Αζήτητοι νεκροί λόγω οικονομικής αδυναμίας-Αριθμοί αντί ονόματα

Τρα­γι­κές ιστο­ρί­ες δια­δρα­μα­τί­ζο­νται στα νο­σο­κο­μεία – 45.000 ευρώ διέ­θε­σε το 2013 ο Ευ­γα­γε­λι­σμός για την ταφή «αζή­τη­των και άπο­ρων»

Ένας με­γά­λος αριθ­μός θα­νό­ντων πα­ρα­μέ­νει στα αζή­τη­τα σε νο­σο­κο­μεία και ψυ­γεία νε­κρο­το­μεί­ων, καθώς οι συγ­γε­νείς τους αδυ­να­τούν να τους προ­σφέ­ρουν ακόμη κι αυτό που μέχρι πρό­τι­νος φά­ντα­ζε αυ­το­νό­η­το. Την ταφή του. Τα έξοδα για το τε­λευ­ταίο αντίο στους δι­κούς τους αν­θρώ­πους μοιά­ζουν «βουνό» ανα­λο­γι­ζό­με­νοι και τις υπο­χρε­ώ­σεις που τρέ­χουν. Και τα λεφτά δεν φτά­νουν.

Η Πα­να­γιώ­τα Νι­κο­λού­δη, διευ­θύ­νου­σα της νο­ση­λευ­τι­κής υπη­ρε­σί­ας στο Γε­νι­κό Κρα­τι­κό Νί­καιας, λέει ότι ο αριθ­μός οι­κο­γε­νειών που αδυ­να­τούν οι­κο­νο­μι­κά να θά­ψουν συγ­γε­νείς τους είναι αυ­ξα­νό­με­νος τα τε­λευ­ταία χρό­νια.

«Ήταν ανα­με­νό­με­νο από την ώρα που τα οι­κο­νο­μι­κά του κό­σμου έχουν μειω­θεί», λέει. Η ίδια θυ­μά­ται ένα δύ­σκο­λο πε­ρι­στα­τι­κό που απα­σχό­λη­σε το νο­σο­κο­μείο πρό­σφα­τα. Κά­τοι­κος επαρ­χια­κής πόλης είχε ανα­φέ­ρει τη­λε­φω­νι­κά ότι δεν μπο­ρεί να πα­ρα­λά­βει και να θάψει τη σορό του αδερ­φού του και στη συ­νέ­χεια δεν απα­ντού­σε στις κλή­σεις του νο­σο­κο­μεί­ου. Αφού οι αρ­μό­διοι νο­ση­λευ­τές εντό­πι­σαν την ανι­ψιά του θα­νό­ντος, ζή­τη­σαν ει­σαγ­γε­λι­κή πα­ρέμ­βα­ση και τε­λι­κά εκεί­νη συ­μπλή­ρω­σε την απα­ραί­τη­τη υπεύ­θυ­νη δή­λω­ση ότι βρί­σκε­ται σε οι­κο­νο­μι­κή αδυ­να­μία ταφής.

Μέχρι σή­με­ρα οι προ­σεγ­γί­σεις στο θέμα των αζή­τη­των – λόγω οι­κο­νο­μι­κής αδυ­να­μί­ας – νε­κρών βα­σί­ζο­νταν σε ανεκ­δο­το­λο­γι­κές μαρ­τυ­ρί­ες και εκτι­μή­σεις.

Τα πε­ρισ­σό­τε­ρα νο­σο­κο­μεία πραγ­μα­το­ποιούν ετή­σιους δια­γω­νι­σμούς και ανα­θέ­τουν σε γρα­φεία τε­λε­τών τις κη­δεί­ες των αζή­τη­των-άπο­ρων νε­κρών, ανα­φέ­ρει η Κα­θη­με­ρι­νή. Ως αζή­τη­τοι ορί­ζο­νται πέρα από μο­να­χι­κά ή αγνώ­στων στοι­χεί­ων άτομα και εκεί­να των οποί­ων οι οι­κο­γέ­νειες δη­λώ­νουν οι­κο­νο­μι­κή αδυ­να­μία. Ως άπο­ροι, όσοι είχαν βι­βλιά­ριο πρό­νοιας.

