Kαρκίνος Mαστού: Πρόληψη, έγκαιρη διάγνωση και ογκοπλαστική χειρουργική – Aρθρο της Δρ. Αγγελίδου-Χαιρέτη

Γράφει η Δρ. Ειρήνη Αγγελίδου-Χαιρέτη Μαιευ­τή­ρας χει­ρουρ­γός

γυναικολόγος-ογκολόγος, Ειδικός μαστολόγος- χει­ρουρ­γός μαστού

– Επι­στη­μο­νική διευ­θύ­ντρια του Κέντρου Μαστού Euromedica Γενική Κλινική Δωδε­κα­νή­σου Διδά­κτωρ Ιατρι­κής Σχολής Πανε­πι­στη­μίου Αθηνών Επι­στη­μο­νι­κός

– Συνερ­γά­της ΙΑΣΩ Αθηνών και Ιατρι­κού Κέντρου Αθηνών

– Εξει­δι­κευ­μένη στον προ­γεν­νη­τικό έλεγχο στη Γερ­μα­νία και μέλος του FMF (Fetal medicine Foundation)

– Εξει­δι­κευ­μένη στη λαπα­ρο­σκο­πική και ενδο­σκο­πική χει­ρουρ­γική στη Γερ­μα­νία και μέλος της ευρω­παϊ­κής γυναι­κο­λο­γι­κής εται­ρείας λαπαροσκόπησης-ενδοσκόπησης ESGE

– Τ. Επι­με­λή­τρια Προ­παι­δευ­τι­κής Πανε­πι­στη­μια­κής Κλι­νι­κής Δρέσδης Γερ­μα­νίας και υπεύ­θυνη του Κέντρου Μαστού

https://www.euromedica-rhodes.gr/obstetrics-gynecology/breast-center/

https://www.facebook.com/dr.EirinhAngelidou/?ref=aymt_homepage_panel#

https://breastcenterrhodes.gr

 

Η 25η Οκτω­βρίου, απο­τε­λεί μια ημέρα-σύμβολο. Είναι αφιε­ρω­μένη στην Μάχη κατά του Καρ­κί­νου του Μαστού.

Ο καρ­κί­νος του μαστού απο­τε­λεί το συχνό­τερο καρκίνο του γυναι­κείου φύλου με περίπου 1.600.000 νέα περι­στα­τικά το χρόνο, σύμφωνα με τον Παγκό­σμιο Οργα­νι­σμό Υγείας, 450.000 στην Ευρώπη και 6000 περι­στα­τικά στην Ελλάδα. 1 στις 8 γυναί­κες θα ανα­πτύ­ξει καρκίνο του μαστού στη διάρ­κεια της ζωής της. 1 στις 4 είναι μικρό­τερη των 55 ετών. Ο καρ­κί­νος του μαστού αφορά σπα­νιό­τερα (1% των περι­στα­τι­κών) και στους άνδρες. Η θνη­τό­τητα όμως μειώ­νε­ται ευτυχώς κατά 2,3% το χρόνο εξαι­τίας της βελ­τί­ω­σης της πρό­λη­ψης και των θερα­πευ­τι­κών μέσων.

Είναι σημα­ντικό να γνω­ρί­ζουν όλοι τους παρά­γο­ντες κιν­δύ­νου και να ενι­σχύ­ουν τους προ­στα­τευ­τι­κούς παρά­γο­ντες, ώστε να προ­λη­φθεί πρω­το­γε­νώς ο καρ­κί­νος του μαστού.

Παρά­γο­ντες κιν­δύ­νου: η αύξηση της ηλικίας, η λευκή φυλή, η γενε­τική προ­διά­θεση, το οικο­γε­νειακό ιστο­ρικό (η ύπαρξη 1 συγ­γε­νούς με καρκίνο μαστού διπλα­σιά­ζει τον κίνδυνο ενώ 2 συγ­γε­νών τον 5πλασιάζει, όπως επίσης και η παρου­σία καρ­κί­νου των ωοθηκών στην οικο­γέ­νεια αυξάνει τον κίνδυνο, ειδικά σε νεό­τε­ρες ηλικίες ), ο προη­γη­θείς καρ­κί­νος ( του μαστού, των ωοθηκών), η αυξη­μένη πυκνό­τητα και οι υπερ­πλα­στι­κές αλλοιώ­σεις του μαστού, η προη­γη­θείσα ακτι­νο­θε­ρα­πεία στο θώρακα, η πρώιμη εμμη­ναρχή, η καθυ­στε­ρη­μένη εμμη­νό­παυση, η ατοκία, η αυξη­μένη ηλικία κατά τον 1ο τοκετό (>30 ετών). Επίσης η παχυ­σαρ­κία, το κάπνι­σμα, ο σακ­χα­ρώ­δης δια­βή­της και η κατα­νά­λωση αλκοόλ.

