Εν όψει της μεγάλης δίκης για την τραγωδία των Τεμπών

Κίνηση υψηλού συμ­βο­λι­σμού με ουσια­στικό περιε­χό­μενο και έντονο  κοι­νω­νικό απο­τύ­πωμα, ΑΠΟΤΕΛΕΙ, η πρω­το­βου­λία  των 47  Δικη­γο­ρι­κών Συλ­λό­γων, η οποία  υπερ­βαί­νει τα στενά όρια του επαγ­γελ­μα­τι­κού καθή­κο­ντος και απο­τε­λεί βαθειά θεσμική παρέμ­βαση, καθώς η   παρου­σία τους  εγγυά­ται τη θωρά­κιση της δια­δι­κα­σίας και την απόδοση δικαιο­σύ­νης. Τέτοιες ενέρ­γειες ενι­σχύ­ουν την εμπι­στο­σύνη των πολιτών στους θεσμούς και υπεν­θυ­μί­ζουν ότι η Δικαιο­σύνη δεν είναι μόνο νομική δια­δι­κα­σία, αλλά και κοι­νω­νική απαί­τηση.

Θα πρέπει να εξαρθεί  η   αξιέ­παινη πρω­το­βου­λία των 47  Δικη­γο­ρι­κών Συλ­λό­γων ,   δια των Διοι­κη­τι­κών τους Συμ­βου­λίων και προ­σω­πικά των Προ­έ­δρων μεταξύ των οποίων πρω­τα­γω­νι­στικό ρόλο είχε  και συνε­χί­ζει  ο Δικη­γο­ρι­κός Σύλ­λο­γος Ρόδου και προ­σω­πικά  ο πρώην Πρό­ε­δρος  Βασί­λειος  Περίδης, ακο­λου­θώ­ντας δε επάξια ο νέος Πρό­ε­δρος Βασί­λειος Κατα­βε­νά­κης με το νέο Διοι­κη­τικό  Συμ­βού­λιο. Η πρω­το­βου­λία αυτή των 47  Δικη­γο­ρι­κών Συλ­λό­γων  απο­τε­λεί βαθειά  θεσμική παρέμ­βαση, καθώς η παρου­σία τους: Δια­σφα­λί­ζει τη δια­φά­νεια: Η ενεργός παρου­σία των νομικών συλ­λό­γων εγγυά­ται την τήρηση των κανόνων δικαίου σε μια υπόθεση που συγκλό­νισε το πανελ­λή­νιο. Προ­α­σπί­ζει το δημόσιο συμ­φέ­ρον:  Ανα­δει­κνύει τον ρόλο του δικη­γό­ρου ως συλ­λει­τουρ­γού της Δικαιο­σύ­νης και θεμα­το­φύ­λακα  των κοι­νω­νι­κών αξιών. Στη­ρί­ζει  έμπρα­κτα  τα  θύματα:  Προ­σφέ­ρει ηθικό και νομικό ανά­στημα στις οικο­γέ­νειες των θυμάτων,  δια­μη­νύ­ο­ντας  ότι η  κοι­νω­νία  των  πολιτών  και  ο  νομικός  κόσμος  απαι­τούν  πλήρη  δια­λεύ­κανση.

Η δίκη για την τρα­γω­δία των Τεμπών δεν απο­τε­λεί απλώς μια δικα­στική εκκρε­μό­τητα, αλλά μια κομβική στιγμή για την αξιο­πι­στία των θεσμών στη χώρα μας. Σε αυτό το πλαίσιο, η απόφαση της Ολο­μέ­λειας των Προ­έ­δρων των Δικη­γο­ρι­κών Συλ­λό­γων και της Συντο­νι­στι­κής Επι­τρο­πής να συμ­με­τά­σχουν ενεργά στη δια­δι­κα­σία, απο­τε­λεί μια πράξη υψηλής ευθύνης.. Η πρω­το­βου­λία των Δικη­γο­ρι­κών Συλ­λό­γων και προ­σω­πικά των Προ­έ­δρων τους, οι οποίοι με τη στάση τους δίνουν σάρκα και οστά στον ρόλο του δικη­γό­ρου ως υπε­ρα­σπι­στή του δημο­σίου συμ­φέ­ρο­ντος. Η απόφασή τους να σταθούν δίπλα στα θύματα και τις οικο­γέ­νειές τους, παρεμ­βαί­νο­ντας θεσμικά σε μια υπόθεση που πλήγωσε ανε­πα­νόρ­θωτα την ελλη­νική κοι­νω­νία, στέλνει ένα ηχηρό μήνυμα: Η απόδοση δικαιο­σύ­νης δεν είναι μια τυπική δια­δι­κα­σία, αλλά μια απαί­τηση για αλήθεια και κάθαρση.                   Τέτοιες πρω­το­βου­λίες τιμούν τον νομικό κόσμο και ενι­σχύ­ουν την ελπίδα των πολιτών ότι η Πολι­τεία και οι λει­τουρ­γοί της δια­θέ­τουν τα ανα­κλα­στικά να προ­στα­τεύ­σουν το δίκαιο. Αξίζουν θερμά συγ­χα­ρη­τή­ρια.

ΝΟΜΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΑΙ ΝΟΜΙΚΕΣ ΣΚΕΨΕΙΣ ,  ΜΕΤΑ ΚΑΙ  ΤΗΝ ΑΛΛΑΓΗ,   ΜΕ ΤΟΝ ΚΩΔΙΚΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΔΙΚΟΝΟΜΙΑΣ, ΤΟΥ  «ΠΑΡΙΣΤΑΜΕΝΟΥ ΣΤΗ ΠΟΙΝΙΚΗ ΔΙΚΗ  ΩΣ ΠΟΛΙΤΙΚΟΥ ΕΝΑΓΟΝΤΑ», ΑΝΤΙΚΑΤΑΣΤΑΘΕΝΤΑ ΜΕ ΤΟΝ «ΠΑΡΙΣΤΑΜΕΝΟ, ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ ΤΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑΣ» .

Η αλλαγή με τον Κώδικα Ποι­νι­κής Δικο­νο­μίας του 2019,  από τον  « παρι­στά­μενο, ως πολι­τι­κώς ενά­γο­ντα» στον  «παρι­στά­μενο, για την υπο­στή­ριξη της κατη­γο­ρίας», δεν είναι απλά λεκτική, αλλά έχει βαθιά ουσια­στική και νομική σημασία. Οι βασικοί λόγοι της μετα­βο­λής αυτής είναι οι εξής:

1.      Ο παλιός όρος παρέ­πε­μπε στην «πολι­τική αγωγή», δηλαδή στην απαί­τηση απο­ζη­μί­ω­σης. Πλέον, το ποινικό δικα­στή­ριο δεν ασχο­λεί­ται με την επι­δί­καση απο­ζη­μιώ­σεων (εκτός ελά­χι­στων εξαι­ρέ­σεων). Ο παρι­στά­με­νος πλέον για την υπο­στή­ριξη της κατη­γο­ρίας συμ­με­τέ­χει στη δίκη απο­κλει­στικά για να βοη­θή­σει στην από­δειξη της ενοχής του κατη­γο­ρου­μέ­νου και όχι για να εισπρά­ξει χρήματα μέσω της ποι­νι­κής δια­δι­κα­σίας. Δηλαδή,  με τον Κώδικα Ποι­νι­κής Δικο­νο­μίας του 2019,  υπάρχει πλέον απο­σύν­δεση από την αστική αξίωση   και ή περιου­σιακή ζημία, θα πρέπει κατά κανόνα να ζητεί­ται  από τα αστικά δικα­στή­ρια , δηλαδή από την καθιέ­ρωση  του παρι­στά­με­νου για την υπο­στή­ριξη της κατη­γο­ρίας έγινε μετα­φορά των αστικών διεκ­δι­κή­σεων στα Πολι­τικά Δικα­στή­ρια.

