Πως θα λειτουργεί το νέο υπερταμείο με τους δύο «κουμπαράδες»

Ενα νέο υπερ­τα­μείο με τέσ­σε­ρις πυλώνες δημιουρ­γεί­ται για την περιου­σία του Δημο­σίου, με τα έσοδα που θα προ­κύ­ψουν να πηγαί­νουν σε δύο κατευ­θύν­σεις: στο χρέος και σε νέες επεν­δύ­σεις.

Με βάση το κυβερ­νη­τικό χρο­νο­διά­γραμμα μέσα στον Ιούνιο θα ανα­κοι­νω­θεί το συμ­βού­λιο που θα το επο­πτεύει, και μέχρι τον Σεπτέμ­βριο η νέα εται­ρεία θα έχει μπει σε λει­τουρ­γία.

Η σύσταση της Ελλη­νι­κής Εται­ρείας Δημο­σίων Συμ­με­το­χών και Περιου­σίας -όπως είναι η επίσημη ονο­μα­σία του νέου υπερταμείου- προ­βλέ­πε­ται στον νόμο που ψηφί­στηκε την προη­γού­μενη Κυριακή. Θα απο­τε­λεί­ται από τέσ­σε­ρις «εται­ρείες», που θα έχουν την ευθύνη για την αξιο­ποί­ηση της περιου­σίας του Δημο­σίου. Συγκε­κρι­μένα δημιουρ­γεί­ται η Εται­ρεία Δημο­σίων Συμ­με­το­χών, όπου σε αυτήν τη φάση εντάσ­σο­νται έξι επι­χει­ρή­σεις. Σύμφωνα με τα όσα ανα­κοι­νώ­θη­καν στη Βουλή πρό­κει­ται για τις: ΟΑΣΑ, ΟΣΥ ΑΕ, ΣΤΑΣΥ ΑΕ, ΟΣΕ ΑΕ, ΟΑΚΑ και ΕΛΤΑ ΑΕ. Στα­διακά μπορεί να υπα­χθούν και άλλες επι­χει­ρή­σεις, κάτι που θα συζη­τη­θεί εκ νέου το φθι­νό­πωρο. Επίσης στην ομπρέλα του νέου Ταμείου θα υπα­χθούν το ΤΑΙΠΕΔ (μέχρι να ολο­κλη­ρω­θούν οι υπο­χρε­ώ­σεις που έχει ανα­λά­βει), το Ταμείο Χρη­μα­το­πι­στω­τι­κής Στα­θε­ρό­τη­τας καθώς και η ΕΤΑΔ (Εται­ρεία Ακι­νή­των Δημο­σίου).

Το νέο σχέδιο πυρο­δό­τησε σφοδρή σύγκρουση στη Βουλή, καθώς κυβέρ­νηση και αντι­πο­λί­τευση δια­σταύ­ρω­σαν τα ξίφη τους σχεδόν για το σύνολο των προ­ω­θού­με­νων δια­τά­ξεων.

Στο επί­κε­ντρο της πολι­τι­κής αντι­πα­ρά­θε­σης βρέθηκε η διάρ­κεια ζωής της εται­ρείας, η σύνθεση του επο­πτι­κού συμ­βου­λίου αλλά και το κατά πόσο ο όρος «αξιο­ποί­ηση της περιου­σίας» συνε­πά­γε­ται ιδιω­τι­κο­ποι­ή­σεις. Κυβερ­νη­τικά στελέχη τόνιζαν με δια­δο­χι­κές τοπο­θε­τή­σεις τους πως δεν σημαί­νει πως όσες επι­χει­ρή­σεις μπουν στο νέο Ταμείο θα πάνε προς ιδιω­τι­κο­ποί­ηση. Σε κάποιες περι­πτώ­σεις θα υπάρ­ξουν ιδιω­τι­κο­ποι­ή­σεις (υπάρ­χουν οι σχε­τι­κές δια­δι­κα­σίες στο ΤΑΙΠΕΔ), σε άλλες θα ανα­ζη­τη­θεί στρα­τη­γι­κός επεν­δυ­τής, σε κάποιες θα πωληθεί μειο­ψη­φικό ποσοστό (με το Δημόσιο να δια­τη­ρεί την πλειο­ψη­φία) και σε άλλες θα ανα­ζη­τη­θούν τρόποι ανα­βάθ­μι­σής τους.

