Ιδρυμα Ωνάση: Το όραμα πίσω από τα δύο νέα σχολεία της Ρόδου

Να ξεκι­νή­σουμε τη συνέ­ντευξή μας από το άνοιγμα των δύο Ωνά­σειων Σχο­λείων από τον ερχό­μενο Σεπτέμ­βριο. Σε ποιο στάδιο βρί­σκε­ται η προ­ε­τοι­μα­σία όσον αφορά στην κτη­ριακή ανα­βάθ­μιση, στη στε­λέ­χωση και στον απα­ραί­τητο εξο­πλι­σμό;

Στέλλα Τάτση:  Οι εργα­σίες ανα­καί­νι­σης έχουν ήδη ξεκι­νή­σει από τα τέλη Ιουνίου και προ­χω­ρούν βάσει χρο­νο­δια­γράμ­μα­τος. Η κατα­γραφή των αναγκών σε υλι­κο­τε­χνικό εξο­πλι­σμό έχει ολο­κλη­ρω­θεί και ο εξο­πλι­σμός ανα­μέ­νε­ται να παρα­δο­θεί στις σχο­λι­κές μονάδες πριν την έναρξη των μαθη­μά­των. Από πλευράς στε­λέ­χω­σης των σχο­λι­κών μονάδων με εκπαι­δευ­τικό προ­σω­πικό, ακο­λου­θού­νται οι προ­βλε­πό­με­νες δια­δι­κα­σίες του Δημο­σίου. Το Ίδρυμα Ωνάση έχει επίσης μερι­μνή­σει για την πρό­σληψη πρό­σθε­του προ­σω­πι­κού που θα ενι­σχύ­σει το υφι­στά­μενο. Συγκε­κρι­μένα, κατόπιν αιτή­μα­τος των Διευ­θύν­σεων των σχο­λι­κών μονάδων και έγκρι­σης αυτού από τη Διοι­κούσα Επι­τροπή των Δημό­σιων Ωνά­σειων Σχο­λείων, έχουν ήδη προ­σλη­φθεί επι­στή­μο­νες πλη­ρο­φο­ρι­κής και από 1η Σεπτεμ­βρίου οι σχο­λι­κές μονάδες θα στε­λε­χω­θούν με ψυχο­λόγο και σχολικό νοση­λευτή. Επι­πλέον, έχει ήδη ενι­σχυ­θεί η φύλαξη των σχο­λι­κών μονάδων τόσο κατά το διά­στημα των καλο­και­ρι­νών εργα­σιών όσο και για τη νέα σχολική χρονιά.

Με ποια κρι­τή­ρια επι­λέ­χθη­καν αυτές οι συγκε­κρι­μέ­νες μονάδες;

Στέλλα Τάτση: Η λει­τουρ­γία των πρώτων Δημό­σιων Ωνά­σειων Σχο­λείων (ΔΗΜ.Ω.Σ.) ξεκί­νησε κατά το σχολικό έτος 2025-2026. Μετά από πρόταση του Υπουρ­γείου Παι­δείας και τη σύμφωνη γνώμη του Ιδρύ­μα­τος, ο νόμος με τον οποίο κυρώ­θηκε η δωρεά προ­έ­βλεπε αρχικά την ένταξη 22 εν λει­τουρ­γία σχο­λι­κών μονάδων στο Δίκτυο των ΔΗΜ.Ω.Σ., από έξι περι­φε­ρεια­κές διευ­θύν­σεις. Τελικά, με σχετική Υπουρ­γική Απόφαση, απο­φα­σί­στηκε να ξεκι­νή­σουν τη λει­τουρ­γία τους την περσινή σχολική χρονιά (2025-2026) τα 12 από αυτά, καθώς κρίθηκε ότι πληρούν τις προ­ϋ­πο­θέ­σεις για μια πιο άμεση και απο­τε­λε­σμα­τική ενσω­μά­τωση στο Δίκτυο των ΔΗΜ.Ω.Σ.