Συνο­πτικά, η αλλαγή αντα­να­κλά τη στροφή του νομο­θέτη προς μια ποινική δίκη που επι­κε­ντρώ­νε­ται στο αδίκημα και την τιμωρία, απαλ­λάσ­σο­ντας το ποινικό δικα­στή­ριο από το βάρος της εξέ­τα­σης ιδιω­τι­κών οικο­νο­μι­κών δια­φο­ρών. Ακριβώς, η αλλαγή αυτή προσ­δί­δει μια νέα διά­σταση που σχε­τί­ζε­ται άμεσα με τη συμ­με­τοχή των Δικη­γο­ρι­κών Συλ­λό­γων στη δίκη των Τεμπών. Η ουσια­στική αυτή μετα­βολή λει­τουρ­γεί ως εξής:

Διεύ­ρυνση του Σκοπού: Με τον νέο Κώδικα Ποι­νι­κής Δικο­νο­μίας, η παρά­σταση δεν απο­σκο­πεί πλέον στην είσπραξη χρη­μά­των (αστική αξίωση), αλλά στην υπο­στή­ριξη της κατη­γο­ρίας για την ανα­ζή­τηση της αλή­θειας. Αυτό ευθυ­γραμ­μί­ζε­ται με τον θεσμικό ρόλο των Δικη­γο­ρι­κών Συλ­λό­γων, οι οποίοι, βάσει του άρθρου 90 του Κώδικα Δικη­γό­ρων, έχουν καθήκον να παρεμ­βαί­νουν για ζητή­ματα ευρύ­τε­ρου κοι­νω­νι­κού ενδια­φέ­ρο­ντος και για την προ­στα­σία των ανθρω­πί­νων δικαιω­μά­των. Οι Δικη­γο­ρι­κοί Σύλ­λο­γοι παρί­στα­νται στα Τέμπη ως συλ­λει­τουρ­γοί της δικαιο­σύ­νης , που προ­α­σπί­ζο­νται το συλ­λο­γικό συμ­φέ­ρον για την πλήρη δια­λεύ­κανση της υπό­θε­σης.

ΤΑ ΑΝΤΕΠΕΙΧΗΡΗΜΑΤΑ ΤΩΝ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΩΝ ΣΥΛΛΟΓΩΝ.

Σε όσους , ήθελαν αντι­τα­χθεί , κατά την  έναρξη της δίκης της τρα­γω­δίας των Τεμπών ,  οι Δικη­γο­ρι­κοί Σύλ­λο­γοι , έχουν να  αντι­κρού­ουν , βασι­ζό­με­νοι στη νέα φιλο­σο­φία του ΚΠΔ και τον θεσμικό τους ρόλο, με τα εξής, μεταξύ άλλων,  αντε­πει­χη­ρή­ματά τους :

·        Προ­ά­σπιση του Δημο­σίου Συμ­φέ­ρο­ντος:  Ο Κώδικας Δικη­γό­ρων (άρθρο 90) τους ανα­γο­ρεύει σε συλ­λει­τουρ­γούς της δικαιο­σύ­νης με υπο­χρέ­ωση να παρεμ­βαί­νουν όταν πλήτ­το­νται θεμε­λιώδη αγαθά. Το δυστύ­χημα των Τεμπών δεν είναι μια ιδιω­τική διαφορά, αλλά ένα έγκλημα που συγκλό­νισε τη δημόσια τάξη.

·        Η «Ουσια­στική» Αλλαγή του Όρου:  Αφού ο νόμος δεν ζητά πλέον «αστική απο­ζη­μί­ωση» (χρήματα), αλλά υπο­στή­ριξη της κατη­γο­ρίας, ένας θεσμι­κός φορέας μπορεί να παρί­στα­ται για να δια­σφα­λί­σει ότι η κατη­γο­ρία θα ερευ­νη­θεί σε βάθος, χωρίς να είναι ο ίδιος το βιο­λο­γικό θύμα.

·        Προ­στα­σία Ανθρω­πί­νων Δικαιω­μά­των: Επι­κα­λού­νται την Ευρω­παϊκή Σύμβαση Δικαιω­μά­των του Ανθρώ­που (ΕΣΔΑ), τονί­ζο­ντας ότι σε εγκλή­ματα που θίγουν το δικαί­ωμα στη ζωή, η κοι­νω­νία των πολιτών (μέσω των Συλ­λό­γων) έχει δικαί­ωμα να επι­τη­ρεί την ορθή απονομή δικαιο­σύ­νης.

