Η αποδυνάμωση των κομματικών οργανώσεων κοστίζει ακριβά στα Δωδεκάνησα

• Οι πολι­τι­κές απο­φά­σεις λαμ­βά­νο­νται σε κλειστά γραφεία της πρω­τεύ­ου­σας και ανα­ζη­τούν εκ των υστέρων κοι­νω­νική αποδοχή στα νησιά • Οι ιδιαι­τε­ρό­τη­τες των νησιών θυσιά­ζο­νται στον βωμό της ορι­ζό­ντιας πολι­τι­κής δια­χεί­ρι­σης • Η απουσία συλ­λο­γι­κών οργάνων έχει οδη­γή­σει σε κατα­κερ­μα­τι­σμό της πολι­τι­κής διεκ­δί­κη­σης

Η παρα­δο­σιακή δομή των πολι­τι­κών κομ­μά­των στην Ελλάδα, όπως δια­μορ­φώ­θηκε στις πρώτες δεκα­ε­τίες της Μετα­πο­λί­τευ­σης, βασι­ζό­ταν στην αδια­πραγ­μά­τευτη αρχή της διά­δρα­σης της βάσης με την κορυφή.

Τα κόμματα δεν λει­τουρ­γού­σαν ως εκλο­γι­κοί μηχα­νι­σμοί που ενερ­γο­ποιού­νταν κάθε τέσσερα χρόνια, αλλά ως οργα­νι­κοί οργα­νι­σμοί με καθη­με­ρινή παρου­σία στην κοι­νω­νία, κάτι που σήμερα, ως εικόνα αυτή φαντά­ζει μακρινή, ιδιαί­τερα στα Δωδε­κά­νησα.

Η δια­πί­στωση ότι ενεργό και οργα­νω­μένο κομ­μα­τικό όργανο δια­τη­ρεί στα Δωδε­κά­νησα πλέον μόνο η Νέα Δημο­κρα­τία, ενώ το ΠΑΣΟΚ και ο ΣΥΡΙΖΑ απου­σιά­ζουν οργα­νω­τικά από τον νομό ως απόρ­ροια της φθοράς τους, σε συν­δυα­σμό με την αδυ­να­μία των μικρό­τε­ρων πολι­τι­κών σχη­μα­τι­σμών να απο­κτή­σουν σταθερή και λει­τουρ­γική παρου­σία, συνιστά μια βαθιά θεσμική ρωγμή που αλλοιώ­νει την έννοια της πολι­τι­κής αντι­προ­σώ­πευ­σης και ακυ­ρώ­νει την παρα­γωγή πολι­τι­κής σε τοπικό επίπεδο.

Στο παρελ­θόν, οι κομ­μα­τι­κές οργα­νώ­σεις στα νησιά επι­τε­λού­σαν έναν ουσια­στικό ρόλο, ήταν τα κύτταρα όπου δια­μορ­φώ­νο­νταν πολι­τι­κές προ­τά­σεις από κάτω προς τα πάνω. Μέσα από συνε­λεύ­σεις, παρεμ­βά­σεις και δημόσιο διάλογο, η τοπική κοι­νω­νία μετέ­φερε την άποψη, τη θέση και την εμπει­ρία της στο κέντρο των απο­φά­σεων. Αυτή η δια­δι­κα­σία δια­σφά­λιζε ότι ο κεντρι­κός σχε­δια­σμός δεν ήταν ένα θεω­ρη­τικό απο­τέ­λε­σμα, αλλά μια εφαρ­μό­σιμη πρόταση βασι­σμένη σε πραγ­μα­τικά δεδο­μένα.

Σήμερα, αυτή η δια­δρομή έχει αντι­στρα­φεί πλήρως. Οι πολι­τι­κές απο­φά­σεις λαμ­βά­νο­νται πλέον κεντρικά, σε κλειστά γραφεία της πρω­τεύ­ου­σας, και ανα­ζη­τούν εκ των υστέρων κοι­νω­νική αποδοχή στα νησιά, συχνά χωρίς καμία πραγ­μα­τική γνώση των τοπικών αναγκών.

