Δήλωση ΚΕΕΛΠΝΟ με αφορμή την Ευρωπαϊκή Ημέρα Ενημέρωσης και Ευαισθητοποίησης για την Ορθολογική Χρήση των Αντιβιοτικών

Οι συ­ντο­νι­σμέ­νες προ­σπά­θειες κα­τα­πο­λέ­μη­σης του προ­βλή­μα­τος της υπερ­κα­τα­νά­λω­σης αντι­βιο­τι­κών στη χώρα μας έχουν αρ­χί­σει πλέον να απο­δί­δουν καρ­πούς, καθώς όχι μόνο πα­ρα­τη­ρεί­ται στα­θε­ρή μεί­ω­ση της κα­τα­νά­λω­σης των αντι­βιο­τι­κών τόσο στην κοι­νό­τη­τα όσο και στο νο­σο­κο­μεια­κό χώρο, αλλά έχει αρ­χί­ζει να αλ­λά­ζει και η νο­ο­τρο­πία των πο­λι­τών.

Οι θε­τι­κές αυτές εξε­λί­ξεις, που προ­ά­γουν τη δη­μό­σια υγεί­α­και προ­στα­τεύ­ουν τους κα­τοί­κους της χώρα μας, επι­ση­μάν­θη­καν με­τα­ξύ άλλων την πε­ρα­σμέ­νη Πέμ­πτη από τους ει­δι­κούς στη συ­νέ­ντευ­ξη τύπου που δό­θη­κε στο υπουρ­γείο Υγεί­ας για την Ευ­ρω­παϊ­κή Ημέρα Ενη­μέ­ρω­σης και Ευαι­σθη­το­ποί­η­σης για την Ορ­θο­λο­γι­κή Χρήση των Αντι­βιο­τι­κών.

Η Ελ­λά­δα πα­ρα­μέ­νει πρώτη στην κα­τα­νά­λω­ση αντι­βιο­τι­κών στην κοι­νό­τη­τα, είναι όμως ση­μα­ντι­κό ότι ει­δι­κά όσον αφορά την κα­τα­νά­λω­ση στα νο­σο­κο­μεία εμ­φα­νί­ζει ση­μα­ντι­κή μεί­ω­ση και βρί­σκε­ται από την 4η θέση το 2011 στην 7η θέση το 2012, πίσω από την Φι­λαν­δία, Ιτα­λία, Λι­θουα­νία, Λε­το­νία, Γαλ­λία και Εσθο­νία. Ση­μειώ­νε­ται ότι η Ελ­λά­δα και η Πο­λω­νία, το 2012 σε σύ­γκρι­ση με το 2011, εμ­φά­νι­σαν από τα υψη­λό­τε­ρα πο­σο­στά μεί­ω­σης της συ­νο­λι­κής κα­τα­νά­λω­σης αντι­βιο­τι­κών στην Ευ­ρώ­πη (πε­ρισ­σό­τε­ρο από 9%).

Πα­ράλ­λη­λα, η συ­ντα­γο­γρά­φη­ση αντι­βιο­τι­κών από για­τρό πα­ρου­σιά­ζει ση­μα­ντι­κή μεί­ω­ση, γε­γο­νός που ση­μα­το­δο­τεί την ανά­γκη ελέγ­χου της λήψης αντι­βιο­τι­κών χωρίς συ­ντα­γή από τον Έλ­λη­να πο­λί­τη. Χα­ρα­κτη­ρι­στι­κό της αλ­λα­γής νο­ο­τρο­πί­ας των πο­λι­τών είναι ότι πρό­σφα­τη δη­μο­σκό­πη­ση που πραγ­μα­το­ποί­η­σε το ΚΕ­ΕΛ­ΠΝΟ το Νο­έμ­βριο, έδει­ξε ότι πο­σο­στό 45% (στα­θε­ρό από πέ­ρυ­σι) δη­λώ­νει ότι δεν θα πάρει αντι­βιο­τι­κά στο επό­με­νο κρυο­λό­γη­μα ή γρίπη, πο­σο­στό που είναι αυ­ξη­μέ­νο σε σχέση με το πα­ρελ­θόν, και το 92% δή­λω­σε ότι δεν πήρε αντι­βιο­τι­κό για συ­νά­χι.

