Κλιματική κρίση: Έως 26,8 εκατ. ευρώ οι ετήσιες ζημίες λόγω ακραίων καιρικών φαινομένων

Η Ελ­λά­δα πλη­ρώ­νει βαριά το τί­μη­μα της αλ­λα­γής του κλί­μα­τος. Με αυ­ξα­νό­με­νες οι­κο­νο­μι­κές απώ­λειες – λόγω φυ­σι­κών κα­τα­στρο­φών που σχε­τί­ζο­νται με ακραία και­ρι­κά φαι­νό­με­να, συ­μπε­ρι­λαμ­βα­νο­μέ­νων πυρ­κα­γιών, πλημ­μυ­ρών και καύ­σω­να -,  η χώρα μας βρί­σκε­ται στη δίνη της κλι­μα­τι­κής κρί­σης. Η κο­ρύ­φω­ση ήρθε το 2023, όταν οι ζη­μί­ες έφτα­σαν τα 26,8  εκα­τομ­μύ­ρια ευρώ, επη­ρε­ά­ζο­ντας τη γε­ωρ­γία, τον του­ρι­σμό και τη στέ­γα­ση.  Πρό­κει­ται για τη χει­ρό­τε­ρη χρο­νιά που έχει ποτέ κα­τα­γρα­φεί (από το 1980 κι έπει­τα) καθώς με­γά­λες πυρ­κα­γιές κα­τέ­κα­ψαν περί τα 1,7 εκατ. στρέμ­μα­τα, σύμ­φω­να με τα όσα ανα­φέ­ρο­νται στην ολο­κλη­ρω­μέ­νη έκ­θε­ση του Ευ­ρω­παϊ­κού Ορ­γα­νι­σμού Πε­ρι­βάλ­λο­ντος  (ΕΟΠ) για την κα­τά­στα­ση του πε­ρι­βάλ­λο­ντος σε 38 χώρες, η οποία εκ­δί­δε­ται ανά πε­ντα­ε­τία και δη­μο­σιεύ­θη­κε χθες.

Τα κλι­μα­τι­κά φαι­νό­με­να μειώ­νουν επί­σης την πα­ρα­γω­γι­κό­τη­τα λόγω των επι­πτώ­σε­ων στην υγεία από την κακή ποιό­τη­τα του αέρα και τις ακραί­ες θερ­μο­κρα­σί­ες. Όπως δια­πι­στώ­νουν οι συ­ντά­κτες της έκ­θε­σης η  Ελ­λά­δα επεν­δύ­ει σε στρα­τη­γι­κές προ­σαρ­μο­γής στην κλι­μα­τι­κή αλ­λα­γή, συ­μπε­ρι­λαμ­βα­νο­μέ­νου του ελέγ­χου των πλημ­μυ­ρών και ενός αστι­κού σχε­δια­σμού αν­θε­κτι­κό στις θερ­μο­κρα­σια­κές αλ­λα­γές. Ωστό­σο, ση­μειώ­νουν ότι απαι­τού­νται πε­ρισ­σό­τε­ρα για την προ­στα­σία των ευά­λω­των πε­ριο­χών, καθώς τα ακραία φαι­νό­με­να συ­νε­χί­ζουν να αυ­ξά­νο­νται.

Το οι­κο­νο­μι­κό βάρος στην τσέπη του πο­λί­τη

Πιο συ­γκε­κρι­μέ­να, το κό­στος από τις ζη­μί­ες που επι­φέ­ρει η κλι­μα­τι­κή κρίση, από το 2000 κι έπει­τα, είναι υψηλό και έφτα­σε το 2023 στα 60 ευρώ/άτομο/έτος στην Ελ­λά­δα. Εντού­τοις, πα­ρα­μέ­νει  χα­μη­λό­τε­ρο από τον ευ­ρω­παϊ­κό μέσο όρο (66,4 ευρώ ανά άτομο).  Γε­νι­κό­τε­ρα, ανά­λο­γα με τις ετή­σιες κα­τα­στρο­φές, το κό­στος στην Ελ­λά­δα από το 1990 κι έπει­τα, κι­νεί­ται πάνω από 30 ευρώ/άτομο σε ετή­σια βάση με εξαί­ρε­ση την τριε­τία  2000, 2001, 2002 οπότε είχε πε­ριο­ρι­στεί στα 15 ευρώ κατά κε­φα­λήν ετη­σί­ως.

