Το ΝΑΤΟ σε άτυπο ρόλο επιδιαιτητή στο Αιγαίο

Η πρώτη φάση των δια­πραγ­μα­τεύ­σε­ων για την απο­στο­λή του ΝΑΤΟ στο Αι­γαίο έληξε, χωρίς να ανα­τρα­πεί η τάξη πραγ­μά­των με­τα­ξύ Ελ­λά­δας και Τουρ­κί­ας. Ωστό­σο, εξα­κο­λου­θεί να είναι μια από­φα­ση αμ­φι­λε­γό­με­νη, ως προς την απο­τε­λε­σμα­τι­κό­τη­τά της, που επι­τεύ­χθη­κε μετά την άτυπη, αλλά ου­σια­στι­κή, τρι­με­ρή πα­ρα­σκη­νια­κή δια­πραγ­μά­τευ­ση με­τα­ξύ Τσί­πρα, Μέρ­κελ και Αμε­ρι­κα­νών.

Το πρώτο στοι­χείο της από­φα­σης είναι ότι για πρώτη φορά το ΝΑΤΟ, έστω και έμ­με­σα, ανα­λαμ­βά­νει μια επί­ση­μη απο­στο­λή στο Αι­γαίο, ενώ γνω­ρί­ζει εδώ και δε­κα­ε­τί­ες την ανα­θε­ω­ρη­τι­κή πο­λι­τι­κή της Αγκυ­ρας. Σύμ­φω­να με Ελ­λη­να δι­πλω­μά­τη, ου­σια­στι­κά το ΝΑΤΟ ανα­λαμ­βά­νει άτυπο ρόλο επι­διαι­τη­τή στο Αι­γαίο και το ερώ­τη­μα που τί­θε­ται από υπη­ρε­σια­κούς πα­ρά­γο­ντες του υπουρ­γεί­ου Εξω­τε­ρι­κών είναι πώς θα εξε­λι­χθεί αυτός ο ρόλος με την πά­ρο­δο του χρό­νου, καθώς είναι βέ­βαιο ότι η Αγκυ­ρα θα επι­διώ­ξει να δη­μιουρ­γή­σει ανα­στα­τώ­σεις και τε­τε­λε­σμέ­να με βάση τη θε­ω­ρία των γκρί­ζων ζωνών.

Με­τα­πτώ­σεις

Μέχρι τις πρω­ι­νές ώρες της πε­ρα­σμέ­νης Πέμ­πτης, οπότε και ελή­φθη η από­φα­ση, υπήρ­ξαν αρ­κε­τές με­τα­πτώ­σεις στη συ­μπε­ρι­φο­ρά της τουρ­κι­κής αντι­προ­σω­πεί­ας στο ΝΑΤΟ. Μέχρι το με­ση­μέ­ρι της πε­ρα­σμέ­νης Τε­τάρ­της η Τουρ­κία ήταν αμε­τα­κί­νη­τη στη θέση της να μην υπάρ­χουν συ­γκε­κρι­μέ­νες ανα­φο­ρές σε χω­ρι­κά ύδατα και ζη­τού­σε να κη­ρυ­χθεί όλο το Αι­γαίο σε ενιαίο χώρο και όλα τα πλοία να πη­γαί­νουν πα­ντού. Ζη­τού­σε δη­λα­δή την υπο­γρα­φή της Ελ­λά­δας στη συν­δια­χεί­ρι­ση του αρ­χι­πε­λά­γους, πράγ­μα που φυ­σι­κά δεν ήταν απο­δε­κτό.

Το από­γευ­μα της ίδιας ημέ­ρας, ο πρω­θυ­πουρ­γός Αλέ­ξης Τσί­πρας πήρε την πρω­το­βου­λία να κι­νη­θεί σε πο­λι­τι­κό επί­πε­δο και επι­κοι­νώ­νη­σε με την κα­γκε­λά­ριο Αγκε­λα Μέρ­κελ από την οποία ζή­τη­σε να πιέ­σει την Αγκυ­ρα να τη­ρη­θεί η συμ­φω­νία των υπουρ­γών Αμυ­νας της Συμ­μα­χί­ας. Ο πρω­θυ­πουρ­γός, σύμ­φω­να με πλη­ρο­φο­ρί­ες, ση­μεί­ω­σε στην κ. Μέρ­κελ ότι είναι αδύ­να­το να συ­νε­χί­σει η Ελ­λά­δα να συ­ζη­τεί τα κυ­ριαρ­χι­κά δι­καιώ­μα­τά της στο Αι­γαίο και ότι δεν θα υπήρ­χε καμία συμ­φω­νία που θα έδινε άλ­λο­θι στην Αγκυ­ρα να προ­κα­λεί στα ελ­λη­νι­κά νησιά και ταυ­τό­χρο­να να ζητεί ανταλ­λάγ­μα­τα και στο Κουρ­δι­κό.

