Πόλεμος στην Ουκρανία: Τι αλλάζει στα ελληνουτουρκικά μετά τη ρωσική εισβολή

Η ρωσική εισβολή στην Ουκρα­νία, παρότι τις τελευ­ταίες εβδο­μά­δες κρι­νό­ταν ως ανα­με­νό­μενη από πολλές απόψεις, δημιουρ­γεί νέες συν­θή­κες για το σύνολο της Ευρώπης και επη­ρε­ά­ζει και περι­φε­ρειακά ζητή­ματα. Ενα από αυτά, όχι κεντρικό για την Ε.Ε. αλλά κεντρι­κής σημα­σίας για την ελλη­νική πολι­τική ασφα­λείας, είναι η Τουρκία.

Η ρωσική εισβολή εκ των πραγ­μά­των επη­ρε­ά­ζει την τουρ­κική εξω­τε­ρική πολι­τική, η οποία τα τελευ­ταία πέντε χρόνια είχε απο­κτή­σει χαρα­κτήρα ελαφράς αυτο­νό­μη­σης από βασικές γραμμές του ΝΑΤΟ και συνεν­νό­η­σης επί συγκε­κρι­μέ­νων θεμάτων με τη Μόσχα. Οι επι­πτώ­σεις που μπορεί να έχει η ρωσική εισβολή στις σχέσεις της Μόσχας με τη Δύση, το ΝΑΤΟ, την Ε.Ε. αλλά και τις μεμο­νω­μέ­νες χώρες στην ευρύ­τερη περι­φέ­ρεια της Ρωσικής Ομο­σπον­δίας περι­λαμ­βά­νουν με κάθε βεβαιό­τητα και την Τουρκία. Η Αγκυρα έχει ήδη απο­φύ­γει τεχνηέ­ντως να λάβει απο­φά­σεις σε κρίσιμα ερω­τή­ματα (όπως η απα­γό­ρευση διέ­λευ­σης ρωσικών πολε­μι­κών από τα Στενά με βάση τη Συνθήκη του Μοντρέ, όπως ζήτησε το Κίεβο), ωστόσο η πορεία των πραγ­μά­των την οδηγεί στην οδό της νομι­μό­τη­τας.

Οι οικο­νο­μι­κές επι­πτώ­σεις ανα­μέ­νε­ται να χτυ­πή­σουν σκληρά την οικο­νο­μία της Τουρ­κίας, η οποία διανύει βαθιά νομι­σμα­τική κρίση, ενώ παράλ­ληλα η ανα­με­νό­μενη επι­δεί­νωση και των ήδη τερά­στιων πλη­θω­ρι­στι­κών τάσεων θα κατα­στή­σει την προ­σπά­θεια του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντο­γάν να ελέγξει τις συν­θή­κες διε­ξα­γω­γής των επό­με­νων εκλογών πολύ δύσκολη και το πολι­τικό σκηνικό εύφλε­κτο. Αρκετοί εκτι­μούν ότι οι σπο­ρα­δι­κές –ακόμα– ρητο­ρι­κές και επί του πεδίου προ­κλή­σεις της Τουρ­κίας συν­δέ­ο­νται με τη διαρκώς επι­δει­νού­μενη εσω­τε­ρική κατά­σταση.

Κριμαία, Λου­γκάνσκ, Ντο­νέ­τσκ

Οι εξε­λί­ξεις στην Ουκρα­νία έχουν και μια παρά­πλευρη επί­πτωση, που συν­δέ­ε­ται εμμέσως αλλά πολύ ουσια­στικά με τα ελλη­νο­τουρ­κικά. Η ρωσική εισβολή πραγ­μα­το­ποιεί­ται προ­κει­μέ­νου να επι­τευ­χθούν δύο αντι­κει­με­νι­κοί σκοποί: Πρώτον, να επέλθει πολι­τική αλλαγή με την άνωθεν επιβολή ελεγ­χό­με­νης από το Κρεμ­λίνο κυβέρ­νη­σης στο Κίεβο. Και, δεύ­τε­ρον, να επι­ση­μο­ποι­ή­σει με αυτό τον τρόπο την προ­σάρ­τηση της Κρι­μαίας αλλά και την ανα­γνώ­ριση των απο­κα­λού­με­νων «Λαϊκών Δημο­κρα­τιών» του Λου­γκάνσκ και του Ντο­νέ­τσκ.

Η αμφι­σβή­τηση αλλά και η αλλαγή συνόρων στην Ευρώπη και η χρήση βίας για την επιβολή τετε­λε­σμέ­νων (Κριμαία, Λου­γκάνσκ, Ντο­νέ­τσκ) ευλόγως προ­κα­λεί τερά­στια ανη­συ­χία στην Αθήνα, καθώς ανοίγει ένα παρά­θυρο ανα­θε­ω­ρη­τι­σμού. Με την κίνησή της η Ρωσία αμφι­σβη­τεί το μετα­ψυ­χρο­πο­λε­μικό στάτους κβο στην Ανα­το­λική Ευρώπη, αλλά μπορεί να παρέχει και επι­χει­ρή­ματα προς όσους αισθά­νο­νται ότι η χώρα τους έχει αδι­κη­θεί από την Ιστορία. Και ο κ. Ερντο­γάν είναι ένας από αυτούς, με βάση του­λά­χι­στον όσα η Αγκυρα έχει προ­ω­θή­σει τα τελευ­ταία χρόνια. Από τη «Γαλάζια Πατρίδα» και την εισβολή στη βόρεια Συρία και την παρέμ­βαση στη Λιβύη μέχρι και τη σύνδεση της κυριαρ­χίας των νησιών του Ανα­το­λι­κού Αιγαίου από την Ελλάδα με την απο­στρα­τιω­τι­κο­ποί­ησή τους. Η διά της πλαγίας οδού αμφι­σβή­τηση του διε­θνούς δικαίου και των ακρο­γω­νιαίων λίθων του ευρω­παϊ­κού συστή­μα­τος ασφα­λείας (ένας από αυτούς είναι η Συνθήκη της Λωζάν­νης) απο­τε­λεί έναν από τους στόχους του κ. Ερντο­γάν και της κυβέρ­νη­σής του.