Εξαι­ρε­τι­κής ση­μα­σί­ας είναι και η απο­τε­λε­σμα­τι­κό­τη­τα του προ­γράμ­μα­τος συλ­λο­γής και κα­τα­στρο­φής απο­κλει­στι­κώς οι­κια­κών φαρ­μα­κευ­τι­κών σκευα­σμά­των που υλο­ποιεί το ΙΦΕΤ (Ιν­στι­τού­το Φαρ­μα­κευ­τι­κής Ερευ­νας και Τε­χνο­λο­γί­ας) υπό την επο­πτεία του Ε.Ο.Φ. σε συ­νερ­γα­σία με τον Π.Φ.Σ., την Ο.Σ.Φ.Ε., και το ΚΕ.ΕΛ.Π.ΝΟ., καθώς από τον Μάρ­τιο του 2012 έως σή­με­ρα έχουν συλ­λε­χθεί, μόνο από τα σπί­τια, πάνω από 240 τόνοι οι­κια­κών φαρ­μα­κευ­τι­κών σκευα­σμά­των και υπο­λειμ­μά­των φαρ­μά­κων οι­κια­κής χρή­σε­ως.

«Η 18η Νο­εμ­βρί­ου έχει κα­θιε­ρω­θεί από το Ευ­ρω­παϊ­κό Κέ­ντρο Λοι­μώ­ξε­ων, μετά το 2008, ως Ευ­ρω­παϊ­κή Ημέρα Ενη­μέ­ρω­σης και Ευαι­σθη­το­ποί­η­σης για την Ορ­θο­λο­γι­κή Χρήση των Αντι­βιο­τι­κών (European Awareness Antibiotic Day). Ο σκο­πός της εκ­στρα­τεί­ας αυτής είναι να προ­α­χθεί η ευαι­σθη­το­ποί­η­ση των ια­τρών που συ­ντα­γο­γρα­φούν τα αντι­βιο­τι­κά αλλά και των πο­λι­τών που «κα­τα­να­λώ­νουν» τα αντι­βιο­τι­κά», επι­ση­μαί­νει ο Κα­θη­γη­τής Μι­κρο­βιο­λο­γί­ας, Ια­τρι­κής Σχο­λής Πα­νε­πι­στη­μί­ου Αθη­νών Αθα­νά­σιος Τσα­κρής και συ­νε­χί­ζει: «Σχε­δόν σε όλες τις Ευ­ρω­παϊ­κές χώρες πα­ρα­τη­ρεί­ται μι­κρό­τε­ρη ή με­γα­λύ­τε­ρη αυ­ξη­τι­κή τάση στην επί­πτω­ση των λοι­μώ­ξε­ων από μι­κρό­βια αν­θε­κτι­κά στις ομά­δες αντι­βιο­τι­κών που υπάρ­χουν δια­θέ­σι­μες. Η μι­κρο­βια­κή αντο­χή απο­τε­λεί πλέον ένα από τα με­γα­λύ­τε­ρα προ­βλή­μα­τα Δη­μό­σιας Υγεί­ας σε όλο τον κόσμο, και η Ελ­λά­δα συ­γκα­τα­λέ­γε­ται στις χώρες με τα υψη­λό­τε­ρα πο­σο­στά λοι­μώ­ξε­ων από πο­λυαν­θε­κτι­κά μι­κρό­βια στην Ευ­ρώ­πη. Το απο­τέ­λε­σμα είναι οι λοι­μώ­ξεις από μι­κρό­βια που δεν μπο­ρεί να αντι­με­τω­πι­σθούν από κα­νέ­να από τα δια­θέ­σι­μα αντι­βιο­τι­κά, να απο­τε­λούν κα­θη­με­ρι­νή πραγ­μα­τι­κό­τη­τα στο νο­σο­κο­μεια­κό πε­ρι­βάλ­λον. Για ορι­σμέ­να μά­λι­στα είδη μι­κρο­βί­ων, που κυ­ρί­ως συ­γκα­τα­λέ­γο­νται στα Gram-αρ­νη­τι­κά μι­κρό­βια, δεν ανα­μέ­νε­ται να κυ­κλο­φο­ρή­σουν νέες δρα­στι­κές ομά­δες αντι­βιο­τι­κών την επό­με­νη δε­κα­ε­τία. Η κα­τά­στα­ση αυτή ου­σια­στι­κά μας έχει οδη­γή­σει σε μια εποχή που προ­σο­μοιά­ζει με μια προη­γού­με­νη που δεν υπήρ­χαν αντι­βιο­τι­κά, και που από τους ει­δι­κούς επι­στή­μο­νες χα­ρα­κτη­ρί­ζε­ται ως «μετα-αντι­βιο­τι­κή» εποχή.