Πε­ρι­βαλ­λο­ντι­κοί φόροι: δι­πλά­σιοι από τον μέσο όρο της ΕΕ

Η Ελ­λά­δα αντι­με­τω­πί­ζει πολ­λές προ­κλή­σεις όσον αφορά και τις κοι­νω­νι­κο­οι­κο­νο­μι­κές αλ­λα­γές στην πο­ρεία της προς τη βιω­σι­μό­τη­τα. Οι αυ­ξα­νό­με­νες του­ρι­στι­κές και κα­τα­σκευα­στι­κές δρα­στη­ριό­τη­τες θέ­τουν ση­μα­ντι­κές απει­λές, όπως είναι η υπο­βάθ­μι­ση των πα­ρά­κτιων ζωνών και η αυ­ξη­μέ­νη κα­τα­νά­λω­ση νερού που εξα­ντλεί τους πό­ρους σε μικρά νησιά , ενώ η άναρ­χη γε­ωρ­γία, οι με­τα­φο­ρές, ο του­ρι­σμός και η αλιεία απει­λούν τη βιο­ποι­κι­λό­τη­τα. Πά­ντως,   νέοι νόμοι έχουν κα­τα­στή­σει τις πρά­σι­νες επεν­δύ­σεις πιο προ­σι­τές, με επί­κε­ντρο τα έργα  ανα­νε­ώ­σι­μων πηγών ενέρ­γειας (ΑΠΕ) που έχουν πολ­λα­πλα­σια­στεί.

Επί­σης, έχει αυ­ξη­θεί ση­μα­ντι­κά από το 2013 κι έπει­τα το με­ρί­διο των πε­ρι­βαλ­λο­ντι­κών φόρων στα συ­νο­λι­κά φο­ρο­λο­γι­κά έσοδα, σε αντί­θε­ση με την ελα­φρώς αρ­νη­τι­κή τάση του μέσου όρου της ΕΕ. Τα   έσοδα από πε­ρι­βαλ­λο­ντι­κούς φό­ρους   στην Ελ­λά­δα φτά­νουν στο 10,1% επί των συ­νο­λι­κών φο­ρο­λο­γι­κών εσό­δων, δη­λα­δή ση­μα­ντι­κά υψη­λό­τε­ρο πο­σο­στό από τον μέσο όρο των 38 ευ­ρω­παϊ­κών κρα­τών (5,1%)  που εξε­τά­ζει η έρευ­να του ΕΟΠ.

Ωστό­σο, η απο­τε­λε­σμα­τι­κή εφαρ­μο­γή της πε­ρι­βαλ­λο­ντι­κής νο­μο­θε­σί­ας πα­ρα­μέ­νει πρό­κλη­ση. Οι επι­δο­τή­σεις ορυ­κτών καυ­σί­μων αντι­προ­σώ­πευαν το 0,9% του ΑΕΠ το 2023, πα­ρα­μέ­νο­ντας υψη­λό­τε­ρες από τον μέσο όρο της ΕΕ που είναι 0,7%, αλλά έκτο­τε έχουν μειω­θεί .

Ανε­βαί­νει η ενερ­γεια­κή φτώ­χεια – Μια κοι­νω­νι­κή βόμβα

Όσον αφορά στον ενερ­γεια­κό τομέα, δί­νο­νται εύ­ση­μα στη χώρα για την απο­λι­γνι­το­ποί­η­ση, την αύ­ξη­ση των επεν­δύ­σε­ων σε Ανα­νε­ώ­σι­μες Πηγές Ενέρ­γειας και την προ­ώ­θη­ση της ιδιο­κα­τα­νά­λω­σης. Επι­ση­μαί­νε­ται όμως ότι  η κα­τα­νά­λω­ση ενέρ­γειας πα­ρα­μέ­νει υψηλή, με τα  νοι­κο­κυ­ριά και τον τομέα των με­τα­φο­ρών να συμ­βάλ­λουν πε­ρισ­σό­τε­ρο.