·        Νομο­λο­γιακό Προη­γού­μενο: Θυμί­ζουν ότι η παρου­σία τους έχει γίνει δεκτή στο παρελ­θόν σε υπο­θέ­σεις μεγάλου κοι­νω­νι­κού βάρους (π.χ. δίκη Χρυσής Αυγής, πυρ­κα­γιά στο Μάτι), όπου κρίθηκε ότι η συμ­με­τοχή τους βοηθά στην απο­κά­λυψη της αλή­θειας.

·        Ρόλος «Θεμα­το­φύ­λακα»: Η παρου­σία των Συλ­λό­γων στη δίκη των Τεμπών (όπως επι­βε­βαιώ­θηκε και στην έναρξη της δίκης τον Μάρτιο του 2026) στο­χεύει στη δια­σφά­λιση της δια­φά­νειας και της ορθής απο­νο­μής δικαιο­σύ­νης. Ενερ­γούν δηλαδή ως εγγυ­η­τές ότι η δια­δι­κα­σία θα διε­ξα­χθεί με απόλυτο σεβασμό στους δικο­νο­μι­κούς κανόνες, χωρίς να απαι­τεί­ται να είναι οι ίδιοι «βιο­λο­γικά θύματα».

Η συμ­με­τοχή τους θεω­ρεί­ται «δικο­νο­μικά στέρεη»  ακριβώς επειδή εστιά­ζει στην ηθική και κοι­νω­νική διά­σταση του εγκλή­μα­τος, υπη­ρε­τώ­ντας το δημόσιο συμ­φέ­ρον και την αλήθεια.

Δια­σφά­λιση της Δημο­σιό­τη­τας και Δια­φά­νειας: Η παρου­σία θεσμι­κών φορέων λει­τουρ­γεί ως «δικλείδα ασφα­λείας» για την τήρηση των κανόνων της δίκαιης δίκης, απο­τρέ­πο­ντας τυχόν από­πει­ρες υπο­βάθ­μι­σης της δια­δι­κα­σίας. Επειδή η δίκη των Τεμπών έχει τερά­στιο όγκο δεδο­μέ­νων, η παρου­σία των Συλ­λό­γων προ­σθέ­τει επι­στη­μο­νικό κύρος και νομική τεκ­μη­ρί­ωση, λει­τουρ­γώ­ντας συμπλη­ρω­μα­τικά προς τους συγ­γε­νείς των θυμάτων που εστιά­ζουν στην προ­σω­πική τους οδύνη.

ΟΙ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΙ ΣΥΛΛΟΓΟΙ ΠΑΡΙΣΤΑΝΤΑΙ ΘΕΣΜΙΚΑ: Στη δίκη για το δυστύ­χημα των Τεμπών, η οποία ξεκί­νησε τον Μάρτιο του 2026 στο Τρι­με­λές Εφετείο Κακουρ­γη­μά­των Λάρισας, ήδη οι Δικη­γο­ρι­κοί Σύλ­λο­γοι παρί­στα­νται θεσμικά. Η νομι­μο­ποί­ησή τους βασί­ζε­ται στα εξής σημεία:

·        Νομο­θε­τικό Έρεισμα (Άρθρο 90 Κωδ. Δικ.): Το άρθρο 90 του Κώδικα Δικη­γό­ρων ορίζει ρητά ότι οι Σύλ­λο­γοι παρεμ­βαί­νουν για ζητή­ματα γενι­κό­τε­ρου κοι­νω­νι­κού και εθνικού ενδια­φέ­ρο­ντος. Η νομο­λο­γία έχει δεχθεί επα­νει­λημ­μένα ότι τέτοιας κλί­μα­κας τρα­γω­δίες εμπί­πτουν σε αυτή τη διάταξη.

·        Προη­γού­μενα Δικα­στικά Δεδο­μένα: : Η παρά­σταση των Δικη­γο­ρι­κών Συλ­λο­γών έχει γίνει δεκτή σε αρκετές μεγάλες δίκες τα τελευ­ταία χρόνια, δημιουρ­γώ­ντας ένα ισχυρό δικα­στικό προη­γού­μενο , όπως: .

