Σουσάνα Καρδούλια: «Η κατάρρευση και η καταστροφή του Εθνικού Θεάτρου ήταν μεγάλο πλήγμα για τη Ρόδο και τον πολιτισμό της»

Κυρία Καρ­δού­λια, να ξεκι­νή­σουμε από την σχέση σας με την δουλειά σας. Όλοι σας γνω­ρί­ζουμε στην Ρόδο, είστε πολύ αγαπητό πρόσωπο, καθιε­ρω­μένη στον χώρο του θεάτρου και σας βλέ­πουμε πολλά χρόνια να δημιουρ­γείτε. Πότε ξεκί­νη­σαν όλα;

Ξεκί­νησα πολλά χρόνια πριν –σχεδόν από παιδί. Έπαιξα στο καλ­λι­τε­χνικό σχολείο την ζωή του Μεγάλου Κων­στα­ντί­νου και ο τότε Μητρο­πο­λί­της Ρόδου Σπυ­ρί­δων, είχε πει για μένα: ‘Αυτό είναι πολύ ταλα­ντούχο κορίτσι’!

Πέρασαν τα χρόνια, έκανα θέατρο στο σχολείο και κάποια στιγμή, ο Νίκος Χατζή­παπ­πας έκανε κάποια σεμι­νά­ρια, τα οποία παρα­κο­λού­θησα. Κι έτσι, έγινε η αρχή… και μπήκε το μικρό­βιο, το οποίο, αρχικώς, δεν ήταν πολύ εμφανές. Με τα χρόνια και με αφορμή μια παρά­σταση που έκανε το Θέατρο Νοτίου Αιγαίου, ο Ζαχα­ρίας Αγγε­λά­κος -την ‘Αντιγόνη’ σε σκη­νο­θε­σία του Αλέξη Μίγκα- πηγαίνω για να παίξω ως κομπάρσα, στο ορό. Όμως ο Αλέξης Μίγκας, μου δίνει τον ρόλο της Ισμήνης. Έμεινα βέβαια, με το στόμα ανοιχτό. Ήμουν μια κοπέλα άπειρη, χωρίς θεα­τρική εμπει­ρία, να πάρει έναν βασικό ρόλο.

Ακο­λού­θη­σαν μετά και άλλες παρα­στά­σεις –ως ερα­σι­τέ­χνης ηθοποιός- όπου είχα την χαρά να δουλέψω στο Δημο­τικό Θέατρο Ρόδου, στη συνέ­χεια, δίπλα σε πολύ καλούς επαγ­γελ­μα­τίες. Κι εκεί, απο­φα­σίζω να δώσω εξε­τά­σεις στο υπουρ­γείο Πολι­τι­σμού, περνάω και τελειώνω την Σχολή Βεάκη. Επίσημα, λοιπόν, παίρνω το πτυχίο του επαγ­γελ­μα­τία ηθο­ποιού και η καριέρα μου, ξεκι­νάει το 1990 στο ΔΗΠΕΘΕ Ρόδου με καλ­λι­τε­χνικό διευ­θυ­ντή, τον Γιάννη Μαρ­γα­ρίτη που ήταν και καθη­γη­τής μου στην Σχολή και με καλεί να παίξω σε ένα έργο.

Έκτοτε, άρχισα και έμεινα στο θέατρο. Δεν έφυγε ποτέ. Πολλές φορές, ανα­ρω­τιέ­μαι αν έκανα καλά. Καμιά φορά σκέ­φτο­μαι τον Λάμπρο Κων­στα­ντάρα στον ρόλο του Μαυ­ρο­για­λού­ρου, που μου­τζώ­νει τον εαυτό του!

Όμως, έμεινα σε αυτό που αγαπώ. Δεν χρειά­στηκε να κάνω κανένα συμ­βι­βα­σμό, καμία παρα­χώ­ρηση. Έκανα ένα καλό βιο­γρα­φικό, δούλεψα σε πολλά έργα στο ΔΗΠΕΘΕ και μετά… άρχισαν τα δύσκολα. Τα πολύ δύσκολα. Η Ρόδος, δεν σου δίνει επαγ­γελ­μα­τι­κές δυνα­τό­τη­τες. Δεν έχει θέατρα, τηλε­ό­ραση κ.λπ. Γι’ αυτό και μπήκα κάποια στιγμή στον Πολι­τι­στικό Οργα­νι­σμό του τότε Δήμου Αφάντου, και μετα­πή­δησα στον Δήμο Ρόδου –όταν έγινε ενιαίος δήμος. Με πάρα πολύ δύσκο­λες εργα­σι­κές συν­θή­κες, εδώ και πολύ καιρό.

Τα τελευ­ταία πέντε χρόνια κι ενώ έχω κάνει διά­φο­ρες ερα­σι­τε­χνι­κές ομάδες (και με τον φίλο μου Αυγου­στίνο Τσι­ρι­μώκο που δεν είναι πια κοντά μας) έφτασα να κλείσω… 33 χρόνια στον χώρο! Και τα τελευ­ταία πέντε χρόνια έχουμε την ομάδα ‘Άλιος’. Η τελευ­ταία μας παρά­σταση ήταν στο Δημο­τικό Θέατρο ‘Ποιος κοι­μά­ται απόψε’ της Χρύσας Σπη­λιώτη και πήγε πάρα πολύ καλά.

Πάντως, γνωρίζω αρκε­τούς συνα­δέλ­φους σου, που επέ­λε­ξαν να φύγουν από την Ρόδο. Και πάλι όμως, σύμφωνα με όσα δια­βά­ζουμε, είναι ένα δύσκολο επάγ­γελμα. Δεν έχεις δουλειά 12 μήνες το χρόνο, ούτε καν επο­χιακά!

Ο ηθο­ποιός, δεν έχει βεβαιό­τητα. Δεν είναι υπάλ­λη­λος –ούτε δημό­σιος, ούτε στον ιδιω­τικό τομέα. Μπορεί να έχει τρεις ή έξι μήνες δουλειά, να έχει το καλο­καίρι και όχι το χειμώνα. Και είναι ένα ατε­λεί­ωτο κυνήγι –μέχρι, ίσως να καθιε­ρω­θείς. Και υπάρ­χουν πολλοί σπου­δαίοι ηθο­ποιοί του θεάτρου, τους οποίους δεν γνω­ρί­ζει το κοινό (επειδή δεν τους έχει δει π.χ. στην τηλε­ό­ραση). Καλώς ή κακώς, η τηλε­ό­ραση, σε κάνει γνωστό. Γι’ αυτό και οι θεα­τρι­κοί παρα­γω­γοί, για να γεμί­σουν τα ταμεία τους, επι­λέ­γουν ηθο­ποιούς οι οποίοι είναι ανα­γνω­ρί­σι­μοι στο κοινό. Πράγ­ματι, ο ηθο­ποιός, δεν έχει βεβαιό­τη­τες. Δεν έχει ένα μισθό ‘μήνας μπαίνει, μήνας βγαίνει’. Είναι ένα ατε­λεί­ωτο «κυνήγι», ενώ πολλές φορές μπορεί να χρεια­στεί να κάνει κι άλλες δου­λειές, δια­φο­ρε­τι­κές.

Θεωρώ ότι πολύ καλά έκαναν όσοι επέ­λε­ξαν να φύγουν από τη Ρόδο, όπως και όσοι επι­λέ­ξαμε να μεί­νουμε στη Ρόδο ή που ήταν στην Αθήνα και προ­τί­μη­σαν να γυρί­σουν! Και οι μεν και οι δε, ο καθένας για δικούς του λόγους, καλώς έπραξε. Η Αθήνα είναι μεγάλη. Μπορεί να μην κάνεις θέατρο, να κάνεις κινη­μα­το­γράφο, να κάνεις δια­φή­μιση ή να κάνεις τηλε­ό­ραση. Έχει περισ­σό­τε­ρες ευκαι­ρίες και δυνα­τό­τη­τες.

Σε είδαμε πάντως στην τηλε­ό­ραση. Στο ‘Μπρούσκο’.