Όσο για τα προ­γράμ­μα­τα τύπου «Εξοι­κο­νο­μώ» η έκ­θε­ση υπο­γραμ­μί­ζει ότι από το  2011, πάνω από 200.000 νοι­κο­κυ­ριά έχουν επω­φε­λη­θεί, επι­τυγ­χά­νο­ντας μειώ­σεις στο κό­στος ενέρ­γειας έως και 40%. Όμως τα νοι­κο­κυ­ριά με χα­μη­λό­τε­ρο ει­σό­δη­μα και ει­δι­κά στις αγρο­τι­κές πε­ριο­χές αντι­με­τω­πί­ζουν δυ­σκο­λί­ες στην πρό­σβα­ση σε αυτά τα προ­γράμ­μα­τα.

Επι­πλέ­ον, πε­ρί­που το 19,2% των νοι­κο­κυ­ριών βιώ­νουν ενερ­γεια­κή φτώ­χεια (ένα­ντι 10,6%, μέσος όρος ΕΕ).  Πολλά νοι­κο­κυ­ριά εξα­κο­λου­θούν να μην μπο­ρούν να δια­τη­ρή­σουν τα σπί­τια τους επαρ­κώς ζεστά, μια κα­τά­στα­ση που δυ­σχε­ραί­νε­ται από την αύ­ξη­ση των τιμών της ενέρ­γειας . Η ανι­σό­τη­τα ει­σο­δή­μα­τος πα­ρα­μέ­νει μια πρό­κλη­ση για τη βιώ­σι­μη ανά­πτυ­ξη

ΑΠΕ και προ­κλή­σεις στην κα­τα­νά­λω­ση

Η κλι­μα­τι­κή κρίση ανα­δια­μορ­φώ­νει επί­σης τα πρό­τυ­πα κα­τα­νά­λω­σης ενέρ­γειας για τα ελ­λη­νι­κά νοι­κο­κυ­ριά και τις επι­χει­ρή­σεις. Καθώς η ανά­γκη για θέρ­μαν­ση μειώ­νε­ται και η ζή­τη­ση για ψύξη αυ­ξά­νε­ται, οι ενερ­γεια­κές πο­λι­τι­κές της Ελ­λά­δας πρέ­πει να προ­σαρ­μο­στούν σε αυτές τις με­τα­βαλ­λό­με­νες ανά­γκες, δια­σφα­λί­ζο­ντας ότι το ενερ­γεια­κό σύ­στη­μα πα­ρα­μέ­νει αν­θε­κτι­κό και αντα­πο­κρί­νε­ται στις νέες απαι­τή­σεις.

Αυτή η με­τα­τό­πι­ση ασκεί πρό­σθε­τη πίεση στο ενερ­γεια­κό σύ­στη­μα, με τις  χα­μη­λές τιμές ηλε­κτρι­κής ενέρ­γειας να απο­τε­λούν απα­ραί­τη­τη προ­ϋ­πό­θε­ση ώστε να δια­σφα­λι­στεί ότι τόσο τα νοι­κο­κυ­ριά όσο και οι επι­χει­ρή­σεις μπο­ρούν να προ­σαρ­μο­στούν σε αυτές τις με­τα­βαλ­λό­με­νες ενερ­γεια­κές απαι­τή­σεις χωρίς να αντι­με­τω­πί­σουν απα­γο­ρευ­τι­κό κό­στος. Για αυτό, οι συ­ντά­κτες της έκ­θε­σης το­νί­ζουν ότι, είναι ση­μα­ντι­κό να εξε­τα­στεί η οι­κο­νο­μι­κή από­δο­ση των επεν­δύ­σε­ων  και να ενι­σχυ­θούν υγιείς οντό­τη­τες που είναι σε θέση να δα­νει­στούν και να απο­πλη­ρώ­σουν τις επεν­δύ­σεις τους.

