Χρειάζονται 80 δισ. ευρώ επενδύσεις για να επιστρέψουμε στο 2010!

Η έκθεση τονίζει πως οι επεν­δύ­σεις είναι ο βασικός επι­τα­χυ­ντής της ελλη­νι­κής οικο­νο­μίας και μεταξύ άλλων επι­ση­μαί­νει πως “η χώρα χρειά­ζε­ται γύρω στα €80δισ. καθαρών επεν­δύ­σεων (μετά από απο­σβέ­σεις και δια­κλα­δι­κές μετα­κι­νή­σεις) σε στα­θε­ρές τιμές 2010 μόνο και μόνο για να επι­στρέ­ψει στα επίπεδα του 2010”.

«Στις τρέ­χου­σες συν­θή­κες της ελλη­νι­κής οικο­νο­μίας επι­τα­χυ­ντής της ανα­πτυ­ξια­κής δυνα­μι­κής μπορεί να είναι μόνο μια μεγάλη ώθηση των επεν­δύ­σεων και των εξα­γω­γών», τονίζει ανάλυση της Eurobank την οποία υπο­γρά­φουν ο Νικό­λαος Καρα­μού­ζης, Πρό­ε­δρος της Eurobank και Πρό­ε­δρος της Ελλη­νι­κής Ένωσης Τρα­πε­ζών, ο Δρ. Πλάτων Μονο­κρού­σος, Group Chief Economist της Eurobank και ο Δρ. Τάσος Ανα­στα­σά­τος, Ανα­πλη­ρω­τής Group Chief Economist της Eurobank.

Όπως τονί­ζε­ται «δεν πρέπει να χαθεί για άλλη μια φορά μια μεγάλη ευκαι­ρία παρα­γω­γι­κής ανα­συ­γκρό­τη­σης της χώρας».

Οι συγ­γρα­φείς σημειώ­νουν ότι η κινη­το­ποί­ηση σημα­ντι­κών εγχώ­ριων και ξένων χρη­μα­το­οι­κο­νο­μι­κών και παρα­γω­γι­κών πόρων για επεν­δύ­σεις στην εγχώρια οικο­νο­μία απο­τε­λεί βασική προ­ϋ­πό­θεση για την επί­τευξη βιώ­σι­μης και ισχυρής οικο­νο­μι­κής ανά­πτυ­ξης. Εκτι­μά­ται ότι, η χώρα χρειά­ζε­ται γύρω στα €80δισ. καθαρών επεν­δύ­σεων (μετά από απο­σβέ­σεις και δια­κλα­δι­κές μετα­κι­νή­σεις) σε στα­θε­ρές τιμές 2010 μόνο και μόνο για να επι­στρέ­ψει στα επίπεδα του 2010.

Η μελέτη αυτή προσ­διο­ρί­ζει και αναλύει δεκα­πέ­ντε σημα­ντι­κούς παρά­γο­ντες που μπορεί να κατα­στή­σουν την Ελλάδα ένα ελκυ­στικό επεν­δυ­τικό προ­ο­ρι­σμό, ιδιαί­τερα για τις άμεσες ξένες επεν­δύ­σεις και άλλες εισροές ξένων κεφα­λαίων. Ωστόσο, ανα­λύ­ε­ται επίσης μια σειρά σημα­ντι­κών ζητη­μά­των τα οποία θα μπο­ρού­σαν να επι­δρά­σουν βλα­πτικά στο εγχώριο επεν­δυ­τικό και οικο­νο­μικό περι­βάλ­λον

Τρία χρήσιμα συμπε­ρά­σματα

Θα μπο­ρούσε κανείς να ανα­φερ­θεί σε σειρά σημα­ντι­κών παρα­γό­ντων που δυνη­τικά εξηγούν το πρω­το­φα­νές βάθος και τη διάρ­κεια της ελλη­νι­κής κρίσης, από το μέγεθος των αρχικών μακρο­οι­κο­νο­μι­κών ανι­σορ­ρο­πιών που έπρεπε να διορ­θω­θούν, έως τα λάθη που έγιναν στο σχε­δια­σμό και την υλο­ποί­ηση των προ­γραμ­μά­των προ­σαρ­μο­γής. Σε κάθε περί­πτωση, υπάρ­χουν τρία ανα­πό­φευ­κτα συμπε­ρά­σματα που μπορούν να εξα­χθούν από την εμπει­ρία των τελευ­ταίων ετών.