Αυτή η εξέλιξη ανα­δει­κνύει μια στρέ­βλωση που πλήττει τον πυρήνα της δημο­κρα­τι­κής λει­τουρ­γίας, αφού είναι λάθος να δια­μορ­φώ­νουν οι πολι­τι­κές τα στελέχη και όχι τα στελέχη τις πολι­τι­κές. Όταν τα στελέχη της περι­φέ­ρειας μετα­τρέ­πο­νται σε απλούς ανα­με­τα­δό­τες κεντρι­κών γραμμών, η πολι­τική μετα­τρέ­πε­ται σε μια άσκηση επι­κοι­νω­νίας και η απουσία ισχυρής φωνής των κομ­μα­τι­κών οργάνων σημαί­νει ότι η τοπική ιδιαι­τε­ρό­τητα θυσιά­ζε­ται στον βωμό της ορι­ζό­ντιας πολι­τι­κής δια­χεί­ρι­σης, κάτι που στα Δωδε­κά­νησα πλη­ρώ­νουμε ακριβά, καθώς δεν λαμ­βά­νο­νται υπόψη οι δια­φο­ρε­τι­κές προ­τε­ραιό­τη­τες των νησιω­τών.

Η απουσία κομ­μα­τι­κών οργάνων τους στερεί ένα θεσμικό εργα­λείο που θα μπο­ρούσε να ενι­σχύ­σει και να διευ­κο­λύ­νει το έργο τους. Ακόμη και η πιο συνεπής ατομική προ­σπά­θεια δεν μπορεί να ανα­πλη­ρώ­σει τη συλ­λο­γική λει­τουρ­γία των κομ­μα­τι­κών οργάνων ούτε να υπο­κα­τα­στή­σει ένα σώμα που παράγει θέσεις, ιεραρ­χεί ανάγκες και δια­σφα­λί­ζει συνέ­χεια.

Τα Δωδε­κά­νησα υπήρξαν στο παρελ­θόν φυτώριο ισχυρών προ­σω­πι­κο­τή­των που υπη­ρέ­τη­σαν την πολι­τική σκηνή της χώρας, είτε στην Τοπική Αυτο­διοί­κηση είτε ως εκπρό­σω­ποι της Δωδε­κα­νή­σου στη Βουλή. Οι προ­σω­πι­κό­τη­τες αυτές, γυναί­κες και άνδρες, δια­μορ­φώ­θη­καν μέσα από τις κομ­μα­τι­κές οργα­νώ­σεις, οι οποίες τότε παρή­γα­γαν έργο.

Από τις τάξεις αυτών των οργα­νώ­σεων προ­ήλ­θαν στελέχη που υπη­ρέ­τη­σαν με επι­τυ­χία τόσο την Αυτο­διοί­κηση όσο και τα βου­λευ­τικά έδρανα, μετα­φέ­ρο­ντας το ειδικό βάρος της Δωδε­κα­νή­σου σε εθνικό επίπεδο με όρους ισχύος.

Σήμερα, η απουσία συλ­λο­γι­κών οργάνων έχει οδη­γή­σει σε έναν κατα­κερ­μα­τι­σμό της πολι­τι­κής παρου­σίας, σε προ­σω­πι­κούς μηχα­νι­σμούς. Αυτό το δίκτυο λει­τουρ­γεί ανε­ξάρ­τητα, συντη­ρεί­ται από την προ­σω­πική επιρροή του εκά­στοτε βου­λευτή ή πολι­τευτή και το απο­τέ­λε­σμα είναι η πολι­τική να μην παρά­γε­ται πλέον στα γραφεία των κομ­μά­των μέσα από δημο­κρα­τι­κές δια­δι­κα­σίες, αλλά στα πολι­τικά γραφεία γεγονός που θα έλεγε κανείς ότι απο­δυ­να­μώ­νει τη συνο­λική δια­πραγ­μα­τευ­τική ισχύ.

