκιάθος. Δεν γίνεται να υπά­γο­νται στην ίδια κατη­γο­ρία και να υπό­κει­νται στους ίδιους ελέγ­χους», επι­ση­μαί­νει πηγή του κλάδου.

Αύξηση πιέσεων από δόμηση και υπο­δο­μές

Σε κάθε περί­πτωση, ολο­κλη­ρώ­θηκε η Δέουσα Εκτί­μηση (ετέθη σε δια­βού­λευση έως τα τέλη του έτους) για τις περι­βαλ­λο­ντι­κές επι­πτώ­σεις του ΕΧΠ Του­ρι­σμού στις περιο­χές Natura της χώρας, η οποία δείχνει ότι το μεγάλο εύρος του σχεδίου ενδέ­χε­ται να συν­δέ­ε­ται με διά­φο­ρες επι­πτώ­σεις στους οικο­τό­πους και τα είδη. Οι μελε­τη­τές τονί­ζουν ότι δεν τίθε­νται περιο­ρι­σμοί ως προς τη θέση των επεν­δύ­σεων και τις απο­στά­σεις από τις προ­στα­τευό­με­νες περιο­χές, καθώς ο του­ρι­σμός επι­τρέ­πε­ται και εντός των Natura (με ορι­σμέ­νους περιο­ρι­σμούς στη δόμηση). Αυτό συνε­πά­γε­ται πιθανή μείωση της έκτασης οικό­το­πων, υπο­βάθ­μιση, κατα­κερ­μα­τι­σμό και πιέσεις από θόρυβο ή φωτο­ρύ­πανση κλπ.

Οι περιο­χές με μικρό­τερη του­ρι­στική ανά­πτυξη έως σήμερα περι­λαμ­βά­νουν μεγα­λύ­τερο αριθμό τόπων του δικτύου Natura

Ιδιαί­τερη αναφορά γίνεται, επίσης, στη χρήση φυσικών πόρων από τις του­ρι­στι­κές υπο­δο­μές – ενδει­κτικά, απαι­τού­νται έως και 450 λίτρα πόσιμου νερού ανά κλίνη σε σύνθετα του­ρι­στικά κατα­λύ­ματα – αλλά και στις αυξη­μέ­νες ανάγκες μετα­φο­ρών και κατα­σκευής δικτύων που συνο­δεύ­ουν την του­ρι­στική ανά­πτυξη. Αυτές οι παρεμ­βά­σεις ενδέ­χε­ται να επη­ρε­ά­σουν στόχους δια­τή­ρη­σης ευαί­σθη­των οικο­τό­πων.

Οι μελε­τη­τές εκτι­μούν ότι ορι­σμέ­νες πτυχές του σχεδίου – όπως το μέγεθος των επεν­δύ­σεων, οι εκπο­μπές ρύπων και η κατα­νά­λωση φυσικών πόρων – σε συν­δυα­σμό με άλλα παράλ­ληλα έργα (όπως οδικοί άξονες) μπορεί να επι­φέ­ρουν σημα­ντι­κές επι­πτώ­σεις στην ακε­ραιό­τητα των περιο­χών Natura. Συνεπώς, κρί­νε­ται απα­ραί­τητη η μετά­βαση στο δεύτερο στάδιο της Δέουσας Εκτί­μη­σης, όπου θα προσ­διο­ρι­στούν και τα μέτρα μετρια­σμού.

Η κατα­νομή των επι­πτώ­σεων στις κατη­γο­ρίες περιο­χών

Σύμφωνα με τα στοι­χεία, οι υπερ-αναπτυγμένες περιο­χές της Κατη­γο­ρίας Α (δηλαδή οι Περιο­χές Ελέγχου με μέσο όρο κλινών 21,5 ανά 1.000 στρέμ­ματα) συνι­στούν το 2% του συνόλου των δημο­τι­κών ενο­τή­των των περιο­χών του δικτύου Natura που μπορεί να θιγούν από τις δρα­στη­ριό­τη­τες του ΕΧΠ Του­ρι­σμού. Το αντί­στοιχο ποσοστό στις ανα­πτυγ­μέ­νες περιο­χές (Κατη­γο­ρία Β) ανέρ­χε­ται στο 8% του συνόλου. Δηλαδή συνο­λικά οι περιο­χές της χώρας με ένταση του­ρι­σμού (Κατη­γο­ρίες Α και Β) που απο­τε­λούν και τις περιο­χές για τις οποίες υπάρχει μεγα­λύ­τερη ανη­συ­χία ως προς τις επι­πτώ­σεις τους, αντι­στοι­χούν στο 10% του συνόλου των περιο­χών όπου μπορεί να υπάρ­χουν επι­πτώ­σεις στο περι­βάλ­λον και τη βιο­ποι­κι­λό­τητα των Natura.

Τα μέτρα

Στο πλαίσιο της Εκτί­μη­σης κατα­γρά­φο­νται και τα μέτρα για τον μετρια­σμό των επι­πτώ­σεων. Στις υπερ-αναπτυγμένες περιο­χές που υπά­γο­νται σε Natura πρέπει να απα­γο­ρευ­τεί η ανά­πτυξη νέων του­ρι­στι­κών υπο­δο­μών μέχρι τον καθο­ρι­σμό σχεδίων δια­χεί­ρι­σης. Στις ανα­πτυγ­μέ­νες περιο­χές – μέχρι τον καθο­ρι­σμό χρήσεων γης, όρων και περιο­ρι­σμών δόμησης στις εκτός σχεδίου περιο­χές – θα πρέπει για την ανέ­γερση νέων ξενο­δο­χείων, το ελά­χι­στο απαι­τού­μενο εμβαδόν του οικο­πέ­δου να αυξηθεί σε 12 στρέμ­ματα. Στα νησιά της Ομάδας Ι θα πρέπει να εκπο­νη­θούν μελέτες εκτί­μη­σης του­ρι­στι­κής φέρου­σας ικα­νό­τη­τας από τα νέα πολε­ο­δο­μικά σχέδια.

Περαι­τέρω, σύμφωνα με τα στοι­χεία που παρα­τί­θε­νται στη Δέουσα Εκτί­μηση οι ανα­πτυσ­σό­με­νες περιο­χές (Κατη­γο­ρία Γ) αντι­στοι­χούν στο 14%, οι περιο­χές με δυνα­τό­τη­τες ανά­πτυ­ξης στο 27% και τέλος οι μη ανα­πτυγ­μέ­νες περιο­χές στο 49%. Καθί­στα­ται δηλαδή σαφές ότι οι περιο­χές με μικρό­τερη του­ρι­στική ανά­πτυξη έως σήμερα περι­λαμ­βά­νουν μεγα­λύ­τερο αριθμό τόπων του δικτύου Natura.

Ευάλωτα μικρά νησιά και παρά­κτιες ζώνες

Οι μελε­τη­τές δια­τυ­πώ­νουν, επίσης, ειδικές επι­ση­μάν­σεις για τα μικρά νησιά του Αιγαίου (δηλαδή πλην της Εύβοιας, της Κρήτης, της Κέρ­κυ­ρας και της Ρόδου) και τις παρά­κτιες ζώνες – παρότι οι τελευ­ταίες κατα­λαμ­βά­νουν μόλις το 2,6% των Natura, είναι εξαι­ρε­τικά ευαί­σθη­τες σε πιέσεις από του­ρι­στι­κές δρα­στη­ριό­τη­τες.

Του­ρι­σμός ήπιας μορφής, κρουα­ζιέρα και yachting

Παράλ­ληλα, επι­ση­μαί­νε­ται ότι στα εθνικά πάρκα και στις περιο­χές Natura επι­τρέ­πο­νται ήπιες μορφές του­ρι­σμού, οι οποίες πρέπει να προ­σι­διά­ζουν με αυτές (π.χ. ορει­βα­τι­κός, γεω­του­ρι­σμός, οικο­του­ρι­σμός κλπ). Ειδική μνεία γίνεται στην ανάγκη αξιο­λό­γη­σης επεν­δύ­σεων σε νέα χιο­νο­δρο­μικά κέντρα καθώς οι επι­πτώ­σεις είναι σημα­ντι­κές, ιδιαί­τερα εάν γίνεται χρήση ορυκτών καυ­σί­μων, καθώς πρό­κει­ται για ενερ­γο­βό­ρες εγκα­τα­στά­σεις. Ιδιαί­τερη προσοχή απαι­τεί­ται, όπως ανα­φέ­ρε­ται στη Δέουσα Εκτί­μηση και στις επεν­δύ­σεις

σε γήπεδα γκολφ, τα οποία απαι­τούν μεγάλες ποσό­τη­τες νερού και οδηγούν σε απο­ψί­λωση εδαφών. Γι΄ αυτό θα πρέπει να συν­δυά­ζουν επα­να­χρη­σι­μο­ποί­ηση επε­ξερ­γα­σμέ­νων λυμάτων και αφα­λά­τωση. Για τον του­ρι­σμό κρουα­ζιέ­ρας και yachting οι μελε­τη­τές θεωρούν ότι το περι­βαλ­λο­ντικό τους απο­τύ­πωμα μπορεί να περιο­ρι­στεί εάν εξη­λε­κτρι­στούν ώστε να περιο­ρι­στούν οι εκπο­μπές ρύπων στα λιμάνια.

