Τι κρύβει η επιμονή στην αποστρατικοποίηση των ελληνικών νησιών

Προ­σπά­θεια ενί­σχυ­σης της δια­πραγ­μα­τευ­τι­κής θέσης της, παρά ου­σια­στι­κή επι­δί­ω­ξη για αφο­πλι­σμό των νη­σιών,  θα πρέ­πει να θε­ω­ρεί­ται η εμ­μο­νή με την οποία το τε­λευ­ταίο διά­στη­μα η τουρ­κι­κή ηγε­σία επα­να­φέ­ρει το θέμα της απο­στρα­τι­κο­ποί­η­σης των ελ­λη­νι­κών νη­σιών, που με την ίδια ή μι­κρό­τε­ρη έντα­ση επα­νέρ­χε­ται διαρ­κώς μετά το 1974 και έχει δη­μιουρ­γή­σει και προ­βλή­μα­τα στην αξιό­πι­στη λει­τουρ­γία της νο­τιο­α­να­το­λι­κής πτέ­ρυ­γας του ΝΑΤΟ.

Είναι  σαφές ότι ο εξο­πλι­σμός των ελ­λη­νι­κών νη­σιών που ου­σια­στι­κά ξε­κί­νη­σε από το 1974, μετά την  τουρ­κι­κή ει­σβο­λή στην Κύπρο, δεν μπο­ρεί να απο­τε­λέ­σει κίν­δυ­νο για  την ασφά­λεια  της Τουρ­κί­ας, ενώ αντι­θέ­τως είναι  ζω­τι­κής ση­μα­σί­ας για την  άμυνα της Ελ­λά­δας.

Η Τουρ­κία ισχυ­ρί­ζε­ται βε­βαί­ως ότι η Ελ­λά­δα πα­ρα­βιά­ζει συμ­βα­τι­κές υπο­χρε­ώ­σεις της με την στρα­τι­κο­ποί­η­ση των νη­σιών, δεν υπο­στη­ρί­ζει όμως  ότι αυτή η κα­τά­στα­ση συ­νι­στά απει­λή για την ασφά­λεια  της. Γιατί προ­φα­νώς θα ήταν… τα­πει­νω­τι­κό να δή­λω­νε η Τουρ­κία την οποία προ­βά­λει ο κ. Ερ­ντο­γάν ως ηγε­τι­κή πε­ρι­φε­ρεια­κή και πα­γκό­σμια δύ­να­μη, ότι απει­λεί­ται από έναν λόχο κα­τα­δρο­μέ­ων στη Ρόδο, ένα φυ­λά­κιο στο Αγα­θο­νή­σι η έστω και ένα πυ­ραυ­λι­κό σύ­στη­μα   στην Λήμνο(σ.σ. εντε­λώς τυ­χαί­ες οι ανα­φο­ρές).

Η Τουρ­κία με την προ­βο­λή του θέ­μα­τος της  απο­στρα­τι­κο­ποί­η­σης επι­διώ­κει να έχει ένα  ισχυ­ρό όπως θε­ω­ρεί όπλο στο πα­ζά­ρι που θέλει να με­τα­τρέ­ψει τις συ­νο­μι­λί­ες για την οριο­θέ­τη­ση των θα­λάσ­σιων ζωνών με­τα­ξύ των δυο χωρών (σ.σ. ανα­φε­ρό­μα­στε σε ενιαίο όριο θα­λασ­σί­ων ζωνών  για  τις οποί­ες απαι­τεί­ται συμ­φω­νία οριο­θέ­τη­σης, ενώ για την Αι­για­λί­τι­δα Ζώνη δεν απαι­τεί­ται τέ­τοια συμ­φω­νία παρά μόνο σε πε­ριο­χές που υπάρ­χει στε­νό­τη­τα και απο­στά­σεις κάτω των 24 ν.μ.). Και συγ­χρό­νως  η Άγκυ­ρα εμ­φα­νί­ζει το Αι­γαίο και τα ελ­λη­νι­κά νησιά ως «ει­δι­κές πε­ρι­πτώ­σεις».

– Η Τουρ­κία θε­ω­ρεί ότι στο  ζή­τη­μα της απο­στρα­τι­κο­ποί­η­σης έχει  ισχυ­ρή νο­μι­κά θέση  και έτσι μπο­ρεί να στρι­μώ­ξει την Ελ­λά­δα και να απο­σεί­σει από πάνω της, τις κα­τη­γο­ρί­ες ότι είναι  η πλευ­ρά που δεν σέ­βε­ται το Διε­θνές Δί­καιο και τις Διε­θνείς Συν­θή­κες.

– Γνω­ρί­ζει ότι σε επό­με­νο στά­διο μπο­ρεί να πιέ­σει την Ελ­λά­δα ζη­τώ­ντας την πα­ρα­πο­μπή της υπό­θε­σης αυτής στην Χάγη,   ενώ η Ελ­λά­δα που πα­γί­ως δη­λώ­νει ότι η Χάγη πρέ­πει να είναι  η κα­τά­λη­ξη της δια­φο­ράς για την υφα­λο­κρη­πί­δα  εφό­σον δεν υπάρ­ξει συμ­φω­νία, έχει κα­τα­θέ­σει  ανα­νε­ω­μέ­νη μά­λι­στα εξαί­ρε­ση από την δι­καιο­δο­σία του Δ.Δ. της Χάγης για θέ­μα­τα άμυ­νας . Η δή­λω­ση εξαί­ρε­σης κα­τα­τέ­θη­κε στις 14 Ια­νουα­ρί­ου 2015 από τον τότε ΥΠΕΞ Β. Βε­νι­ζέ­λο και ανα­φέ­ρει για το συ­γκε­κρι­μέ­νο θέμα ότι  εξαι­ρεί­ται της δι­καιο­δο­σί­ας του Δι­κα­στη­ρί­ου « κάθε  δια­φο­ρά σχε­τι­κά με στρα­τιω­τι­κές δρα­στη­ριό­τη­τες  και μέτρα που λαμ­βά­νει η Ελ­λη­νι­κή Δη­μο­κρα­τία για την προ­στα­σία της κυ­ριαρ­χί­ας και της εδα­φι­κής ακε­ραιό­τη­τας , για σκο­πούς εθνι­κής άμυ­νας  καθώς και για την προ­στα­σία της εθνι­κής της ασφά­λειας».

– Σύμ­φω­να με πλη­ρο­φο­ρί­ες από πρό­σω­πα που συμ­με­τεί­χαν στην δια­πραγ­μα­τευ­τι­κή ομάδα των Διε­ρευ­νη­τι­κών επα­φών, η Τουρ­κία έχει θέσει πε­ρισ­σό­τε­ρο υπό μορφή ρου­τί­νας το ζή­τη­μα της απο­στρα­τι­κο­ποί­η­σης  των νη­σιών, χωρίς να κρύ­βει ότι στό­χευε κυ­ρί­ως να εξα­σφα­λί­σει ένα αντάλ­λαγ­μα σε άλλα ζη­τή­μα­τα που αφο­ρού­σαν τις οριο­θε­τή­σεις. Κάτι που επι­βε­βαιώ­νει πά­ντως και το τη­λε­γρά­φη­μα του Αμε­ρι­κα­νού­πρε­σβευ­τή στην Άγκυ­ρα Τζέιμς Τζέ­φρυ το 2009.

Στις 15 Ια­νουα­ρί­ου 2009  σε τη­λε­γρά­φη­μα του ο Αμε­ρι­κα­νός πρε­σβευ­τής στην Άγκυ­ρα Τζέ­φρυ με αφορ­μή  την σύ­γκρου­ση εντός του ΝΑΤΟ για την άσκη­ση Noble Archer (που είχε ανα­βλη­θεί καθώς οι Τούρ­κοι απαί­τη­σαν να αφαι­ρε­θεί από τον σχε­δια­σμό ο Αη Στρά­της) με­τέ­φε­ρε την εκτί­μη­ση του για τους λό­γους που οι Τούρ­κοι επι­κα­λού­νται το ζή­τη­μα της απο­στρα­τι­κο­ποί­η­σης  των νη­σιών. Στο τη­λε­γρά­φη­μα που είχε τίτλο  «Keeping Calm in the Aegean”, o έμπει­ρος  Αμε­ρι­κα­νός δι­πλω­μά­της (χρη­σι­μο­ποιώ­ντας την έκ­φρα­ση quid pro quo, «δού­ναι και λα­βείν»)  επι­ση­μαί­νει ότι « όπως εί­δα­με στις συ­νο­μι­λί­ες που έγι­ναν με πα­ρέμ­βα­ση  των ΗΠΑ για το Αι­γαίο  στα τέλη της δε­κα­ε­τί­ας του 1990 η Τουρ­κία επι­μέ­νει τε­λι­κά στο θέμα της απο­στρα­τιω­τι­κο­ποί­η­σης των νη­σιών  με την πα­ρα­δο­χή ότι αυτό είναι  το πιο ευαί­σθη­το για την  Ελ­λά­δα  και τα κυ­ριαρ­χι­κά συμ­φέ­ρο­ντα της, είναι  το μο­να­δι­κό στο  Αι­γαίο «quid»  που η Τουρ­κία θα μπο­ρού­σε εύ­κο­λα  να προ­βά­λει   με αντάλ­λαγ­μα από την Ελ­λά­δα «quo» της από­δο­σης των διά­φο­ρων άλλων  διεκ­δι­κή­σε­ων που εξο­χήν προ­βλη­θεί. Εάν η διε­θνής κοι­νό­τη­τα αρ­χί­σει να στη­ρί­ζει  την ελ­λη­νι­κή πλευ­ρά στο θέμα της απο­στρα­τι­κο­ποί­η­σης (πχ Noble Archer ) το τουρ­κι­κό “quid” σύ­ντο­μα θα είναι  άνευ αξίας…».

Τότε πά­ντως οι ΗΠΑ, παρά το γε­γο­νός ότι δεν αρ­νού­νται την υπο­χρέ­ω­ση απο­στρα­τι­κο­ποί­η­σης των Ελ­λη­νι­κών νη­σιών  «έσπα­σαν»  την ακραία συ­νο­λι­κή αμ­φι­σβή­τη­ση της Τουρ­κί­ας  καθώς με δη­μό­σια  πα­ρέμ­βα­ση τους είχαν δη­λώ­σει ότι ει­δι­κά για  τον Άη Στρά­τη δεν υπάρ­χει  θέμα απο­στρα­τι­κο­ποί­η­σης.

Στο αντί­στοι­χο τη­λε­γρά­φη­μα της η αμε­ρι­κα­νι­κή πρε­σβεία στην Αθήνα  στις 29 Ια­νουα­ρί­ου 2009 (“Keeping Calm in the Aegean: Embassy Athens Perspective”) ο Αμε­ρι­κά­νος πρε­σβευ­τής Ντά­νιελ  Σπέρκ­χαρντ πε­ρι­γρά­φει πως υπο­χρε­ώ­θη­κε το Στέιτ Ντι­πάρ­τμεντ σε δη­μό­σια δή­λω­ση το 2007, μετά τις ορ­γι­σμέ­νες αντι­δρά­σεις της Αθή­νας ότι η εφαρ­μο­γή του Δόγ­μα­τος Λουνς στην πε­ρί­πτω­ση του Άη Στρά­τη (με την εξαί­ρε­ση του από ασκή­σεις ως ..αμ­φι­σβη­του­μέ­νη πε­ριο­χή) οδη­γεί σε απο­δο­χή από το ΝΑΤΟ  των τουρ­κι­κών διεκ­δι­κή­σε­ων για τον Άη Στρά­τη, την Θάσο ,τα Ψαρά και τα Αντί­ψα­ρα.

«Ο  υφυ­πουρ­γός Εξω­τε­ρι­κών και πρώην πρε­σβευ­τής των ΗΠΑ στην Αθήνα Νί­κο­λας Μπερνς πα­ρου­σία της τότε ΥΠΕΞ Ντ. Μπα­κο­γιάν­νη στην επί­σκε­ψη της στην Ουά­σιγ­κτον δή­λω­σε ότι οι “ΗΠΑ θε­ω­ρούν ότι ο Άγιος Ευ­στρά­τιος είναι  ελ­λη­νι­κή επι­κρά­τεια  και οι ΗΠΑ έχουν την σαφή εντύ­πω­ση  ότι δεν είναι  απο­στρα­τι­κο­ποι­η­μέ­νο” και ότι αυτό είναι να ζή­τη­μα  που θα πρέ­πει να εξε­τά­σει το ΝΑΤΟ για να δει εάν μπο­ρεί να κα­τα­λή­ξει σε μια συμ­φω­νία  που θα επι­τρέ­ψει σε τέ­τοιες στρα­τιω­τι­κές ασκή­σεις να προ­χω­ρή­σουν».