Η κ. Μέρ­κελ, σύμ­φω­να με τις ίδιες πηγές, ήταν εκεί­νη που στη Σύ­νο­δο Κο­ρυ­φής την πε­ρα­σμέ­νη εβδο­μά­δα είχε αρ­νη­θεί να υπάρ­ξει ανα­φο­ρά στα συ­μπε­ρά­σμα­τα για ανοι­χτά σύ­νο­ρα με το σκε­πτι­κό ότι αυτή η φράση θα ενί­σχυε τις ροές, κάτι που δέ­χθη­κε ο κ. Τσί­πρας τε­λι­κά. Το αντάλ­λαγ­μα που είχε πάρει ο πρω­θυ­πουρ­γός ήταν ότι η Γερ­μα­νία θα πίεζε τη Βιέν­νη να ανα­δι­πλω­θεί κάτι που δεν έγινε, με συ­νέ­πεια ο πρω­θυ­πουρ­γός να εκ­φρά­σει τη δυ­σφο­ρία του στη Βουλή.

Ωστό­σο, στο πλαί­σιο του ΝΑΤΟ, καλά ενη­με­ρω­μέ­νες δι­πλω­μα­τι­κές πηγές δια­βε­βαιώ­νουν ότι μετά τη συ­νο­μι­λία Τσί­πρα-Μέρ­κελ, η Γερ­μα­νία κι­νή­θη­κε ιδιαί­τε­ρα πιε­στι­κά και σε συ­νερ­γα­σία με τις ΗΠΑ, την Ιτα­λία αλλά και την Ολ­λαν­δία και άλλες χώρες και σε πο­λι­τι­κό επί­πε­δο και στη Στρα­τιω­τι­κή Επι­τρο­πή της Συμ­μα­χί­ας, με απο­τέ­λε­σμα να μη γί­νουν δε­κτές οι βα­σι­κές θέ­σεις της Αγκυ­ρας με τις οποί­ες ήθελε κυ­ρί­ως να πε­ρά­σει το μή­νυ­μα των διεκ­δι­κή­σε­ών της. Βα­σι­κός πυ­λώ­νας εφαρ­μο­γής της συμ­φω­νί­ας είναι ο Frontex.

Ενα ακόμη αί­τη­μα της Αγκυ­ρας ήταν να μην κι­νεί­ται η δύ­να­μη του ΝΑΤΟ στα χω­ρι­κά ύδατα της Τουρ­κί­ας, μόνο και μόνο για να μην είναι σε θέση ο ΝΑ­ΤΟϊ­κός στό­λος να βλέ­πει μπρο­στά του τους Τούρ­κους δια­κι­νη­τές. Η Ολ­λαν­δία ήταν ιδιαί­τε­ρα επι­θε­τι­κή ένα­ντι της Αγκυ­ρας στο θέμα αυτό και τε­λι­κά η τουρ­κι­κή αντι­προ­σω­πεία υπο­χώ­ρη­σε.

Αμ­φι­βο­λί­ες

Το θέμα για πολ­λούς και στο ΝΑΤΟ και στην Αθήνα είναι ότι δια­τη­ρούν πολ­λές αμ­φι­βο­λί­ες για την τή­ρη­ση των συμ­φω­νη­θέ­ντων στην πράξη. Οπως έλεγε στην «Κ» δι­πλω­μά­της, πολύ καλός γνώ­στης των συ­ζη­τή­σε­ων, αυτή τη στιγ­μή δια­μορ­φώ­νε­ται στο Αι­γαίο μια ιδιά­ζου­σα κα­τά­στα­ση με την Ελ­λά­δα να έχει οξύ δι­με­ρές πρό­βλη­μα με την Τουρ­κία και την Αγκυ­ρα να έχει οξύ διε­θνές πρό­βλη­μα αν δεν τη­ρή­σει τα συμ­φω­νη­θέ­ντα.

