Στα θρανία πυροσβέστες και δασικοί – Τι αλλάζει σε πρόληψη και καταστολή

«Συ­νά­δελ­φοι κα­θί­στε να ξε­κι­νή­σου­με, το διά­λειμ­μα τε­λεί­ω­σε». H ατμό­σφαι­ρα στο με­γά­λο αμ­φι­θέ­α­τρο του υπουρ­γεί­ου Κλι­μα­τι­κής Κρί­σης και Πο­λι­τι­κής Προ­στα­σί­ας, το πρω­ι­νό μιας βρο­χε­ρής Δευ­τέ­ρας του Φε­βρουα­ρί­ου, θυ­μί­ζει πα­νε­πι­στη­μια­κή διά­λε­ξη.

Δύο πε­ρί­που μήνες πριν την επί­ση­μη έναρ­ξη της αντι­πυ­ρι­κής πε­ριό­δου, 200 πε­ρί­που ανώ­τε­ροι αξιω­μα­τού­χοι της Πυ­ρο­σβε­στι­κής από όλη την Ελ­λά­δα, μαζί με 25 στε­λέ­χη από δα­σι­κές υπη­ρε­σί­ες από διά­φο­ρα ση­μεία της επι­κρά­τειας, πα­ρα­κο­λου­θούν την πρώτη ημέρα ενός τρι­ή­με­ρου εκ­παι­δευ­τι­κού σε­μι­να­ρί­ου στο οποίο ει­ση­γη­τές είναι δα­σο­λό­γοι και ανώ­τε­ρα στε­λέ­χη της Πυ­ρο­σβε­στι­κής. Θέμα οι δα­σι­κές πυρ­κα­γιές και τα νέα δε­δο­μέ­να που δη­μιουρ­γούν τα τε­λευ­ταία χρό­νια.

Πρό­κει­ται για την τρίτη κατά σειρά επι­μόρ­φω­ση από τις τέσ­σε­ρις συ­νο­λι­κά που διορ­γα­νώ­νει το υπουρ­γείο και τις οποί­ες θα πα­ρα­κο­λου­θή­σουν του­λά­χι­στον 900 στε­λέ­χη του πυ­ρο­σβε­στι­κού σώ­μα­τος, αλλά και δα­σάρ­χες. Αφορ­μή για τη διορ­γά­νω­ση η οποία γί­νε­ται σε τέ­τοια κλί­μα­κα για πρώτη φορά εδώ και πε­ρισ­σό­τε­ρα από 20 χρό­νια, απο­τέ­λε­σε ο τρα­γι­κός απο­λο­γι­σμός της περ­σι­νής χρο­νιάς, πε­ρί­που 1.700.000 στρέμ­μα­τα κα­μέ­νων δα­σι­κών εκτά­σε­ων, που έδωσε στη χώρα μας τη θλι­βε­ρή πρω­τιά με­τα­ξύ 20 με­σο­γεια­κών χωρών.

Η αντι­πύ­ραρ­χος Μαρία Ελένη Φω­το­πού­λου, διευ­θύ­ντρια εκ­παί­δευ­σης του Αρ­χη­γεί­ου της Πυ­ρο­σβε­στι­κής, μας λέει πως «οι ανώ­τε­ροι αξιω­μα­τι­κοί που βρί­σκο­νται εδώ θα εκ­παι­δεύ­σουν στη συ­νέ­χεια τους πυ­ρο­σβέ­στες και τους εθε­λο­ντές του σώ­μα­τος στις πε­ριο­χές τους. Οι ίδιοι, θα ενη­με­ρώ­σουν επί­σης το προ­σω­πι­κό κρί­σι­μων υπη­ρε­σιών – ΕΛΑΣ, ΟΤΑ, νο­σο­κο­μεία, ΕΚΑΒ κ.τ.λ. Οι πα­ρα­πά­νω συ­νερ­γα­σί­ες χρειά­ζο­νται ανά­πτυ­ξη και ορ­γά­νω­ση».

Τι αλ­λά­ζει λοι­πόν στον τρόπο πρό­λη­ψης και κα­τα­στο­λής των πυρ­κα­γιών ; Κα­ταρ­χάς ανα­βαθ­μί­ζε­ται η εμπλο­κή των δα­σι­κών υπη­ρε­σιών, οι οποί­ες θα συ­νερ­γά­ζο­νται πιο στενά με τους πυ­ρο­σβέ­στες. Οπως ανέ­φε­ρε χα­ρα­κτη­ρι­στι­κά στη διάρ­κεια του σε­μι­να­ρί­ου ο υπουρ­γός Κλι­μα­τι­κής Κρί­σης Βα­σί­λης Κι­κί­λιας «στο νέο δόγμα του Πυ­ρο­σβε­στι­κού Σώ­μα­τος δεν θα νο­εί­ται αντι­με­τώ­πι­ση δα­σι­κής πυρ­κα­γιάς χωρίς τους δα­σάρ­χες, πα­ρό­ντες».

Επί­σης, θα πραγ­μα­το­ποι­η­θούν πριν από την έναρ­ξη της αντι­πυ­ρι­κής πε­ριό­δου στο τέλος Μαρ­τί­ου ασκή­σεις στο πεδίο με την εμπλο­κή των σω­μά­των ασφα­λεί­ας, των ΟΤΑ, της ΔΕΔ­ΔΗΕ και του ΑΔΜΗΕ, ενώ πλέον, με νόμο επι­τρέ­πε­ται οι δύο τε­λευ­ταί­οι να κά­νουν αντι­πυ­ρι­κές ζώνες δίπλα στα δί­κτυα υψη­λής τάσης, σε δα­σι­κές πε­ριο­χές που θε­ω­ρού­νται ότι είναι λίαν επι­κίν­δυ­νες για mega πυρ­κα­γιές, και πε­ρι­με­τρι­κά των στρα­το­πέ­δων.

«Η κι­νη­το­ποί­η­ση σε μια πυρ­κα­γιά πρέ­πει να είναι από την αρχή με­γά­λη. Κι ας μην έχου­με αμέ­σως την πλήρη ει­κό­να από το πεδίο κι ας ανα­κα­λού­νται δυ­νά­μεις καθ’ οδόν. Το να επι­στρέ­φου­με στη βάση χωρίς να έχει χρεια­στεί να δρά­σου­με, δεν μας πει­ρά­ζει» λέει χα­ρα­κτη­ρι­στι­κά, ο αρ­χη­γός της Πυ­ρο­σβε­στι­κής, Θε­ό­δω­ρος Βά­γιας, συ­μπλη­ρώ­νο­ντας πως «οι πυρ­κα­γιές πρέ­πει να αντι­με­τω­πί­ζο­νται στη γέν­νη­ση τους για να μη δε­σμεύ­ου­με στη συ­νέ­χεια πολ­λα­πλά­σιες δυ­νά­μεις».

Προ­σθέ­τει άμεσα πρέ­πει να επι­και­ρο­ποι­η­θούν τα αντι­πυ­ρι­κά σχέ­δια για κάθε πε­ριο­χή. «Χρειά­ζο­νται αλ­λα­γές με ουσία, μη φο­βη­θεί­τε να κά­νε­τε αλ­λα­γές. Θα πρέ­πει στα νέα σχέ­δια να λη­φθούν υπό­ψιν και οι χάρ­τες με τις κα­μέ­νες πε­ριο­χές» λέει απευ­θυ­νό­με­νος σε δα­σάρ­χες και στε­λέ­χη της πυ­ρο­σβε­στι­κής.

«Ει­δι­κά η Ατ­τι­κή είναι από­λυ­τη προ­τε­ραιό­τη­τα μας. Πλέον δεν μπο­ρεί να αντέ­ξει άλλο σο­βα­ρό πλήγ­μα», ση­μειώ­νει από την πλευ­ρά του ο Ανα­πλη­ρω­τής Προϊ­στά­με­νος της Γε­νι­κής Διεύ­θυν­σης Δασών και Δα­σι­κού Πε­ρι­βάλ­λο­ντος, Ευάγ­γε­λος Γκου­ντού­φας, προ­σθέ­το­ντας πως «φέτος, έχου­με επι­σκε­φτεί όλες τις επι­κίν­δυ­νες πε­ριο­χές προ­σπα­θώ­ντας να κά­νου­με έργα πρό­λη­ψης, ό,τι απαι­τεί­ται για να μη ζή­σου­με ό,τι ζή­σα­με τις προη­γού­με­νες χρο­νιές».

Μοι­ρά­ζο­νται τη γνώση  με τους νε­ό­τε­ρους

Στο πλαί­σιο του σε­μι­να­ρί­ου, οι πα­λαιό­τε­ροι δα­σο­λό­γοι μοι­ρά­ζο­νται τη γνώση τους με τους νε­ό­τε­ρους στο ακρο­α­τή­ριο.

Ο πολύ έμπει­ρος δα­σο­λό­γος Γα­βρι­ήλ Ξαν­θό­που­λος, διευ­θυ­ντής του «Ιν­στι­τού­του Με­σο­γεια­κών Δα­σι­κών Οι­κο­συ­στη­μά­των» του ΕΛΓΟ ΔΗ­ΜΗ­ΤΡΑ και μέλος της «Ανε­ξάρ­τη­της Επι­τρο­πής για τη διε­ρεύ­νη­ση των αι­τιών των πυρ­κα­γιών», εξι­στο­ρεί όλες τις ση­μα­ντι­κές αλλά και τις πιο μι­κρές πυρ­κα­γιές που συ­νέ­βη­σαν στη χώρα τα τε­λευ­ταία 20 χρό­νια. Θυ­μά­ται με ακρί­βεια τις αι­τί­ες που τις προ­κά­λε­σαν, τον τρόπο που κι­νή­θη­καν οι φλό­γες και πώς αντι­με­τω­πί­στη­καν. Επι­ση­μαί­νει τα μα­θή­μα­τα για το μελ­λο­ντι­κή δράση από αυτά τα συμ­βά­ντα ενώ εξη­γεί τη ση­μα­σία της σω­στής ανά­γνω­σης των με­τε­ω­ρο­λο­γι­κών προ­βλέ­ψε­ων και τις συν­θή­κες που οδη­γούν σε ακραί­ες πυρ­κα­γιές.

Ανα­φέ­ρε­ται στην πο­λύ­πα­θη Πε­ντέ­λη, η οποία κάηκε δια­δο­χι­κά το 1995, το 1998, το 2000, το 2001, το 2007, το 2009 και το 2022- τρεις φορές ολο­σχε­ρώς. «Το 1995 η πυρ­κα­γιά ξε­κί­νη­σε από το εκ­κλη­σά­κι του Αγίου Πέ­τρου, “έφυγε” προς τα κάτω και μετά ανα­πτύ­χθη­κε στα πλά­για καί­γο­ντας 55.000 στρέμ­μα­τα. Το 1998, κι­νή­θη­κε με τον ίδιο τρόπο, κά­η­καν τότε 65.000 στρέμ­μα­τα. Πρέ­πει να μά­θου­με να αντι­με­τω­πί­ζου­με απο­τε­λε­σμα­τι­κά τις πυρ­κα­γιές που προ­κα­λούν τα μελ­τέ­μια. “Θα έχω ευ­και­ρί­ες σε μια τέ­τοια πυρ­κα­γιά;” θα ανα­ρω­τη­θεί­τε. Θα έχω, αν την κρα­τή­σω “στενή” και τη στα­μα­τή­σω εκεί όπου έχω αγρο­τι­κή βλά­στη­ση. Πρέ­πει να ψά­χνου­με τα διά­κε­να, να μην τρέ­χου­με να αντι­με­τω­πί­σου­με την πυρ­κα­γιά στη “φτέρ­να” της».

Σε αυτό το ση­μείο, υπο­γραμ­μί­ζει πως κάθε δέ­ντρο και είδος βλά­στη­σης καί­γε­ται με δια­φο­ρε­τι­κή συ­χνό­τη­τα και δια­φο­ρε­τι­κό τρόπο. Στην κε­ντρι­κή οθόνη προ­βάλ­λε­ται μια δια­φά­νεια η οποία δεί­χνει το πο­σο­στό βλά­στη­σης που καί­γε­ται κατά μέσο όρο, κάθε χρόνο στην Ελ­λά­δα, ανά είδος.

Οπως το­νί­ζει ο κ. Ξαν­θό­που­λος μι­λώ­ντας στην «Κ»: «οχή­μα­τα και αε­ρο­πλά­να δεν αρ­κούν από μόνα τους, όσα κι αν απο­κτή­σου­με, όσα χρή­μα­τα κι αν ξο­δέ­ψου­με. Τη φωτιά πρέ­πει να την αντι­με­τω­πί­ζου­με σαν σε ανταρ­το­πό­λε­μο και όχι σαν μάχη σώμα με σώμα. Κά­πο­τε έχει το πάνω χέρι, και κά­πο­τε εμείς».

Τα προ­βλή­μα­τα με τη ματιά πυ­ρο­σβε­στών

Στη διάρ­κεια του δια­λείμ­μα­τος, έξω από το αμ­φι­θέ­α­τρο, στε­λέ­χη της Πυ­ρο­σβε­στι­κής από διά­φο­ρα μέρη της Ελ­λά­δας αντα­λάσ­σουν από­ψεις ενό­ψει της αντι­πυ­ρι­κής πε­ριό­δου, ενώ δεν κρύ­βουν την ελ­πί­δα τους φέτος να «έχου­με μια καλή χρο­νιά στο θέμα των πυρ­κα­γιών».

Ο Δη­μή­τρης Δρυ­γιαν­νά­κης, υπο­διοι­κη­τής της Πυ­ρο­σβε­στι­κής Υπη­ρε­σί­ας Ρε­θύ­μνου, ανα­φέ­ρει πως εκτός από την αμέ­λεια των αν­θρώ­πων (βλ. φω­τιές που προ­κα­λού­νται από μπάρ­μπε­κιου στη φύση ή ερ­γα­σί­ες όπως το κά­ψι­μο χόρ­των), πρό­βλη­μα απο­τε­λεί και η μεί­ω­ση του αγρο­τι­κού πλη­θυ­σμού, ο οποί­ος μισό αιώνα πριν ήταν το 45% του συ­νό­λου και σή­με­ρα μετά βίας φτά­νει το 20%. «Κά­πο­τε, τη βιο­μά­ζα δια­χει­ρί­ζο­νταν οι κά­τοι­κοι της υπαί­θρου και με­τα­τρε­πό­ταν από καύ­σι­μη ύλη μέχρι τροφή για τα ζώα. Σή­με­ρα, με­γά­λο μέρος της καύ­σι­μης ύλης μένει αδια­χεί­ρι­στο», ση­μειώ­νει ο κ. Δρυ­γιαν­νά­κης, προ­σθέ­το­ντας πως συχνά η Πυ­ρο­σβε­στι­κή επι­κε­ντρώ­νε­ται στην προ­στα­σία πε­ριου­σιών και αν­θρώ­πων, με απο­τέ­λε­σμα να μην αντι­με­τω­πί­ζει τη φωτιά συ­νο­λι­κά, ως ένα εξε­λισ­σό­με­νο φαι­νό­με­νο.

Τον απο­λο­γι­σμό του από το πεδίο κάνει και ο Γιάν­νης Κουι­νέ­λης, Αντι­πύ­ραρ­χος, Τμη­μα­τάρ­χης στο Τμήμα Επι­χει­ρή­σε­ων Αε­ρο­σπυ­ρό­σβε­σης και Ενα­έ­ριας Επι­τή­ρη­σης της Διεύ­θυν­σης Δα­σο­πυ­ρό­σβε­σης του Πυ­ρο­σβε­στι­κού Σώ­μα­τος.