Σοφία Λαμπρο­πού­λου: Ακο­λού­θως, η Διοι­κούσα Επι­τροπή των Δημό­σιων Ωνά­σειων Σχο­λείων (Δ.Ε.ΔΗΜ.Ω.Σ.) εξέτασε αν τα υπό­λοιπα 10 σχολεία πλη­ρού­σαν τα κρι­τή­ρια για την απο­τε­λε­σμα­τική λει­τουρ­γία τους ως μέλη του Δικτύου των ΔΗΜ.Ω.Σ. Με πλήρως αιτιο­λο­γη­μένη εισή­γηση προς την Υπουργό Παι­δείας, και έχοντας τη σύμφωνη γνώμη τόσο του προ­έ­δρου του Ιδρύ­μα­τος όσο και του Διοι­κη­τι­κού Συμ­βου­λίου του Ι.Ε.Π., η επι­τροπή πρό­τεινε την αντι­κα­τά­σταση της μίας από τις δύο αρχικές σχο­λι­κές μονάδες της Ρόδου. Η αλλαγή αυτή έγινε με βάση τις προ­βλε­πό­με­νες δια­δι­κα­σίες και μετά από αξιο­λό­γηση των χαρα­κτη­ρι­στι­κών της σχο­λι­κής μονάδας. Στόχος είναι οι δύο σχο­λι­κές μονάδες (Γυμνάσιο-Λύκειο) που θα λει­τουρ­γή­σουν ως ΔΗΜ.Ω.Σ. να είναι όμορες, ώστε η μεταξύ τους δια­σύν­δεση να είναι απο­τε­λε­σμα­τική. Με αυτόν τον τρόπο δια­σφα­λί­ζε­ται η βέλ­τι­στη στε­λέ­χωσή τους και δημιουρ­γού­νται οι κατάλ­λη­λες συν­θή­κες για την επί­τευξη της απο­στο­λής των ΔΗΜ.Ω.Σ. και την επι­τυ­χία του θεσμού.

Υπήρξαν έντονες δια­μαρ­τυ­ρίες από γονείς αλλά και εκπαι­δευ­τι­κούς, μιλώ­ντας για αιφ­νι­δια­σμό και έλλειψη δια­βού­λευ­σης. Ποια θεσμική δια­δι­κα­σία ακο­λου­θή­θηκε για τη λήψη της από­φα­σης και ποια είναι η απά­ντησή σας;

Στέλλα Τάτση: Ο χαρα­κτη­ρι­σμός ενός λει­τουρ­γού­ντος σχο­λείου ως ΔΗΜ.Ω.Σ. και η ένταξή του στο Δίκτυο των ΔΗΜ.Ω.Σ. προ­κύ­πτει ως απο­τέ­λε­σμα θεσμο­θε­τη­μέ­νης συνερ­γα­σίας μεταξύ του ελλη­νι­κού Δημο­σίου και του Ιδρύ­μα­τος Ωνάση, μέσω δωρεάς η οποία κυρώ­θηκε από τη Βουλή με σχετικό νόμο. Η δια­δι­κα­σία της κύρωσης ακο­λού­θησε όλα τα προ­βλε­πό­μενα στάδια νομο­θέ­τη­σης και συζή­τη­σης στις αρμό­διες επι­τρο­πές της Βουλής. Ο νόμος ψηφί­στηκε από το ελλη­νικό Κοι­νο­βού­λιο με ευρεία πλειο­ψη­φία. Κατα­νο­ούμε ότι κάθε σημα­ντική αλλαγή δημιουρ­γεί εύλογα ερω­τή­ματα και ανη­συ­χίες. Η απά­ντησή μας είναι ο συνεχής διά­λο­γος με την εκπαι­δευ­τική κοι­νό­τητα και η έμπρα­κτη από­δειξη ότι τα σχολεία αυτά παρα­μέ­νουν δημόσια, που εξυ­πη­ρε­τούν από κοινού με τα υπό­λοιπα σχολεία τους σκοπούς της δημό­σιας εκπαί­δευ­σης και λει­τουρ­γούν με σκοπό την ενί­σχυση, την ανα­βάθ­μιση και την προ­α­γωγή της παι­δείας και του δημό­σιου εκπαι­δευ­τι­κού συστή­μα­τος, ώστε να καλ­λιερ­γη­θούν βέλ­τι­στες μέθοδοι, πρα­κτι­κές και εργα­λεία, που με τη σειρά τους θα δια­χυ­θούν σε όλη τη δημόσια εκπαί­δευση.