Πρώτον, οι ρίζες της κρίσης εντο­πί­ζο­νται στο υπό­δειγμα ανά­πτυ­ξης το οποίο ακο­λου­θή­θηκε την περίοδο πριν από την κρίση και μετά την ένταξη της Ελλάδας στην ΟΝΕ, το οποίο βασί­στηκε κυρίως στην κατα­νά­λωση (η ιδιω­τική κατα­νά­λωση προ­σέγ­γισε το 74% του ΑΕΠ το 2009, το υψη­λό­τερο ποσοστό στην ευρω­ζώνη) και την επέν­δυση σε οικι­στικά ακίνητα.

Δεύ­τε­ρον, η χώρα δεν ανέλαβε πλήρως τη συνεπή υλο­ποί­ηση των συμ­φω­νη­θέ­ντων με τους πιστω­τές και την «ιδιο­κτη­σία» των μεταρ­ρυθ­μί­σεων.

Τρίτον, είναι πλέον αδιαμ­φι­σβή­τητο ότι, μια δια­τη­ρή­σιμη και ισχυρή οικο­νο­μική ανά­καμψη που δημιουρ­γεί σταθερά θέσεις εργα­σίας και βασί­ζε­ται κυρίως στην ισχυρή ανά­καμψη των επεν­δύ­σεων και των εξα­γω­γών, είναι η μόνη «θερα­πεία» για την επού­λωση των πληγών.

Το ζήτημα της αξιο­πι­στίας

Παρά την αξιο­ση­μεί­ωτη μακρο­οι­κο­νο­μική προ­σαρ­μογή και το μεγάλο αριθμό διαρ­θρω­τι­κών μεταρ­ρυθ­μί­σεων που έχουν επι­τε­λε­σθεί έως σήμερα, σημα­ντικό παρα­μέ­νει το έλλειμμα αξιο­πι­στίας και εμπι­στο­σύ­νης στην εξα­σκού­μενη οικο­νο­μική πολι­τική και τις ανα­πτυ­ξια­κές προ­ο­πτι­κές της χώρας, ανα­φέ­ρει η έκθεση.

Συμπλη­ρώ­νει δε ότι υπό την προ­ϋ­πό­θεση ανά­λη­ψης υψη­λό­τε­ρου βαθμού «ιδιο­κτη­σίας» των εφαρ­μο­ζό­με­νων μεταρ­ρυθ­μί­σεων, μεγα­λύ­τε­ρης προ­σή­λω­σης στην προ­σπά­θεια απα­γκί­στρω­σης της οικο­νο­μίας από τις παθο­γέ­νειες του παρελ­θό­ντος και υλο­ποί­η­σης ενός πιο βιώ­σι­μου και εξω­στρε­φούς προ­τύ­που ανά­πτυ­ξης, με άνθιση των επεν­δύ­σεων και των εξα­γω­γών, υπάρ­χουν σημα­ντι­κοί λόγοι που ενι­σχύ­ουν την άποψη ότι η Ελλάδα μετα­σχη­μα­τί­ζε­ται στα­διακά σε μια ανα­δυό­μενη ευκαι­ρία για εγχώ­ριους και ξένους επεν­δυ­τές, με μεσο­πρό­θε­σμο επεν­δυ­τικό ορί­ζο­ντα.

Δεκα­πέ­ντε παρά­γο­ντες που καθι­στούν την Ελλάδα ελκυ­στικό επεν­δυ­τικό προ­ο­ρι­σμό

Η μελέτη εντο­πί­ζει και τεκ­μη­ριώ­νει έναν αριθμό σημα­ντι­κών μακρο­οι­κο­νο­μι­κών, διαρ­θρω­τι­κών και στρα­τη­γι­κών παρα­γό­ντων που καθι­στούν στα­διακά την Ελλάδα έναν ελκυ­στικό προ­ο­ρι­σμό για ιδιω­τι­κές και ξένες επεν­δύ­σεις.