Προ­στα­τευ­τι­κοί παρά­γο­ντες: Ο παρα­τε­τα­μέ­νος μητρι­κός θηλα­σμός άνω του 1,5 έτους, η σωμα­τική άσκηση ( περ­πά­τημα και άσκηση 3-5 ώρες την εβδο­μάδα), η υγιεινή δια­τροφή (με φυτικές ίνες, πολυα­κό­ρε­στα λίπη, συμπλη­ρώ­ματα βιτα­μί­νης D και A), η αποφυγή μακρο­χρό­νιων ορμο­νι­κών θερα­πειών υπο­κα­τά­στα­της στην εμμη­νό­παυση και μακρο­χρό­νιας χρήσης αντι­συλ­λη­πτι­κών, η αντι­με­τώ­πιση της αϋπνίας και η αποφυγή χρήσης τοξικών ουσιών στην εμβρυική και παιδική ζωή προ­στα­τεύ­ουν από την εμφά­νιση του καρ­κί­νου του μαστού.

Από τις ασθε­νείς μόνο 10% έχουν γενε­τικό υπό­βα­θρο, λόγω μεταλ­λά­ξεων των γονι­δίων κυρίως BRCA-1 και BRCA-2, αλλά και άλλων νεό­τε­ρων γονι­δίων. Με μία εξέταση αίματος σήμερα μπορούν οι γυναί­κες να δια­γνω­σθούν αν είναι φορείς των μεταλ­λά­ξεων αυτών και να μπουν σε πρό­γραμμα εντα­τι­κής παρα­κο­λού­θη­σης από τα 25 έτη της ζωής τους σε ειδικό μαστο­λόγο και κέντρο μαστού και να συζη­τη­θούν μαζί τους οι δυνα­τό­τη­τες των προ­λη­πτι­κών θερα­πειών.

Για την καλή πρό­γνωση, μεγάλη σημασία παίζει η πρώιμη διά­γνωση.

Η απει­κο­νι­στική διά­γνωση του καρ­κί­νου του μαστού έχει σημειώ­σει μεγάλη πρόοδο. Σύμφωνα με τις πανευ­ρω­παϊ­κές και αμε­ρι­κα­νι­κές κατευ­θυ­ντή­ριες γραμμές του 2020 όλες οι γυναί­κες πρέπει να υπο­βάλ­λο­νται από την ηλικία των 40 ετών και άνω σε μαστο­γρα­φία ανά 1 με 2 έτη. Μελέτες έδειξαν μείωση της θνη­σι­μό­τη­τας με τη χρήση της μαστο­γρα­φίας κατά 25%. Με τη βοήθεια της σύγ­χρο­νης ψηφια­κής μαστο­γρα­φίας οι προ­καρ­κι­νι­κές αλλοιώ­σεις, συχνά με τη μορφή των συρ­ρε­ου­σών απο­τι­τα­νώ­σεων, αλλά και ο καρ­κί­νος του μαστού μπορούν να δια­γνω­στούν σε πολύ πρώιμο στάδιο με άριστη πρό­γνωση. Ο ακτι­νο­γρα­φικά πυκνός μαστός όμως, που είναι αρκετά συχνό φαι­νό­μενο ( περίπου 50% των γυναι­κών) και οι νέες ασθε­νείς κάτω των 40 ετών απο­τε­λούν την αχίλ­λειο πτέρνα της μαστο­γρα­φίας (και της ψηφια­κής). Συστή­νε­ται η διε­νέρ­γεια επι­πρό­σθε­των εξε­τά­σεων, όπως το σύγ­χρονο υπε­ρη­χο­γρά­φημα υψηλής ανά­λυ­σης, το οποίο απο­τε­λεί τη δια­γνω­στική μέθοδο εκλογής σε γυναί­κες κάτω των 40 ετών και σε όλες τις γυναί­κες με πυκνό μαστό. Ανα­γνω­ρί­ζει αλλοιώ­σεις κάτω των 5 χιλ. και απο­τι­τα­νώ­σεις εντός των γαλα­κτο­φό­ρων πόρων. Τα απο­τε­λέ­σματα εξαρ­τώ­νται από τον τεχνο­λο­γικό εξο­πλι­σμό και την εμπει­ρία του ιατρού. Πρό­σθε­τες τεχνι­κές που βοηθούν είναι το έγχρωμο Doppler, η ελα­στο­γρα­φία και η 3D υπε­ρη­χο­γρα­φία, η μαγνη­τική τομο­γρα­φία και η τομο­σύν­θεση. Έτσι σήμερα δια­θέ­τουμε στη φαρέτρα μας σύγ­χρονα απει­κο­νι­στικά μέσα για την έγκαιρη διά­γνωση, πριν καν εμφα­νι­στεί ο διη­θη­τι­κός καρ­κί­νος ή πριν ο καρ­κι­νι­κός όγκος γίνει ψηλα­φη­τός (σε μεγέθη μόλις μερικών χιλιο­στών), ώστε να εξα­σφα­λί­ζουμε στους ασθε­νείς μας εξαι­ρε­τικά υψηλά ποσοστά επι­βί­ω­σης κοντά στο 100%. Αυτή είναι και η αξία του ετήσιου προ­λη­πτι­κού ελέγχου σε εξει­δι­κευ­μένο μαστο­λόγο.