Πόσοι μαθητές ανα­μέ­νε­ται να εντα­χθούν στην Α΄ Γυμνα­σίου και στην Α΄ Λυκείου φέτος στη Ρόδο, και με ποιο ακριβώς σύστημα θα επι­λε­γούν;

Σοφία Λαμπρο­πού­λου: Για το σχολικό έτος 2026-2027 προ­βλέ­πο­νται 88 θέσεις στην Α΄ Γυμνα­σίου και 88 θέσεις στην Α΄ Λυκείου του Δημό­σιου Ωνά­σειου Γυμνα­σίου και Δημό­σιου Ωνά­σειου Λυκείου Ρόδου, αντί­στοιχα. Η εισα­γωγή στα ΔΗΜ.Ω.Σ. γίνεται μέσω δοκι­μα­σίας (τεστ) δεξιο­τή­των, η οποία πραγ­μα­το­ποι­ή­θηκε τον Απρίλιο του 2026. Τυχόν κενές θέσεις καλύ­πτο­νται μέσω δια­δι­κα­σίας συμπλη­ρω­μα­τι­κών εξε­τά­σεων, οι οποίες θα λάβουν χώρα τον Σεπτέμ­βριο, λίγες ημέρες πριν από την έναρξη των μαθη­μά­των.

Ποια είναι η ειδο­ποιός διαφορά στο πρό­γραμμα σπουδών, στα γνω­στικά αντι­κεί­μενα (εργα­στή­ρια, τεχνο­λο­γία, γλώσσες) και στον τρόπο διδα­σκα­λίας σε σχέση με το δημόσιο σχολείο που γνω­ρί­ζουμε;

Σοφία Λαμπρο­πού­λου: Τα ΔΗΜ.Ω.Σ. ακο­λου­θούν το ανα­λυ­τικό πρό­γραμμα σπουδών, που ισχύει σε όλα τα δημόσια σχολεία. Η προ­στι­θέ­μενη αξία τους βρί­σκε­ται στον εμπλου­τι­σμό της εκπαι­δευ­τι­κής εμπει­ρίας μέσω συμ­με­το­χής των μαθητών και μαθη­τριών σε Ομίλους και Σύνολα, εργα­στή­ρια και και­νο­τό­μες δράσεις, σε τομείς όπως το STEAM, οι ξένες γλώσσες, οι ανθρω­πι­στι­κές επι­στή­μες, οι τέχνες, ο πολι­τι­σμός και οι ψηφια­κές τεχνο­λο­γίες.  Έμφαση δίνεται επίσης στη συνερ­γα­τική μάθηση, στην ανά­πτυξη δεξιο­τή­των του 21ου αιώνα, στη δημιουρ­γι­κό­τητα και στην εξω­στρέ­φεια. Επι­πλέον, στα ΔΗΜ.Ω.Σ. προ­σφέ­ρο­νται Όμιλοι ενι­σχυ­τι­κής διδα­σκα­λίας και προ­ε­τοι­μα­σίας για τις Πανελ­λα­δι­κές Εξε­τά­σεις. • Ποιος είναι ο στόχος που έχει τεθεί από πλευράς σας με τη δημιουρ­γία αυτών των σχο­λείων;