Σε δημόσιο έλεγχο

Ενδει­κτική του κλί­μα­τος στο κυβερ­νη­τικό στρα­τό­πεδο είναι η τοπο­θέ­τηση του υπουρ­γού Οικο­νο­μίας Γιώργου Σταθάκη, ο οποίος δήλωσε πως «καμία ιδιω­τι­κο­ποί­ηση σε νερά, ούτε σε Ενέρ­γεια, συγκοι­νω­νίες και τα σχετικά. Αρα δεν τίθεται θέμα ιδιω­τι­κο­ποί­η­σεων όλου αυτού του φάσμα­τος των πραγ­μά­των. Είναι δεδο­μένο πως θα παρα­μεί­νουν σε δημόσιο έλεγχο».

Τα έσοδα που θα προ­κύ­ψουν από την περιου­σία του Δημο­σίου θα κατευ­θύ­νο­νται σε δύο «κου­μπα­ρά­δες» με δια­φο­ρε­τικό σκοπό. Συγκε­κρι­μένα στον νόμο προ­βλέ­πε­ται πως θα πηγαί­νουν:

• Σε ποσοστό 50% για το χρέος. Η μείωση του χρέους αφορά μόνο στις υπο­χρε­ώ­σεις του ν. 4336.2015 (δηλαδή της τρίτης δανεια­κής σύμ­βα­σης). Μετά την κάλυψή τους -και για το υπό­λοιπο της ζωής της εταιρείας- η λει­τουρ­γία θα αφορά ανα­πτυ­ξια­κούς στόχους.

• Σε ποσοστό 50% για επεν­δύ­σεις (που απο­τε­λεί και την κυριό­τερη τρο­πο­ποί­ηση σε σχέση με το παρελ­θόν που τα χρήματα από τις ιδιω­τι­κο­ποι­ή­σεις πήγαι­ναν απο­κλει­στικά στο χρέος). Με τις νέες δια­τά­ξεις από το ποσοστό αυτό ένα μεγάλο τμήμα θα πηγαί­νει σε νέες επεν­δύ­σεις, με στόχο να υπάρξει ανά­πτυξη. Οι τομείς που θα γίνο­νται οι επεν­δύ­σεις χαράσ­σο­νται στο πλαίσιο της κυβερ­νη­τι­κής πολι­τι­κής και μεταξύ άλλων θα δοθεί έμφαση στην έρευνα και στην και­νο­το­μία αλλά και σε συμπρά­ξεις δημό­σιου και ιδιω­τι­κού τομέα. Ταυ­τό­χρονα -με βάση το άρθρο 200 του νόμου- τμήμα αυτών των χρη­μά­των μπορεί να πηγαί­νει για επεν­δύ­σεις σε περιου­σιακά στοι­χεία της εται­ρείας και των άμεσων θυγα­τρι­κών της. Δηλαδή το Ταμείο θα έχει τη δυνα­τό­τητα να επεν­δύει στα ίδια τα περιου­σιακά του στοι­χεία προ­κει­μέ­νου να ανε­βαί­νει η αξία τους και μετά να τα αξιο­ποιεί.

Τα 99 έτη

Πεδίο σφοδρής πολι­τι­κής αντι­πα­ρά­θε­σης -τις ημέρες που συζη­τού­νταν η διάταξη στις επι­τρο­πές αλλά και στην Ολο­μέ­λεια της Βουλής- ήταν η διάρ­κεια ζωής της εται­ρείας, που είναι 99 έτη. Υπουρ­γοί της κυβέρ­νη­σης, απα­ντώ­ντας στα πυρά της αντι­πο­λί­τευ­σης, τόνιζαν πως αυτό απο­τε­λεί συνήθη πρα­κτική για μεγά­λους οργα­νι­σμούς με μακρο­πρό­θε­σμους στόχους.