1. Σταθερή, ειρη­νική, δημο­κρα­τική χώρα. Μονα­δική γεω­γρα­φική και γεω­στρα­τη­γική θέση, που καθιστά τη χώρα ένα σημα­ντικό σταυ­ρο­δρόμι εμπο­ρίου, μετα­φο­ρών και δια­νο­μής ενέρ­γειας, συν­δέ­ο­ντας τη Μέση και την Άπω Ανατολή με την Κεντρική και Νότια Ευρώπη. Χώρα με μεγάλη ιστο­ρική και πολι­τι­σμική κλη­ρο­νο­μιά, ήπιο μεσο­γειακό κλίμα, απα­ρά­μιλλη φυσική ομορφιά, μονα­δική πανίδα και χλωρίδα, δημο­κρα­τικό σύστημα και ανοικτή κοι­νω­νία, θεσμική και πολι­τειακή στα­θε­ρό­τητα που εγγυά­ται η συμ­με­τοχή της χώρας στην Ευρω­παϊκή Ένωση και όλους τους σημα­ντι­κούς διε­θνείς οργα­νι­σμούς και συμ­μα­χίες (π.χ. ΝΑΤΟ, OΟΣΑ, OHE).

2. Αυξα­νό­μενη πολι­τική και κοι­νω­νική συναί­νεση υπέρ των μεταρ­ρυθ­μί­σεων(σύμφωνα με πρό­σφα­τες δημο­σκο­πή­σεις το 85% των πολιτών έχει θετική γνώμη για τις ιδιω­τι­κές επεν­δύ­σεις και αρνη­τική για τη δημιουρ­γία ζήτησης από το Δημόσιο) και της παρα­μο­νής της χώρας στη ζώνη του ευρώ (περίπου 65% σύμφωνα με πρό­σφα­τες δημο­σκο­πή­σεις καθώς και η συντρι­πτική πλειο­ψη­φία των βου­λευ­τών του σημε­ρι­νού κοι­νο­βου­λίου), εξε­λί­ξεις που μειώ­νουν σημα­ντικά τον πολι­τικό κίνδυνο, καθώς την παρα­μονή στο ευρώ την υιο­θε­τούν όλοι οι δυνη­τι­κοί συμ­μέ­το­χοι σε κυβερ­νη­τικά σχήματα.

3. Συναλ­λαγ­μα­τική και νομι­σμα­τική στα­θε­ρό­τητα που δια­σφα­λί­ζε­ται από την πολι­τική της ανε­ξάρ­τη­της Ευρω­παϊ­κής Κεντρι­κής Τρά­πε­ζας (ECB). Ισχυρό και ενιαίο Ευρω­παϊκό ρυθ­μι­στικό πλαίσιο και επο­πτεία από τον Ενιαίο Επο­πτικό Μηχα­νι­σμό (SSM) για τις αγορές και το τρα­πε­ζικό σύστημα, στο πλαίσιο της δημιουρ­γίας της ευρω­παϊ­κής τρα­πε­ζι­κής ένωσης και της ενιαίας αγοράς.

4. Μεσο­πρό­θε­σμη μακρο­οι­κο­νο­μική και δημο­σιο­νο­μική στα­θε­ρό­τητα, μέσω της εξά­λει­ψης των προ-κρίσης μακρο­οι­κο­νο­μι­κών ανι­σορ­ρο­πιών και των δημο­σιο­νο­μι­κών ελλει­μά­των. Υπο­χρέ­ωση για επί­τευξη σημα­ντι­κών πρω­το­γε­νών πλε­ο­να­σμά­των τα επόμενα χρόνια (3,5% του ΑΕΠ ετησίως για τα επόμενα πέντε χρόνια από το 2018 και μετά, και 2,2% ετησίως από το 2025 μέχρι το 2060), εξω­τε­ρικό ισο­ζύ­γιο σε ισορ­ρο­πία, περιο­ρι­σμός δαπάνης για τόκους δημο­σίου χρέους στο 1/3 του επι­πέ­δου του 2011. Δια­μόρ­φωση ευρω­παϊ­κού πλαι­σίου ενί­σχυ­σης της δια­χρο­νι­κής δημο­σιο­νο­μι­κής στα­θε­ρό­τη­τας και μακρο­οι­κο­νο­μι­κής ισορ­ρο­πίας (Σύμφωνο Στα­θε­ρό­τη­τας και Ανά­πτυ­ξης, Δημο­σιο­νο­μικό Σύμφωνο κ.λπ.). Ισχυρή δέσμευση των ευρω­παίων εταίρων της χώρας για απο­φα­σι­στική αντι­με­τώ­πιση του ζητή­μα­τος της βιω­σι­μό­τη­τας του ελλη­νι­κού δημό­σιου χρέους σε εύθετο χρόνο, ώστε να περιο­ρι­στεί η αβε­βαιό­τητα.