Η επα­νά­στα­ση της ανα­κύ­κλω­σης που ακόμα πε­ρι­μέ­νου­με

Η ευ­ρω­παϊ­κή έκ­θε­ση ασκεί κρι­τι­κή ως προς τη δια­χεί­ρι­ση απορ­ριμ­μά­των στην Ελ­λά­δα, η οποία αντί να βελ­τιώ­νε­ται επι­δει­νώ­νε­ται. Όπως επι­ση­μαί­νε­ται,  το πο­σο­στό ανα­κύ­κλω­σης των στε­ρε­ών αστι­κών απο­βλή­των   μειώ­θη­κε στο 17,3% το 2022, πολύ κάτω από τον μέσο όρο της ΕΕ και κρί­νε­ται απα­ραί­τη­τη η ενί­σχυ­ση των συ­στη­μά­των χω­ρι­στής συλ­λο­γής και των σύγ­χρο­νων εγκα­τα­στά­σε­ων ανα­κύ­κλω­σης.

Επί­σης, στα από­βλη­τα συ­σκευα­σί­ας, η ανα­κύ­κλω­ση μειώ­θη­κε από 54,1% το 2021 σε 43,4% το 2022. Αργή πρό­ο­δος έχει ση­μειω­θεί στα από­βλη­τα ηλε­κτρι­κού και ηλε­κτρο­νι­κού εξο­πλι­σμού, με 52.367 τό­νους να έχουν υπο­στεί επε­ξερ­γα­σία το 2022 ενώ το πο­σο­στό ανά­κτη­σης  οχη­μά­των στο τέλος του κύ­κλου ζωής τους φτά­νει το 21,4% με την Ελ­λά­δα να υστε­ρεί κατά πολύ σε σχέση με την ΕΕ.  Όπως υπο­γραμ­μί­ζε­ται, για να επι­τύ­χει τους στό­χους της ΕΕ για το 2030, η Ελ­λά­δα χρειά­ζε­ται ισχυ­ρές με­ταρ­ρυθ­μί­σεις πο­λι­τι­κής, βελ­τιω­μέ­νες υπο­δο­μές, και­νο­τό­μες πρα­κτι­κές δια­χεί­ρι­σης απο­βλή­των, ευαι­σθη­το­ποί­η­ση του κοι­νού και αυ­στη­ρή εφαρ­μο­γή των ευ­θυ­νών των πα­ρα­γω­γών.

Απει­λές για την αντα­γω­νι­στι­κό­τη­τα της Ευ­ρώ­πης

Γε­νι­κό­τε­ρα, στην έκ­θε­ση το­νί­ζε­ται ότι η κλι­μα­τι­κή αλ­λα­γή και η υπο­βάθ­μι­ση του πε­ρι­βάλ­λο­ντος στις 38 χώρες που εξε­τά­ζο­νται απο­τε­λούν άμεση απει­λή για την αντα­γω­νι­στι­κό­τη­τα της Ευ­ρώ­πης, η οποία εξαρ­τά­ται από τους φυ­σι­κούς πό­ρους. Ανα­φέ­ρε­ται ακόμη ότι η  επί­τευ­ξη κλι­μα­τι­κής ου­δε­τε­ρό­τη­τας έως το 2050 εξαρ­τά­ται επί­σης από την κα­λύ­τε­ρη και υπεύ­θυ­νη δια­χεί­ρι­ση της γης, των υδά­των και άλλων πόρων.

Η προ­στα­σία των φυ­σι­κών πόρων, ο με­τρια­σμός της κλι­μα­τι­κής αλ­λα­γής και η προ­σαρ­μο­γή σε αυτήν, καθώς και η μεί­ω­ση της ρύ­παν­σης θα ενι­σχύ­σουν την αν­θε­κτι­κό­τη­τα των ζω­τι­κών κοι­νω­νι­κών λει­τουρ­γιών που εξαρ­τώ­νται από τη φύση, όπως η επι­σι­τι­στι­κή ασφά­λεια, η επάρ­κεια πό­σι­μου νερού και η αντι­πλημ­μυ­ρι­κή προ­στα­σία. Η έκ­θε­ση καλεί σε εντα­τι­κο­ποί­η­ση της εφαρ­μο­γής των πο­λι­τι­κών και των πιο μα­κρο­πρό­θε­σμων δρά­σε­ων για την ενί­σχυ­ση της βιω­σι­μό­τη­τας που έχουν ήδη συμ­φω­νη­θεί στο πλαί­σιο της Ευ­ρω­παϊ­κής Πρά­σι­νης Συμ­φω­νί­ας.

Πηγή: ot.gr