«Σε τί δίκαιο και με ποιους όρους συζητά η κυβέρνηση δανεισμό από την Κίνα;»

Άρθρο της Μίκας Ιατρίδη Βου­λευ­τού Δωδε­κα­νή­σου

Από το 1974 μέχρι το 2010 δεν υπήρξε ούτε μία χρονιά που η ελλη­νική οικο­νο­μία να μην κριθεί ως έχουσα προ­βλή­ματα, άλλοτε μεγα­λύ­τερα και άλλοτε μικρό­τερα. Πόσο μάλλον που στο διά­στημα αυτό των τεσ­σά­ρων, σχεδόν, δεκα­ε­τιών η χώρα βρέθηκε αντι­μέ­τωπη με μία σειρά κρίσεων, πετρε­λαϊ­κών, διεθνών, ευρω­παϊ­κών, πολι­τι­κών, νομι­σμα­τι­κών, τρα­πε­ζι­κών και άλλων.

Στις δεκα­ε­τίες ’70 και ’80 η Ελλάδα κατα­τασ­σό­ταν στα ‘Λιγό­τερο Ανα­πτυγ­μένα Κράτη’ και θεω­ρού­νταν μία ‘φτωχή, ευρω­παϊκή χώρα’ η οποία προς τα τέλη του ’80 είχε, ήδη, υπερ­βο­λικό χρέος και έλλειμμα. Στην αυγή της δεκα­ε­τίας του ’90 η χώρα χτυ­πή­θηκε από τη σφοδρή ευρω­παϊκή κρίση και την παγκό­σμια ύφεση, οι οποίες και οδή­γη­σαν στην ελλη­νική κυβέρ­νηση συνερ­γα­σίας σε μία προ­σπά­θεια να αντι­με­τω­πι­στούν τα οικο­νο­μι­κο­πο­λι­τικά προ­βλή­ματα που είχαν προ­κύ­ψει.

Ακο­λού­θησε η άνοδος και η βίαιη πτώση της κυβέρ­νη­σης Μητσο­τάκη, ο θάνατος Παπαν­δρέου και η αντι­κα­τά­σταση του από τον κ. Σημίτη, η φούσκα και το σκάν­δαλο του χρη­μα­τι­στη­ρίου, η είσοδος στο ευρώ και η ταχύ­τατη ανα­τί­μηση του κόστους ζωής, η κατα­στρο­φική σπατάλη των Ολυ­μπια­κών Αγώνων, η απο­γεί­ωση της τιμής του ευρώ έναντι του δολα­ρίου και η μείωση της ελλη­νι­κής αντα­γω­νι­στι­κό­τη­τας, η εκτό­ξευση των τιμών των εμπο­ρευ­μά­των που οδήγησε το πετρέ­λαιο και τα τρόφιμα σε τιμές ρεκόρ, το ξέσπα­σμα της αμε­ρι­κα­νι­κής κρίσης ενυ­πό­θη­κων στε­γα­στι­κών δανείων, η διεθνής τρα­πε­ζική και τελικά η παγκό­σμια οικο­νο­μική κρίση.

Κόντρα σε όλα τα παρα­πάνω εμπόδια και με εξαί­ρεση τον κρυφό δανει­σμό Σημίτη, η Ελλάδα μπόρεσε στις τέσ­σε­ρις αυτές δεκα­ε­τίες να δανει­στεί από τις αγορές κεφα­λαίων στο ελλη­νικό δίκαιο και χωρίς να χρεια­στεί ως αντάλ­λαγμα να δεσμεύ­σει κρατική περιου­σία και μελ­λο­ντικά έσοδα του κράτους από φόρους.

Πράγ­ματι, το 2010, περίπου το 99% του ελλη­νι­κού χρέους υπα­γό­ταν στο ελλη­νικό δίκαιο και ήταν ελεύ­θερο από νομικά βάρη ενώ στο 1% του δανει­σμού σε ξένο δίκαιο δεν συμπε­ρι­λάμ­βανε καμία ύποπτη νομική ρήτρα, πάντα με εξαί­ρεση το swap Σημίτη.

Η σύμβαση δανει­σμού που συνό­δευσε το πρώτο Μνη­μό­νιο άλλαξε αυτήν την πρα­κτική δεκα­ε­τιών και για πρώτη φορά ανά­γκασε την Ελλάδα, προ­κει­μέ­νου να εξα­σφα­λί­σει δανεικά κεφά­λαια να ταπει­νω­θεί ως μία κατα­κτη­μένη χώρα, δηλαδή να προβεί σε υπο­θή­κευση της ελλη­νι­κής περιου­σίας και των μελ­λο­ντι­κών εσόδων από φόρους, να δανει­στεί υπό ξένο δίκαιο και να παρα­δώ­σει τον έλεγχο της οικο­νο­μίας της στους δανει­στές της.

Η τραγική αυτή εξέλιξη παρου­σιά­στηκε ως έχουσα το ελα­φρυ­ντικό πως έσωζε την Ελλάδα από ακόμη χει­ρό­τε­ρες κατα­στά­σεις και ότι απο­τε­λούσε μία λύση ανάγκης με περιο­ρι­σμένη και απόλυτα προσ­διο­ρι­σμένη διάρ­κεια, με σκοπό να λει­τουρ­γή­σει απο­κλει­στικά και μόνο για όσο οι αγορές κεφα­λαίων θα παρέ­με­ναν κλει­στές για την Ελλάδα,

Έτσι, το πρώτο Μνη­μό­νιο ήταν μία δια­κρα­τική συμ­φω­νία δανει­σμού με τη συμ­με­τοχή του ΔΝΤ που, μεταξύ άλλων, λει­τούρ­γησε ως ένας μηχα­νι­σμός μετα­φο­ράς της Ελλάδας από την περίοδο της ‘πιστω­τι­κής και οικο­νο­μι­κής ελευ­θε­ρίας’ σε αυτήν την ‘πιστω­τι­κής και οικο­νο­μι­κής ανε­λευ­θε­ρίας’ , επι­τε­λώ­ντας δύο βασικές διερ­γα­σίες:

α) μετα­τρέ­πο­ντας το χρέος που μέχρι τότε υπα­γό­ταν στο ελλη­νικό δίκαιο και ήταν απαλ­λαγ­μένο από εγγυ­ή­σεις και οποια­δή­ποτε ιδιαί­τερη νομική ρήτρα σε χρέος υπαγ­μένο στο αγγλικό δίκαιο και εγγυ­η­μένο με ελλη­νική περιου­σία και μελ­λο­ντικά έσοδα από φόρους,

β) μετα­φέ­ρο­ντας αυτό το χρέος από τους ιδιώτες κατό­χους του στα κράτη της ευρω­ζώ­νης και στο ΔΝΤ, ώστε ο ιδιω­τι­κός τομέας να ελα­φρυν­θεί από το ρίσκο μίας ενδε­χό­με­νης πτώ­χευ­σης της Ελλάδας και αυτό το ρίσκο να επι­βα­ρύ­νει την Τρόικα, η οποία και για να προ­στα­τευ­θεί θα ανα­λάμ­βανε τον οικο­νο­μικό έλεγχο της Ελλάδας μέχρις ότου εξα­σφα­λι­στεί η ικα­νό­τητα της να απο­πλη­ρώ­νει τα δανεικά μόνη της και χωρίς ιδιαί­τερο κίνδυνο για τους κατό­χους του χρέους της.

Ο στόχος στο τέλος του δρόμου του Μνη­μο­νίου ήταν η έξοδος στις αγορές ώστε να υπο­κα­τα­στα­θεί ο μηχα­νι­σμός άντλη­σης δανει­κών κεφα­λαίων μέσω της δέσμευ­σης ελλη­νι­κής περιου­σίας και φόρων από τον κανο­νικό, προ κρίσης, μηχα­νι­σμό που ισχύει για όλα τα ευρω­παϊκά κράτη, απο­δε­σμεύ­ο­ντας την Ελλάδα από μία σύμβαση με οσμή ήττας σε πόλεμο και όχι με άρωμα αλλη­λεγ­γύης μεταξύ ευρω­παϊ­κών κρατών.

Η αρχική ημε­ρο­μη­νία που, επι­σή­μως, είχε τεθεί ως εναρ­κτή­ρια αυτής της δια­δι­κα­σίας ήταν στο πρώτο με δεύτερο τρίμηνο του 2012. Όμως, η πατα­γώ­δης και για πολλούς προ­δια­γε­γραμ­μένη απο­τυ­χία του πρώτου Μνη­μο­νίου ακύρωσε αυτήν την προ­ο­πτική και οδήγησε στον ορισμό μίας δεύ­τε­ρης ημε­ρο­μη­νίας, μέσα στο 2015, που θα προ­έ­κυ­πτε ως απο­τέ­λε­σμα της επι­τυ­χίας του δεύ­τε­ρου Μνη­μο­νίου και της ανα­διάρ­θρω­σης του χρέους.

Όμως, λίγο πριν τις ευρω­ε­κλο­γές του 2014 και ενώ η ελλη­νική κυβέρ­νηση δια­φή­μιζε το success story της, προ­χώ­ρησε σε δανει­σμό από τις αγορές με αγγλικό δίκαιο υπο­γρά­φο­ντας νομι­κούς όρους που εγγυώ­νται την απο­πλη­ρωμή ελλη­νι­κών ομο­λό­γων στα χέρια κερ­δο­σκο­πι­κών ιδιω­τι­κών εται­ριών με ελλη­νική περιου­σία και έσοδα από φόρους κατα­στρέ­φο­ντας κάθε ελπίδα για μία οικο­νο­μική και χρη­μα­το­οι­κο­νο­μική απε­λευ­θέ­ρωση της Ελλάδας από τους πολε­μι­κούς όρους δανει­σμού.

Μάλιστα, το υπουρ­γείο Οικο­νο­μι­κών με ειδικό σημεί­ωμα ζήτησε και πέτυχε τη σιωπή πολλών ΜΜΕ και απέ­κρυψε με σχέδιο από τη Βουλή και τον ελλη­νικό λαό τη νομική σύμβαση που συνό­δευσε την ‘έξοδο’ στις αγορές, θέτο­ντας ένα προη­γού­μενο το οποίο από την πρώτη στιγμή υπο­στή­ριξα πως θα δέσμευε τη χώρα στις επό­με­νες προ­σπά­θειες της για ελεύ­θερο από βάρη δανει­σμό.

Όταν προ­σπά­θησα, προ­ε­κλο­γικά, να εξηγήσω αυτήν την εξέλιξη δημόσια δια­πί­στωσα μία έντονη άρνηση μεγάλων ΜΜΕ να την ανα­πα­ρά­γουν. Ανα­φε­ρό­μενη στο θέμα σε συζή­τηση σε γνωστή πρωινή εκπομπή κανα­λιού πανελ­λή­νιας εμβέ­λειας, είδα, έκπλη­κτη, τον παρου­σια­στή να αναπηδά από την καρέκλα του και όρθιος αλλά και έξαλλος να μου επι­τί­θε­ται θέτο­ντας μου το απί­στευτο ερώτημα αν και η Αγγλία, πέρα απ’ την Ελλάδα, δανεί­ζε­ται σε αγγλικό δίκαιο (λες και θα μπο­ρούσε η Αγγλία να δανει­στεί στο ελλη­νικό!), φανε­ρώ­νο­ντας πως είτε κάποια μεγάλα ΜΜΕ δεν έχουν κατα­νο­ή­σει τί ακριβώς συμ­βαί­νει στη συγκε­κρι­μένη περί­πτωση είτε πως συνερ­γούν στο έγκλημα της από­κρυ­ψης της αλή­θειας από τον κόσμο.

Φτά­νο­ντας στο σήμερα και στις πρό­σφα­τες δηλώ­σεις των αξιω­μα­τού­χων της ελλη­νι­κής κυβέρ­νη­σης ότι προ­γραμ­μα­τί­ζε­ται πώληση ελλη­νι­κών ομο­λό­γων στην Κίνα, το ερώτημα που τίθεται είναι πολύ απλό: σε ποιο δίκαιο και με ποιους όρους συζη­τεί­ται να γίνει αυτός ο δανει­σμός; Οι πλη­ρο­φο­ρίες της γρά­φου­σας είναι ότι στις πρώιμες συζη­τή­σεις το αγγλικό δίκαιο και οι επα­χθείς νομικές ρήτρες εξε­λή­φθη­σαν ως δεδο­μένα.

Σε κάθε περί­πτωση αν αυτός ή οποιοσ­δή­ποτε νέος, εκτός Μνη­μο­νίων δανει­σμός, γίνει σε ελλη­νικό δίκαιο και με τους προ κρίσης όρους τότε θα έχει ενερ­γο­ποι­η­θεί, επι­τέ­λους, ο μηχα­νι­σμός μετά­φρα­σης του ελλη­νι­κού χρέους από δεσμευ­μένο με πολε­μι­κές νομικές ρήτρες υπο­δού­λω­σης σε δανει­σμό ελεύ­θε­ρου κράτους.

Αν, όμως, ο δανει­σμός γίνει στο αγγλικό δίκαιο και στα νομικά πλαίσια αυτού της πρό­σφα­της ‘εξόδου’ της Ελλάδας στις αγορές, τότε θα σφρα­γί­σει τη δημιουρ­γία ενός και­νούρ­γιου μηχα­νι­σμού χρη­μα­το­οι­κο­νο­μι­κής υπο­δού­λω­σης της χώρας στους όποιους νέους δανει­στές της και αυτό θα απο­τε­λέ­σει την ολο­κλή­ρωση ενός εθνικού εγκλή­μα­τος.

Και επειδή τα κόμματα της αντι­πο­λί­τευ­σης δεί­χνουν να μην έχουν, ούτε αυτά, κατα­νο­ή­σει το πόσο σημα­ντικό είναι αυτό το θέμα για το μέλλον της χώρας, μέσα από αυτό το άρθρο κάνω μία πρό­σκληση σε όσους βου­λευ­τές – ανε­ξαρ­τή­τως χρώ­μα­τος και ιδε­ο­λο­γίας – θέλουν να συν­δρά­μουν στην ανά­δειξη του και την απο­κά­λυψη της αλή­θειας στο λαό, να συνυ­πο­γρά­ψουν και να κατα­θέ­σουν μαζί μου μία σχετική ερώτηση στη Βουλή, γνω­ρί­ζο­ντας πως θα έχουν στη διάθεση τους από τη γρά­φουσα όλα τα στοι­χεία που χρειά­ζο­νται.