5. Αυξα­νό­μενα σημάδια στα­θε­ρο­ποί­η­σης της εγχώ­ριας οικο­νο­μίας και στα­δια­κής επι­στρο­φής σε θετι­κούς ρυθμούς οικο­νο­μι­κής ανά­πτυ­ξης μετά από δεκαετή περίοδο ύφεσης, συν­θή­κες που δημιουρ­γούν, ceteris paribus, αυξη­μένη ζήτηση για επεν­δύ­σεις, ιδίως σε διεθνώς εμπο­ρεύ­σι­μους τομείς.

6. Αντα­γω­νι­στικό κόστος εργα­σίας: 18,5 ποσο­στιαίες μονάδες βελ­τί­ωση της πραγ­μα­τι­κής συναλ­λαγ­μα­τι­κής ισο­τι­μίας βασι­σμέ­νης στο κόστος εργα­σίας έναντι της ΕΕ15 την περίοδο 2010-2016, ονο­μα­στι­κές απο­δο­χές περίπου στο μισό του μ.ο. της ΕΕ (ωστόσο, το μη μισθο­λο­γικό κόστος αυξή­θηκε κατά την ίδια περίοδο).

7. Μεγάλη απο­μεί­ωση στις τιμές των περιου­σια­κών στοι­χείων και κινητών και ακι­νή­των αξιών, που δημιουρ­γούν ελκυ­στι­κές επεν­δυ­τι­κές ευκαι­ρίες στις αγορές και σε πληθώρα τομέων της εγχώ­ριας οικο­νο­μίας: 42,2% μείωση τιμών οικι­στι­κών ακι­νή­των μεταξύ 2008-2017, Γενικός Δείκτης ΧΑΑ περίπου στις 750 μονάδες σήμερα, από 5.300 τον Οκτώ­βριο του 2007, απο­δό­σεις 10ετών κυβερ­νη­τι­κών ομο­λό­γων 2-7 φορές υψη­λό­τε­ρες από αυτές άλλων χωρών της ευρω­πε­ρι­φέ­ρειας, διαφορά μη δια­τη­ρή­σιμη σε νομι­σμα­τική και οικο­νο­μική ένωση.

8. Μεγάλο πρό­γραμμα ιδιω­τι­κο­ποι­ή­σεων που προ­σφέ­ρουν σημα­ντι­κές επεν­δυ­τι­κές ευκαι­ρίες σε κρί­σι­μους και στρα­τη­γι­κούς τομείς της οικο­νο­μίας και σημα­ντικά έργα υπο­δο­μής σε εξέλιξη, που μετα­σχη­μα­τί­ζουν τις δυνα­τό­τη­τες της ελλη­νι­κής οικο­νο­μίας. Επι­πλέον, 16.000χλμ ακτο­γραμ­μών -εν πολλοίς αναξιοποίητα-, πάνω από 2.000 ακα­τοί­κητα νησιά, 71.459 ακίνητα στην κατοχή της ΕΤΑΔ.

9. Επι­στροφή σε θετι­κούς ρυθμούς ανά­πτυ­ξης, σε συν­δυα­σμό με τον περιο­ρι­σμό των αβε­βαιο­τή­των και την απα­ξί­ωση του υφι­στά­με­νου κεφα­λαιου­χι­κού εξο­πλι­σμού της χώρας, δημιουρ­γεί ceteris paribus, υψηλές εκτι­μώ­με­νες απο­δό­σεις και προ­δια­θέ­τει για την ανά­καμψη των ιδιω­τι­κών επεν­δύ­σεων και την προ­σέλ­κυση ξένων άμεσων επεν­δύ­σεων. Οι τελευ­ταίες προ­ϋ­πο­θέ­τουν πέρα από την ελκυ­στική στα­θε­ρό­τητα του θεσμι­κού, πολι­τι­κού, οικο­νο­μι­κού, φορο­λο­γι­κού περι­βάλ­λο­ντος, τη δια­μόρ­φωση ενός σύγ­χρο­νου και απο­τε­λε­σμα­τι­κού “One stop shop” για ξένες επεν­δύ­σεις με κατάλ­ληλη στε­λέ­χωση, προ­ϋ­πο­λο­γι­σμό και συμ­με­τοχή του ιδιω­τι­κού φορέα.