Κάτι που έχει δια­φα­νεί τα τε­λευ­ταία χρό­νια είναι, ότι η αυ­ξη­μέ­νη με­τα­κί­νη­ση ατό­μων για λό­γους του­ρι­στι­κούς, επαγ­γελ­μα­τι­κούς, ια­τρι­κούς ή οι­κο­νο­μι­κούς έχει οδη­γή­σει στην εξά­πλω­ση της μι­κρο­βια­κής αντο­χής σε πε­ριο­χές στις οποί­ες δεν υπήρ­χε προη­γού­με­να. Ιδιαί­τε­ρα, ο ια­τρι­κός του­ρι­σμός είναι ένας ση­μα­ντι­κός πα­ρά­γο­ντας δια­σπο­ράς αν­θε­κτι­κών μι­κρο­βί­ων. Άν­θρω­ποι από τις ανα­πτυγ­μέ­νες χώρες συχνά με­τα­κι­νού­νται προς τις ανα­πτυσ­σό­με­νες χώρες ανα­ζη­τώ­ντας γρή­γο­ρη και φθηνή ια­τρο­φαρ­μα­κευ­τι­κή πε­ρί­θαλ­ψη. Το απο­τέ­λε­σμα είναι πολ­λές φορές να αποι­κί­ζο­νται με πο­λυαν­θε­κτι­κά μι­κρό­βια και κατά την επι­στρο­φή της χώρας τους να γί­νε­ται δια­σπο­ρά των αν­θε­κτι­κών μι­κρο­βί­ων».

Η χώρα μας χα­ρα­κτη­ρί­ζε­ται από πολύ υψηλά πο­σο­στά κα­τα­νά­λω­σης αντι­βιο­τι­κών με­τα­ξύ των χωρών της Ευ­ρω­παϊ­κής Ένω­σης τόσο στο νο­σο­κο­μεια­κό πε­ρι­βάλ­λον όσο και στην κοι­νό­τη­τα, το­νί­ζει ο κα­θη­γη­τής . «Από το 2004, δυ­στυ­χώς, έχει τα υψη­λό­τε­ρα πο­σο­στά εξω­νο­σο­κο­μεια­κής κα­τα­νά­λω­σης αντι­βιο­τι­κών με­τα­ξύ των χωρών της Ευ­ρω­παϊ­κής Ένω­σης, αν και μετά το 2010 κα­τα­γρά­φε­ται μικρή αλλά αι­σθη­τή ετή­σια μεί­ω­ση. Η πε­ραι­τέ­ρω μεί­ω­ση της κα­τα­νά­λω­σης απο­τε­λεί ζη­τού­με­νο για το Ελ­λη­νι­κό σύ­στη­μα Υγεί­ας. Για τους πα­ρα­πά­νω λό­γους η συ­νε­χής ενη­μέ­ρω­ση των πο­λι­τών είναι επι­βε­βλη­μέ­νη, ώστε να απο­τρέ­πε­ται η λήψη αντι­βιο­τι­κών χωρίς να υπάρ­χουν οι απα­ραί­τη­τες προ­ϋ­πο­θέ­σεις και χωρίς την ια­τρι­κή συμ­βου­λή. Πρό­σφα­τες με­λέ­τες έχουν δεί­ξει ότι ένα με­γά­λο πο­σο­στό των Ελ­λή­νων (που υπερ­βαί­νει το 25%) συ­νε­χί­ζει να λαμ­βά­νει αντι­βιο­τι­κά χωρίς ια­τρι­κή συμ­βου­λή ή συ­ντα­γο­γρά­φη­ση. Ανα­γκαία είναι όμως και η ευαι­σθη­το­ποί­η­ση και συ­νε­χής εκ­παί­δευ­ση των για­τρών ώστε να μην συ­ντα­γο­γρα­φού­νται αντι­βιο­τι­κά και μά­λι­στα «ισχυ­ρά» όταν δεν τεκ­μη­ριώ­νε­ται η χο­ρή­γη­σή τους. Είναι ακόμη ση­μα­ντι­κό η επι­λο­γή των αντι­βιο­τι­κών να γί­νε­ται για το κα­τάλ­λη­λο χρο­νι­κό διά­στη­μα και να κα­θο­δη­γεί­ται, όταν είναι εφι­κτό, από τον απα­ραί­τη­το έλεγ­χο της ευαι­σθη­σί­ας του μι­κρο­βί­ου στα αντι­βιο­τι­κά (αντι­βιό­γραμ­μα)».

Το ΚΕ­ΕΛ­ΠΝΟ, κα­τα­λή­γει ο κ. Τσα­κρής «κα­τα­βά­λει ση­μα­ντι­κές προ­σπά­θειες τόσο στα θέ­μα­τα εκ­παί­δευ­σης του ια­τρο­νο­ση­λευ­τι­κού προ­σω­πι­κού, όσο και στην συ­νε­χή επι­τή­ρη­ση των νο­σο­κο­μεια­κών λοι­μώ­ξε­ων που οφεί­λο­νται σε πο­λυαν­θε­κτι­κά μι­κρό­βια».

Ση­μειώ­νε­ται ότι με αφορ­μή την Ευ­ρω­παϊ­κή Ημέρα Ενη­μέ­ρω­σης – Ευαι­σθη­το­ποί­η­σης για τα Αντι­βιο­τι­κά το ΚΕ.ΕΛ.Π.ΝΟ. έχει ορ­γα­νώ­σει ει­δι­κή ομάδα ερ­γα­σί­ας, η οποία έχει ως αντι­κεί­με­νο την ορ­θο­λο­γι­κή χρήση των αντι­βιο­τι­κών και η οποία κάθε χρόνο πραγ­μα­το­ποιεί δρά­σεις με σκοπό την ενη­μέ­ρω­ση όλων όσων εμπλέ­κο­νται στη χρήση των αντι­βιο­τι­κών, συ­ντα­γο­γρα­φού­ντων και κα­τα­να­λω­τών (ΜΜΕ, ιστο­σε­λί­δες επι­στη­μο­νι­κών εται­ρειών, twitter και Ενη­με­ρω­τι­κό Δελ­τίο του ΚΕ.ΕΛ.Π.ΝΟ., έντυ­πο ενη­με­ρω­τι­κό υλικό και αφί­σες για τα νο­σο­κο­μεία και τα Κέ­ντρα Υγεί­ας, όπως και ει­δι­κά πε­ρί­πτε­ρα σε πο­λυ­σύ­χνα­στους χώ­ρους, όπου δια­νέ­με­ται στο κοινό έντυ­πο ενη­με­ρω­τι­κό υλικό). Επι­πλέ­ον, το ΚΕ.ΕΛ.Π.ΝΟ. έχει ορ­γα­νώ­σει 13 με­τεκ­παι­δευ­τι­κά σε­μι­νά­ρια με αντι­κεί­με­νο «Ορ­θο­λο­γι­κή χρήση των Αντι­βιο­τι­κών στην Ια­τρι­κή Πράξη» για >2500 Γε­νι­κούς Ια­τρούς και Ια­τρούς που ασκούν Πρω­το­βάθ­μια πε­ρί­θαλ­ψη σε όλη τη χώρα ενώ σχε­διά­ζε­ται για το 2015 αντί­στοι­χο Με­τεκ­παι­δευ­τι­κό Σε­μι­νά­ριο για όλους τους νο­σο­κο­μεια­κούς ια­τρούς ξε­κι­νώ­ντας από τα νο­σο­κο­μεία της Ατ­τι­κής.​​​

Δή­λω­ση της Προ­έ­δρου ΚΕ­ΕΛ­ΠΝΟ Κα­θη­γή­τριας Τζέ­νης Κρε­μα­στι­νού :

“Θεωρώ οτι το πρό­βλη­μα της υπερ­κα­τα­νά­λω­σης αντι­βιο­τι­κών και μι­κρο­βια­κής αντο­χής είναι από τα με­γα­λύ­τε­ρα προ­βλή­μα­τα Δη­μό­σιας Υγεί­ας τόσο στη χώρα μας όσο και διε­θνώς. Εξαι­τί­ας του προ­βλή­μα­τος χά­νο­νται αν­θρώ­πι­νες ζωές και πο­λύ­τι­μα φάρ­μα­κα για την αντι­με­τώ­πι­ση των λοι­μώ­ξε­ων.

Το ΚΕ­ΕΛ­ΠΝΟ ερ­γά­ζε­ται επι αρ­κε­τά χρό­νια στον τομέα των νο­σο­κο­μεια­κών λοι­μώ­ξε­ων και της μι­κρο­βια­κής αντο­χής ανα­πτύσ­σο­ντας προ­γράμ­μα­τα για την αντι­με­τώ­πι­ση τους.

Ελ­πί­ζου­με οτι στα­δια­κά η χώρα μας θα βγει απο το κάδρο της πρώ­της χώρας στην υπερ­κα­τα­νά­λω­ση αντι­βιο­τι­κών και μι­κρο­βια­κής αντο­χής. Πολύ ση­μα­ντι­κή είναι και η νο­μο­θε­τι­κή ρύθ­μι­ση που έγινε πρό­σφα­τα και κα­θι­στά υπεύ­θυ­νες και τις διοι­κή­σεις των νο­σο­κο­μεί­ων για την αντι­με­τώ­πι­ση του προ­βλή­μα­τος.”