Στέλλα Τάτση: Ο στόχος είναι διπλός: αφενός, να προ­σφέ­ρουμε σε περισ­σό­τερα παιδιά πρό­σβαση σε ένα ανα­βαθ­μι­σμένο δημόσιο σχολείο και, αφε­τέ­ρου, να ανα­πτύ­ξουμε εκπαι­δευ­τι­κές πρα­κτι­κές που μπορούν να δια­χυ­θούν στο σύνολο του δημό­σιου εκπαι­δευ­τι­κού συστή­μα­τος. Τα ΔΗΜ.Ω.Σ. δεν απο­τε­λούν ένα παράλ­ληλο εκπαι­δευ­τικό σύστημα, αλλά μια επέν­δυση για τη βελ­τί­ωση της δημό­σιας εκπαί­δευ­σης συνο­λικά.

Πώς γίνεται η επιλογή του εκπαι­δευ­τι­κού προ­σω­πι­κού των δύο σχο­λείων και με ποια κρι­τή­ρια; Kαι τι ισχύει για τις οργα­νι­κές θέσεις όσων ήδη υπη­ρε­τού­σαν στα σχολεία που έχουν επι­λε­γεί;

Σοφία Λαμπρο­πού­λου: Καταρ­χάς, στα ΔΗΜ.Ω.Σ., όπως και στα πρότυπα και πει­ρα­μα­τικά σχολεία, οι εκπαι­δευ­τι­κοί υπη­ρε­τούν με θητείες. Οι εκπαι­δευ­τι­κοί που είναι οργα­νικά τοπο­θε­τη­μέ­νοι σε σχολείο το οποίο εντάσ­σε­ται στο Δίκτυο ΔΗΜ.Ω.Σ. παύουν να είναι ορι­στικά τοπο­θε­τη­μέ­νοι σε αυτό και τοπο­θε­τού­νται ορι­στικά, με βάση το σύνολο των μονάδων μετά­θε­σης και τις δηλώ­σεις προ­τί­μη­σής τους, σε κενές οργα­νι­κές θέσεις σχο­λείων της ίδιας ομάδας ή όπου αυτό δεν είναι δυνατόν, σε κενές θέσεις σχο­λείων όμορης ομάδας της ίδιας περιο­χής μετά­θε­σης. Ο νόμος έδωσε τη δυνα­τό­τητα στους και στις εκπαι­δευ­τι­κούς που ήδη υπη­ρε­τού­σαν στις σχο­λι­κές μονάδες οι οποίες χαρα­κτη­ρί­στη­καν ως ΔΗΜ.Ω.Σ. να παρα­μεί­νουν σε αυτές με διετή θητεία κατόπιν αίτησής τους και να διεκ­δι­κή­σουν την ανα­νέ­ωση της θητείας τους, χωρίς περιο­ρι­σμό στον αριθμό των ανα­νε­ώ­σεων, εφόσον αξιο­λο­γη­θούν θετικά. Ανα­φο­ρικά με την πλήρωση των κενών θέσεων των εκπαι­δευ­τι­κών, ακο­λου­θή­θη­καν οι δια­δι­κα­σίες που προ­βλέ­πο­νται από τον νόμο, δηλαδή πρό­σκληση σε εκπαι­δευ­τι­κούς από όλη την επι­κρά­τεια για την τοπο­θέ­τησή τους με 4ετή θητεία, εν συνε­χεία πρό­σκληση προς τους/τις εκπαι­δευ­τι­κούς που υπη­ρε­τούν στην περι­φε­ρειακή διεύ­θυνση Νοτίου Αιγαίου για από­σπαση 1 έτους στη σχολική μονάδα και, τέλος, για όσες θέσεις δεν καλυ­φθούν από τη δια­δι­κα­σία αυτή θα ακο­λου­θή­σει και πρό­σκληση προς ανα­πλη­ρω­τές και ανα­πλη­ρώ­τριες εκπαι­δευ­τι­κούς με αυξη­μένα ακα­δη­μαϊκά προ­σό­ντα.

