ΕΣΕΕ: Τεράστιο πλήγμα για το εμπόριο από τα capital controls

Η συμπλή­ρωση 2 ετών από την επιβολή των Capital Controlsστην ελλη­νική οικο­νο­μία έχει επι­φέ­ρει σημα­ντι­κές δια­φο­ρο­ποι­ή­σεις τόσο στην καθη­με­ρι­νό­τητα εκα­τομ­μυ­ρίων πολιτών αλλά πολύ περισ­σό­τερο έχει μετα­βάλ­λει άρδην το τοπίο, ανα­φο­ρικά με τις ανάγκες, τις προ­τε­ραιό­τη­τες και τις προ­ο­πτι­κές επι­βί­ω­σης των επι­χει­ρή­σεων.

Η απότομη προ­σαρ­μογή σε μία νέα πραγ­μα­τι­κό­τητα, κύρια χαρα­κτη­ρι­στικά της οποίας συνι­στούν η μειω­μένη ρευ­στό­τητα, ο εξα­γω­γι­κός προ­σα­να­το­λι­σμός τον οποίο πρέπει να θέσει σε πρώτο πλάνο το εγχώριο επι­χει­ρείν, αλλά και η αφο­μοί­ωση των νέων μεθόδων απο­δο­χής και διε­νέρ­γειας πλη­ρω­μών, ενέχει αδιαμ­φι­σβή­τητα σημα­ντι­κές δυσκο­λίες. Άλλωστε, μετά την επα­νε­ξέ­ταση της κατα­θε­τι­κής βάσης από την ΤτΕ και τις επο­πτι­κές αρχές, η επι­κεί­μενη χαλά­ρωση των capital controls τον Ιούλιο, θα αφορά κυρίως στις επι­χει­ρή­σεις και θα προ­βλέ­πει τη διεύ­ρυνση των ορίων για την πραγ­μα­το­ποί­ηση εισα­γω­γών.

Παρα­κάτω παρα­τί­θε­νται οι 8 παρά­με­τροι που δια­δρα­μά­τι­σαν σημα­ντικό ρόλο στην έως σήμερα εξέλιξη των Κεφα­λαια­κών Περιο­ρι­σμών και επη­ρέ­α­σαν άμεσα τον τρόπο λει­τουρ­γίας, αλλά και το σχε­δια­σμό χιλιά­δων επι­χει­ρή­σεων.

1. Ρευ­στό­τητα: Οι έντονοι περιο­ρι­σμοί που είχαν επι­βλη­θεί με τη θέσπιση των Capital Controls, τόσο όσον αφορά στο ημε­ρή­σιο όριο ανά­λη­ψης μετρη­τών από τα ATMs των τρα­πε­ζών όσο και στις συναλ­λα­γές των επι­χει­ρή­σεων με το εξω­τε­ρικό, έχουν χαλα­ρώ­σει σε σημα­ντικό βαθμό. Η ανα­γκαία έγκριση από την αρμόδια επι­τροπή (Επι­τρο­πής Έγκρι­σης Τρα­πε­ζι­κών Συναλ­λα­γών) σε όποια επι­χεί­ρηση επι­θυ­μούσε να εισα­γά­γει αγαθά, πρώτες ύλες, μηχα­νή­ματα κ.α., προ­κει­μέ­νου να μπο­ρέ­σει να εξυ­πη­ρε­τή­σει τις ανάγκες της, απο­δεί­χθηκε χρο­νο­βόρα και συνάμα κατα­δι­κα­στική για πολλές εξ’ αυτών.