– Τα ελ­λη­νι­κά επι­χει­ρή­μα­τα σε ότι αφορά την στρα­τι­κο­ποί­η­ση των νη­σιών είναι ισχυ­ρά. Η ου­σιώ­δης με­τα­βο­λή των συν­θη­κών  από τότε που προ­βλέ­φθη­κε η υπο­χρέ­ω­ση απο­στρα­τι­κο­ποί­η­σης, το δι­καί­ω­μα της Ελ­λά­δας στην νό­μι­μη άμυνα βάσει του άρ­θρου 51 του Κα­τα­στα­τι­κού Χάρτη του ΟΗΕ, η ύπαρ­ξη απει­λής μετά την τουρ­κι­κή ει­σβο­λή το 1974, την συ­γκρό­τη­ση   της Στρα­τιάς του Αι­γαί­ου  αλλά και την δια­τή­ρη­ση σε ισχύ από το 1995 της από­φα­σης της Τουρ­κι­κής Εθνο­συ­νέ­λευ­σης για casus belli, το γε­γο­νός ότι η Τουρ­κία δεν ήταν συμ­βαλ­λό­με­νο μέρος στην Συν­θή­κη των Πα­ρι­σί­ων το 1947 που προ­έ­βλε­πε την απο­στρα­τι­κο­ποί­η­ση  της Δω­δε­κα­νή­σου  (αφο­ρού­σε πε­ρισ­σό­τε­ρο τις σχέ­σεις Δύσης-Ανα­το­λής), ενώ σε ότι αφορά την Λήμνο και την Σα­μο­θρά­κη  η υπο­χρέ­ω­ση έχει κα­ταρ­γη­θεί με την με­τα­γε­νέ­στε­ρη Συν­θή­κη του Μο­ντρέ που κα­τήρ­γη­σε την συν­δε­δε­μέ­νη με τα δυο νησιά υπο­χρέ­ω­ση απο­στρα­τι­κο­ποί­η­σης των Στε­νών…

Πρέ­πει φυ­σι­κά να απο­φευ­χθούν αυ­το­σχε­δια­σμοί όπως εκεί­νος του τότε υπουρ­γού Εξω­τε­ρι­κών Θ. Πά­γκα­λου που στις  9 Μαρ­τί­ου 1996 είχε δη­λώ­σει ότι η Ελ­λά­δα θα συ­ζη­τού­σε την απο­στρα­τι­κο­ποί­η­ση των νη­σιών εάν η Τουρ­κία διέ­λυε την 4η Στρα­τιά.

Διότι φυ­σι­κά ο αφο­πλι­σμός των ελ­λη­νι­κών νη­σιών δεν μπο­ρεί να ανα­τρα­πεί μέσα σε λίγες ώρες, όσο θα χρεια­σθεί δη­λα­δή η τουρ­κι­κή πο­λε­μι­κή μη­χα­νή από την εν­δο­χώ­ρα να ανα­πτυ­χθεί στα πα­ρά­λια του Αι­γαί­ου.

Τωρα είναι  ανα­γκαία η δια­μόρ­φω­ση ενός συ­νο­λι­κού πλαι­σί­ου  αντί­δρα­σης εφό­σον η Τουρ­κία στις διε­ρευ­νη­τι­κές επα­φές είτε στις Πο­λι­τι­κές Δια­βου­λεύ­σεις θέσει θέμα απο­στρα­τι­κο­ποί­η­σης ζη­τώ­ντας την πα­ραί­τη­ση  της Ελ­λά­δας από την εξαί­ρε­ση που έχει θέσει ώστε το θέμα να πα­ρα­πεμ­φθεί  στην Χάγη έστω και με μο­νο­με­ρή προ­σφυ­γή της Τουρ­κί­ας.

Η Αθήνα επί­σης θα πρέ­πει πει­στι­κά να εξη­γή­σει στους Αμε­ρι­κα­νούς ότι η απο­δο­χή των διεκ­δι­κή­σε­ων της Τουρ­κί­ας θα με­τέ­τρε­πε σε «μαύρη τρύπα» από άποψη ασφα­λεί­ας ένα ση­μα­ντι­κό  και κρί­σι­μο τμήμα της Νο­τιο­α­να­το­λι­κής πτέ­ρυ­γας του ΝΑΤΟ και συγ­χρό­νως θα πρέ­πει να αντι­με­τω­πι­σθεί κάθε προ­σπά­θεια, είτε μέσω του ΝΑΤΟ, είτε μέσω των συ­ζη­τή­σε­ων περί ΜΟΕ, να δοθεί η εντύ­πω­ση ότι η Ελ­λά­δα απο­δέ­χε­ται τον πε­ριο­ρι­σμό του επι­πέ­δου εξο­πλι­σμού των νη­σιών ή  ότι ανα­θέ­τει ένα μέρος της άμυ­νας τους στο ΝΑΤΟ (σ.σ στο οποίο η Τουρ­κία δια­θέ­τει βέτο).

Πηγή: liberal.gr