Άλλα σχολεία του Δικτύου σας ανέ­πτυ­ξαν συμπρά­ξεις με πανε­πι­στή­μια (π.χ. Πανε­πι­στή­μιο Μακε­δο­νίας) και συμ­με­τεί­χαν σε διε­θνείς δράσεις. Σχε­διά­ζετε κάτι αντί­στοιχο για τη Ρόδο και με ποιους τοπι­κούς φορείς ή ιδρύ­ματα;

Σοφία Λαμπρο­πού­λου: Έχει ήδη ανα­κοι­νω­θεί η πρό­σκληση για τις θέσεις του προ­έ­δρου και ανα­πλη­ρωτή προ­έ­δρου του Επι­στη­μο­νι­κού Επο­πτι­κού Συμ­βου­λίου (ΕΠ.Ε.Σ.) των δύο σχο­λι­κών μονάδων, που απευ­θύ­νε­ται σε μέλη ΔΕΠ των ελλη­νι­κών ΑΕΙ. Τα ΕΠ.Ε.Σ. έχουν την ευθύνη για την παι­δα­γω­γική και επι­στη­μο­νική λει­τουρ­γία των σχο­λι­κών μονάδων. Στο πλαίσιο των αρμο­διο­τή­των του, το ΕΠ.Ε.Σ. προωθεί σχε­τι­κές συνερ­γα­σίες με πανε­πι­στή­μια, ερευ­νη­τι­κούς, κοι­νω­νι­κούς και άλλους τοπι­κούς φορείς.

Για πόσα χρόνια δεσμεύ­ε­ται νομικά και οικο­νο­μικά η χρη­μα­το­δο­τική στήριξη του Ιδρύ­μα­τος Ωνάση στα δύο σχολεία; Υπάρχει πρό­βλεψη για την επόμενη ημέρα ώστε να δια­σφα­λι­στεί η βιω­σι­μό­τητα των δομών;

Στέλλα Τάτση: Η δωρεά του Ιδρύ­μα­τος Ωνάση έχει ορί­ζο­ντα δωδε­κα­ε­τίας και συνο­λικό προ­ϋ­πο­λο­γι­σμό 160 εκα­τομ­μυ­ρίων ευρώ. Η μακρο­πρό­θε­σμη αυτή δέσμευση παρέχει στα­θε­ρό­τητα και τη δυνα­τό­τητα στρα­τη­γι­κού σχε­δια­σμού.  Ωστόσο, και μετά τη δωδε­κα­ε­τία τα σχολεία δεν θα μείνουν χωρίς στήριξη. Όσα θα έχουν δημιουρ­γη­θεί αυτά τα χρόνια –οι ανα­βαθ­μι­σμέ­νες υπο­δο­μές, η τεχνο­γνω­σία και η επι­μόρ­φωση των εκπαι­δευ­τι­κών– θα παρα­μεί­νουν, εμπλου­τί­ζο­ντας το δημόσιο σύστημα δευ­τε­ρο­βάθ­μιας εκπαί­δευ­σης. Σε κάθε περί­πτωση, η ιστορία του Ιδρύ­μα­τος απο­δει­κνύει ότι δεν αντι­με­τω­πί­ζει τις πρω­το­βου­λίες του ως κάτι πρό­σκαιρο: Εδώ και 30 χρόνια στη­ρί­ζει το Ωνάσειο Νοσο­κο­μείο, χωρίς να υπάρχει σχετική νομική δέσμευση, ενώ το Πρό­γραμμα Υπο­τρο­φιών συνε­χί­ζε­ται εδώ και έξι δεκα­ε­τίες. Με την ίδια αίσθηση ευθύνης θεω­ρούμε ότι προ­σεγ­γί­ζο­νται και τα ΔΗΜ.Ω.Σ.