Παράλ­ληλα και με απώτερο στόχο τη δια­σφά­λιση της λει­τουρ­γίας της επι­χεί­ρη­σής τους, αρκετοί ελεύ­θε­ροι επαγ­γελ­μα­τίες ανα­γκά­στη­καν να λάβουν μέτρα όπως η καθυ­στέ­ρηση των πλη­ρω­μών προς τους προ­μη­θευ­τές και το προ­σω­πικό τους (μισθο­δο­σίες) ή ακόμη να «παγώ­σουν» την παρα­γω­γική δια­δι­κα­σία των μονάδων τους, εξαι­τίας της έλλει­ψης πρώτων υλών. Η επιβολή των περιο­ρι­σμών στην κίνηση κεφα­λαίων προ­κά­λεσε σημα­ντι­κές επι­πλο­κές στην Αγορά και εξαι­τίας της διό­γκω­σης των γρα­φειο­κρα­τι­κών δια­δι­κα­σιών που συνε­πά­γε­ται η πληρωμή προ­μη­θευ­τών στο εξω­τε­ρικό, σε μια περίοδο κορύ­φω­σης των αναγκών λόγω της έναρξης της νέας σεζόν.

Μία σημα­ντική δια­πί­στωση η οποία έγινε ιδιαι­τέ­ρως αντι­λη­πτή με την πάροδο των μηνών συνί­στα­ται στο γεγονός πως οι Κεφα­λαια­κοί Περιο­ρι­σμοί απο­δεί­χθη­καν ιδιαί­τερα επι­ζή­μιοι για τις μικρο­με­σαίες επι­χει­ρή­σεις. Και αυτό γιατί οι συγκε­κρι­μέ­νες επι­χει­ρή­σεις δε δια­θέ­τουν την ανα­γκαία ρευ­στό­τητα, αλλά ούτε και μεγά­λους απο­θη­κευ­τι­κούς χώρους, με συνέ­πεια να ανα­γκά­ζο­νται να προ­βαί­νουν σε συχνό­τε­ρες εισα­γω­γές μικρό­τε­ρων ποσο­τή­των εμπο­ρεύ­μα­τος, ενίοτε δε και σε υψη­λό­τε­ρες τιμές. Ταυ­τό­χρονα, η μη έγκαιρη διεκ­πε­ραί­ωση των εισα­γω­γών έχει συχνά επι­πτώ­σεις και στις εξα­γω­γι­κές επι­χει­ρή­σεις, καθώς πολλές από αυτές εισά­γουν πρώτες ύλες από το εξω­τε­ρικό που είναι ανα­γκαίες για την παρα­γωγή των προ­ϊ­ό­ντων τους. Έτσι, το πρό­βλημα επε­κτεί­νε­ται και στις εξα­γω­γές, επι­βα­ρύ­νο­ντας περαι­τέρω το ήδη υψηλό εμπο­ρικό έλλειμμα της χώρας.

Λόγω του αυξη­μέ­νου κιν­δύ­νου, η προ­πλη­ρωμή του εμπο­ρεύ­μα­τος και μάλιστα εις ολό­κλη­ρον κατά το στάδιο της παραγ­γε­λίας απο­τε­λεί πλέον συνη­θι­σμένη πρα­κτική, ενώ οι επι­χει­ρή­σεις για να αντι­με­τω­πί­σουν την αύξηση του κόστους που προ­κα­λεί­ται από την προ­πλη­ρωμή των εμπο­ρευ­μά­των ανα­γκά­ζο­νται να προ­χω­ρούν σε αύξηση του ύψους των παραγ­γε­λιών για να συγκρα­τή­σουν το κόστος τους. Παράλ­ληλα λόγω των Capital Controls, σημειώ­νο­νται καθυ­στε­ρή­σεις στη διεκ­πε­ραί­ωση των συναλ­λα­γών με κίνδυνο σε ορι­σμέ­νες περι­πτώ­σεις να κατα­στή­σουν άχρηστη την ετε­ρο­χρο­νι­σμένη παρα­λαβή του εμπο­ρεύ­μα­τος, προ­κα­λώ­ντας όχι μόνο οικο­νο­μική ζημιά αλλά και «απώλεια φήμης» για την επι­χεί­ρηση.

