Πρόγραμμα «Σπίτι Μου»: Πήραν δάνειο, αλλά δεν βρήκαν σπίτι

Μόλις 4.706 δά­νεια σε σχέση με την αρ­χι­κή ζή­τη­ση των 36.544 αι­τή­σε­ων που υπο­βλή­θη­καν στο πλαί­σιο του προ­γράμ­μα­τος «Σπίτι Μου» για την επι­δό­τη­ση επι­το­κί­ου στε­γα­στι­κού δα­νεί­ου έχουν φτά­σει στην «πηγή», δη­λα­δή έχουν εξα­σφα­λί­σει την πο­λυ­πό­θη­τη έγκρι­ση. Αυ­το­μά­τως, αυτό ση­μαί­νει ότι έχει βρε­θεί και το κα­τάλ­λη­λο ακί­νη­το προς αγορά, που απο­τε­λεί και τον ση­μα­ντι­κό πα­ρά­γο­ντα που δυ­σχε­ραί­νει τη λει­τουρ­γία του προ­γράμ­μα­τος, με δε­δο­μέ­νο ότι η ζή­τη­ση είναι εξα­σφα­λι­σμέ­νη.

Σύμ­φω­να με τα σχε­τι­κά στοι­χεία από τα τρα­πε­ζι­κά ιδρύ­μα­τα, από τις 36.544 αι­τή­σεις έχουν αξιο­λο­γη­θεί οι επτά στις δέκα, δη­λα­δή 25.573. Από αυτές, προ­έ­γκρι­ση έχει δοθεί για το 69% ή 17.606 και από αυτές έχουν φτά­σει στο τε­λι­κό στά­διο και έχουν εγκρι­θεί 4.706. Οι υπό­λοι­πες αι­τή­σεις, ήτοι το 30%, απορ­ρί­φθη­καν, καθώς οι εν­δια­φε­ρό­με­νοι δεν πλη­ρού­σαν τις σχε­τι­κές προ­ϋ­πο­θέ­σεις.

Υπεν­θυ­μί­ζε­ται ότι το πρό­γραμ­μα απευ­θύ­νε­ται σε νέους, ηλι­κί­ας από 25-39 ετών, που εν­δια­φέ­ρο­νται για την από­κτη­ση κα­τοι­κί­ας, με έτος κα­τα­σκευ­ής έως το 2007 (όχι με­τα­γε­νέ­στε­ρη), επι­φα­νεί­ας έως 150 τ.μ. και κό­στους έως 200.000 ευρώ.

Η έλ­λει­ψη ακι­νή­των

Οπως φά­νη­κε εξαρ­χής, τα ακί­νη­τα που πλη­ρού­σαν τα σχε­τι­κά κρι­τή­ρια αντα­πο­κρί­νο­νταν στις ανά­γκες/επι­θυ­μί­ες των αγο­ρα­στών και ταυ­τό­χρο­να βρί­σκο­νταν εντός των οι­κο­νο­μι­κών δυ­να­το­τή­των τους, και δη της πι­στο­λη­πτι­κής τους ικα­νό­τη­τας, ήταν λι­γο­στά. Πε­ριο­ρί­ζο­νταν δε σε επι­λεγ­μέ­νες πε­ριο­χές του κέ­ντρου και των δυ­τι­κών προ­α­στί­ων και πολύ λι­γό­τε­ρο σε άλλες πε­ριο­χές, όπου και η ζή­τη­ση είναι με­γα­λύ­τε­ρη, όπως τα βό­ρεια και τα νότια προ­ά­στια. Ετσι ερ­μη­νεύ­ε­ται και το γε­γο­νός ότι ενώ υπάρ­χουν 17.066 προ­ε­γκρί­σεις, ο αριθ­μός των δα­νεί­ων που χο­ρη­γή­θη­καν δεν έχει ξε­πε­ρά­σει τις 4.706, δη­λα­δή μόλις το 27,5%.

