Εφορία: Από «κόσκινο» δάνεια, καταθέσεις, έσοδα και δαπάνες

«Αφορμή και θάνατος» θυμί­ζουν τα νέα κρι­τή­ρια επι­λο­γής και διε­νέρ­γειας ελέγχων με βάση τις νέες τεχνι­κές και δια­σταυ­ρώ­σεις, τις οποίες θέτει πλέον σε εφαρ­μογή το υπουρ­γείο Οικο­νο­μι­κών.

Έτσι, μπλε­ξί­ματα με την εφορία, που θα υπο­λο­γί­ζει από μόνη της το φορο­λο­γη­τέο εισό­δημα των φορο­λο­γου­μέ­νων και θα επι­βάλ­λει πρό­σθε­τους φόρους, θα έχουν όχι μόνο όσοι εμπλέ­κο­νται σε «βαριές» υπο­θέ­σεις φορο­δια­φυ­γής, που απα­σχο­λούν τις διω­κτι­κές αρχές, αλλά ακόμα και ανυ­πο­ψί­α­στοι φορο­λο­γού­με­νοι που μπορεί να μπουν στο στό­χα­στρο για απλές γρα­φειο­κρα­τι­κές παρα­βά­σεις ή παρα­λεί­ψεις.

Με εγκύ­κλιο Θεοχάρη ενερ­γο­ποιού­νται δια­τά­ξεις του νόμου 4174 που ψηφί­στηκε πέρυσι στη Βουλή και ισχύουν και για τα εισο­δή­ματα που απο­κτώ­ντας από 1.1.2014, αλλά και για κάθε έλεγχο σε προη­γού­μενα έτη.

Στη­ρί­ζο­νται στα στοι­χεία που συλ­λέ­γει η Γενική Γραμ­μα­τεία Δημο­σίων Εσόδων από τις τρά­πε­ζες για κάθε φορο­λο­γού­μενο, η οποία έως σήμερα (28 Φεβρουα­ρίου) θα έχει στα χέρια της και τα στοι­χεία κινή­σεων όλων των τρα­πε­ζι­κών λογα­ρια­σμών κατά το 2013, για να τα βλέπει, να τα συγκρί­νει και να «ράβει κοστούμι» με συνο­πτι­κές δια­δι­κα­σίες σε όσους βάλει στο στό­χα­στρο.

Ποιοι θα έχουν μπλε­ξί­ματα

Σύμφωνα με την εγκύ­κλιο, το μέτρο αφορά όλους τους φορο­λο­γου­μέ­νους, ασχέτως πηγής εισο­δή­μα­τος, ακόμα και μισθω­τούς ή συντα­ξιού­χους.

Ωστόσο, όπως προ­κύ­πτει από όσα προ­βλέ­πει, για να μην μπλέ­ξουν στις δια­δι­κα­σίες αυτές και οι συνε­πείς φορο­λο­γού­με­νοι, θα πρέπει να είναι απο­λύ­τως τυπικοί στις φορο­λο­γι­κές υπο­χρε­ώ­σεις τους, αν και αυτό δεν αρκεί πάντα: χρειά­ζε­ται να τηρούν ανα­λυ­τικά στοι­χεία και αρχείο για κάθε τους κίνηση που θα θέσει στο μικρο­σκό­πιο η εφορία, για να δίνουν ισχυρές και πει­στι­κές απα­ντή­σεις στους ελεγ­κτές που θα τους ζητούν εξη­γή­σεις για να απο­δεί­ξουν ότι … «δεν είναι ελέ­φα­ντες».

Οι φορο­λο­γού­με­νοι και όχι η εφορία φέρουν το βάρος της από­δει­ξης, ακόμα και για υπο­θέ­σεις του μακρι­νού παρελ­θό­ντος, αν θεω­ρη­θούν «ύποπτοι φορο­δια­φυ­γής» και βρεθούν μπλεγ­μέ­νοι ακόμα και «δι’ ασή­μα­ντον αφορμή» ή μετά από … ανώνυμη καταγ­γε­λία που θα προ­κα­λούσε διε­νέρ­γεια ελέγχου σε βάρος τους.

Μπε­λά­δες μπορεί να βρουν όμως και οι συν­δι­καιού­χοι κοινών λογα­ρια­σμών, αν η εφορία θεω­ρή­σει ότι τους ανα­λο­γεί ποσό χρη­μά­των που δεν καλύ­πτε­ται από δηλω­μένα εισο­δή­ματα.