2. Κατα­θέ­σεις – ELA: Η μεγάλη εκροή κατα­θέ­σεων από το εγχώριο τρα­πε­ζικό σύστημα, περίπου 42 δις € το διά­στημα Νοεμ­βρίου 2014 – Ιουνίου 2015, κατέ­στησε την επιβολή των Κεφα­λαια­κών Περιο­ρι­σμών ανα­γκαίο κακό για την επι­βί­ωση των τρα­πε­ζών. Σήμερα με τις κατα­θέ­σεις του ιδιω­τι­κού τομέα (επι­χει­ρή­σεις – νοι­κο­κυ­ριά) να δια­μορ­φώ­νο­νται στα 119 δις €, η κατά­σταση έχει εξο­μα­λυν­θεί σε σημα­ντικό βαθμό, με την προ λίγων ημερών συμ­φω­νία με τους Θεσμούς να δημιουρ­γεί προσ­δο­κίες επι­στρο­φής μέρους των κατα­θέ­σεων στο τρα­πε­ζικό σύστημα.

Ακόμη μία παρά­με­τρος που κατα­δει­κνύει την οριακή κατά­σταση στην οποία είχαν υπει­σέλ­θει οι τρά­πε­ζες, απο­τε­λεί η έκτακτη ρευ­στό­τητα ύψους 89 δις € που είχαν αντλή­σει από τον Μηχα­νι­σμό Έκτα­κτης Ρευ­στό­τη­τας (ELA) τον Ιούλιο του 2015. Η συνο­λική εξάρ­τηση του εγχώ­ριου τρα­πε­ζι­κού συστή­μα­τος από τον ELA, μειώ­θηκε από τα 65,1 δις € του 2016, στο ποσό των 40,7 δις € τον Μάιο του 2017.

3. Δείκτης Κύκλου Εργα­σιών & Δείκτης Όγκου στο Λιανικό Εμπόριο:

Η σύγκριση των δωδε­κά­μη­νων Ιουλίου 2014 – Ιουνίου 2015 / Ιουλίου 2015 -Ιουνίου 2016 (μέσοι όροι δεικτών δωδε­κα­μή­νου), περί­ο­δος κατά την οποία η επί­δραση των κεφα­λαια­κών περιο­ρι­σμών – Capital Controls – έγινε περισ­σό­τερο απτή, κατα­δει­κνύει μία πτώση του ΔΚΕ στο Λιανικό Εμπόριο κατά 4,9%, ενώ η μείωση του Δείκτη Όγκου κυμάν­θηκε στα επίπεδα του 3,3%. Η παρα­τη­ρού­μενη βελ­τί­ωση του τελευ­ταίου εννια­μή­νου (Ιούλιος 2016-Μάρτιος 2017: τελευ­ταία δια­θέ­σιμα στοι­χεία), επι­βε­βαιώ­νει την άποψη πως στη διάρ­κεια των πρώτων 12 μηνών από την επιβολή των Capital Controls η ένταση των αρνη­τι­κών επι­πτώ­σεων στο τζίρο των επι­χει­ρή­σεων έφτασε στο απο­κο­ρύ­φωμά της.

4. Εξέλιξη Δεικτών Κύκλου Εργα­σιών στον τομέα του Χον­δρι­κού Εμπο­ρίου και του Εμπο­ρίου Αυτο­κι­νή­των πριν και κατά τη διάρ­κεια των Capital Controls:

Πίνακας 1: Εποχική Εξέλιξη Δεικτών Κύκλου Εργα­σιών στον τομέα του Χον­δρι­κού Εμπο­ρίου και του Εμπο­ρίου Αυτο­κι­νή­των πριν και κατά τη διάρ­κεια των Capital Controls (πηγή ΕΛ.ΣΤΑΤ.)

Στο Χον­δρικό Εμπόριο οι Κεφα­λαια­κοί Περιο­ρι­σμοί άφησαν ανε­ξί­τηλο το στίγμα τους μέχρι και τα τέλη του προη­γού­με­νου έτους, με συνέ­πεια η βελ­τί­ωση του κατα­γε­γραμ­μέ­νου τζίρου του κλάδου και συνεπώς της ρευ­στό­τη­τας των επι­χει­ρή­σεων να συντε­λε­στεί μόλις στα τέλη του Α΄ Τρι­μή­νου του τρέ­χο­ντος έτους.