Βασικό επι­χεί­ρημα ήταν πως όσο πιο μικρή είναι η διάρ­κεια ζωής τόσο περισ­σό­τερα έσοδα θα έπρεπε να απο­δο­θούν για την εξυ­πη­ρέ­τηση της δανεια­κής σύμ­βα­σης, κάτι που θα είχε ως απο­τέ­λε­σμα να αυξη­θούν οι πιέσεις για ιδιω­τι­κο­ποι­ή­σεις. Οπως τονίζει πρόσωπο που έχει παρα­κο­λου­θή­σει από πολύ κοντά τη δια­πραγ­μά­τευση με τους δανει­στές, «ο λόγος για τον οποίο η διάρ­κεια της εται­ρείας είναι μεγα­λύ­τερη από τη διάρ­κεια του δανείου είναι γιατί ο στόχος είναι ευρύ­τε­ρος από τον κοντό­φθαλμο τρόπο με τον οποίο κατά καιρούς είχαν αντι­με­τω­πι­στεί οι ιδιω­τι­κο­ποι­ή­σεις».

Γαλλικό μοντέλο

Στην αιτιο­λο­γική έκθεση ανα­φέ­ρε­ται πως ο νέος θεσμός δεν είναι δεσμευ­μέ­νος να ιδιω­τι­κο­ποιεί, αλλά έχει ως στόχο την αξιο­ποί­ηση της περιου­σίας (κάτι αντί­στοιχο με το γαλλικό μοντέλο). Να σημειω­θεί πως στον νόμο επι­ση­μαί­νε­ται (στο άρθρο 197) πως δεν θα υπάρ­ξουν απο­λύ­σεις ούτε αλλαγές στο εργα­σιακό καθε­στώς στις ΔΕΚΟ που θα μπουν στην Εται­ρεία.

Η διοι­κη­τική πυρα­μίδα

Ο υπουρ­γός Oικονομικών θα έχει τον τελευ­ταίο λόγο

Οσον αφορά στη διοί­κηση της Ελλη­νι­κής Εται­ρείας Δημο­σίων Συμ­με­το­χών και Περιου­σίας από τον νόμο προ­βλέ­πε­ται η σύσταση επο­πτι­κού αλλά και διοι­κη­τι­κού συμ­βου­λίου. Τον τελευ­ταίο λόγο θα έχει ο υπουρ­γός Οικο­νο­μι­κών.

Το επο­πτικό συμ­βού­λιο του νέου Ταμείου απο­τε­λεί­ται από πέντε μέλη. Τα τρία μέλη θα ορί­ζο­νται από την ελλη­νική πλευρά (κατόπιν σύμ­φω­νης γνώμης της Ευρω­παϊ­κής Επι­τρο­πής και του Ευρω­παϊ­κού Μηχα­νι­σμού Στα­θε­ρό­τη­τας που ενερ­γούν από κοινού). Τα άλλα δύο μέλη θα ορι­σθούν από τους θεσμούς, με τη σύμφωνη γνώμη του υπουρ­γού Οικο­νο­μι­κών (με δικαί­ωμα βέτο).

Η θητεία των μελών -όπως ανα­φέ­ρε­ται στο άρθρο 191- πρό­κει­ται να είναι πεντα­ε­τής. Για να υπάρξει απόφαση θα πρέπει να υπάρχει θετική ψήφος του­λά­χι­στον τεσ­σά­ρων από τα πέντε μέλη. Να σημειω­θεί πως ο πρό­ε­δρος του επο­πτι­κού συμ­βου­λίου δεν έχει επι­πλέον αρμο­διό­τη­τες από τα άλλα μέλη (για παρά­δειγμα δεν έχει διπλή ψήφο).