Ποιοι κιν­δυ­νεύ­ουν

Με βάση τις νέες οδηγίες της εφορίας, έλεγχοι θα γίνο­νται για να επι­βλη­θεί πρό­σθετη φορο­λο­γη­τέα ύλη σε φυσικά πρόσωπα, αξιο­ποιώ­ντας:

– πλη­ρο­φο­ρίες και δεδο­μένα για έσοδα από κάθε πηγή

– πραγ­μα­το­ποι­η­θεί­σες δαπάνες πάσης φύσεως, που εξε­τά­ζει η εφορία, για τον ίδιο τον/την σύζυγό του και τα προ­στα­τευό­μενα μέλη αυτών.

Στον τρόπο και στη δια­δι­κα­σία ελέγχου που ορί­ζε­ται με την απόφαση αυτή μπορούν, μεταξύ άλλων, να υπο­βλη­θούν οι φορο­λο­γού­με­νοι:

– αν έχουν υπάρξει πλη­ρο­φο­ρίες για παρά­νομα ή αδήλωτα εισο­δή­ματα, αγορές ή δαπάνες (επαγ­γελ­μα­τι­κές, ατο­μι­κές, οικο­γε­νεια­κές). Αρκεί δηλαδή και ένας δυσα­ρε­στη­μέ­νος πρώην συνε­ταί­ρος, σύζυγος, λογι­στής ή γεί­το­νας να δώσει ανώνυμα πλη­ρο­φο­ρίες για κάποιον φορο­λο­γού­μενο, προ­κει­μέ­νου να κινήσει έρευνα σε βάρος του.

– αν παρα­μέ­νουν ανέ­λεγ­κτες υπο­θέ­σεις φορο­λο­γίας εισο­δή­μα­τος επι­τη­δευ­μα­τιών, για τα φορο­λο­γικά έτη που αρχί­ζουν από 1/1/2014 και μετά, αν δια­πι­στω­θεί ότι:

α) δεν τηρούν σωστά τα λογι­στικά αρχεία ή οικο­νο­μι­κές κατα­στά­σεις, σύμφωνα με τον νόμο για τα λογι­στικά πρότυπα ή τον Κώδικα Φορο­λο­γι­κής Διοί­κη­σης. Σημειώ­νε­ται πως 1 στους 5 επι­τη­δευ­μα­τίες δεν υπο­βάλ­λουν ως τώρα περιο­δι­κές ΦΠΑ και υπο­λο­γί­ζο­νται σε πάνω από 800.000 εκείνοι που έχουν παρα­λεί­ψει να υπο­βά­λουν δηλώ­σεις στην εφορία.

β) δεν προ­σκο­μί­ζουν τα λογι­στικά αρχεία ή φορο­λο­γικά στοι­χεία στην εφορία μετά από σχετική πρό­σκληση.

– αν έχουν ανέ­λεγ­κτες χρήσεις για δια­χει­ρι­στι­κές περιό­δους για τις οποίες δεν είχε γίνει έναρξη ελέγχου μέχρι 31/12/2013 και συντρέ­χει μία ή περισ­σό­τε­ρες από τις πιο κάτω περι­πτώ­σεις:

α) υφί­στα­ται αδι­καιο­λό­γη­τος πλου­τι­σμός (περιου­σιακά στοι­χεία και κατα­θέ­σεις),

β) παρου­σιά­ζο­νται μεγάλες δαπάνες που δεν δικαιο­λο­γού­νται από τα δηλω­θέ­ντα εισο­δή­ματα του φορο­λο­γού­με­νου φυσικού προ­σώ­που(ατομικά και οικο­γε­νειακά),

γ) Είναι μέλη εται­ρειών (οποιασ­δή­ποτε μορφής) με ζημιο­γόνα απο­τε­λέ­σματα,

δ) δεν τηρού­νται ή δεν επι­δει­κνύ­ο­νται τα βιβλία και τα στοι­χεία ΚΒΣ/Κ.Φ.Α.Σ.,

Τι ψάχνει η εφορία

Οι έλεγχοι γίνο­νται με βάση τις κινή­σεις του χρή­μα­τος. Συγκε­κρι­μένα στη­ρί­ζε­ται:

– στα στοι­χεία για τις κινή­σεις χρη­μά­των μέσω των τρα­πε­ζών

– στοι­χεία για την περιου­σιακή κατά­σταση (μετρητά «στο στρώμα», ακίνητα κλπ) που καλεί­ται να τα παρά­σχει στην εφορία για να κάνει «αντα­πό­δειξη» σε όσα του κατα­λο­γί­ζο­νται

– στοι­χεία για τις συν­θή­κες δια­βί­ω­σης του ιδίου, του/της συζύγου του και των προ­στα­τευό­με­νων μελών τους, για τις ελεγ­χό­με­νες φορο­λο­γι­κές περιό­δους

– κάθε άλλο στοι­χείο που η Φορο­λο­γική Διοί­κηση θεωρεί απα­ραί­τητο να ζητήσει από τον ελεγ­χό­μενο.

Στα στοι­χεία που μπορεί να του ζητη­θούν και θα πρέπει να τα τεκ­μη­ριώ­σει με έγγραφα συμπε­ρι­λαμ­βά­νο­νται (ενδει­κτικά):

– στοι­χεία για ακίνητα (οικό­πεδα, αγρο­τε­μά­χια, κτί­σματα κάθε μορφής),

– στοι­χεία για κινητά μέσα (οχήματα κάθε μορφής, πλωτά και εναέρια μέσα),

– στοι­χεία για επεν­δύ­σεις/συμ­με­το­χές κάθε μορφής,

– στοι­χεία για κατα­θέ­σεις κάθε μορφής στην Ελλάδα και στο εξω­τε­ρικό,

– στοι­χεία για δια­θέ­σιμα μετρητά,

– στοι­χεία για έργα τέχνης, συλ­λο­γές και λοιπά τιμαλφή και για απαι­τή­σεις/υπο­χρε­ώ­σεις κάθε είδους, αξίας άνω των 5.000 ευρώ.

Τα ανωτέρω στοι­χεία πρέπει να παρέ­χο­νται ξεχω­ρι­στά και ανα­λυ­τικά ανά έτος, για κάθε φορο­λο­γική περίοδο σε περί­πτωση που υπάρ­χουν μετα­βο­λές.

Το βάρος της από­δει­ξης για τα δια­θέ­σιμα περιου­σιακά στοι­χεία φέρει ο φορο­λο­γού­με­νος.

Αν επι­κα­λε­στεί κατα­θέ­σεις και μετρητά που είχε στη διάθεσή του στο παρελ­θόν, προ­κει­μέ­νου να γίνει δεκτό, σε καμία περί­πτωση δεν μπορεί να υπερ­βαί­νει το πραγ­μα­τικό δια­θέ­σιμο κεφά­λαιο προη­γου­μέ­νων ετών, όπως αυτό προσ­διο­ρί­ζε­ται με βάση τα δεδο­μένα των υπο­βλη­θει­σών δηλώ­σεων φορο­λο­γίας εισο­δή­μα­τος, ή όμως και από στοι­χεία που έχει στην διάθεσή της η ελεγ­κτική υπη­ρε­σία.

Παγίδες

Για την εφαρ­μογή των νέων τεχνι­κών ελέγχου, στις οδηγίες αυτές περι­λαμ­βά­νο­νται και πολλές παγίδες για τους φορο­λο­γού­με­νους. Ενδει­κτικά:

– Για συν­δι­καιού­χους σε προ­σω­πι­κούς, οικο­γε­νεια­κούς και επαγ­γελ­μα­τι­κούς λογα­ρια­σμούς τρα­πε­ζών: οι κατα­θέ­σεις και ανα­λή­ψεις κατα­λο­γί­ζο­νται στον πραγ­μα­τικό δικαιούχο (ο οποίος καθο­ρί­ζε­ται με βάση τις πραγ­μα­τι­κές περι­στά­σεις και τη φύση των συναλ­λα­γών) αλλά εφόσον αυτό δεν είναι δυνατό να απο­δει­χτεί με ανα­λυ­τικά στοι­χεία και τεκ­μή­ρια, τα ποσά κατα­νέ­μο­νται ισόποσα σε όλους τους συν­δι­καιού­χους (ποσό διά αριθμό συν­δι­καιού­χων). Έτσι πχ μπορεί να κατα­λο­γι­στεί αδήλωτο εισό­δημα σε συν­δι­καιούχο σύζυγο ή παιδί που δεν έχει πόρους.

– Για τα περιου­σιακά στοι­χεία: εξε­τά­ζε­ται η κινητή και ακίνητη περιου­σία οποιασ­δή­ποτε μορφής του φορο­λο­γου­μέ­νου και της οικο­γέ­νειάς του, σε Ελλάδα και Εξω­τε­ρικό. Η απο­τί­μηση γίνεται με βάση την αξία κτήσης ή το κόστος κατα­σκευής, προ­σαυ­ξη­μένη με την αξία και κόστος τυχόν προ­σθη­κών ή βελ­τιώ­σεων, για την από­δειξη των οποίων δύσκολα ίσως θα είχε να προ­σκο­μί­σει στοι­χεία ο ελεγ­χό­με­νος.

– Για τις Δαπάνες: σε περί­πτωση όπου είναι δεδο­μένη η πραγ­μα­το­ποί­ηση της δαπάνης, αλλά δεν είναι γνωστό το ποσό που κατα­βλή­θηκε αλλά ο φορο­λο­γού­με­νος δεν μπορεί να απο­δεί­ξει με στοι­χεία το ύψος της, αυτό προσ­διο­ρί­ζε­ται από την εφορία, με βάσει συγκρι­τικά και άλλα στοι­χεία που έχει στη διάθεσή της.