Δεν μπορούμε να προβλέψουμε τους μεγάλους σεισμούς

Δυστυ­χώς οι μεγάλοι σεισμοί είναι αδύ­να­τον να προ­βλε­φθούν, του­λά­χι­στον με τις μεθό­δους που δια­θέ­τουμε αυτή τη στιγμή. Σε αυτό το συμπέ­ρα­σμα κατα­λή­γει μια νέα μελέτη, η οποία εξέτασε τους μεγά­λους σει­σμούς και τον τρόπο που αυτοί ανι­χνεύ­ο­νται από τα υπάρ­χο­ντα πει­ρα­μα­τικά συστή­ματα προει­δο­ποί­η­σης. Το βασικό πρό­βλημα, όπως δια­πι­στώ­νουν οι επι­στή­μο­νες που τη διε­ξή­γα­γαν, είναι ότι στα πρώτα δευ­τε­ρό­λε­πτα – αυτά που «πιάνει» ο σει­σμο­γρά­φος για να στείλει το σήμα του – όλοι οι σεισμοί, ανε­ξάρ­τητα από το μέγεθός τους, είναι ακριβώς ίδιοι. Αυτό σημαί­νει ότι με τις παρού­σες μεθό­δους δεν μπο­ρούμε να ξέρουμε ποιος σεισμός θα είναι κατα­στρε­πτι­κός και ποιος όχι, ώστε να υπάρξει σωστή προει­δο­ποί­ηση.

Προει­δο­ποί­ηση δευ­τε­ρο­λέ­πτων

Τα υπάρ­χο­ντα πει­ρα­μα­τικά συστή­ματα προει­δο­ποί­η­σης που δοκι­μά­ζο­νται από τους σει­σμο­λό­γους βασί­ζο­νται στις πρώτες ενδεί­ξεις που ανι­χνεύ­ουν οι σει­σμο­γρά­φοι: αμέσως μόλις η συσκευή αρχίσει να κατα­γρά­φει μια δόνηση, θεω­ρεί­ται ότι πρέπει να σημάνει συνα­γερ­μός για επι­κεί­μενο σεισμό στις περιο­χές που βρί­σκο­νται κοντά στο επί­κε­ντρο. Προς το παρόν η δυνα­τό­τητα πρό­γνω­σης είναι μόλις μερικά δευ­τε­ρό­λε­πτα, τα οποία ωστόσο οι ειδικοί πιστεύ­ουν ότι θα μπο­ρού­σαν να σώσουν ζωές αν τα συστή­ματα ήταν πιο αξιό­πι­στα. Για παρά­δειγμα τα πει­ρα­μα­τικά συστή­ματα «έπιασαν» 10-15 δευ­τε­ρό­λε­πτα νωρί­τερα τον σεισμό των 7,1 βαθμών της κλί­μα­κας Ρίχτερ που έπληξε την περα­σμένη εβδο­μάδα την Πόλη του Μεξικού. Αυτό όμως δεν είχε ιδιαί­τερη αξία, εφόσον, παρά το γεγονός ότι μπορούν να ανι­χνεύ­ουν ότι θα γίνει σεισμός, προς το παρόν δεν είναι σε θέση να προσ­διο­ρί­σουν το μέγεθός του.

Σε μια προ­σπά­θεια να βελ­τιώ­σουν αυτό το κενό επι­στή­μο­νες από το Ινστι­τούτο Τεχνο­λο­γίας της Καλι­φόρ­νιας (Caltech) στις ΗΠΑ εξέ­τα­σαν τις κατα­γρα­φές των σει­σμο­γρά­φων σε παλαιό­τε­ρους πολύ μεγά­λους σει­σμούς με στόχο να βρουν ενδεί­ξεις οι οποίες  θα μπο­ρού­σαν να σχε­τί­ζο­νται με το μέγεθός τους. Κάτι τέτοιο ωστόσο δεν κατέστη δυνατόν – οι επι­στή­μο­νες δεν μπό­ρε­σαν να εντο­πί­σουν ούτε ένα στοι­χείο το οποίο θα μπο­ρούσε να δια­φο­ρο­ποιεί τους μεγά­λους σει­σμούς από τους μικρούς. «Δυστυ­χώς τα απο­τε­λέ­σματά μας δεί­χνουν ότι οι προσ­δο­κίες μας δεν ήταν ρεα­λι­στι­κές» δήλωσε στο περιο­δικό «New Scientist» ο Μεν-Αντριν Μάιερ, πρώτος συγ­γρα­φέας της σχε­τι­κής μελέτης η οποία δημο­σιεύ­θηκε στην επι­θε­ώ­ρηση «Science».

Παντού το ίδιο μοτίβο

Οπως περι­γρά­φουν στο άρθρο τους, οι επι­στή­μο­νες από το Caltech εξέ­τα­σαν περισ­σό­τε­ρους από 100 μεγά­λους σει­σμούς, μεγέ­θους των 7 Ρίχτερ και πάνω, που έχουν σημειω­θεί στο παρελ­θόν σε όλον τον πλανήτη. Δια­πί­στω­σαν ότι σε όλες τις περι­πτώ­σεις η δόνηση ακο­λου­θεί σε γενικές γραμμές ένα παρό­μοιο γραμ­μικό μοτίβο, το οποίο είναι το ίδιο και στους μικρούς σει­σμούς: ο σεισμός ξεκι­νάει, η δόνηση αρχίζει να γίνεται πιο ισχυρή, φθάνει σε ένα ανώτατο όριο και μετά αρχίζει να μειώ­νε­ται. Πρα­κτικά αυτό σημαί­νει ότι κάποιος δεν μπορεί να ξέρει πότε ο σεισμός φθάνει στο μέγιστο μέγεθός του παρά μόνο όταν οι δονή­σεις αρχί­σουν να γίνο­νται πιο ασθε­νείς (ουσια­στικά δηλαδή όταν έχει σχεδόν τελειώ­σει).

Αν και η έρευνα δεν έφερε τα απο­τε­λέ­σματα που περί­με­ναν οι ερευ­νη­τές, η δουλειά τους είναι παρα­πάνω από χρήσιμη. «Θεωρώ ότι πρό­κει­ται για μια πάρα πολύ σημα­ντική μελέτη»δήλωσε στο περιο­δικό «Popular Science» ο Κρί­στο­φερ Σολτς, γεω­φυ­σι­κός στο Πανε­πι­στή­μιο Κολού­μπια των ΗΠΑ ο οποίος δεν συμ­με­τείχε στη συγκε­κρι­μένη εργασία. Στόχος των επι­στη­μό­νων του Caltech είναι να μελε­τή­σουν τώρα και άλλες ενδεί­ξεις, πέρα από αυτές των σει­σμο­γρά­φων, με την ελπίδα να μπο­ρέ­σουν να ανι­χνεύ­σουν κάποιες δια­φο­ρο­ποι­ή­σεις ανάμεσα στις μεγάλες και στις μικρές σει­σμι­κές δονή­σεις.

ΒΗΜΑ