Στο Αιγαίο το εντυπωσιακό πλοίο – γεωτρύπανο JOIDES Resolution

Το μή­κους 143 μέ­τρων πλοίο, βρί­σκε­ται στο Αι­γαίο για την πραγ­μα­το­ποί­η­ση της διε­θνούς απο­στο­λής υπο­θα­λάσ­σιων ερευ­νη­τι­κών γε­ω­τρή­σε­ων “Hellenic Arc Volcanic Field-IODP Expedition 398”.

Μια μο­να­δι­κή για τα ελ­λη­νι­κά δε­δο­μέ­να ωκε­α­νο­γρα­φι­κή απο­στο­λή πραγ­μα­το­ποιεί­ται αυτή την πε­ρί­ο­δο, στο ηφαι­στεια­κό σύ­μπλεγ­μα της Σα­ντο­ρί­νης, του Κο­λού­μπου και των Χρι­στια­νών. Για πρώτη φορά, ένα από τα με­γα­λύ­τε­ρα ερευ­νη­τι­κά σκάφη των ΗΠΑ, το εντυ­πω­σια­κό πλοίο-γε­ω­τρύ­πα­νο «JOIDES Resolution», μή­κους 143 μέ­τρων, βρί­σκε­ται στο Αι­γαίο για την πραγ­μα­το­ποί­η­ση της διε­θνούς απο­στο­λής υπο­θα­λάσ­σιων ερευ­νη­τι­κών γε­ω­τρή­σε­ων «Hellenic Arc Volcanic Field-IODP Expedition 398».

Το πρό­γραμ­μα, στο οποίο συ­μπράτ­τουν κο­ρυ­φαί­οι διε­θνείς ερευ­νη­τι­κοί φο­ρείς, χρη­μα­το­δο­τεί­ται από το Διε­θνές Πρό­γραμ­μα Εξε­ρεύ­νη­σης των Ωκε­α­νών (International Ocean Discovery Programme – IODP) που με­λε­τά την εξέ­λι­ξη της Γης και την κλι­μα­τι­κή αλ­λα­γή. Η ωκε­α­νο­γρα­φι­κή απο­στο­λή ξε­κί­νη­σε τον Δε­κέμ­βριο του 2022 και ανα­μέ­νε­ται να ολο­κλη­ρω­θεί στις 10 Φε­βρουα­ρί­ου 2023 με την άφιξη του JOIDES Resolution στο Ηρά­κλειο Κρή­της.

Σκο­πός της απο­στο­λής είναι η πραγ­μα­το­ποί­η­ση υπο­θα­λάσ­σιων ερευ­νη­τι­κών γε­ω­τρή­σε­ων για την ανά­κτη­ση εκα­το­ντά­δων μέ­τρων πυ­ρή­να ιζή­μα­τος κάτω από τον πυθ­μέ­να της θά­λασ­σας, προ­κει­μέ­νου να σχη­μα­τι­στεί ένα πλή­ρες αρ­χείο της γε­ω­λο­γι­κής ιστο­ρί­ας του ενερ­γού ηφαι­στεια­κού συ­μπλέγ­μα­τος της Σα­ντο­ρί­νης τα τε­λευ­ταία τρία εκα­τομ­μύ­ρια χρό­νια. Μετά το τέλος της απο­στο­λής, οι επι­στή­μο­νες θα γνω­ρί­ζουν πόσες ηφαι­στεια­κές εκρή­ξεις έχουν πραγ­μα­το­ποι­η­θεί και πότε στον χώρο της Σα­ντο­ρί­νης, κα­ταρ­ρί­πτο­ντας πα­λαιό­τε­ρες θε­ω­ρί­ες που στε­ρού­νταν αυτών των δε­δο­μέ­νων. Επι­πρό­σθε­τα, θα συλ­λε­χθεί υλικό για την εξε­ρεύ­νη­ση της μι­κρο­βια­κής ζωής στο βαθύ υπό­στρω­μα στην καλ­δέ­ρα της Σα­ντο­ρί­νης, για τον εντο­πι­σμό μι­κρο­ορ­γα­νι­σμών που παί­ζουν ρόλο κλει­δί στον σχη­μα­τι­σμό ση­μα­ντι­κών γε­ω­λο­γι­κών δομών, καθώς επί­σης για να γίνει εκτί­μη­ση των δυ­να­το­τή­των τους σε βιο­τε­χνο­λο­γι­κές εφαρ­μο­γές.

Η Ελ­λά­δα συμ­με­τέ­χει στην απο­στο­λή με το Εθνι­κό και Κα­πο­δι­στρια­κό Πα­νε­πι­στή­μιο Αθη­νών (ΕΚΠΑ) και την Ανα­πλη­ρώ­τρια Κα­θη­γή­τρια του Τμή­μα­τος Γε­ω­λο­γί­ας και Γε­ω­πε­ρι­βάλ­λο­ντος Δρα Πα­ρα­σκευή Νο­μι­κού, το Αρι­στο­τέ­λειο Πα­νε­πι­στή­μιο Θεσ­σα­λο­νί­κης (ΑΠΘ) και την Δρα Όλγα Κου­κου­σιού­ρα, Ερ­γα­στη­ρια­κό-Δι­δα­κτι­κό Προ­σω­πι­κό του Τμή­μα­τος Γε­ω­λο­γί­ας, καθώς και με το Ελ­λη­νι­κό Κέ­ντρο Θα­λασ­σί­ων Ερευ­νών (ΕΛ­ΚΕ­ΘΕ) και την Κύρια Ερευ­νή­τρια στον Τομέα της Πε­ρι­βαλ­λο­ντι­κής Μι­κρο­βιο­λο­γί­ας Δρα Πα­ρα­σκευή Πο­λυ­με­νά­κου.

Το πλοίο έχει επαν­δρω­θεί από πε­ρί­που 30 επι­στή­μο­νες από διά­φο­ρες χώρες, 25 άτομα τε­χνι­κού προ­σω­πι­κού και 62 μέλη πλη­ρώ­μα­τος. Οι κύ­ριοι επι­στή­μο­νες είναι ο Κα­θη­γη­τής T.H. Druitt (Γαλ­λία) και ο Δρ S. Kutterolf (Γερ­μα­νία). Το κό­στος της ωκε­α­νο­γρα­φι­κής απο­στο­λής είναι πε­ρί­που 25 εκα­τομ­μύ­ρια δο­λά­ρια και απο­τε­λεί την ση­μα­ντι­κό­τε­ρη μέχρι σή­με­ρα ερευ­νη­τι­κή επέν­δυ­ση στη θα­λάσ­σια έρευ­να στην Ελ­λά­δα.

Το επι­στη­μο­νι­κό σκέ­λος συ­μπλη­ρώ­νε­ται με ένα φι­λό­δο­ξο πρό­γραμ­μα δη­μό­σιας προ­βο­λής, προ­σφέ­ρο­ντας ευ­και­ρί­ες σε νέους επι­στή­μο­νες και φοι­τη­τές να εκ­παι­δευ­τούν και να συμ­με­τά­σχουν σε έρευ­νες σε διε­θνές επί­πε­δο, καθώς επί­σης στο κοινό και στα σχο­λεία να μά­θουν για τα επι­στη­μο­νι­κά ευ­ρή­μα­τα σε πραγ­μα­τι­κό χρόνο μέσω των κοι­νω­νι­κών δι­κτύ­ων, των ζω­ντα­νών συν­δέ­σε­ων και των δια­δι­κτυα­κών σε­μι­να­ρί­ων. Έχουν γίνει δε­κά­δες δια­δι­κτυα­κές εκ­παι­δευ­τι­κές ξε­να­γή­σεις στα ερ­γα­στή­ρια και στους χώ­ρους του πλοί­ου από ελ­λη­νι­κά σχο­λεία υπό την κα­θο­δή­γη­ση της κας Νο­μι­κού. Οι μα­θη­τές/τριες πα­ρα­κο­λου­θούν πώς πραγ­μα­το­ποιεί­ται μια γε­ώ­τρη­ση, ποια μη­χα­νή­μα­τα χρη­σι­μο­ποιούν στο πλοίο οι επι­στή­μο­νες, πώς λει­τουρ­γεί το πλοίο-γε­ω­τρύ­πα­νο και γιατί είναι απα­ραί­τη­τες οι θα­λάσ­σιες γε­ω­τρή­σεις.

Η ση­μα­σία του ECORD για την Ελ­λά­δα

Όπως το­νί­ζει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ η κα Νο­μι­κού, «για να έχου­με όμως τη δυ­να­τό­τη­τα να συμ­με­τέ­χουν Έλ­λη­νες επι­στή­μο­νες σε τέ­τοιες ση­μα­ντι­κές απο­στο­λές, θα πρέ­πει η Ελ­λά­δα να εντα­χθεί στην Ευ­ρω­παϊ­κή Συ­νερ­γα­σία για Θα­λάσ­σιες Ερευ­νη­τι­κές Γε­ω­τρή­σεις (European Consortium for Ocean Research Drilling-ECORD)». Πρό­κει­ται για μία δια­χει­ρι­στι­κή δομή 15 κρα­τών μελών (14 ευ­ρω­παϊ­κές χώρες και του Κα­να­δά) στον τομέα της υπο­θα­λάσ­σιας εξε­ρεύ­νη­σης της Γης, που ιδρύ­θη­κε το 2003 σαν τμήμα του Διε­θνούς Προ­γράμ­μα­τος Εξε­ρεύ­νη­σης των Ωκε­α­νών (IODP).