Ακόμα όμως και αυτό το νού­με­ρο είναι πι­θα­νό τε­λι­κά να είναι χα­μη­λό­τε­ρο, καθώς εκ­φρά­ζο­νται επι­φυ­λά­ξεις για το πόσα ακί­νη­τα θα που­λη­θούν, δε­δο­μέ­νου ότι κά­ποια είναι πι­θα­νό να έχουν πο­λε­ο­δο­μι­κά προ­βλή­μα­τα, ενώ σε κά­ποια άλλα πα­ρα­τη­ρού­νται υπα­να­χω­ρή­σεις των ιδιο­κτη­τών, που θε­ω­ρούν ότι μπο­ρούν να εξα­σφα­λί­σουν υψη­λό­τε­ρο τί­μη­μα ή δεν επι­θυ­μούν να πε­ρι­μέ­νουν περί τους 5-6 μήνες για να ει­σπρά­ξουν το σύ­νο­λο του οφει­λό­με­νου ποσού από την τρά­πε­ζα του δα­νειο­λή­πτη.

Ση­μειω­τέ­ον ότι αν ο τε­λευ­ταί­ος δεν έχει εντο­πί­σει το ακί­νη­το που επι­θυ­μεί να αγο­ρά­σει εντός δύο μηνών από την προ­έ­γκρι­ση του δα­νεί­ου, τότε η αί­τη­σή του ακυ­ρώ­νε­ται.

Προ­κα­λού­νται νέες αυ­ξή­σεις

Σε πρό­σφα­τη το­πο­θέ­τη­σή του, στο πλαί­σιο του συ­νε­δρί­ου ακι­νή­των Premium Real Estate Forum, ο κ. Λευ­τέ­ρης Πο­τα­μιά­νος, πρό­ε­δρος του Συλ­λό­γου Με­σι­τών Αθη­νών – Ατ­τι­κής, είχε επι­ση­μά­νει ότι «σε μια αγορά που στε­ρεί­ται ακι­νή­των, είναι λάθος να δη­μιουρ­γεί­ται νέα αύ­ξη­ση της ήδη υψη­λής ζή­τη­σης, γιατί με τον τρόπο αυτό και θα αυ­ξη­θούν επι­πλέ­ον οι τιμές πώ­λη­σης και προ­κύ­πτουν στρε­βλώ­σεις».

Σύμ­φω­να με τον κ. Πο­τα­μιά­νο, πα­ρό­τι το πρό­γραμ­μα είναι προς τη σωστή κα­τεύ­θυν­ση, εν­δε­χο­μέ­νως θα έπρε­πε να απο­τε­λεί μέρος ενός ευ­ρύ­τε­ρου σχε­δια­σμού. «Θα μπο­ρού­σαν π.χ. πρώτα να έχουν ανα­πτυ­χθεί κοι­νω­νι­κές κα­τοι­κί­ες, είτε σε σύ­μπρα­ξη με ιδιώ­τες είτε μέσω της αξιο­ποί­η­σης δη­μό­σιων κτι­ρί­ων και εκτά­σε­ων, και αυτά τα ακί­νη­τα να συν­δε­θούν στη συ­νέ­χεια με το πρό­γραμ­μα “Σπίτι Μου”», ανέ­φε­ρε ο κ. Πο­τα­μιά­νος.

Από την άλλη πλευ­ρά, είναι σαφές από την αντα­πό­κρι­ση στο πρό­γραμ­μα ότι υπάρ­χει ένας ση­μα­ντι­κός αριθ­μός εν­δια­φε­ρό­με­νων αγο­ρα­στών. Επει­τα από δέκα και πλέον χρό­νια, έχει συσ­σω­ρευ­θεί μια ση­μα­ντι­κή ζή­τη­ση στην αγορά, που είναι πρα­κτι­κά αδύ­να­το να ικα­νο­ποι­η­θεί, είτε λόγω έλ­λει­ψης προ­σφο­ράς ακι­νή­των είτε εξαι­τί­ας της αδυ­να­μί­ας των ίδιων των εν­δια­φε­ρο­μέ­νων να αντα­πο­κρι­θούν οι­κο­νο­μι­κά, καθώς δεν δια­θέ­τουν την απαι­τού­με­νη αγο­ρα­στι­κή δύ­να­μη, ιδίως αν πρό­κει­ται για ακί­νη­το εντός του λε­κα­νο­πε­δί­ου της Ατ­τι­κής.