Αντι­θέ­τως και με εξαί­ρεση το πρώτο Τρίμηνο επι­βο­λής των Capital Controls, οπότε ο τζίρος κυμάν­θηκε σε χαμη­λό­τερα επίπεδα, όπως άλλωστε ήταν ανα­με­νό­μενο, η πώληση Αυτο­κι­νή­των υπερέβη τα προ κεφα­λαια­κών περιο­ρι­σμών επίπεδα (Β΄ Τρίμηνο 2015) ήδη από το τελευ­ταίο τρίμηνο του 2015 (+8,3%). Μάλιστα, η προ­κύ­πτουσα στα­θε­ρο­ποι­η­τική πορεία του δείκτη στη διάρ­κεια των τριών τελευ­ταίων τρι­μή­νων του 2016, δια­κό­πτε­ται από την ανα­πά­ντεχα αξιο­ση­μεί­ωτη άνοδό του στο Α΄ Τρίμηνο του 2017. Παρόλη την επι­κρα­τούσα αβε­βαιό­τητα της Αγοράς στο εν λόγω χρονικό διά­στημα, η διο­χέ­τευση μεγάλης ποσό­τη­τας αδρανών ρευστών στην πραγ­μα­τική οικο­νο­μία κατευ­θύν­θηκε προς το συγκε­κρι­μένο κλάδο (Πώληση Αυτο­κι­νή­των), ενώ η επέν­δυση σε διαρκή αγαθά φαί­νε­ται πως απο­τέ­λεσε επαρκές κίνητρο για το κατα­να­λω­τικό κοινό.

5. Εμπο­ρικό ισο­ζύ­γιο αγαθών πριν και μετά τα Capital Controls:

Η συρ­ρί­κνωση του εμπο­ρι­κού ελλείμ­μα­τος αγαθών κατά 4,97 δις € κατά τη διάρ­κεια του 1ου έτους επι­βο­λής των Capital Controls (Ιούλιος 2014-Ιούνιος 2015 / Ιούλιος 2015 – Ιούνιος 2016), βασί­ζε­ται απο­κλει­στικά και μόνο στη δρα­μα­τική μείωση των Εισα­γω­γών (-7,41 δις €), από τη στιγμή που η εξα­γω­γική δρα­στη­ριό­τητα υπο­χώ­ρησε κατά 2,44 δις €. Στη διάρ­κεια του τελευ­ταίου δεκα­μή­νου (Ιούλιος 2016 – Απρί­λιος 2017), κατα­γρά­φε­ται βελ­τί­ωση σε σχέση με το αντί­στοιχο δεκά­μηνο Ιουλίου 2015 – Απρι­λίου 2016, όσον αφορά στις Εξα­γω­γές κατά 2,12 δις €. Μπορεί βεβαίως να παρα­τη­ρεί­ται και ταυ­τό­χρονη άνοδος των Εισα­γω­γών κατά 3,51 δις €, η συγκε­κρι­μένη όμως εξέλιξη απο­δί­δε­ται στην απο­κα­τά­σταση σε μεγάλο βαθμό των όρων λει­τουρ­γίας και ρευ­στό­τη­τας της Αγοράς.

6. Κόκκινα Δάνεια: Η εκτό­ξευση των «μη εξυ­πη­ρε­τού­με­νων πιστω­τι­κών ανοιγ­μά­των» (NPE’s) σε περίπου 105 δις €, προήλθε σε μεγάλο βαθμό και από την τρα­πε­ζική αργία στη διάρ­κεια του Ιουλίου 2015 και της συνε­πα­γό­με­νης ανα­στά­τω­σης που προ­κά­λεσε η επιβολή των Κεφα­λαια­κών Περιο­ρι­σμών. Η αβε­βαιό­τητα που επι­κρα­τούσε τη δεδο­μένη περίοδο στην ουσία συνε­τέ­λεσε στην επι­κρά­τηση μίας άτυπης στάσης πλη­ρω­μών, εκ μέρους των δανειο­λη­πτών.

7. Επι­τα­γές – Τει­ρε­σίας: Ένα σύνηθες συναλ­λα­κτικό μέσο της Αγοράς, εκείνο των επι­τα­γών, δέχθηκε καίριο πλήγμα από την επιβολή των Capital controls. Η εν λόγω εξέλιξη «πάγωσε» στην ουσία την πραγ­μα­τική οικο­νο­μία, που συνή­θιζε να κινού­νταν ευρέως με το συγκε­κρι­μένο μέσο, καθώς απο­τε­λούσε μέχρι πρό­τι­νος μια παράλ­ληλη πίστωση μέσω της οποίας δια­κι­νού­νται κάθε χρόνο περί τα 150 δις €.

8. Τόνωση των ηλε­κτρο­νι­κών συναλ­λα­γών στη διάρ­κεια των Capital Controls (Ελλη­νική Ένωση Τρα­πε­ζών – ΕΕΤ):

H επιβολή των Κεφα­λαια­κών Περιο­ρι­σμών τόνωσε σε σημα­ντικό βαθμό τις ηλε­κτρο­νι­κές συναλ­λα­γές, καθώς κατα­γρά­φηκε σημα­ντική αύξηση των τερ­μα­τι­κών απο­δο­χής συναλ­λα­γών καρτών (POS) κατά 100.930 (+79%), αύξηση των ηλε­κτρο­νι­κών συναλ­λα­γών με κάρτες κατά 84 εκ. (+58%) και μετα­φο­ρές πίστω­σης (+24%), αύξηση της αξίας άμεσων χρε­ώ­σεων για διε­νέρ­γεια πάγιων πλη­ρω­μών κατά 3,2 δις € (+47%), αύξηση της αξίας συναλ­λα­γών μέσω internet και mobile banking κατά 29% (+11,2 δις €) και 82% (+359 εκ. €) αντί­στοιχα. Επι­πλέον σύμφωνα με την ΕΕΤ κατα­γρά­φο­νται εξαι­ρε­τικά χαμηλά επίπεδα απάτης τόσο σε όρους συναλ­λα­γών όσο και σε όρους αξίας.

Δήλωση προ­έ­δρου ΕΣΕΕ κ. Βασίλη Κορκίδη για την «μαύρη» επέτειο των 2 ετών από την επιβολή των capital controls:

«…Εν κατα­κλείδι, η έλευση των Κεφα­λαια­κών Περιο­ρι­σμών πριν δύο χρόνια, στις 28 Ιουνίου 2015, απο­τέ­λεσε σημα­ντικό πισω­γύ­ρι­σμα για την πλειο­ψη­φία των εγχώ­ριων επι­χει­ρή­σεων, προ­κα­λώ­ντας τους μεγάλο πρό­βλημα ρευ­στό­τη­τας, πλήτ­το­ντας ανε­πα­νόρ­θωτα και χωρίς οι ίδιες να ευθύ­νο­νται, τη φερεγ­γυό­τητά τους στο εξω­τε­ρικό. Προς απο­κα­τά­σταση όμως της αλή­θειας, πρέπει να τονι­στεί πως κατά τη διάρ­κεια των Capital Controls καμία ξένη επι­χεί­ρηση δεν έχασε χρήματα από αντί­στοιχη ελλη­νική, που αντα­πο­κρί­θηκε με συνέ­χεια και συνέ­πεια, δια­φυ­λάσ­σο­ντας πλήρως την αξιο­πι­στία της.

Tουναντίον, οι υπο­χω­ρή­σεις και οι θυσίες στις οποίες προ­έ­βη­σαν οι ελλη­νι­κές επι­χει­ρή­σεις είχαν άμεσο αρνη­τικό αντί­κτυπο στην προ­σπά­θεια επι­βί­ω­σής τους, καθώς πολλές ανα­γκά­στη­καν να περιο­ρί­σουν ή και να τερ­μα­τί­σουν τη λει­τουρ­γία τους. Τέλος, κάθε προ­α­ναγ­γε­λία χαλά­ρω­σης των capital controls μπορεί να περιο­ρί­ζει τα προ­βλή­ματα των μικρο­με­σαίων, αλλά η αναγ­γε­λία της ορι­στι­κής άρσης τους, είναι αυτή που θα απε­λευ­θε­ρώ­σει την ελλη­νική αγορά…».