Ορι­σμέ­να νο­σο­κο­μεία πραγ­μα­το­ποιούν δια­γω­νι­σμούς κατά πε­ρί­στα­ση, όταν μα­ζευ­τούν αρ­κε­τές σοροί. Στα­τι­στι­κά στοι­χεία γι’ αυτές τις ταφές δεν κρα­τού­νται πα­ντού και η ει­κό­να που έχουν οι υπεύ­θυ­νοι για το θέμα δεν είναι πα­ντού ολο­κλη­ρω­μέ­νη. Σε κά­ποια νο­σο­κο­μεία όμως, που αναρ­τούν συ­στη­μα­τι­κά τις συμ­βά­σεις τους στη Διαύ­γεια, προ­κύ­πτει αύ­ξη­ση του ετή­σιου προ­ϋ­πο­λο­γι­σμού για κη­δεί­ες αζή­τη­των και άπο­ρων νε­κρών τα τε­λευ­ταία χρό­νια.

Εν­δει­κτι­κά, ο Ευαγ­γε­λι­σμός διέ­θε­τε 30.000 ευρώ το 2012 για την ταφή αζή­τη­των και άπο­ρων, ενώ το 2013 το σχε­τι­κό ποσό ανήλ­θε στα 45.000 ευρώ. Από τις προ­κη­ρύ­ξεις και συμ­βά­σεις στη Διαύ­γεια φαί­νε­ται πως η αύ­ξη­ση αυτή δεν οφεί­λε­ται σε με­γα­λύ­τε­ρες αμοι­βές των γρα­φεί­ων τε­λε­τών για μια τέ­τοια ταφή, που συ­νή­θως δεν ξε­περ­νά­ει τα 1.300 ευρώ.

Ακόμη πιο κα­τα­το­πι­στι­κά είναι τα στοι­χεία σε αρ­χεία γρα­φεί­ων τε­λε­τών που συ­νερ­γά­ζο­νται με με­γά­λα νο­σο­κο­μεία. Εν­δει­κτι­κά σε ένα από αυτά, το 2010, στο 13% των κη­δειών που ανέ­λα­βε οι συγ­γε­νείς δή­λω­σαν αδυ­να­μία ταφής για οι­κο­νο­μι­κούς λό­γους. Το 2011 το αντί­στοι­χο πο­σο­στό ανέ­βη­κε στο 15% και το 2012 έφτα­σε το 31%. Συ­γκε­ντρω­τι­κά στο ίδιο γρα­φείο την πε­ρί­ο­δο 2007-2011 το 14,8% των σορών που δέ­χτη­κε από νο­σο­κο­μεία συ­νο­δεύ­ο­νταν από υπεύ­θυ­νες δη­λώ­σεις οι­κο­νο­μι­κής αδυ­να­μί­ας συγ­γε­νών. Την τε­λευ­ταία τριε­τία όμως το αντί­στοι­χο πο­σο­στό ανέ­βη­κε στο 25%.

«Αδυ­να­μία κα­τα­βο­λής εξό­δων για την πα­ρα­λα­βή και την κη­δεία της θα­νού­σης συ­ζύ­γου μου. Η θα­νού­σα πα­ρα­μέ­νει αζή­τη­τη στο νο­σο­κο­μείο για τον πα­ρα­πά­νω λόγο», έγρα­ψε πέρσι σε μία υπεύ­θυ­νη δή­λω­ση προς νο­σο­κο­μείο ο σύ­ζυ­γος 82χρο­νης που πέ­θα­νε από πνευ­μο­νι­κό οί­δη­μα. Η σορός της γυ­ναί­κας του είχε συ­μπλη­ρώ­σει πέντε ημέ­ρες στα αζή­τη­τα μέχρι την υπο­βο­λή της δή­λω­σης. Σε αντί­στοι­χα έγ­γρα­φα που είναι σε γνώση της «Κ» η κόρη μιας 84χρο­νης, ο αδερ­φός μιας 55χρο­νης, η αδελ­φή και η κόρη ενός 76χρο­νου, δή­λω­σαν ότι αδυ­να­τούν να ανα­λά­βουν την ταφή των συγ­γε­νών τους.