Στα Δωδε­κά­νησα, η ανάγκη για οργα­νω­μένη πολι­τική παρου­σία είναι ακόμη πιο επι­τα­κτική λόγω της γεω­γρα­φι­κής πολυ­διά­σπα­σης. Κάθε νησί δια­θέ­τει δια­φο­ρε­τι­κές συν­θή­κες, υπο­δο­μές και κοι­νω­νι­κές δυνα­μι­κές. Από τα κρίσιμα ζητή­ματα της υγείας και της ακτο­πλοϊ­κής σύν­δε­σης έως την ακρί­βεια, τον του­ρι­σμό και την προ­στα­σία του περι­βάλ­λο­ντος, τα προ­βλή­ματα δεν είναι ομοιό­μορφα. Χωρίς κομ­μα­τι­κές οργα­νώ­σεις, οι τοπικές αυτές ιδιαι­τε­ρό­τη­τες χάνο­νται. Τα κομ­μα­τικά όργανα λει­τουρ­γού­σαν κάποτε ως μηχα­νι­σμός πίεσης υπέρ των τοπικών συμ­φε­ρό­ντων μέσα στο ίδιο το κόμμα. Έφερναν την κεντρική διοί­κηση και τους υπουρ­γούς αντι­μέ­τω­πους με την πραγ­μα­τι­κό­τητα, ανα­γκά­ζο­ντάς τους να προ­σαρ­μό­σουν τις πολι­τι­κές τους στις ανάγκες της Καρ­πά­θου, της Λέρου ή της Πάτμου.

Η πολι­τική εκπρο­σώ­πηση συγκε­ντρώ­νε­ται απο­κλει­στικά στον βου­λευτή, ο οποίος όμως, όσο ικανός κι αν είναι, δεν δύναται θεσμικά να υπο­κα­τα­στή­σει τη συλ­λο­γική επε­ξερ­γα­σία θέσεων. Η συγκέ­ντρωση της εξου­σίας σε πρόσωπα και όχι σε όργανα στε­νεύει το πλαίσιο της δημο­κρα­τίας και μετα­τρέ­πει τον πολίτη σε παθη­τικό θεατή των εξε­λί­ξεων.

Ταυ­τό­χρονα, η οργα­νω­τική ένδεια απο­μα­κρύ­νει τους νέους από τα κοινά. Χωρίς νέα πολι­τικά στελέχη, η ανά­δειξη προ­σώ­πων γίνεται με όρους ανα­γνω­ρι­σι­μό­τη­τας και όχι κοι­νω­νι­κής εμπλο­κής ή οργα­νω­τι­κής εμπει­ρίας.

Χωρίς ενεργά κομ­μα­τικά όργανα, ακόμη και η πιο ουσια­στική εκπρο­σώ­πηση παρα­μέ­νει απο­σπα­σμα­τική και αδυ­να­τεί να απο­κτή­σει τη συνέ­χεια και το βάθος που απαι­τούν τα σύνθετα προ­βλή­ματα των νησιών μας.

Η επα­να­λει­τουρ­γία των κομ­μα­τι­κών οργάνων στα Δωδε­κά­νησα απο­τε­λεί προ­ϋ­πό­θεση για τη δημο­κρα­τική υγεία του τόπου. Η υπο­κα­τά­σταση της πολι­τι­κής ζωής από τις δημό­σιες σχέσεις και την επι­κοι­νω­νία των social media δημιουρ­γεί μια ψευ­δαί­σθηση επαφής με τη βάση και την κοι­νω­νία, ενώ στην πραγ­μα­τι­κό­τητα διευ­ρύ­νει το χάσμα μεταξύ πολίτη και εξου­σίας.

Η ισχυρή φωνή των κομ­μα­τι­κών οργάνων, που θα εκφρά­ζει τις αγωνίες των κατοί­κων από κάθε γωνιά της Δωδε­κα­νή­σου, πρέπει να βρει ξανά τη θέση της στον δημόσιο διάλογο. Όσο η σιωπή των οργάνων παρα­μέ­νει, τα νησιά θα συνε­χί­σουν να εκπρο­σω­πού­νται απο­σπα­σμα­τικά, στε­ρού­μενα μιας συλ­λο­γι­κής, τεκ­μη­ριω­μέ­νης και κοι­νω­νικά γειω­μέ­νης πολι­τι­κής πρό­τα­σης που θα δια­σφα­λί­ζει το μέλλον τους.