Χήνα και Παξιμάδα επεκτείνουν την ελληνική ΑΟΖ

• Οι νησίδες Ρόδου και Καστελ­λο­ρί­ζου με τη μεγάλη σημασία

Ενας από τους σημα­ντι­κό­τε­ρους παρά­γο­ντες που επη­ρε­ά­ζει την έκταση των χωρικών υδάτων και της Απο­κλει­στι­κής Οικο­νο­μι­κής Ζώνης (ΑΟΖ) κάθε παρά­κτιου κράτους, είναι η κυριαρ­χία που αυτό έχει σε νησιά, νησίδες και βρα­χο­νη­σί­δες. Και αυτό γιατί βάσει της Σύμ­βα­σης για το Δίκαιο της Θάλασ­σας, που συμ­φω­νή­θηκε το 1982 (UNCLOS III), τα νησιά, είτε είναι κοντά στην παρά­κτιο ζώνη του, είτε σε σημείο μακριά από τον βασικό Εθνικό κορμό, επη­ρε­ά­ζουν με τον τρόπο τους και τα χωρικά ύδατα, αλλά και την έκταση της ΑΟΖ εντός της οποίας προσ­διο­ρί­ζο­νται κυριαρ­χικά δικαιώ­ματα στην εκμε­τάλ­λευση του θαλάσ­σιου και υπο­θα­λάσ­σιου πλούτου της. Στην παρου­σί­αση του Θαλάσ­σιου Χωρο­τα­ξι­κού Σχε­δια­σμού στο Περι­φε­ρειακό Συμ­βού­λιο Νοτίου Αιγαίου ο καθη­γη­τής Διε­θνούς Δικαίου και Εξω­τε­ρι­κής Πολι­τι­κής και βου­λευ­τής Α’ Αθηνών Άγγελος Συρίγος στάθηκε με έμφαση στη στρα­τη­γική σημασία της Στρογ­γύ­λης (σχετικό άρθρο στο χθεσινό φύλλο της «δ») και ακρο­θι­γώς ανα­φέρ­θηκε στους δυο σκο­πέ­λους -Χήνα και Παξιμάδα- ανα­το­λικά της Ρόδου που σε συν­δυα­σμό με το σύμπλεγμα της Μεγί­στης, μεγα­λώ­νουν τη χώρα μας. Ποια είναι όμως τα δυο βρα­χο­νή­σια -πού βρί­σκο­νται και γιατί ενο­χλούν τη γείτονα Τουρκία;

Ανα­το­λικά της Λίνδου και του Πρα­σο­νη­σίου

Η νησίδα «Χήνα» βρί­σκε­ται νοτιο­α­να­το­λικά της Ρόδου και σε από­σταση περίπου 4,2 ναυ­τι­κών μιλίων από αυτήν και η νησίδα Παξι­μάδα που βρί­σκε­ται βορειό­τερα της Χήνας και σε από­σταση περίπου 2,2 μιλίων από το ακρω­τή­ριο Λάρδος (Φωτ.) είναι βράχοι σύμφωνα με το δίκαιο των θαλασ­σών και έχουν τα δικά τους χωρικά ύδατα που επε­κτεί­νουν τα χωρικά ύδατα της Ρόδου στην περιοχή της.

Η Ρόδος και οι νησίδες Χήνα και Παξι­μάδα είναι κρί­σι­μες, καθώς η Τουρκία τις χρη­σι­μο­ποιεί παρά­νομα ως «τουρ­κικά» σημεία βάσης στο Μνη­μό­νιο, παρα­βιά­ζο­ντας την ελλη­νική κυριαρ­χία. Η Ελλάδα μπορεί να τις αξιο­ποι­ή­σει ως σημεία βάσης για να οριο­θε­τή­σει ΑΟΖ, απο­κλεί­ο­ντας τουρ­κι­κές διεκ­δι­κή­σεις προς Λιβύη και Αίγυπτο.

Εξόχως σημα­ντικό και το σύμπλεγμα του Καστελ­λο­ρί­ζου (πολλά νησιά και νησίδες), το οποίο βρί­σκε­ται νοτιο­α­να­το­λικά της Ρόδου και απο­τε­λεί το έσχατο όριο της ελλη­νι­κής επι­κρά­τειας προς τα ανα­το­λικά, με σημαντικότερο- από πλευράς ρόλου του στον καθο­ρι­σμό της έκτασης της ΑΟΖ το νησί της “Στρογ­γύ­λης”, που βρί­σκε­ται νοτιο­α­να­το­λικά της νήσου Μεγί­στης. Το συγκρό­τημα αυτό, απο­τε­λεί­ται από πολλά νησιά και νησίδες, εκ των οποίων 14 νησιά και νησίδες από αυτό ανήκουν στην Ελλάδα, και τα οποία δόθηκαν σε αυτήν με τη συνθήκη των Παρι­σίων του 1947 (άλλα μικρό­τερα βρί­σκο­νται εγγύ­τερα στις Τουρ­κι­κές ακτές και ανήκουν στην Τουρκία) και τα οποία είναι:

1) Το κυρίως νησί: Καστελ­λό­ριζο (ή Μεγίστη),

2) Τα δύο μικρό­τερα: Ρω (στα δυτικά) και Στρογ­γύλη στα νοτιο­α­να­το­λικά και

3) Οι μικρό­τε­ρες 11 νησίδες: Άγιος Γεώρ­γιος, Αγριέ­λαια, Βου­τσά­κια, Μεγάλο Μαύρο Ποϊνί, Μικρό Μαύρο Ποϊνί, Πολύ­φα­δος ένα, Πολύ­φα­δος δύο, Σαβούρα και Τρα­γο­νέρα, Ψωμί και Ψωραδιά.