10. Βελ­τιού­με­νες συν­θή­κες στο εγχώριο χρη­μα­το­πι­στω­τικό σύστημα και τις χρη­μα­το­δο­τι­κές δυνα­τό­τη­τες, παρά τη δια­τή­ρηση των περιο­ρι­σμών στην κίνηση κεφα­λαίων : δείκτης βασικών ιδίων κεφα­λαίων των τρα­πε­ζών στο 17%, από τους υψη­λό­τε­ρους στην ευρω­ζώνη, δέσμευση έναντι του SSM για μείωση του συνόλου των μη εξυ­πη­ρε­τού­με­νων ανοιγ­μά­των (NPEs) κατά €40 δισ. (-38% σε σχέση με τα σημε­ρινά επίπεδα) μέχρι το τέλος 2019, υπό­λοιπο προ­βλέ­ψεων € 53 δισ. για επι­σφα­λείς απαι­τή­σεις, κάλυψη NPLs από προ­βλέ­ψεις στο ικα­νο­ποι­η­τικό 50%, επι­στροφή τρα­πε­ζών σε οργα­νική κερ­δο­φο­ρία το 2016 και 2017, σημα­ντική μείωση έκθεσης στο Ευρω­σύ­στημα στα €45,3 δισ. τον Αύγου­στο 2017 από €126,6 δισ. τον Ιούνιο 2015, ανά­κτηση πρό­σβα­σης σε δια­τρα­πε­ζικό δανει­σμό (€24 δισ.), επι­στροφή κατα­θέ­σεων με αργούς ρυθμούς.

Επι­πλέον, υφί­στα­ται δια­θε­σι­μό­τητα σημα­ντι­κών χρη­μα­το­οι­κο­νο­μι­κών πόρων από την Ευρω­παϊκή Ένωση μέσω διαρ­θρω­τι­κών ταμείων (€36 δισ. δια­θέ­σιμα για την Ελλάδα για την περίοδο 2014-2020) και από άλλες πηγές του επί­ση­μου ευρω­παϊ­κού χρη­μα­το­πι­στω­τι­κού τομέα (π.χ. EIB, EIF, EBRD) για τη χρη­μα­το­δό­τηση επεν­δύ­σεων και άλλων παρα­γω­γι­κών δρα­στη­ριο­τή­των και βελ­τιού­μενη πρό­σβαση μεγάλων επι­χει­ρή­σεων στις αγορές χρή­μα­τος και κεφα­λαίου (20 εκδό­σεις ομο­λό­γων από 9 ελλη­νι­κές επι­χει­ρή­σεις αξίας €7,1 δισ. μεταξύ 2011/2016).

11. Μεγάλος αριθμός σημα­ντι­κών δράσεων έχουν ήδη εφαρ­μο­στεί για την αντι­με­τώ­πιση θεσμι­κών και διαρ­θρω­τι­κών υστε­ρή­σεων, με απο­τέ­λε­σμα τη βελ­τί­ωση 40 θέσεων στον δείκτη Doing Business της World Bank μεταξύ 2009-2014. Οι αγορές φαί­νε­ται ότι υπο­τι­μούν την πρόοδο που έχει συντε­λε­στεί ανα­φο­ρικά με το βαθμό προ­σαρ­μο­γής της ελλη­νι­κής οικο­νο­μίας και τις επι­πτώ­σεις αυτών των διαρ­θρω­τι­κών και θεσμι­κών μεταρ­ρυθ­μί­σεων μεσο­πρό­θε­σμα. Ως απο­τέ­λε­σμα, δια­τη­ρούν τα ασφά­λι­στρα κιν­δύ­νου σε υψηλά επίπεδα σε σχέση με άλλες ευρω­παϊ­κές χώρες του νότου, όπως η Πορ­το­γα­λία, παρά την παρό­μοια μακρο­οι­κο­νο­μική προ­σαρ­μογή, εκτί­μηση που δημιουρ­γεί επεν­δυ­τι­κές ευκαι­ρίες.

12. Εξει­δι­κευ­μένο και μορ­φω­μένο εργα­τικό δυνα­μικό, 42,7% του ελλη­νι­κού πλη­θυ­σμού ηλικίας 30-34 έχουν ανώτατη ή ανώτερη εκπαί­δευση, έναντι μέσου όρου Ευρω­ζώ­νης 37,6%. Ετησίως απο­φοι­τούν από τα ελλη­νικά πανε­πι­στή­μια περίπου 33.000 πτυ­χιού­χοι, 9.000 μετα­πτυ­χια­κοί και 1.200 διδά­κτο­ρες, σημα­ντι­κός αριθμός Ελλήνων πτυ­χιού­χων και σε ξένα πανε­πι­στή­μια.

