Ερευνητική ομάδα Τμήματος Γεωλογίας: Οι δέκα λόγοι της τραγωδίας

Τον δε­κά­λο­γο των συ­μπε­ρα­σμά­των της για την κα­τα­στρο­φι­κή πυρ­κα­γιά στο Μάτι έδωσε στη δη­μο­σιό­τη­τα η ερευ­νη­τι­κή ομάδα του Τμή­μα­τος Γε­ω­λο­γί­ας και Γε­ω­πε­ρι­βάλ­λο­ντος του Εθνι­κού και Κα­πο­δι­στρια­κού Πα­νε­πι­στη­μί­ου Αθη­νών υπό τον κα­θη­γη­τή Ευ­θύ­μη Λέκκα έπει­τα από μια πρώτη ανά­λυ­ση των δε­δο­μέ­νων που συ­νέ­λε­ξε. Οπως επι­ση­μαί­νε­ται, με­τα­ξύ άλλων, η μη έγκαι­ρη προει­δο­ποί­η­ση, γε­γο­νός που συ­νε­τέ­λε­σε στον με­γά­λο αριθ­μό των θυ­μά­των, οφεί­λε­ται στην τα­χύ­τα­τη πλευ­ρι­κή εξά­πλω­ση της πυρ­κα­γιάς.

Ανα­λυ­τι­κό­τε­ρα:

1. Πρό­κει­ται για χα­ρα­κτη­ρι­στι­κή πε­ρί­πτω­ση πυρ­κα­γιάς σε ζώνη μίξης δασών – οι­κι­σμών (wildland urban interface – WUI), όπου κα­τα­γρά­φε­ται η υψη­λό­τε­ρη πι­θα­νό­τη­τα αν­θρώ­πι­νων απω­λειών στον ελ­λη­νι­κό χώρο και πα­γκο­σμί­ως. Ει­δι­κά στον ελ­λη­νι­κό χώρο τέ­τοιες πε­ρι­πτώ­σεις είναι πο­λυά­ριθ­μες.

2. Οι ισχυ­ροί δυ­τι­κοί άνε­μοι, τα­χύ­τη­τας κατά θέ­σεις και κατά δια­στή­μα­τα ακόμα και άνω των 90 χιλ. την ώρα, δια­δρα­μά­τι­σαν πολύ ση­μα­ντι­κό ρόλο στη γρή­γο­ρη με­τά­δο­ση της πυρ­κα­γιάς προς τα χα­μη­λό­τε­ρα υψό­με­τρα (downslope spread).

3. Η τα­χύ­τα­τη πλευ­ρι­κή εξά­πλω­ση της πυρ­κα­γιάς, απο­τέ­λε­σε πι­θα­νό­τα­τα τον κύριο λόγο για τη μη έγκαι­ρη προει­δο­ποί­η­ση, γε­γο­νός που συ­ντέ­λε­σε στο με­γά­λο αριθ­μό των θυ­μά­των.

4. Πα­ρα­τη­ρή­θη­κε ότι επη­ρε­ά­στη­καν κυ­ρί­ως κα­τοι­κί­ες και κτή­ρια υπε­ρυ­ψω­μέ­να ή με ορό­φους, με μι­κρό­τε­ρες κα­τα­γε­γραμ­μέ­νες ζη­μιές στα ισό­γεια και στα υπό­γεια, τυ­πι­κό δείγ­μα πυρ­κα­γιάς κόμης.

5. Με βάση μαρ­τυ­ρί­ες που ανα­λύ­ο­νται αυτή τη στιγ­μή συ­στη­μα­τι­κά, προ­κύ­πτει ότι ο πλη­θυ­σμός που βρι­σκό­ταν κοντά στην πα­ρα­λία, πλη­ρο­φο­ρή­θη­κε για την πυρ­κα­γιά από άτομα που εκ­κέ­νω­ναν το δυ­τι­κό­τε­ρο τμήμα του οι­κι­σμού Μάτι, το οποίο είχε ήδη πλη­γεί και όχι με τη μορφή έγκαι­ρης προει­δο­ποί­η­σης από κά­ποιο φορέα. Το γε­γο­νός αυτό δεί­χνει ότι δό­θη­κε σχε­δόν μη­δε­νι­κός χρό­νος προει­δο­ποί­η­σης και αντί­δρα­σης.