«Πέ­ρυ­σι, μια χρο­νιά εξαι­ρε­τι­κά δύ­σκο­λη, συμ­με­τεί­χα επι­χει­ρη­σια­κά στην πυρ­κα­γιά της Δα­διάς. Η συ­νο­λι­κή επι­χεί­ρη­ση ήταν μια τε­ρά­στια εμπει­ρία για όλους. Η Δαδιά απο­τε­λεί ένα case study μέσα από το οποίο επι­διώ­κο­νται μα­θή­μα­τα και εν­σω­μά­τω­ση πρα­κτι­κών που μπο­ρούν να βελ­τιώ­σουν την απο­τε­λε­σμα­τι­κό­τη­τα μας. Το με­γα­λύ­τε­ρο μέρος της πυρ­κα­γιάς από ένα χρο­νι­κό ση­μείο και έπει­τα εξε­λί­χθη­κε ως backfire -πυρ­κα­γιά ουράς αντί­θε­τη με τη διεύ­θυν­ση του ανέ­μου- με πάρα πολ­λές δια­φο­ρε­τι­κές εστί­ες. Τόσο η Πυ­ρο­σβε­στι­κή όσο και όλοι οι εμπλε­κό­με­νοι φο­ρείς δεν έχουν αντι­με­τω­πί­σει ξανά πυρ­κα­γιά 900.000 στρεμ­μά­των, η οποία θε­ω­ρεί­ται μια απο τις με­γα­λύ­τε­ρες που έχουν κα­τα­γρα­φεί ποτέ στην Ευ­ρώ­πη».

Ο κ. Κουι­νέ­λης είναι από τα στε­λέ­χη της Πυ­ρο­σβε­στι­κής που συμ­με­τέ­χουν στα τρι­ή­με­ρα σε­μι­νά­ρια και ως εκ­παι­δευ­τές. Εκτός των θε­μά­των που αφο­ρούν στην αε­ρο­πυ­ρό­σβε­ση, ο ίδιος μι­λά­ει στους συ­να­δέλ­φους του για τις νε­ο­ε­φαρ­μό­σι­μες στη χώρα μας και εξαι­ρε­τι­κά χρή­σι­μες, όπως τις απο­κα­λεί, τε­χνι­κές του αντι­πύρ και της κα­τά­καυ­σης που εφαρ­μό­ζο­νται από τις Ει­δι­κές Μο­νά­δες Δα­σι­κών Επι­χει­ρή­σε­ων. Οπως εξη­γεί, είναι απο­τε­λε­σμα­τι­κές σε συ­γκε­κρι­μέ­νες πε­ρι­πτώ­σεις και συν­θή­κες. «Γε­νι­κά, κάθε πυρ­κα­γιά, έχει και άλλη “απά­ντη­ση”. Η μει­κτή πυρ­κα­γιά απαι­τεί δια­φο­ρε­τι­κή αντι­με­τώ­πι­ση από μια “οπι­σθο­δρο­μι­κή”. Σε αυτό πρέ­πει να επι­κε­ντρω­θού­με πια. Πάνω από όλα όμως, η πυρ­κα­γιά είναι πρω­τί­στως θέμα χρό­νου. Ολα συμ­βαί­νουν ρα­γδαία και γι’ αυτό πρέ­πει να είναι άμε­σες και οι απο­φά­σεις που πρέ­πει να πά­ρεις. Για αυτόν τον λόγο η εκ­παί­δευ­ση και η συ­νε­χής βελ­τί­ω­ση της τυ­πο­ποί­η­σης των ενερ­γειών μας έχει ως αντι­κει­με­νι­κό στόχο τη δρα­στι­κή μεί­ω­ση αυτού του πα­ρά­γο­ντα, του χρό­νου».

Πηγή kathimerini.gr