Οι σοροί κα­τα­λή­γουν στο ανα­το­μείο

Μέχρι τo 1981 αρ­κε­τές από τις σο­ρούς άπο­ρων ή μο­να­χι­κών ατό­μων κα­τέ­λη­γαν στο ανα­το­μείο της Ια­τρι­κής Σχο­λής Αθη­νών. Ωσπου θε­σμο­θε­τή­θη­κε η δωρεά σώ­μα­τος και πλέον πρέ­πει κά­ποιος συ­νει­δη­τά να έχει υπο­γρά­ψει σχε­τι­κή δή­λω­ση πριν από τον θά­να­τό του. «Ευ­γνω­μο­νώ αυ­τούς τους αν­θρώ­πους που βάσει της προ­σφο­ράς τους δι­δά­σκουν τους για­τρούς πώς να είναι σω­στοί στο έργο τους με τους ζω­ντα­νούς» λέει για τους δω­ρη­τές ο κα­θη­γη­τής χει­ρουρ­γι­κής ανα­το­μι­κής Πα­να­γιώ­της Σκαν­δα­λά­κης.

Σή­με­ρα, στις απο­θή­κες του τα­ρι­χευ­τη­ρί­ου της Ια­τρι­κής Σχο­λής Αθη­νών 52 σοροί πε­ρι­μέ­νουν τη σειρά τους για να ανέ­βουν στα μαρ­μά­ρι­να τρα­πέ­ζια της αί­θου­σας ανα­το­μί­ας. Όπως δια­βε­βαιώ­νουν στο ανα­το­μείο, πάντα υπήρ­χε ένας μι­κρός αριθ­μός δω­ρη­τών που πα­ρα­κι­νού­νταν από το υψηλό κό­στος μιας ταφής. Τους τε­λευ­ταί­ους μήνες όμως, ο επί­κου­ρος κα­θη­γη­τής Αντώ­νης Μα­ζα­ρά­κης λέει ότι δέ­χε­ται συχνά πιέ­σεις συγ­γε­νών θα­νό­ντων που θέ­λουν να δώ­σουν τις σο­ρούς στο ανα­το­μείο. «Λένε ότι δεν τους πε­ρισ­σεύ­ουν λεφτά για την κη­δεία. Κοι­νω­νι­κοί λει­τουρ­γοί νο­σο­κο­μεί­ων στην προ­σπά­θειά τους να εξυ­πη­ρε­τή­σουν, τους στέλ­νουν σε εμάς» λέει. Οι σοροί πά­ντως δεν γί­νο­νται δε­κτές, καθώς οι θα­νό­ντες θα έπρε­πε να είχαν υπο­γρά­ψει δή­λω­ση δω­ρε­άς.

Μειο­δο­τι­κοί δια­γω­νι­σμοί για τις ταφές

Η δια­δι­κα­σία ταφής των αζή­τη­των νε­κρών ξε­κι­νά συ­νή­θως δέκα ημέ­ρες μετά τον θά­να­το. Στην Αθήνα λει­τουρ­γεί μόνο στο Γ΄ Κοι­μη­τή­ριο ει­δι­κό τμήμα για αυτές τις σο­ρούς. Πα­λιό­τε­ρα φι­λο­ξε­νού­σε οι­κο­γε­νεια­κούς τά­φους, μετά τον σει­σμό του ’81 όμως δη­μιουρ­γή­θη­κε πρό­βλη­μα στα­τι­κό­τη­τας. Το 2011 με από­φα­ση του δη­μο­τι­κού συμ­βου­λί­ου δια­τέ­θη­κε για αζή­τη­τους και άπο­ρους νε­κρούς. Φέτος 85 αζή­τη­τοι σοροί εντα­φιά­στη­καν εκεί (σε αυ­τούς πε­ρι­λαμ­βά­νο­νται όχι μόνο οι συγ­γε­νείς οι­κο­γε­νειών που είχαν οι­κο­νο­μι­κή αδυ­να­μία, αλλά και άγνω­στοι, μο­να­χι­κοί νε­κροί, ή με­τα­νά­στες χωρίς οι­κεί­ους στην Ελ­λά­δα). Αυτός ο αριθ­μός είναι ο με­γα­λύ­τε­ρος της τε­λευ­ταί­ας επτα­ε­τί­ας.