13. Σημα­ντικό ύψος ίδιων και δανεια­κών κεφα­λαίων που απαι­τού­νται για την αξιο­ποί­ηση των στοι­χείων ενερ­γη­τι­κού των τρα­πε­ζών που μετα­βι­βά­ζο­νται, ή των επι­χει­ρή­σεων που ανα­διαρ­θρώ­νο­νται στα πλαίσια της δια­χεί­ρι­σης των τρα­πε­ζι­κών επι­σφα­λειών, συνο­λι­κού ύψους €100 δισ περίπου.

14. Ελκυ­στι­κό­τητα εται­ρι­κών συγ­χω­νεύ­σεων και εξα­γο­ρών, μεταξύ άλλων λόγω του μικρού μεγέ­θους των ελλη­νι­κών επι­χει­ρή­σεων και της ανάγκης διε­θνο­ποί­η­σης και πρό­σβα­σής τους στις διε­θνείς αγορές, εξέλιξη που απαιτεί ικα­νο­ποι­η­τικό μέγεθος για τη βελ­τί­ωση της απο­τε­λε­σμα­τι­κό­τη­τας, της εξω­στρέ­φειας και της δυνα­μι­κής τους ανά­πτυ­ξης.

15. Στη μετά κρίση εποχή ανα­δει­κνύ­ε­ται μια σειρά από δρα­στη­ριό­τη­τες με ανα­πτυ­ξιακή και επεν­δυ­τική δυνα­μική, κυρίως σε διεθνώς εμπο­ρεύ­σι­μες δρα­στη­ριό­τη­τες. Στο πλαίσιο αυτό, η μελέτη αναλύει εν συντο­μία σειρά κλάδων της εγχώ­ριας οικο­νο­μι­κής δρα­στη­ριό­τη­τας, για τους οποίους δια­φαί­νε­ται η ύπαρξη αξιο­ση­μεί­ω­των συγκρι­τι­κών πλε­ο­νε­κτη­μά­των και ταυ­τό­χρονα η δυνα­τό­τητα προ­σέλ­κυ­σης σημα­ντι­κού επεν­δυ­τι­κού ενδια­φέ­ρο­ντος. Ενδει­κτικά στη μελέτη ανα­φέ­ρουμε τους κλάδους: του­ρι­σμός, ενέρ­γεια, εξα­γω­γική βιο­μη­χα­νία, αγρο­τική παρα­γωγή, χον­δρικό εμπόριο, μετα­φο­ρές και logistics και ορυκτός πλούτος.

Εμπόδια και ευκαι­ρίες

Παρά τα προ­α­να­φερ­θέ­ντα πλε­ο­νε­κτή­ματα και τις δυνη­τι­κές ευκαι­ρίες που δημιουρ­γεί το νέο οικο­νο­μικό περι­βάλ­λον, ένας αριθμός χρο­νι­ζό­ντων εμπο­δίων και ακαμ­ψιών εξα­κο­λου­θούν να υπο­νο­μεύ­ουν το επεν­δυ­τικό κλίμα, τονίζει η Eurobank. Οι σημα­ντι­κό­τε­ροι δέκα εξ αυτών σχε­τί­ζο­νται με τα ακό­λουθα:

Αξιο­πι­στία και εμπι­στο­σύνη

Η απρο­θυ­μία μέρους του πολι­τι­κού συστή­μα­τος να εξη­γή­σει την ανα­γκαιό­τητα των διαρ­θρω­τι­κών μεταρ­ρυθ­μί­σεων και να τις υιο­θε­τή­σει, καθώς και να υλο­ποι­ή­σει τα συμ­φω­νη­θέ­ντα με τους πιστω­τές, οι κατά καιρούς λαϊ­κι­στι­κές υπο­σχέ­σεις για λιγό­τερο επώ­δυ­νες λύσεις, η αρχικά μονο­με­ρής εστίαση στη δημο­σιο­νο­μική προ­σαρ­μογή – ιδίως από την πλευρά των εσόδων – που καθυ­στέ­ρησε να συνο­δευ­τεί από μεταρ­ρυθ­μί­σεις στις αγορές προ­ϊ­ό­ντων και υπη­ρε­σιών, η υστέ­ρηση στη συναι­νε­τική υιο­θέ­τηση ενός ολο­κλη­ρω­μέ­νου σχεδίου ελλη­νι­κής εμπνεύ­σεως και ιδιο­κτη­σίας, όλα αυτά υπο­νό­μευ­σαν σοβαρά την αξιο­πι­στία των προ­γραμ­μά­των προ­σαρ­μο­γής. Η βελ­τί­ωση της αξιο­πι­στίας της οικο­νο­μι­κής πολι­τι­κής και της εμπι­στο­σύ­νης των αγορών, απο­τε­λεί σημα­ντικό προ­α­παι­τού­μενο για την ταχεία επι­στροφή της χώρας στην κανο­νι­κό­τητα και την ανά­πτυξη. Το παρά­δειγμα της Πορ­το­γα­λίας είναι ενδει­κτικό για τις δυνα­τό­τη­τες που έχουμε.