«Οι Ελ­λη­νί­δες επι­στή­μο­νες που συμ­με­τέ­χου­με στην απο­στο­λή και έχο­ντας ζήσει την εμπει­ρία της εξε­ρεύ­νη­σης του πιο ενερ­γού υπο­θα­λάσ­σιου χώρου της Ελ­λά­δας, ζη­τού­με από την ελ­λη­νι­κή κυ­βέρ­νη­ση να συμ­βά­λει στην έντα­ξη της Ελ­λά­δας στο ECORD», ανα­φέ­ρει η κα Πο­λυ­με­νά­κου. Το­νί­ζει ότι «η έντα­ξη της Ελ­λά­δας στο ECORD απο­τε­λεί αί­τη­μα σύσ­σω­μης της ελ­λη­νι­κής επι­στη­μο­νι­κής και ερευ­νη­τι­κής κοι­νό­τη­τας στο πεδίο της θά­λασ­σας, και θα έχει θε­με­λιώ­δη οφέλη».

Σύμ­φω­να με την κα Νο­μι­κού, «ενώ οι επι­στη­μο­νι­κές δρα­στη­ριό­τη­τες του ECORD βρί­σκο­νται στην αιχμή των προ­σπα­θειών για την προ­στα­σία των ωκε­α­νών και των θα­λασ­σών, υπο­στη­ρί­ζο­νται ομό­φω­να από τα κράτη μέλη της ΕΕ και απο­τυ­πώ­νο­νται στις απο­φά­σεις του Συμ­βου­λί­ου της ΕΕ, η Ελ­λά­δα έχει πάψει να απο­τε­λεί μέλος του ECORD από το 1996 μέχρι σή­με­ρα. Σαν απο­τέ­λε­σμα, η χώρα μας στε­ρεί­ται τα οφέλη της έντα­ξης που απο­λαμ­βά­νουν οι Ευ­ρω­παί­οι επι­στή­μο­νες των χωρών-μελών του ECORD».

Στα οφέλη της Ελ­λά­δας από την έντα­ξη στο ECORD, σύμ­φω­να με τις Ελ­λη­νί­δες ερευ­νή­τριες, συ­μπε­ρι­λαμ­βά­νο­νται οι δυ­να­τό­τη­τες νέων ερευ­νη­τι­κών υπο­θα­λάσ­σιων ερευ­νών, η ανά­πτυ­ξη νέων τε­χνο­λο­γιών, η εκ­παί­δευ­ση νέων επι­στη­μό­νων, ο κοι­νός προ­γραμ­μα­τι­σμός με άλλες χώρες και η μεί­ω­ση του κό­στους των ερευ­νη­τι­κών δρα­στη­ριο­τή­των, η με­τα­φο­ρά της έρευ­νας σε εφαρ­μο­γές των απο­τε­λε­σμά­των, η κα­τά­θε­ση ερευ­νη­τι­κών προ­τά­σε­ων στο Πρό­γραμ­μα MagellanPlus των IODP και ECORD, η συμ­με­το­χή στις ερευ­νη­τι­κές απο­στο­λές του IODP, η πλή­ρης πρό­σβα­ση στα δε­δο­μέ­να των ωκε­ά­νιων γε­ω­τρή­σε­ων των τε­λευ­ταί­ων 50 ετών, η συμ­με­το­χή στο εκ­παι­δευ­τι­κό πρό­γραμ­μα του ECORD που πε­ρι­λαμ­βά­νει θε­ρι­νά σχο­λεία, υπο­τρο­φί­ες, επι­χο­ρη­γή­σεις και δια­λέ­ξεις δια­κε­κρι­μέ­νων επι­στη­μό­νων, καθώς και η συμ­με­το­χή στις επι­τρο­πές του IODP.

Τα οφέλη πε­ρι­λαμ­βά­νουν ακόμη τη βα­σι­κή γνώση του υπο­θα­λάσ­σιου ελ­λα­δι­κού χώρου και της πα­λαιο­γε­ω­γρα­φι­κής του εξέ­λι­ξης, την εφαρ­μο­σμέ­νη έρευ­να με θε­τι­κές κοι­νω­νι­κές και οι­κο­νο­μι­κές επι­πτώ­σεις, την οι­κο­νο­μι­κή ανά­πτυ­ξη της χώρας βάσει κρί­σι­μων ορυ­κτών πρώ­των υλών, ενερ­γεια­κών πόρων και πηγών και­νο­τό­μων γο­νι­δί­ων με βιο­τε­χνο­λο­γι­κές και βιοϊ­α­τρι­κές εφαρ­μο­γές, τη συμ­βο­λή στην ανά­πτυ­ξη της εθνι­κής πε­ρι­βαλ­λο­ντι­κής πο­λι­τι­κής και στα ζη­τή­μα­τα κλι­μα­τι­κής αλ­λα­γής, την κα­τα­νό­η­ση και αντι­με­τώ­πι­ση των θα­λάσ­σιων γεω-κιν­δύ­νων, την εθνι­κή εξω­τε­ρι­κή πο­λι­τι­κή και τη ναυ­τι­λία (π.χ. έρευ­να ναυ­τι­κών ατυ­χη­μά­των).

Πηγή in.gr