6. Από την έρευ­να πε­δί­ου δια­πι­στώ­θη­καν αδυ­να­μί­ες στην κα­τα­σκευή των οι­κιών με ευαί­σθη­τα ση­μεία στη στέγη, τα κου­φώ­μα­τα και άλλα μέρη, τα οποία συ­νε­τέ­λε­σαν στην κα­τα­στρο­φή τους. Η βελ­τί­ω­σή τους πι­θα­νόν να είχε θε­τι­κά απο­τε­λέ­σμα­τα σε ό,τι αφορά στην τρω­τό­τη­τά τους απέ­να­ντι σε πυρ­κα­γιές.

7. Ση­μα­ντι­κός εκτι­μά­ται ότι είναι ο ιδιαί­τε­ρος πο­λε­ο­δο­μι­κός σχε­δια­σμός του οι­κι­σμού, ο οποί­ος ενέρ­γη­σε ως «πα­γί­δα» για τον πλη­θυ­σμό που προ­σπά­θη­σε να εκ­κε­νώ­σει. Κά­ποια από τα ση­μα­ντι­κά χα­ρα­κτη­ρι­στι­κά του ήταν: οδοί μι­κρού πλά­τους, πο­λυά­ριθ­μα αδιέ­ξο­δα, ιδιαί­τε­ρα επι­μή­κη οι­κο­δο­μι­κά τε­τρά­γω­να, χωρίς δυ­να­τό­τη­τα πλευ­ρι­κής δια­φυ­γής.

8. Με βάση μαρ­τυ­ρί­ες που ανα­λύ­ο­νται αυτή τη στιγ­μή συ­στη­μα­τι­κά, στις επι­πτώ­σεις συ­νέ­βα­λε η κυ­κλο­φο­ρια­κή συμ­φό­ρη­ση, λόγω πα­νι­κού αλλά και η με­γά­λη συ­γκέ­ντρω­ση πλη­θυ­σμού (κα­τοί­κων αλλά και επι­σκε­πτών / του­ρι­στών που πι­θα­νόν δεν γνώ­ρι­ζαν τη γε­ω­γρα­φία της πε­ριο­χής).

9. Η μορ­φο­λο­γία της ακτο­γραμ­μής έκανε δυ­σχε­ρή την πρό­βα­ση στην πα­ρα­λία στα πε­ρισ­σό­τε­ρα ση­μεία (κρη­μνώ­δεις ακτές), πε­ριο­ρι­σμέ­νες οι προ­σβά­σι­μες πα­ρα­λί­ες, τα οποία σε συν­δυα­σμό με τη χα­μη­λή ορα­τό­τη­τα και την απο­πνι­χτι­κή ατμό­σφαι­ρα συ­ντέ­λε­σαν στον εγκλω­βι­σμό.

10. Πι­θα­νή απρό­σμε­νη συ­μπε­ρι­φο­ρά της πυρ­κα­γιάς λόγω αλ­λα­γής στον τύπο της βλά­στη­σης. Η πυρ­κα­γιά ξε­κί­νη­σε από πε­ριο­χές που είχαν καεί στο πα­ρελ­θόν και με­τέ­βη σε πε­ριο­χή που δεν είχε καεί πρό­σφα­τα με υψηλή συ­γκέ­ντρω­ση καύ­σι­μης ύλης και επο­μέ­νως η συ­μπε­ρι­φο­ρά της έγινε κατά πολύ πιο εκρη­κτι­κή.

^{Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ}