Thomas Cook: Γιατί οι μεγάλοι τουρ οπερέιτορς βρίσκονται στη γωνία

Στην περί­πτωση του δεύ­τε­ρου ισχυ­ρό­τε­ρου ταξι­διω­τι­κού ομίλου της Ευρώπης, Thomas Cook, τα συμ­πτώ­ματα κλο­νι­σμού κατα­γρά­φη­καν, για μια ακόμα φορά, την περα­σμένη Παρα­σκευή όταν η μετοχή έκανε βουτιά υπο­χω­ρώ­ντας στα χαμη­λό­τερα επίπεδα της τελευ­ταίας επτα­ε­τίας. Μια μέρα πριν η Citi είχε υπο­βαθ­μί­σει τη μετοχή του ομίλου σε «sell» τοπο­θε­τώ­ντας την τιμή-στόχο στο μηδέν(!). στερ­λί­νες. Το ομόλογο του ταξι­διω­τι­κού ομίλου λήξης 2022 υπο­χώ­ρησε στο 50% της ονο­μα­στι­κής του αξίας και το κόστος ασφά­λι­σης έναντι αθέ­τη­σης πλη­ρω­μών αυξή­θηκε στο 51% από 48%. Η, δε, τιμο­λό­γηση των CDS, σύμφωνα με το Reuters, δείχνει πιθα­νό­τητα μεγα­λύ­τερη από 97% για χρε­ο­κο­πία τα επόμενα πέντε χρόνια.

Η διοί­κηση του Thomas Cook είχε υπο­χρε­ω­θεί νωρί­τερα να χτυ­πή­σει «καμπα­νάκι» για την κερ­δο­φο­ρία του, για Τρίτη φορά μέσα σε ένα χρόνο κάνο­ντας λόγο για επι­κεί­μενο πλήγμα κατά τη διάρ­κεια του καλο­και­ριού το οποίο απο­δί­δει στα εκπτω­τικά πακέτα και τις υψη­λό­τε­ρες τιμές (λόγω καυ­σί­μων) στα αερο­πλάνα και τα ξενο­δο­χεία.

Οι κλυ­δω­νι­σμοί στον Thomas Cook δεί­χνουν να απο­τε­λούν μέρος από τις ωδίνες ενός δύσκο­λου τοκετού στην ευρω­παϊκή ταξι­διω­τική αγορά. Ενός τοκετού από το οποίο ανα­μέ­νε­ται να «γεν­νη­θεί» ένα νέο του­ρι­στικό «οικο­σύ­στημα» με νέα «χλωρίδα» (προ­ϊ­ό­ντα και υπη­ρε­σίες) νέα «πανίδα» (ομίλους και μικρό­τερα σχήματα) και τους άλλοτε κυρί­αρ­χους ταξι­διω­τι­κούς ομίλους-δεινόσαυρους με νέα μορφή και ρόλο.

Η στα­διακή κατάρ­ρευση του παρα­δο­σια­κού «οικο­δο­μή­μα­τος» του ευρω­παϊ­κού του­ρι­σμού δεν απο­τυ­πώ­νε­ται μόνο στις ανα­τα­ρά­ξεις στους κορυ­φαί­ους ταξι­διω­τι­κούς ομίλους. Ας θυμί­σουμε, απλώς, τις μεγάλες ζημιές που ανα­κοί­νω­σαν ηγε­τι­κές δυνά­μεις της αγοράς αερο­με­τα­φο­ρών όπως η γερ­μα­νική Lufthansa και η γαλλική Air France.

Την ίδια στιγμή ενι­σχύ­σουν διαρκώς τη θέση τους στη διεθνή αγορά εται­ρείες που απευ­θύ­νο­νται σε μεμο­νω­μέ­νους ταξι­διώ­τες σε αντι­δια­στολή με εκεί­νους που εξα­κο­λου­θούν να επι­λέ­γουν «πακέτα» οργα­νω­μέ­νων δια­κο­πών από τους ταξι­διω­τι­κούς ομίλους-δεινόσαυρους.

Αερο­πο­ρι­κές εται­ρείες χαμηλού κόστους, ψηφια­κές πλατ­φόρ­μες μίσθω­σης κατοι­κιών σε του­ρί­στες (vacation rentals) όπως η Airbnb, online ταξι­διω­τικά γραφεία (OTAs) απο­τε­λούν, ήδη, ανα­πό­σπα­στα δομικά στοι­χεία του νέου οικο­δο­μή­μα­τος της παγκό­σμιας ταξι­διω­τι­κής αγοράς.

Οι δονή­σεις στο πάρκο ταξι­διω­τι­κών «δει­νό­σαυ­ρων» της Ευρώπης δεν συν­δέ­ο­νται μόνο με τον Thomas Cook. Ο κορυ­φαίος της ευρω­παϊ­κής αγοράς όμιλος TUI Group ανα­κοί­νωσε αύξηση εσόδων στα 6,7 δισ. ευρώ (+1,7%) για το εξάμηνο Οκτωβρίου-Μαρτίου, αλλά οι ζημιές του αυξή­θη­καν στα 300 εκατ. ευρώ. Πτώση η οποία απο­δί­δε­ται από τη διοί­κησή του στο ρυθμό πωλή­σεων αλλά και συγκυ­ρια­κούς λόγους όπως η ανα­γκα­στική καθή­λωση στο έδαφος των αερο­πλά­νων Boeing 737 MAX. Τα έσοδά του από ξενο­δο­χεία μειώ­θη­καν, ενώ οι δρα­στη­ριό­τη­τες του που συν­δέ­ο­νται με τους τουρ οπε­ρέϊ­τορ και αερο­πο­ρι­κές εται­ρείες του ομίλου κατέ­γρα­ψαν πτώση 2,4% σε πελάτες και 2,2% σε έσοδα.