Κλίμα σκε­πτι­κι­σμού για τις ιδιω­τι­κές επεν­δύ­σεις

Στην Ελλάδα επι­κρά­τησε για σειρά δεκα­ε­τιών μία παρά­δοση πολι­τι­κού και κοι­νω­νι­κού σκε­πτι­κι­σμού, ανα­φο­ρικά με τις ιδιω­τι­κές επι­χει­ρη­μα­τι­κές πρω­το­βου­λίες και τις επεν­δύ­σεις. Τέτοιου είδους αντι­λή­ψεις είναι πλέον σε φάση απο­δρο­μής.

Υψηλοί φορο­λο­γι­κοί συντε­λε­στές και ασταθές φορο­λο­γικό πλαίσιο

Οι φορο­λο­γι­κοί συντε­λε­στές παρα­μέ­νουν υψηλοί σε όλες τις κατη­γο­ρίες φορο­λο­γη­τέας ύλης, συνο­δευό­με­νοι από σημα­ντι­κής έκτασης φορο­δια­φυγή και εισφο­ρο­δια­φυγή και ένα φορο­λο­γικό σύστημα εγγενώς ασταθές (δεκάδες φορο­λο­γι­κοί νόμοι στη διάρ­κεια λίγων ετών με εκα­το­ντά­δες άρθρα, συχνά αλλη­λο­α­ναι­ρού­μενα, συλλογή φόρων κάτω από το 50% της εκτι­μώ­με­νης από­δο­σης, 55% των πολιτών εξαι­ρού­νται πλήρως της φορο­λο­γίας εισο­δή­μα­τος επί του παρό­ντος). Χρεια­ζό­μα­στε ένα σταθερό και φιλικό φορο­λο­γικό περι­βάλ­λον για τις παρα­γω­γι­κές επεν­δύ­σεις και την επι­χει­ρη­μα­τι­κό­τητα.

Άρση των περιο­ρι­σμών στην κίνηση κεφα­λαίων

Η πλήρης άρση των ενα­πο­μει­νά­ντων περιο­ρι­σμών στις κινή­σεις κεφα­λαίων (capital controls), με προ­τε­ραιό­τητα τους περιο­ρι­σμούς για τις επι­χει­ρή­σεις, θα ενι­σχύ­σει την εμπι­στο­σύνη.

Φιλικό επι­χει­ρη­μα­τικό περι­βάλ­λον

Το κόστος εγκα­τά­στα­σης/σύστα­σης και λει­τουρ­γίας εται­ρειών παρα­μέ­νει ακόμα υψηλό, ενδει­κτικά: μία τυπική επι­χεί­ρηση εργά­ζε­ται 193 μέρες ετησίως μόνο για να πλη­ρώ­σει φόρους και εισφο­ρές, η σύσταση νέας εται­ρίας χρειά­ζε­ται δια­δι­κα­σίες διάρ­κειας 13 εργά­σι­μων ημερών, μία τυπική υπόθεση χρειά­ζε­ται 1.580 μέρες για να τελε­σι­δι­κή­σει στα δικα­στή­ρια. Παράλ­ληλα, το μη μισθο­λο­γικό κόστος λει­τουρ­γίας των επι­χει­ρή­σεων όπως, ασφα­λι­στι­κές εισφο­ρές, χρη­μα­το­οι­κο­νο­μικό κόστος, κόστος ενέρ­γειας και φορο­λο­γι­κές επι­βα­ρύν­σεις, παρα­μέ­νει υψηλό και απο­τρε­πτικό για τις επεν­δύ­σεις.