Ποια είναι τα πρώτα συμπε­ρά­σματα από τη λει­τουρ­γία των σχο­λείων του Δικτύου που άνοιξαν το 2025; Τι άλλαξε στην πράξη στην καθη­με­ρι­νό­τητα των μαθητών;

Στέλλα Τάτση:  Κάθε νέα πρω­το­βου­λία στον χώρο της Παι­δείας απαιτεί χρόνο προ­κει­μέ­νου να απο­δώ­σει καρπούς και να φανούν τα ουσια­στικά  της απο­τε­λέ­σματα. Οι πρώτες ενδεί­ξεις είναι ενθαρ­ρυ­ντι­κές, καθώς μέσω της πρω­το­βου­λίας των ΔΗΜ.Ω.Σ. δόθηκαν στους μαθητές και στις μαθή­τριες των σχο­λείων αυτών μονα­δι­κές ευκαι­ρίες και δυνα­τό­τη­τες. Είχαν τη συν­δρομή επι­στη­μό­νων και καλ­λι­τε­χνών στο πλαίσιο υλο­ποί­η­σης των Ομίλων και των Συνόλων, πραγ­μα­το­ποί­η­σαν εκπαι­δευ­τι­κές εκδρο­μές και επι­σκέ­ψεις, συμ­με­τεί­χαν σε δράσεις όπως το NextGen Hackathon –μια ημερίδα νεα­νι­κής επι­χει­ρη­μα­τι­κό­τη­τας που τους έδωσε τη δυνα­τό­τητα να σκε­φθούν και να ανα­πτύ­ξουν μια επι­χει­ρη­μα­τική ιδέα με τη συν­δρομή ειδικών επι­στη­μό­νων από το Πανε­πι­στή­μιο της Μακε­δο­νίας, για να δώσουν λύση σε κάποιο σύγ­χρονο κοι­νω­νικό ζήτημα–, εμπνεύ­στη­καν από την ποίηση του Καβάφη και παρου­σί­α­σαν τα έργα τους σε εκδή­λωση με αφορμή την επέτειο γέν­νη­σης και θανάτου του ποιητή, καθο­δη­γή­θη­καν από χορο­γρά­φους για να κάνουν τη χορο­γρα­φία την οποία παρου­σί­α­σαν στη Στέγη του Ιδρύ­μα­τος Ωνάση, εξέ­δω­σαν μαθη­τι­κές εφη­με­ρί­δες οι οποίες έλαβαν δια­κρί­σεις σε μαθη­τι­κούς δια­γω­νι­σμούς – και αυτά είναι μόνο κάποια ενδει­κτικά παρα­δείγ­ματα.

Με δεδο­μένη την ταχύ­τατη επέ­κταση του Δικτύου από 12 σε 20 σχολεία μέσα σε έναν χρόνο, ποιος είναι ο μεσο­πρό­θε­σμος στρα­τη­γι­κός στόχος του Υπουρ­γείου και του Δικτύου για την ευρύ­τερη περιοχή της Δωδε­κα­νή­σου;

Σοφία Λαμπρο­πού­λου: Στο πλαίσιο της δωρεάς προ­βλέ­πε­ται η λει­τουρ­γία έως 22 σχο­λι­κών μονάδων ενταγ­μέ­νων στο Δίκτυο. Όμως, δίνεται η δυνα­τό­τητα προ­σθή­κης νέων σχο­λι­κών μονάδων στο Δίκτυο με Υπουρ­γική απόφαση και μετά από εισή­γηση της Δ.Ε.ΔΗΜ.Ω.Σ., σύμφωνη γνώμη του προ­έ­δρου του Ιδρύ­μα­τος και γνώμη του Ι.Ε.Π. Στόχος του Δικτύου είναι να λει­τουρ­γή­σει ως φάρος και­νο­το­μίας και δημιουρ­γι­κό­τη­τας στη δημόσια δευ­τε­ρο­βάθ­μια εκπαί­δευση και να απο­τε­λέ­σει αφορμή για αλλαγές προς το καλύ­τερο.