Στόχος των πέντε μελών είναι η επο­πτεία της λει­τουρ­γίας της εται­ρείας και όχι η άσκηση διοί­κη­σης. Για αυτό τον λόγο προ­βλέ­πε­ται διοι­κη­τικό συμ­βού­λιο, τα μέλη του οποίου (που θα είναι από πέντε έως επτά) επι­λέ­γο­νται από το επο­πτικό συμ­βού­λιο.

Με βάση τον νόμο που πέρασε από τη Βουλή, το Διοι­κη­τικό Συμ­βού­λιο υπο­χρε­ού­ται να συζη­τή­σει στην αρμόδια επι­τροπή της Βουλής την ετήσια έκθεση που καταρ­τί­ζει.

Ταυ­τό­χρονα ελέγ­χε­ται από τον υπουργό Οικο­νο­μι­κών, ο οποίος είναι αυτός που εγκρί­νει το στρα­τη­γικό σχέδιο της εται­ρείας.

Η… μάχη των ονο­μά­των έχει ήδη ξεκι­νή­σει, καθώς είναι σε εξέλιξη η ανα­ζή­τηση των προ­σώ­πων που θα ανα­λά­βουν να «τρέξουν» το εγχεί­ρημα του υπερ­τα­μείου. Πάντως κυβερ­νη­τι­κές πηγές εμφα­νί­ζο­νταν φει­δω­λές στις δηλώ­σεις τους και απέ­φευ­γαν να επι­βε­βαιώ­σουν τα ονόματα που κυκλο­φο­ρού­σαν στους δια­δρό­μους του Κοι­νο­βου­λίου.

Να επι­ση­μαν­θεί πως το αρχικό μετο­χικό κεφά­λαιο θα είναι 40 εκα­τομ­μύ­ρια ευρώ και καλύ­πτε­ται στο σύνολό του από το Ελλη­νικό Δημόσιο. Η έδρα της εται­ρείας (άρθρο 186 του νέου νόμου) θα είναι στην Αττική.

Το επι­χει­ρη­σιακό σχέδιο του ΤΑΙΠΕΔ

Οσον αφορά στο Ταμείο Αξιο­ποί­η­σης Ιδιω­τι­κής Περιου­σίας του Δημο­σίου (ΤΑΙΠΕΔ), αυτό θα παρα­μεί­νει σε λει­τουρ­γία μέχρι να ολο­κλη­ρώ­σει τις υπο­χρε­ώ­σεις που έχει ανα­λά­βει (ύψους περίπου 6 δισε­κα­τομ­μυ­ρίων ευρώ έως το 2018).

Στο ανα­θε­ω­ρη­μένο επι­χει­ρη­σιακό σχέδιο που δημο­σιεύ­τηκε σε ΦΕΚ περι­λαμ­βά­νο­νται τα εξής: περι­φε­ρειακά αερο­δρό­μια, Ελλη­νικό, Αστήρ Βου­λιαγ­μέ­νης, Αφάντου Ρόδου, ΔΕΣΦΑ, ΟΛΠ, ΟΛΘ, ΤΡΑΙΝΟΣΕ ΕΕΣΤΤΥ, Διεθνής Αερο­λι­μέ­νας Αθηνών, Ηλε­κτρο­νι­κές δημο­πρα­σίες ακι­νή­των, Μαρίνες, Εγνατία Οδός, ΕΛΠΕ, ΟΤΕ, ΔΕΗ, ΕΥΔΑΠ, ΕΥΑΘ, ΔΕΠΑ, ΕΛΤΑ.

Παράλ­ληλα, όπως ήδη ανα­φέρ­θηκε, στην «ομπρέλα» του νέου Ταμείου πρό­κει­ται να μπουν η ΕΤΑΔ (δηλαδή η Εται­ρεία Ακι­νή­των του Δημο­σίου) και το Ταμείο Χρη­μα­το­πι­στω­τι­κής Στα­θε­ρό­τη­τας.

ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΚΟΚΚΑΛΙΑΡΗ-ΕΘΝΟΣ