Ναι, με είδατε στην τηλε­ό­ραση, χάρις σ’ έναν μαθητή μου, τον Μανώλη Κλωνάρη που ήταν σε ένα από τα εργα­στή­ρια που είχα. Είναι πολύ καλός ηθο­ποιός –τελεί­ωσε το Θέατρο Τέχνης. Τότε εργα­ζό­ταν σε αυτές τις παρα­γω­γές και όταν έμαθε ότι θα γίνο­νταν γυρί­σματα στη Ρόδο και ήθελαν μια Ροδί­τισσα ηθοποιό, πρό­τεινε εμένα. Μετά από αυτό, δεν είχε συνέ­χεια.

Την αγαπάς την Ρόδο… Σε κρατάει εδώ;

Να σου πω όμως, το ήθελα. Ναι, θα το έλεγα. Με μαγεύει η Ρόδος. Σε κρατάει εδώ, είναι ένας όμορφος τόπος, ηλιό­λου­στος. Βλέπεις τόσους φίλους και γνω­στούς καθη­με­ρινά. Βέβαια, δεν έχεις αυτή την ανω­νυ­μία όπως στα μεγάλα αστικά κέντρα αλλά, αυτό δεν με ενοχλεί. Πάντα στις επι­λο­γές υπάρ­χουν τα υπέρ και τα κατά.

Πάντως είναι μια δύσκολη δουλειά. Το έχω ακούσει ακόμη και από διά­ση­μους ηθο­ποιούς να λένε στις συνε­ντεύ­ξεις τους ότι αντι­με­τω­πί­ζουν πολλά προ­σω­πικά προ­βλή­ματα. Ισχύει αυτό;

Ξέρεις πώς το λέω εγώ; Δεν ξέρεις τι συμ­βαί­νει πίσω από την κλειστή πόρτα. Τα ΜΜΕ δεί­χνουν μια εικόνα για τον καλ­λι­τέ­χνη, για την ζωή του κ.λπ. αλλά για το τι ακριβώς συμ­βαί­νει και τι βιώνει ο ίδιος, νομίζω ότι δεν βγαίνει ποτέ προς τα έξω. Ακούμε πολλούς να λένε ότι πέρασαν κατά­θλιψη, αλκο­ο­λι­σμό και άλλα. Πίσω από την κλειστή πόρτα, δεν ξέρουμε ποτέ τι συμ­βαί­νει…

Πρό­σφατα είδαμε τις κινη­το­ποι­ή­σεις των ηθο­ποιών και καλ­λι­τε­χνών για μια σειρά από αιτή­ματα. Θα ήθελα το σχόλιό σου.

Κάποτε θα πρέπει να στα­μα­τή­σει όλος αυτός ο δια­συρ­μός των καλ­λι­τε­χνών. Θα πρέπει να γίνει μια Ακα­δη­μία Θεάτρου. Να σου πω ότι στις Σχολές που υπάρ­χουν γίνεται πολύ καλή δουλειά, και οι ηθο­ποιοί λαμ­βά­νουν πολύ καλή εκπαί­δευση. Είναι άδικο και παρά­λογο να τελειώ­νεις το Λύκειο, να κάνεις μία τριετή εκπαί­δευση σε ιδιω­τική σχολή και να θεω­ρεί­σαι… από­φοι­τος Λυκείου. Είναι άδικο για τους καλ­λι­τέ­χνες…

Πώς είναι η σχέση σου με τους ρόλους σου;

Κοίτα, τα τελευ­ταία χρόνια, επειδή διδάσκω στα εργα­στή­ρια του ΔΗΠΕΘΕ και σκη­νο­θετώ, έχω πολύ καιρό να ανέβω στο σανίδι. Να ξαναβρώ αυτή τη μαγεία –γιατί είναι μαγικό αυτό το ταξίδι του ηθοποιού- και η εξε­ρεύ­νηση. Γίνεται μία κατά­δυση μέσα στον εαυτό σου, για να ανα­κα­λύ­ψεις το ρόλο. Να ανα­κα­λύ­ψεις, το μέσα και το έξω μέσα στις δοσμέ­νες περι­στά­σεις και συν­θή­κες που σου δίνει το έργο. Μπαί­νεις μέσα στον εαυτό σου και θα βρεις παράλ­ληλα πράγ­ματα. Είναι παρά­λογο, είναι τρελό… να υπο­δύ­ε­σαι κάποιον άλλον. Είναι μια τρέλα, μια εξε­ρεύ­νηση, αλλά είναι μαγεία.