Αλλη­λε­πι­δρά­σεις του­ρι­σμού με βιο­μη­χα­νία, ΑΠΕ, εξο­ρύ­ξεις

Σύμφωνα με τους μελε­τη­τές, στις ζώνες «του­ρι­στι­κής προ­τε­ραιό­τη­τας» που χαρα­κτη­ρί­ζο­νται ως ανε­πτυγ­μέ­νες πρέπει να απο­θαρ­ρύ­νε­ται η διά­σπαρτη χωρο­θέ­τηση βιο­μη­χα­νι­κών μονάδων μέσης και υψηλής όχλησης. Ως προς τις αλλη­λε­πι­δρά­σεις με άλλες δρα­στη­ριό­τη­τες – βιο­μη­χα­νία, εξο­ρύ­ξεις, έργα ΑΠΕ – εκτι­μά­ται πάντως ότι είναι περιο­ρι­σμέ­νες.

Ενδει­κτικά, μόνο στο ανα­το­λικό τμήμα της ανα­πτυγ­μέ­νης του­ρι­στικά περιο­χής της Θάσου περι­λαμ­βά­νε­ται πόλος εξό­ρυ­ξης (ζώνη Μαρ­μά­ρου) ενώ στον Έβρο όπου υπάρ­χουν ήδη χωρο­θε­τη­μένα έργα Ανα­νε­ώ­σι­μων Πηγών Ενέρ­γειας (ΑΠΕ) και προ­τεί­νε­ται επέ­κταση βιο­μη­χα­νι­κών δρα­στη­ριο­τή­των εκτός περιο­χών Natura, είναι χαμηλής του­ρι­στι­κής ανά­πτυ­ξης, συνεπώς δεν ανα­μέ­νο­νται σημα­ντι­κές αθροι­στι­κές επι­πτώ­σεις.

Ούτε στα νησιά των Κυκλά­δων ανα­μέ­νο­νται σημα­ντι­κές αθροι­στι­κές επι­πτώ­σεις από την αλλη­λε­πί­δραση δρα­στη­ριο­τή­των. Μόνο στη Σύρο οι περιο­χές Α και Β του ΕΧΠ Του­ρι­σμού προ­τεί­νο­νται και ως ζώνες στή­ρι­ξης της βιο­μη­χα­νίας, αλλά βρί­σκο­νται εκτός Natura. Στη Μήλο, ο πόλος εξό­ρυ­ξης υπά­γε­ται σε Κατη­γο­ρία Β, επίσης εκτός Natura. Σε Κατη­γο­ρία Β της περι­φε­ρεια­κής ενό­τη­τας Χανίων και Ηρα­κλείου εντο­πί­ζο­νται περιο­χές που προ­τεί­νο­νται σαν πόλοι επέ­κτα­σης και ενα­τι­κο­ποί­η­σης από το αντί­στοιχο ΕΧΠ της βιο­μη­χα­νίας.

Πηγή: ot.gr

Πώς σας φάνηκε το άρθρο;

Ένα πάτημα, χωρίς λογαριασμό. Μία ψήφος ανά συσκευή.

Σχολιασμός άρθρου

Προσθέστε ένα σχόλιο

Εμφανίζεται μετά από έγκριση · το e-mail δεν δημοσιεύεται0 / 2000

Τα σχόλια εκφράζουν τον σχολιαστή, όχι τη Δημοκρατική. Όροι σχολιασμού

Τα σχόλια εκφράζουν αποκλειστικά τον εκάστοτε σχολιαστή. Η Δημοκρατική δεν υιοθετεί αυτές τις απόψεις. Διατηρούμε το δικαίωμα να διαγράψουμε όποια σχόλια θεωρούμε προσβλητικά ή περιέχουν ύβρεις, χωρίς καμία προειδοποίηση. Χρήστες που δεν τηρούν τους όρους χρήσης αποκλείονται. Τα σχόλια δημοσιεύονται μετά από έγκριση· το e-mail δεν δημοσιεύεται.

Γίνετε ο πρώτος που θα σχολιάσει.