Δυστυ­χώς όμως, ακόμα και σήμερα προ­σέρ­χο­νται αρκετές γυναί­κες, που δεν τηρούν τον συστη­μα­τικό προ­λη­πτικό έλεγχο, επειδή ψηλά­φη­σαν κάποιο μεγάλο όγκο στο μαστό τους.

Μόλις δια­γνω­στεί το ύποπτο, συμπα­γές εύρημα (ψηλα­φητό ή μη) γίνεται σύμφωνα με τις διε­θνείς κατευ­θυ­ντή­ριες οδηγίες σίγουρη και ασφαλής ιστο­λο­γική διά­γνωση με σύστημα βιοψίας υπό υπε­ρη­χο­γρα­φική ή μαστο­γρα­φική καθο­δή­γηση (core biopsy), υπό τοπική αναι­σθη­σία, χωρίς νοση­λεία, ανώδυνα (όχι παρα­κέ­ντηση με λεπτή βελόνη). Επί καλο­ή­θους ευρή­μα­τος απο­φεύ­γε­ται το περιττό χει­ρουρ­γείο, ενώ επί προ­καρ­κι­νι­κού ή κακο­ή­θους ευρή­μα­τος η ιστο­λο­γική διά­γνωση κατευ­θύ­νει τη θερα­πευ­τική αντι­με­τώ­πιση, εξα­το­μι­κευ­μένα για την κάθε ασθενή με βάση το βιολογικό-μοριακό προφίλ του νεο­πλά­σμα­τος, με εξαι­ρε­τικά απο­τε­λέ­σματα στην επι­βί­ωση και στην ποιό­τητα ζωής. Παλαιό­τε­ρες τακτι­κές, με τις οποίες η ασθενής μάθαινε τη διά­γνωση μετά το χει­ρουρ­γείο μέσω ταχείας βιοψίας, χωρίς ενη­μέ­ρωση, χωρίς γνώση της βιο­λο­γίας του όγκου και χωρίς σωστό προ­εγ­χει­ρη­τικό σχε­δια­σμό, θεω­ρού­νται ξεπε­ρα­σμέ­νες και επη­ρε­ά­ζουν αρνη­τικά την πρό­γνωση και την ποιό­τητα ζωής των ασθενών. Για παρά­δειγμα υπάρ­χουν συγκε­κρι­μέ­νοι τύποι καρ­κί­νου του μαστού, όπως ο τριπλά αρνη­τι­κός, ο φλεγ­μο­νώ­δης και αυτός με υπε­ρέκ­φραση του υπο­δο­χέα HER2, που οι ασθε­νείς ωφε­λού­νται από την προ­εγ­χει­ρη­τική συστη­μα­τική θερα­πεία και το χει­ρουρ­γείο πρέπει να γίνει σε 2ο χρόνο.

Στη χει­ρουρ­γική θερα­πεία σήμερα, που απο­τε­λεί τον ακρο­γω­νιαίο λίθο αντι­με­τώ­πι­σης των νεο­πλα­σιών του μαστού, δια­τη­ρούμε το μαστό στο 80 % των περι­πτώ­σεων με μεθό­δους ογκο­πλα­στι­κής (δηλαδή τεχνι­κές πλα­στι­κής χει­ρουρ­γι­κής με έξυπνες τομές και εσω­τε­ρι­κές μετα­φο­ρές κρημνών μαζικού αδένα ή και δέρ­μα­τος για κάλυψη του κενού που αφήνει η αφαί­ρεση του όγκου από το μαστό ή με τη μέθοδο της μείωσης ή της ανόρ­θω­σης των μαστών). Στις περι­πτώ­σεις που πρέπει να εφαρ­μο­στεί η μαστε­κτομή η μοντέρνα τεχνική με δια­τή­ρηση δέρ­μα­τος ή και θηλής και άμεση απο­κα­τά­σταση με προ­θέ­ματα σιλι­κό­νης, δια­τα­τή­ρες (expanders) ή μυο­δερ­μα­τι­κούς κρη­μνούς του σώματός μας (π.χ. από την πλάτη ή την κοιλία) προ­σφέ­ρουν πολύ καλά αισθη­τικά απο­τε­λέ­σματα.