Στην περί­πτωση του Thomas Cook παρά­γο­ντες της ελλη­νι­κής ταξι­διω­τι­κής αγοράς απο­δί­δουν τους κλυ­δω­νι­σμούς σε ένα εκρη­κτικό μείγμα αιτίων που περι­λαμ­βά­νει μεταξύ άλλων:

• Τον υπέρ­βαρο αερο­πο­ρικό βρα­χί­ονα του ομίλου από τον οποίο επι­χει­ρεί να απαλ­λα­γεί, χωρίς επι­τυ­χία μέχρι στιγμής.

• Την επιλογή της διοί­κη­σής του να ακο­λου­θή­σει τις κινή­σεις του μεγάλου αντί­πα­λου TUI Group.

• Στο γεγονός πως ο όμιλος υπο­χώ­ρησε την τελευ­ταία τριετία στην τρίτη από τη δεύτερη θέση που κατείχε στη βρε­τα­νική αγορά. Τον προ­σπέ­ρασε, μάλιστα, ο όμιλος Jet2 Holidays στου οποίου το τιμόνι βρί­σκο­νται στελέχη που απο­χώ­ρη­σαν από τον Thomas Cook.

• Στα δια­χει­ρι­στικά προ­βλή­ματα που φέρεται να αντι­με­τώ­πισε ο όμιλος τα τελευ­ταία χρόνια.

Οι κλυ­δω­νι­σμοί στους δει­νό­σαυ­ρους της ευρω­παϊ­κής αγοράς ταξι­δίων αντα­να­κλά άμεσα σε χώρες προ­ο­ρι­σμούς δια­κο­πών όπως η Ελλάδα αλλά και την ελλη­νική ξενο­δο­χειακή αγορά ιδιαί­τερα.  Σε μια προ­σπά­θεια να στα­θε­ρο­ποι­ή­σουν τα ερεί­σματά τους σε κρί­σι­μες χώρες-προορισμούς όπως η Ελλάδα, TUI και Thomas Cook βρί­σκο­νται την τελευ­ταία τριετία σε φάση επέ­κτα­σής τους στην ελλη­νική ξενο­δο­χειακή αγορά μέσω ιδιό­κτη­των μονάδων και όχι άλλων μορφών συνερ­γα­σίας με επι­χει­ρή­σεις του κλάδου.

Η άτυπη «κούρσα» αντα­γω­νι­σμού των δύο στην ελλη­νική αγορά είχε ως απο­τέ­λε­σμα να είναι, πλέον, οι δύο ισχυ­ρό­τε­ροι «παίκτες της ελλη­νι­κής ξενο­δο­χεια­κής αγοράς.  Σύμφωνα με στοι­χεία της εξει­δι­κευ­μέ­νης στην παρα­κο­λού­θηση μεγεθών της εγχώ­ριας ξενο­δο­χεια­κής αγοράς εται­ρείας Gbr Consulting, ο όμιλος TUI Group είχε το 2018 τον έλεγχο 73 από τα μεγα­λύ­τερα ελλη­νικά ξενο­δο­χεία (μέσο μέγεθος 235 δωμα­τίων) συνο­λι­κής δυνα­μι­κό­τη­τας 17.132 δωμα­τίων. Ο δε, Thomas Cook βρέθηκε στη δεύτερη θέση της κατά­τα­ξης πίσω από τον TUI ελέγ­χο­ντας 32 ξενο­δο­χεία (μέσο μέγεθος 145 δωμάτια) συνο­λι­κής δυνα­μι­κό­τη­τας 4.627 δωμα­τίων.

Η στρα­τη­γική που έχουν υιο­θε­τή­σει τα τελευ­ταία χρόνια οι δύο κολοσ­σοί έχει στόχο να κατευ­θύ­νει τους πελάτες τους κυρίως στα ιδιό­κτητα ξενο­δο­χεία τους στην Ελλάδα. Στόχος τους να ελέγ­χουν την τελική ποιό­τητα του προ­ϊ­ό­ντος και τις τιμές δωμα­τίων, απο­κτώ­ντας απο­τε­λε­σμα­τικά εργα­λεία για να επη­ρε­ά­ζουν απο­φα­σι­στικά τη δια­μόρ­φωση των τιμών στους προ­ο­ρι­σμούς όπου βρί­σκο­νται οι μονάδες τους. Ταυ­τό­χρονα, απο­κτούν πλε­ο­νε­κτική δια­πραγ­μα­τευ­τική θέση έναντι των ξενο­δό­χων με τους οποίους συνερ­γά­ζο­νται.

Οι ανα­κα­τα­τά­ξεις στη διεθνή αγορά, ωστόσο, είναι ραγδαίες και οι ταξι­διώ­τες που παίρ­νουν απο­στά­σεις από τους τουρ οπε­ρέϊ­τορ αυξά­νο­νται ραγδαία χρόνο με το χρόνο. Είναι χαρα­κτη­ρι­στικό πως το 2018 τα 2/3 των ταξι­διω­τι­κών εισπρά­ξεων προ­ήλ­θαν από μεμο­νω­μέ­νους ταξι­διώ­τες και μόλις το 1/3 από πελάτες των τουρ οπε­ρέϊ­τορ. Σύμφωνα με στοι­χεία της Τρά­πε­ζας της Ελλάδας (ΤτΕΕΛΛ +1,29%) οι εισπρά­ξεις από μεμο­νω­μέ­νους ταξι­διώ­τες έφθασαν τα 10,74 δισ. ευρώ ενώ τα έσοδα από οργα­νω­μένα ταξίδια ήταν 5,34 δισ. ευρώ.