Εκσυγ­χρο­νι­σμός της δημό­σιας διοί­κη­σης

Χρειά­ζε­ται μια γενναία μεταρ­ρύθ­μιση της δημό­σιας διοί­κη­σης, με φιλι­κό­τητα προς το επι­χει­ρείν και την εξυ­πη­ρέ­τηση του πολίτη. Δεν είναι τυχαίο ότι η πρό­σφατη μελέτη της παγκό­σμιας τρά­πε­ζας για την αντα­γω­νι­στι­κό­τητα για το 2016, κατα­τάσ­σει την Ελλάδα σε πολύ χαμηλό επίπεδο σε θέματα διοι­κη­τι­κής απο­τε­λε­σμα­τι­κό­τη­τας και ποιό­τη­τας των θεσμών και κανο­νι­σμών.

Βιώσιμη ανα­διάρ­θρωση του δημο­σίου χρέους και υπο­χρέ­ωση δημιουρ­γίας μεγάλων πρω­το­γε­νών πλε­ο­να­σμά­των

Η βιώσιμη ρύθμιση του δημό­σιου χρέους και η μείωση των στόχων για το πρω­το­γε­νές πλε­ό­να­σμα σε ρεα­λι­στικά για την οικο­νο­μία επίπεδα, κρί­νο­νται απο­λύ­τως απα­ραί­τη­τες για τη δια­μόρ­φωση ευνοϊ­κό­τε­ρου επεν­δυ­τι­κού κλί­μα­τος και την επι­τά­χυνση της ανα­πτυ­ξια­κής δια­δι­κα­σίας.

Δυσμε­νής δημο­γρα­φική δυνα­μική

Τα δυσμενή δημο­γρα­φικά στοι­χεία (ο πλη­θυ­σμός της Ελλάδας ανα­μέ­νε­ται μεταξύ 8,3-10 εκα­τομ­μυ­ρίων το 2050) και η διαρροή καταρ­τι­σμέ­νου ανθρώ­πι­νου δυνα­μι­κού στο εξω­τε­ρικό (brain drain) περιο­ρί­ζουν τη δυνη­τική ανα­πτυ­ξιακή προ­ο­πτική της οικο­νο­μίας (supply side effect).

Εμπόδια στις ξένες επεν­δύ­σεις

Σημα­ντικά ρυθ­μι­στικά, φορο­λο­γικά, χωρο­τα­ξικά και άλλα γρα­φειο­κρα­τικά εμπόδια παρα­μέ­νουν όσον αφορά την προ­σέλ­κυση επεν­δύ­σεων και ιδιαί­τερα άμεσων ξένων επεν­δύ­σεων. Στο περι­βάλ­λον αυτό, απαι­τεί­ται η άμεση κατάρ­τιση ολο­κλη­ρω­μέ­νου ελκυ­στι­κού πλαι­σίου, προ­σέλ­κυ­σης ξένων επεν­δύ­σεων με μεσο­πρό­θε­σμο ορί­ζο­ντα. Χρειά­ζε­ται μια γιγά­ντια προ­σπά­θεια και ολο­κλη­ρω­μένο σχέδιο για να αυξη­θούν οι ξένες επεν­δύ­σεις από το 1% του ΑΕΠ τα τελευ­ταία χρόνια, στο 8% του ΑΕΠ που είναι ο μέσος όρος στην Ευρώπη των 28.

Επι­στροφή στη χρη­μα­το­πι­στω­τική στα­θε­ρό­τητα και την κανο­νι­κό­τητα, στη λει­τουρ­γία του τρα­πε­ζι­κού συστή­μα­τος και των κεφα­λαια­γο­ρών

Η ταχεία επι­στροφή του εγχώ­ριου χρη­μα­το­πι­στω­τι­κού συστή­μα­τος σε συν­θή­κες λει­τουρ­γι­κής κανο­νι­κό­τη­τας, απο­τε­λεί σημα­ντική προ­ϋ­πό­θεση για την ενί­σχυση του ρυθμού ανά­πτυ­ξης της ελλη­νι­κής οικο­νο­μίας. Το ανωτέρω, θα συμ­βά­λει στη βελ­τί­ωση των συν­θη­κών ρευ­στό­τη­τας, στη μείωση των επι­το­κίων και του κόστους δανει­σμού επι­χει­ρή­σεων και των νοι­κο­κυ­ριών, τον περιο­ρι­σμό των μη εξυ­πη­ρε­τού­με­νων δανείων, και συνο­λικά θα κατα­στή­σει τον τρα­πε­ζικό τομέα πόλο εμπι­στο­σύ­νης με δυνα­τό­τητα απρό­σκο­πτης χρη­μα­το­δό­τη­σης της οικο­νο­μίας και των επεν­δύ­σεων.