Έτσι η χει­ρουρ­γική του μαστού δεν συνε­πά­γε­ται πλέον τον ακρω­τη­ρια­σμό της γυναί­κας, αλλά μία τεχνικά εξει­δι­κευ­μένη, αισθη­τικά προ­σα­να­το­λι­σμένη επέμ­βαση που εξα­σφα­λί­ζει ποιό­τητα ζωής. Σήμερα η χει­ρουρ­γική του μαστού απαιτεί ειδική, υψηλού επι­πέ­δου εκπαί­δευση. Στα πλαίσια αυτά πραγ­μα­το­ποι­ή­σαμε στις 11-13 Μαΐου-2018, στο κέντρο μαστού μας, το 1ο Διεθνές Ελλη­νο­γερ­μα­νικό Σεμι­νά­ριο Ογκο­πλα­στι­κής Χει­ρουρ­γι­κής του Μαστού, όπου επι­δεί­ξαμε με LIVE Χει­ρουρ­γεία τις νεό­τε­ρες χει­ρουρ­γι­κές τεχνι­κές.

Με την ομάδα μου, στο κέντρο μαστού μας, πραγ­μα­το­ποιούμε καθη­με­ρινά όλο το φάσμα των χει­ρουρ­γι­κών επεμ­βά­σεων καλο­ή­θων και κακο­ή­θων παθή­σεων του μαστού, εφαρ­μό­ζο­ντας όλες τις σύγ­χρο­νες τεχνι­κές ογκο­πλα­στι­κής χει­ρουρ­γι­κής, καθώς και την τεχνική του λεμ­φα­δένα φρουρού, που απο­τε­λεί την πλέον ενδε­δειγ­μένη χει­ρουρ­γική θερα­πεία της μασχά­λης στον καρκίνο του μαστού. Με την τεχνική του λεμ­φα­δένα φρουρού οι ασθε­νείς μας δεν παρου­σιά­ζουν προ­βλή­ματα των άνω άκρων τους, τύπου λεμ­φοι­δη­μά­των, πόνου, υπαι­σθη­σιών και παραι­σθη­σιών, που παρα­τη­ρού­νταν παλιά και μπορούν να συνε­χί­ζουν την εργασία και την καθη­με­ρι­νό­τητά τους απρό­σκο­πτα. Παράλ­ληλα πραγ­μα­το­ποιούμε με τους συνερ­γά­τες μου την πλέον σύγ­χρονη δια­γνω­στική, θερα­πεία και γενετική-γονιδιακή συμ­βου­λευ­τική των παθή­σεων του μαστού και την παρα­κο­λού­θησή τους, κατόπιν συζή­τη­σης των περι­στα­τι­κών μας σε ογκο­λο­γικό συμ­βού­λιο. Το ποσοστό ίασης των ασθενών μου με καρκίνο του μαστού είναι >97%.

Με τα σύγ­χρονα δια­γνω­στικά μέσα και μοντέρ­νες, ασφα­λείς χει­ρουρ­γι­κές τεχνι­κές, καθώς και την εξέλιξη της ακτι­νο­θε­ρα­πείας και των συστη­μα­τι­κών θερα­πειών (χημειο­θε­ρα­πειών, ορμο­νι­κών χει­ρι­σμών, νέων ανο­σο­θε­ρα­πειών και μοριακών-στοχευμένων θερα­πειών) ο καρ­κί­νος του μαστού μπορεί να ιαθεί. Το άλφα και το ωμέγα στην προ­σπά­θεια αυτή είναι η πρώιμη διά­γνωση και η έγκαιρη θερα­πεία με ποσοστά ίασης άνω του 86 % στα σύγ­χρονα κέντρα μαστού διεθνώς και στο δικό μας κέντρο άνω του 97%. Ο προ­λη­πτι­κός ετήσιος έλεγχος σε ειδικό μαστο­λόγο σώζει ζωές και εξα­σφα­λί­ζει υγεία και ποιό­τητα ζωής.