«Η δια­δι­κα­σία δεν αλ­λά­ζει. Το φέ­ρε­τρο που χρη­σι­μο­ποιεί­ται είναι απλό, επεν­δύ­ε­ται εσω­τε­ρι­κά με σε­ντό­νι, μα­ξι­λά­ρι, σά­βα­νο, ό,τι προ­βλέ­πε­ται από τη θρη­σκεία», λέει ο ιδιο­κτή­της γρα­φεί­ου τε­λε­τών Στρά­τος Βου­λά­μαν­δης καθώς μας δεί­χνει τα υλικά που επι­λέ­γο­νται. Συ­νερ­γά­ζε­ται εδώ και χρό­νια με νο­σο­κο­μεία του Πει­ραιά στην ταφή αζή­τη­των και άπο­ρων νε­κρών. Η σύμ­βα­ση που έχει με το Γε­νι­κό Κρα­τι­κό Νί­καιας προ­βλέ­πει ότι δεν θα πλη­ρώ­νε­ται από το νο­σο­κο­μείο για την κη­δεία, αλλά από τα τα­μεία εφό­σον ο νε­κρός ήταν ασφα­λι­σμέ­νος. Την πε­ρί­ο­δο 2005-2010 ανέ­λα­βε 31 ταφές αζή­τη­των και άπο­ρων, ενώ την τε­λευ­ταία τε­τρα­ε­τία 50 ταφές.

Ο ανα­πλη­ρω­τής κα­θη­γη­τής στη Θε­ο­λο­γι­κή Σχολή Αθη­νών, Κων­στα­ντί­νος Κορ­να­ρά­κης, πα­ρα­τη­ρεί ότι σε αντί­θε­ση με σή­με­ρα στο Βυ­ζά­ντιο προ­σφέ­ρο­νταν φο­ρο­α­παλ­λα­γές στα ερ­γα­στή­ρια που ανα­λάμ­βα­ναν ταφές από­ρων. «Εδει­χναν έτσι ότι ο άν­θρω­πος που φεύ­γει δεν θε­ω­ρεί­ται ξένο σώμα, αλλά κομ­μά­τι της κοι­νω­νί­ας που πρέ­πει να φρο­ντί­σου­με», λέει. «Στο Βυ­ζά­ντιο έδι­ναν κί­νη­τρα και σή­με­ρα λέμε ποιος θα δώσει τα λι­γό­τε­ρα. Βλέ­που­με ότι γί­νο­νται μειο­δο­τι­κοί δια­γω­νι­σμοί για τις ταφές. Αυτό, από μόνο του, είναι μια έκ­πτω­ση».

Αριθ­μοί αντί ονό­μα­τα

Το 36ο τμήμα του Γ΄ Κοι­μη­τη­ρί­ου δια­φέ­ρει από τα υπό­λοι­πα στην ει­κό­να. Οι πιο πολ­λοί τάφοι εκεί είναι αδό­μη­τοι, χωρίς μαρ­μά­ρι­νη επέν­δυ­ση. Κα­λύ­πτο­νται μόνο με χώμα. Οι πε­ρισ­σό­τε­ροι είναι και ανώ­νυ­μοι. Φέ­ρουν απλά αριθ­μούς, ακόμα κι αν είναι γνω­στή η ταυ­τό­τη­τα του νε­κρού. Σε λι­γο­στούς από αυ­τούς συγ­γε­νείς και φίλοι έχουν το­πο­θε­τή­σει ξύ­λι­νους σταυ­ρούς. Όπως στον τάφο μιας 83χρο­νης που πέ­θα­νε φέτος από πνευ­μο­νι­κή εμ­βο­λή. Το όνομά της έχει γρα­φτεί με μαρ­κα­δό­ρο σε έναν λευκό, ξύ­λι­νο σταυ­ρό. Η κόρη της είχε υπο­βά­λει υπεύ­θυ­νη δή­λω­ση για αδυ­να­μία κά­λυ­ψης της κη­δεί­ας…

Κα­θη­με­ρι­νή