Η εκτί­να­ξη των τιμών

Από το 2017 και μέχρι το πρώτο τρί­μη­νο του 2023, οι τιμές πώ­λη­σης κα­τοι­κιών στην Ατ­τι­κή έχουν κα­τα­γρά­ψει αύ­ξη­ση της τά­ξε­ως του 70% κατά μέσο όρο, με απο­τέ­λε­σμα να είναι σχε­δόν αδύ­να­τη η αγορά ακι­νή­του χωρίς τρα­πε­ζι­κό δα­νει­σμό, ρευ­στο­ποί­η­ση άλλων πε­ριου­σια­κών στοι­χεί­ων και πι­θα­νώς και οι­κο­νο­μι­κής βο­ή­θειας από το οι­κο­γε­νεια­κό πε­ρι­βάλ­λον.

Αφε­νός μεν είναι ελά­χι­στες οι νε­ό­δμη­τες κα­τα­σκευ­ές (πε­ρί­που 9.000 άδειες τον χρόνο), αφε­τέ­ρου δε οι τιμές πώ­λη­σης των νέων δια­με­ρι­σμά­των κυ­μαί­νο­νται από 3.000-5.000 ευρώ/τ.μ. κατά μέσο όρο, ανά­λο­γα με την ποιό­τη­τα και την πε­ριο­χή όπου βρί­σκε­ται η οι­κο­δο­μή. Ετσι, για ένα τυ­πι­κό οι­κο­γε­νεια­κό δια­μέ­ρι­σμα επι­φα­νεί­ας 100 τ.μ. απαι­τού­νται κε­φά­λαια της τά­ξε­ως των 300.000-500.000 ευρώ, που είναι εξαι­ρε­τι­κά δύ­σκο­λο να βρε­θούν για την πλειο­νό­τη­τα των εν­δια­φε­ρο­μέ­νων. Σύμ­φω­να με στε­λέ­χη του κλά­δου, «θα πρέ­πει να αντι­λη­φθούν ορι­σμέ­νοι εν­δια­φε­ρό­με­νοι ότι ίσως δεν μπο­ρέ­σουν να απο­κτή­σουν το δικό τους σπίτι, καθώς δεν έχουν την απαι­τού­με­νη αγο­ρα­στι­κή δύ­να­μη».

Κοντά σε ιστο­ρι­κό ρεκόρ οι τιμές ακι­νή­των

Σύμ­φω­να με τους πε­ρισ­σό­τε­ρους φο­ρείς του κλά­δου, το με­γά­λο πρό­βλη­μα σή­με­ρα είναι η έλ­λει­ψη προ­σφο­ράς, η οποία έχει τρο­φο­δο­τή­σει και το «ράλι» τιμών. Οπως ση­μειώ­νει ο κ. Πο­τα­μιά­νος, «Το 2015 υπήρ­χαν πε­ρί­που 200.000-300.000 απού­λη­τα ακί­νη­τα όλων των κα­τη­γο­ριών, που δεν μπο­ρού­σαν να απορ­ρο­φη­θούν εξαι­τί­ας της απα­ξί­ω­σης των κε­φα­λαια­κών ελέγ­χων. Σή­με­ρα, το πρό­βλη­μα είναι αντί­θε­το, καθώς στα χρό­νια που με­σο­λά­βη­σαν, με­γά­λο μέρος από τα ακί­νη­τα αυτά απορ­ρο­φή­θη­κε πλέον και δεν ανα­πλη­ρώ­θη­κε από άλλα. Ταυ­τό­χρο­να, η οι­κο­δο­μι­κή δρα­στη­ριό­τη­τα πα­ρέ­μει­νε χα­μη­λή, σε μόλις 9.500 νέες άδειες τον χρόνο, από 56.000 πριν από την οι­κο­νο­μι­κή κρίση».

Το ζή­τη­μα της συσ­σώ­ρευ­σης

Στε­λέ­χη του κλά­δου ση­μειώ­νουν και τη συσ­σώ­ρευ­ση ενός με­γά­λου όγκου από του­λά­χι­στον 40.000-50.000 κα­τοι­κιών στα χέρια των τρα­πε­ζών και των funds και εται­ρειών δια­χεί­ρι­σης απαι­τή­σε­ων, που προ­χω­ρούν σε ελά­χι­στες πω­λή­σεις σε ετή­σια βάση. «Ας πιε­στούν όσοι έχουν πολλά ακί­νη­τα και κερ­δο­σκο­πούν, ώστε να τα δια­θέ­σουν στην αγορά με τα­χύ­τε­ρο ρυθμό», τό­νι­ζε πρό­σφα­τα επαγ­γελ­μα­τί­ας της αγο­ράς ακι­νή­των.

Ασφα­λώς, είναι θε­τι­κή η δη­μιουρ­γία υπουρ­γι­κού χαρ­το­φυ­λα­κί­ου, με αντι­κεί­με­νο τη χά­ρα­ξη στε­γα­στι­κής πο­λι­τι­κής, μετά μία δε­κα­ε­τία πλή­ρους απου­σί­ας της (από την κα­τάρ­γη­ση του Ορ­γα­νι­σμού Ερ­γα­τι­κής Κα­τοι­κί­ας και μετά). Ωστό­σο, ακόμα κι αν αύριο είχαν ψη­φι­στεί οι απαι­τού­με­νες πο­λι­τι­κές και τα σχε­τι­κά προ­γράμ­μα­τα, θα χρεια­στούν του­λά­χι­στον δύο-τρία χρό­νια ακόμη έως ότου απο­δώ­σουν τους πρώ­τους καρ­πούς. Στο με­σο­διά­στη­μα, το πι­θα­νό­τε­ρο είναι οι τιμές να συ­νε­χί­σουν να αυ­ξά­νο­νται και η έλ­λει­ψη προ­σφο­ράς κα­τοι­κιών να πα­ρα­μέ­νει ως κυ­ρί­αρ­χη τάση στην αγορά.

Το 71% θέλει να αλ­λά­ξει κα­τοι­κία

Σύμ­φω­να με πρό­σφα­τη έρευ­να της εται­ρεί­ας Synergon Partners, η οποία πραγ­μα­το­ποι­ή­θη­κε σε πο­λί­τες 30-50 ετών, το 71% εξέ­φρα­σε την πρό­θε­ση αλ­λα­γής της κύ­ριας κα­τοι­κί­ας του, εντός της επό­με­νης δε­κα­ε­τί­ας. Εξ αυτών, το 56% προ­τί­θε­ται να αγο­ρά­σει κα­τοι­κία και μόλις το 15% να νοι­κιά­σει. Εντός των επό­με­νων τριών ετών, το πο­σο­στό όσων σχε­διά­ζουν να αλ­λά­ξουν ακί­νη­το ανέρ­χε­ται σε 34%, με το 24% να επι­θυ­μεί την αγορά ακι­νή­του. Ωστό­σο, το 74% θε­ω­ρεί ότι είναι δύ­σκο­λη έως και πολύ δύ­σκο­λη η ανα­ζή­τη­ση και η εύ­ρε­ση της κα­τάλ­λη­λης κα­τοι­κί­ας. Μά­λι­στα, το 15% θε­ω­ρεί ότι οι τιμές πώ­λη­σης είναι πλέον απλη­σί­α­στες, με ένα επι­πλέ­ον 80% να κάνει λόγο για του­λά­χι­στον υψη­λές τιμές.

Πηγή kathimerini.gr