Στην Αθήνα προ­κά­λεσε ανη­συ­χία και μια αναφορά του υπουρ­γού Εξω­τε­ρι­κών της Ρωσίας Σεργκέι Λαβρόφ στην «Τουρ­κική Δημο­κρα­τία της Βόρειας Κύπρου» (στην τοπο­θέ­τηση του κ. Λαβρόφ χωρίς εισα­γω­γικά), ως παρά­δειγμα οντό­τη­τας που παρότι είναι ανα­γνω­ρι­σμένη μόνο από ένα κράτος, δηλαδή τον εισβο­λέα, την Τουρκία, συμ­με­τέ­χει με εκπρο­σώ­πους στις συνο­μι­λίες του ΟΗΕ για την εξεύ­ρεση πολι­τι­κής λύσης. Η απο­στροφή αυτή μελε­τά­ται στην Αθήνα, ενώ στη Λευ­κω­σία προ­κα­λεί, ευλόγως, ρίγη ανη­συ­χίας, καθώς ουσια­στικά ένας από τους πλέον στα­θε­ρούς υπο­στη­ρι­κτές της κυπρια­κής άποψης για την προ­ώ­θηση των δια­πραγ­μα­τεύ­σεων για το πολι­τικό πρό­βλημα του νησιού φαί­νε­ται να επι­λέ­γει επι­χει­ρή­ματα που θυμί­ζουν τις τουρ­κι­κές απόψεις. Η μάλλον υπο­το­νική αντί­δραση της Λευ­κω­σίας γενι­κό­τερα στη ρωσική εισβολή στην Ουκρα­νία εξη­γεί­ται, φυσικά, και μέσα από αυτό το πρίσμα.

Τις τελευ­ταίες ημέρες μπορεί να έχουν κατα­γρα­φεί ορι­σμέ­νες ρητο­ρι­κές και επί του πεδίου προ­κλή­σεις, ωστόσο σε γενικές γραμμές εκτι­μά­ται ότι η Αγκυρα το επόμενο χρονικό διά­στημα δεν θα προ­χω­ρή­σει σε υπερ­βο­λές στο πεδίο, καθώς η προ­ο­πτική των εξε­λί­ξεων στο Ουκρα­νικό παρα­μέ­νει αβέβαιη. Γενι­κό­τερη εκτί­μηση είναι, πάντως, ότι δεδο­μέ­νης της άνισης και ιδιόρ­ρυθ­μης σχέσης Αγκυρας – Μόσχας στη βόρεια Συρία και στη Λιβύη, η Τουρκία θα κινηθεί προ­σε­κτικά.

Τα UAV

Η Τουρκία δια­φή­μισε το προη­γού­μενο χρονικό διά-στημα την πώληση UAV τύπου Bayraktar TB-2 στον ουκρα­νικό στρατό, ενώ κρί­σι­μης σημα­σίας ήταν η συμ­φω­νία με την ουκρα­νική εται­ρεία Motorsich για την παρα­γωγή κινη­τή­ρων για το επι­θε­τικό UAV Akinçi. Παρότι η πλήρης ανάλυση για τον τρόπο με τον οποίο εξε­λί­χθη­καν οι επι­χει­ρή­σεις είναι πολύ πρώιμη, οι πρώτες εκτι­μή­σεις φαί­νε­ται να συγκλί­νουν στην άποψη ότι τα ΤΒ-2 δεν προ­σφέ­ρουν κανένα πλε­ο­νέ­κτημα σε ένα συμ­βα­τικό πεδίο μάχης, μάλιστα απέ­να­ντι σε έναν εχθρό με οργα­νω­μέ­νες ένοπλες δυνά­μεις και τεχνο­λο­γική ανω­τε­ρό­τητα. Ο σχεδόν συνο­λι­κός έλεγχος του ενα­έ­ριου χώρου της Ουκρα­νίας από τις ρωσικές δυνά­μεις είναι δηλω­τι­κός για το ποια μπορεί να ήταν η αξία των ΤΒ-2 στις επι­χει­ρή­σεις των προη­γού­με­νων ημερών. Εν ολίγοις, μπορεί ο ρωσο­ου­κρα­νι­κός πόλεμος να απα­ξιώ­σει την έως τώρα άυλη αξία που έτειναν να λάβουν τα τουρ­κικά μη επαν­δρω­μένα αερο­σκάφη, λόγω της χρήσης τους κυρίως κατά μη τακτι­κών δυνά­μεων. Επι­πλέον, η κατα­στροφή εργο­στα­σίων και υπο­δο­μών από τη Ρωσία ουσια­στικά διαλύει και τις ελπίδες της Αγκυρας για προ­μή­θεια κινη­τή­ρων υψηλής από­δο­σης που θα τοπο­θε­τού­νταν στα νέα UAV της. Αυτό, βέβαια, δεν σημαί­νει ότι η Αγκυρα δεν θα επι­χει­ρή­σει να αντι­κα­τα­στή­σει την παρα­γωγή αυτού του κρί­σι­μου τμή­μα­τος, είτε εγχω­ρίως είτε, πολύ πιθα­νό­τερο, ανα­ζη­τώ­ντας λύσεις σε τρίτες χώρες.

Πηγή kathimerini.gr

Βασίλης Νέδος