Ευρωπαϊκές Ημέρες Πολιτιστικής Κληρονομιάς 2016: Ρόδος, βομβαρδισμένη πόλη. Καταστροφές πολέμου-έργα ειρήνης

23, 24 και 25 Σεπτεμ­βρίου

Ο Σύλ­λο­γος Αρχι­τε­κτο­νι­κής και Πολι­τι­στι­κής Κλη­ρο­νο­μιάς Ρόδου συμ­με­τέ­χο­ντας και φέτος στον εορ­τα­σμό των Ευρω­παϊ­κών Ημερών Πολι­τι­στι­κής Κλη­ρο­νο­μιάς που είναι αφιε­ρω­μέ­νες στο δίπολο «Βία και Ανε­κτι­κό­τητα» διορ­γα­νώ­νει δράσεις με θέμα: «Ρόδος, βομ­βαρ­δι­σμένη πόλη. Κατα­στρο­φές πολέμου-έργα ειρήνης», την Παρα­σκευή 23/9, το Σάββατο 24/9 και την Κυριακή 25/9 σε χώρους της μεσαιω­νι­κής πόλης που επλή­γη­σαν από τους βομ­βαρ­δι­σμούς του β΄ παγκο­σμίου πολέμου.

Κατά το Β΄ Παγκό­σμιο Πόλεμο ολό­κληρη η μεσαιω­νική πόλη υπέστη μια από τις μεγα­λύ­τε­ρες κατα­στρο­φές της ιστο­ρίας της. Το 1943 οι βομ­βαρ­δι­σμοί των συμ­μά­χων ενα­ντίον της πόλης που κατεί­χαν οι Γερ­μα­νοί ισο­πέ­δω­σαν πολλά μεσαιω­νικά μνημεία και σε άλλα προ­κά­λε­σαν σημα­ντι­κές φθορές. Ο παρα­λο­γι­σμός του πολέμου εξα­φά­νισε σημα­ντικά οικο­δο­μή­ματα, όπως τη μεσαιω­νική εκκλη­σία του Αρχαγ­γέ­λου Μιχαήλ, γνωστή ως Νεμιρλί Ντζαμί στην πλατεία Αθηνάς, την Παλιά Συνα­γωγή και την Alliance στην Άνω Οβριακή, ενώ προ­κλή­θη­καν σοβαρές φθορές σε κτήρια της οδού Ιπποτών, όπως στο Κατά­λυμα της Γλώσσας της Γαλλίας, τη δυτική πτέρυγα του σημε­ρι­νού Αρχαιο­λο­γι­κού Μου­σείου, αλλά και σε τμήματα της οχύ­ρω­σης, στην Πύλη τη Θαλασ­σινή και στην πύλη του Αγίου Παύλου. Βόμβα στο κέντρο του καθο­λι­κού του μονα­στη­ριού του Αγίου Νικο­λάου ή Αγίου Αυγου­στί­νου, άνοιξε μια τερά­στια τρύπα στην οροφή κατα­στρέ­φο­ντας τα δύο ενδιά­μεσα τόξα και τμήματα των θόλων, ενώ επλή­γη­σαν του­λά­χι­στον άλλες 20 θέσεις στην μεσαιω­νική πόλη σύμφωνα με τον επε­ξερ­γα­σμένο χάρτη της αερο­φω­το­γρα­φίας του 1956.

Από τους βομ­βαρ­δι­σμούς επλή­γη­σαν και άλλα τμήματα στην υπό­λοιπη πόλη, όπως και η αρχαία ακρό­πολη, με σημα­ντι­κό­τερο πλήγμα τη δυτική πλευρά του ναού του Πυθίου Απόλ­λω­νος, που ωστόσο δεν θα ανα­φερ­θούμε εδώ στους βομ­βαρ­δι­σμούς εκτός των τειχών.

Κύριο μέλημα των πρώτων χρόνων της Ελλη­νι­κής Διοί­κη­σης υπήρξε η απο­κα­τά­σταση των κατα­στρο­φών του Β΄ Παγκο­σμίου Πολέμου και η δια­τή­ρηση του νησιού ως πόλου έλξης του­ρι­στών. Σύντομα κηρύ­χθη­καν τα ιστο­ρικά μνημεία της Ρόδου δια­τη­ρη­τέα και άρχισαν οι εργα­σίες απο­κα­τά­στα­σής τους, ενώ ήδη με Διά­ταγμα της Στρα­τιω­τι­κής Διοί­κη­σης είχε απο­φα­σι­στεί τα βομ­βαρ­δι­σμένα τμήματα της μεσαιω­νι­κής πόλης να μη οικο­δο­μη­θούν αν δεν προη­γη­θούν ανα­σκα­φές για την απο­κά­λυψη της αρχαίας πόλης. Μέχρι το 1951 είχε ολο­κλη­ρω­θεί η απο­κα­τά­σταση των πύργων της Θαλασ­σι­νής Πύλης, της πύλης του Αγίου Παύλου καθώς και κάποιων άλλων τμη­μά­των των πολ­λα­πλά πλη­γέ­ντων οχυ­ρώ­σεων.

Μετά την ίδρυση το 1977 της 4ης Εφο­ρείας Βυζα­ντι­νών Αρχαιο­τή­των Δωδε­κα­νή­σου έγινε προ­σπά­θεια συστη­μα­τι­κής συντή­ρη­σης των υπερ­τρια­κο­σίων ακι­νή­των δια­χεί­ρι­σης ΤΑΠ, η οποία ενι­σχύ­θηκε το 1985 με την ίδρυση του «Γρα­φείου Μεσαιω­νι­κής πόλης Ρόδου» μετά την υπο­γραφή Προ­γραμ­μα­τι­κής Σύμ­βα­σης ανάμεσα στο Υπουρ­γείο Πολι­τι­σμού, το Ταμείο Αρχαιο­λο­γι­κών χώρων και Απαλ­λο­τριώ­σεων και το Δήμο Ρόδου. Η συντή­ρηση και απο­κα­τά­σταση των μνη­μείων συνε­χί­στηκε και συνε­χί­ζε­ται στις μέρες μας από την Εφορεία Αρχαιο­τή­των Δωδε­κα­νή­σου και άλλους επι­στη­μο­νι­κούς φορείς του Υπουρ­γείου Πολι­τι­σμού.

ΟΙ ΔΡΑΣΕΙΣ ΤΟΥ ΣΥΛΛΟΓΟΥ ΜΑΣ.

ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 23 Σεπτεμ­βρίου 2016

Ιππο­τι­κός Ξενώνα Αγίας Αικα­τε­ρί­νης στην μεσαιω­νική πόλη:

*Το πρωί (9:30-14:00) εκπαι­δευ­τικό πρό­γραμμα για τους μαθητές Α/θμιας και Β/θμιας Εκπαί­δευ­σης: α) Εισα­γωγή για το θέμα με ομιλία μέλους μας και προβολή δια­φα­νειών. β) Προβολή της ταινίας «Όταν οι άγγελοι μελαγ­χο­λούν», παρα­γω­γής 1999, Υπουρ­γείου Πολι­τι­σμού –ΤΔΠΕΑΕ «Μνημεία μεσαιω­νι­κής πόλης της Ρόδου» και της ACTUEL σε σενάριο Μαρίας Κυριακή και σκη­νο­θε­σία Δημήτρη Παντε­λιά. Παρα­κο­λού­θηση ομάδων 60 ατόμων ανά μία ώρα.

*Μετά το τέλος κάθε προ­βο­λής ξενά­γηση ομάδων μαθητών στην βομ­βαρ­δι­σμένη «πλατεία» Αθηνάς και στην ερει­πω­μένη εκκλη­σία του Αρχάγ­γε­λου Μιχαήλ. Μοί­ρα­σμα ενη­με­ρω­τι­κού εντύπου.

*Το βράδυ (19:30-21:30): Ξενά­γηση στον Ξενώνα της Αγίας Αικα­τε­ρί­νης και τα γει­το­νικά μνημεία και Ομιλίες με θέμα «Βομ­βαρ­δι­σμοί στην μεσαιω­νική πόλη της Ρόδου, Επι­πτώ­σεις, Έργα απο­κα­τά­στα­σης και Προ­ο­πτι­κές για το μέλλον».

ΣΑΒΒΑΤΟ 24 Σεπτεμ­βρίου 2016

11:00-15.30 *Ξενά­γηση στο Κατα­λα­νικό παλάτι της οδού Συμίου (οικία Caoursin) απέ­να­ντι από την Εβραϊκή Συνα­γωγή «Kahal Kadosh Shalom».

*Ξενά­γηση στο χώρο της πλα­τείας Αθηνάς, στην εκκλη­σία του Αρχαγ­γέ­λου Μιχαήλ (Ντε­μιρλί). Μοί­ρα­σμα ενη­με­ρω­τι­κού εντύπου.

*Ξενά­γηση στην Πύλη την Θαλασ­σινή. Μοί­ρα­σμα ενη­με­ρω­τι­κού εντύπου.

ΚΥΡΙΑΚΗ 25 Σεπτεμ­βρίου 2016

11:00-15:00: *Ξενά­γηση στο μονα­στη­ριακό συγκρό­τημα Αγίου Νικο­λάου ή Αγίου Αυγου­στί­νου στην μεσαιω­νική πόλη Ρόδου. Μοί­ρα­σμα ενη­με­ρω­τι­κού εντύπου.

*Ξενά­γηση στην πύλη του Απο­στό­λου Παύλου.

21:00 -22:30: Ξενά­γηση στην πλατεία Αθηνάς, Μουσική εκδή­λωση από συγκρο­τή­ματα, ΕΚΠΛΗΞΕΙΣ!