·        Δίκη Χρυσής Αυγής: Ο Δικη­γο­ρι­κός Σύλ­λο­γος Αθηνών (ΔΣΑ) δήλωσε παρά­σταση πολι­τι­κής αγωγής (με το τότε ισχύον δίκαιο) για το αδίκημα της εγκλη­μα­τι­κής οργά­νω­σης. Παρά τις σφοδρές ενστά­σεις της υπε­ρά­σπι­σης, το δικα­στή­ριο την έκανε δεκτή, ανα­γνω­ρί­ζο­ντας ότι η δράση μιας τέτοιας οργά­νω­σης πλήττει ευθέως το δημόσιο συμ­φέ­ρον και τη λει­τουρ­γία του δημο­κρα­τι­κού πολι­τεύ­μα­τος, το οποίο οι δικη­γό­ροι οφεί­λουν να προ­α­σπί­ζουν βάσει του άρθρου 90 του Κώδικα Δικη­γό­ρων.                                 – -Υπόθεση “Μάτι”: Στη δίκη για τη φονική πυρ­κα­γιά στο Μάτι, η παρά­σταση των Συλ­λό­γων έγινε επίσης δεκτή. Το δικα­στή­ριο ανα­γνώ­ρισε ότι η δια­λεύ­κανση των αιτιών μιας τέτοιας εθνικής τρα­γω­δίας απο­τε­λεί ζήτημα γενι­κό­τε­ρου κοι­νω­νι­κού ενδια­φέ­ρο­ντος. Η συμ­με­τοχή τους κρίθηκε απα­ραί­τητη για τη δια­σφά­λιση της δια­φά­νειας και της ορθής απο­νο­μής δικαιο­σύ­νης.

– Πρό­σφατη Δίκη Τεμπών (2026): Στη δίκη που διε­ξά­γε­ται στη Λάρισα, η Ολο­μέ­λεια των Προ­έ­δρων των Δικη­γο­ρι­κών Συλ­λό­γων παρί­στα­ται ήδη από το 2023 για την υπο­στή­ριξη της κατη­γο­ρίας.  Η συμ­με­τοχή τους ξεκί­νησε πολύ νωρίς, ήδη από το στάδιο της ανά­κρι­σης , ακο­λου­θώ­ντας μια στρα­τη­γική θεσμι­κής πίεσης. Συγκε­κρι­μένα:

·        Δήλωση από τον Μάρτιο του 2023: Ήδη λίγες εβδο­μά­δες μετά το δυστύ­χημα, 47 Δικη­γο­ρι­κοί Σύλ­λο­γοι της χώρας κατέ­θε­σαν δήλωση παρά­στα­σης προς υπο­στή­ριξη της κατη­γο­ρίας ενώπιον του Ειδικού Εφέτη Ανα­κριτή στη Λάρισα.

·        Κατά τη διάρ­κεια της προ­δι­κα­σίας, οι Σύλ­λο­γοι (μέσω της Ολο­μέ­λειας των Προ­έ­δρων) δεν παρέ­μει­ναν θεατές.

·        Υπέ­βα­λαν αιτή­ματα και υπο­μνή­ματα για κρίσιμα ζητή­ματα, όπως η ανάγκη για περαι­τέρω έρευνα στον χώρο του δυστυ­χή­μα­τος και το ζήτημα της εκταφής, τονί­ζο­ντας ότι η δικα­στική κρίση δεν πρέπει να αφήσει καμία σκιά .

·        Με την έναρξη της δίκης τον Μάρτιο του 2026, οι Σύλ­λο­γοι δήλωσαν εκ νέου την παρά­στασή τους στο ακρο­α­τή­ριο. Εκεί, η παρου­σία τους πήρε και έναν επι­πλέον ρόλο: τη δια­μαρ­τυ­ρία για τις συν­θή­κες διε­ξα­γω­γής της δίκης (χωρη­τι­κό­τητα αίθου­σας), ζητώ­ντας να δια­σφα­λι­στεί η δημο­σιό­τητα και η αξιο­πρέ­πεια της δια­δι­κα­σίας.

. Η παρου­σία τους, , θεω­ρεί­ται πλέον δικο­νο­μικά εδραιω­μένη, καθώς η απο­στολή τους για την προ­στα­σία των ανθρω­πί­νων δικαιω­μά­των (άρθρο 90) ταυ­τί­ζε­ται με την ανάγκη της κοι­νω­νίας για μια δίκαιη και πλήρη δίκη.