Εάν το ελλη­νικό αυτό νησιώ­τικο σύμπλεγμα, δεν ληφθεί υπ’ όψη για τον υπο­λο­γι­σμό της Ελλη­νι­κής ΑΟΖ, της στερεί αυτό­ματα μια έκταση περίπου 21.000 τετρ. χλμ. Δηλαδή έκταση ανάλογη με αυτήν της Πελο­πον­νή­σου (~21.439 τετρ. χλμ.). Σημειώ­νε­ται ότι μόνο η νήσος Στρογ­γύλη, συμ­βάλ­λει στην αύξηση της Ελλη­νι­κής ΑΟΖ κατά 5.800 τετρ. χλμ., πέραν της βασικής της σημα­σίας που έχει με το να συνδέει την Ελλη­νική με την Κυπριακή ΑΟΖ και να στερεί από την Τουρκία την επαφή της με την ΑΟΖ της Αιγύ­πτου. Σημειώ­νε­ται ότι στο Ελλη­νικό αυτό νησί υπάρχει στρα­τιω­τικό φυλάκιο με βασικές υπο­δο­μές φιλο­ξε­νίας και φρουρά επί 24ώρου βάσης, που επι­τη­ρεί την κίνηση των πλοίων στην περιοχή.

Σημειώ­νε­ται ότι η Λιβύη με την υπο­γραφή του Τουρ­κο­λι­βυ­κού μνη­μο­νίου, προ­χώ­ρησε με πιο προ­κλη­τικό τρόπο και αγνόησε την ύπαρξη ΑΟΖ στα νησιά Ρόδος, Κάρ­πα­θος και Κρήτη οριο­θε­τώ­ντας ΑΟΖ μεταξύ αυτής και της Τουρ­κίας! Η Τουρκία, παρα­γνω­ρί­ζο­ντας όλο το συγκρό­τημα των νήσων του Καστελ­λό­ρι­ζου, για τα οποία δέχεται –παρα­βλέ­πο­ντας τις διε­θνείς συνθήκες- ότι έχουν μόνο χωρική θάλασσα, όρισε περιο­χές παρα­χω­ρή­σεων για έρευνες υδρο­γο­ναν­θρά­κων που προ­σβάλ­λουν την Ελλη­νική ΑΟΖ κατά περίπου 45.000μ τετρ. χλμ. αλλά και την Κυπριακή περιοχή παρα­χω­ρή­σεων κατά 7.400 τετρ. χλμ. δυτικά και 17.400 τετρ. χλμ., ανα­το­λικά αγνο­ώ­ντας πλήρως την ύπαρξή τους. Για τον λόγο αυτό, σχεδόν τα περισ­σό­τερα κράτη έχουν στρέψει το ενδια­φέ­ρον τους για τον προσ­διο­ρι­σμό της έκτασης των χωρικών υδάτων και της ΑΟΖ που τους ανήκουν, καθώς και την οριο­θέ­τησή τους, ιδιαί­τερα στις νησιω­τι­κές περιο­χές τους.

Σύμφωνα με το άρθρο 121 παρ.2 της Σύμ­βα­σης UNCLOS III, τα νησιά απο­λαμ­βά­νουν το ίδιο καθε­στώς για τη χωρική θάλασσα (ή χωρικά ύδατα), τη συνο­ρεύ­ουσα ζώνη, την υφα­λο­κρη­πίδα και την Απο­κλει­στική Οικο­νο­μική Ζώνη (ΑΟΖ), με αυτό που απο­λαμ­βά­νει και η ηπει­ρω­τική χώρα ενός κράτους. Το γεγονός ότι η Ελλάδα, ένα μικτό αρχι­πε­λα­γικό κράτος, έχει περίπου 3.000 νησιά, που μαζί με τις νησίδες προ­σεγ­γί­ζουν τα 10.000, καθιστά τη σημασία τους μεγάλη και χρειά­ζε­ται να δοθεί ιδιαί­τερη προσοχή στην εξα­σφά­λιση της κυριαρ­χίας τους και των κυριαρ­χι­κών τους δικαιω­μά­των στη θάλασσα, ιδιαί­τερα εκείνων των νησιών που με μιία πρώτη ματιά φαί­νο­νται ασή­μα­ντα αλλά έχουν μεγάλη σημασία.