Είναι σπά­νια η πε­ρί­πτω­ση, πρό­σθε­σε, που η Τουρ­κία εκ­χω­ρεί κυ­ριαρ­χία στο ΝΑΤΟ, πράγ­μα που μπο­ρεί να προ­κα­λέ­σει ισχυ­ρούς τριγ­μούς εντός της Τουρ­κί­ας.

Σε αυτό το κλίμα, της τε­ρά­στιας συσ­σώ­ρευ­σης δυ­νά­με­ων στο Αι­γαίο και των επι­φυ­λά­ξε­ων που δια­τυ­πώ­νο­νται για την απο­τε­λε­σμα­τι­κό­τη­τα του σχε­δί­ου αντι­με­τώ­πι­σης του προ­σφυ­γι­κού προ­βλή­μα­τος θα πραγ­μα­το­ποι­η­θεί στις 7 Μαρ­τί­ου η συ­νά­ντη­ση Ε.Ε.–Τουρ­κί­ας.Η Αγκυ­ρα θα επι­διώ­ξει να εξαρ­γυ­ρώ­σει τη συμ­φω­νία της στο ΝΑΤΟ με πε­ρισ­σό­τε­ρα κον­δύ­λια, επι­τά­χυν­ση των εντα­ξια­κών δια­πραγ­μα­τεύ­σε­ων και κυ­ρί­ως στή­ρι­ξη στο Κουρ­δι­κό.

Τουρ­κι­κές προ­φά­σεις και με την Κύπρο

Σύμ­φω­να με εκτι­μή­σεις, στην Αθήνα οι επό­με­νες ημέ­ρες θα είναι κρί­σι­μες, καθώς οι εξε­λί­ξεις στη Συρία θα επη­ρε­ά­σουν κα­τα­λυ­τι­κά τη στάση της Αγκυ­ρας στο Αι­γαίο. Υπό αυτό το πρί­σμα ανα­μέ­νε­ται η επι­βε­βαί­ω­ση της πραγ­μα­το­ποί­η­σης του Ανω­τά­του Συμ­βου­λί­ου Συ­νερ­γα­σί­ας Ελ­λά­δας-Τουρ­κί­ας στις 8 Μαρ­τί­ου, στη Σμύρ­νη, την επο­μέ­νη δη­λα­δή της συ­νό­δου Ε.Ε.-Τουρ­κί­ας. Η συ­νά­ντη­ση της Σμύρ­νης θα κρι­θεί κατά την επί­σκε­ψη του Τούρ­κου ΥΠΕΞ Μ. Τσα­βού­σο­γλου στην Αθήνα στις 4 Μαρ­τί­ου. Ομως κα­θο­ρι­στι­κός πα­ρά­γο­ντας είναι η συ­μπε­ρι­φο­ρά της Τουρ­κί­ας στο Αι­γαίο.

Αξί­ζει να ση­μειω­θεί ότι στην προ­σπά­θειά της να προ­κα­λέ­σει ναυά­γιο στη συ­νερ­γα­σία με τον Frontex, η Τουρ­κία επι­κα­λέ­στη­κε τη συμ­με­το­χή της Κυ­πρια­κής Δη­μο­κρα­τί­ας στις επι­χει­ρή­σεις έρευ­νας και διά­σω­σης, υπο­στη­ρί­ζο­ντας ότι από τη στιγ­μή που δεν την ανα­γνω­ρί­ζει ως κρά­τος, δεν μπο­ρεί να συ­νερ­γα­στεί μαζί της. Ωστό­σο η Κυ­πρια­κή Δη­μο­κρα­τία συμ­με­τεί­χε το πε­ρα­σμέ­νο φθι­νό­πω­ρο σε επι­χει­ρή­σεις στο Αι­γαίο με το πε­ρι­πο­λι­κό σκά­φος «Ονή­σι­λος», που μά­λι­στα πρό­σφε­ρε ση­μα­ντι­κό έργο.

Το σκά­φος αυτό έχει επι­στρέ­ψει στην Κύπρο, και σή­με­ρα η Λευ­κω­σία συμ­με­τέ­χει με δύο αστυ­νο­μι­κούς στη Σάμο και την Κω. Τε­λι­κά η Αγκυ­ρα υπο­χώ­ρη­σε και στο θέμα αυτό.

Κα­θη­με­ρι­νή