• Είναι συν­δε­δε­μένη η σκη­νο­θε­σία με την ηθο­ποιία;

Επειδή έχω περάσει πολλά χρόνια ως ηθο­ποιός, μπορώ να κατα­λάβω περισ­σό­τερο τους ηθο­ποιούς που σκη­νο­θετώ. Έχω μεγα­λύ­τερη κατα­νό­ηση, μπορώ να κατα­λάβω τη δυσκο­λία του ηθο­ποιού. Δεν είμαι ο σκη­νο­θέ­της που δεν έχει περάσει αυτό το στάδιο.

Το γεγονός ότι στη Ρόδο, δεν έχουμε θέατρα (εκτός από τους αρχαιο­λο­γι­κούς χώρους) σε προ­βλη­μα­τί­ζει;

Θα θίξω πάλι αυτό που λέμε όλοι στη Ρόδο: είχαμε ένα Εθνικό Θέατρο, που είχα την τύχη και την χαρά να παίξω, τόσο ως ερα­σι­τέ­χνης όσο και ως επαγ­γελ­μα­τίας και να ζήσω (όπως και πολλοί άλλοι) μεγάλες στιγμές και μεγάλα πολι­τι­στικά δρώμενα εκεί μέσα. Θεωρώ ότι η κατάρ­ρευση και η κατα­στροφή του Εθνικού Θεάτρου, ήταν μεγάλο πλήγμα για την Ρόδο και για τον Πολι­τι­σμό της. Διότι δεν έχουμε, δυστυ­χώς, άλλους χώρους.

Το Δημο­τικό Θέατρο, δεν είναι κατάλ­ληλο για θεα­τρική σκηνή. Είναι οι παλιές ιτα­λι­κές σκηνές που είναι υπε­ρυ­ψω­μέ­νες. Δεν έχει παρα­σκή­νια, δεν έχει δεξιά και αρι­στερά χώρους για τους ηθο­ποιούς που πολλές φορές χρειά­ζο­νται να κάνουν γρή­γο­ρες αλλαγές, να έχουν κοστού­μια, να έχουν φρο­ντι­στή­ριο, να έχουν σκηνικά αντι­κεί­μενα. Δεν έχει καμα­ρί­νια –έχει μόνο στον κάτω χώρο! Ο ηθο­ποιός που είναι κάτω δεν έχει τη δυνα­τό­τητα να ακούσει τι συμ­βαί­νει. Αν έχεις απο­θη­κευ­μένα σκηνικά που πρέπει να βγάλεις στη μέση της παρά­στα­σης, δεν μπορείς να το κάνεις… Και το χει­ρό­τερο: έχουμε μόνον το Δημο­τικό Θέατρο, που το θέλουν όλοι και δεν το βρί­σκεις ελεύ­θερο για οποια­δή­ποτε εκδή­λωση. Θα πρέπει να το κλεί­σεις πολύ καιρό πριν. Για να κλείσω, να πω ότι έχουμε επαγ­γελ­μα­τικό θέατρο και επαγ­γελ­μα­τίες ηθο­ποιούς στη Ρόδο. Πολύ καλούς, τους οποίους τους εκτιμώ όλους. Ο καθένας είναι «μονα­χι­κός καβα­λά­ρης». Μακάρι να είχαμε ενωθεί και να κάναμε ένα ισχυρό επαγ­γελ­μα­τικό θέατρο. Μην ξεχνάτε ότι υπάρ­χουν και πολλές ομάδες, που δεν έχουν στέγη. Αυτό είναι ένα θέμα που δεν μας επι­τρέ­πει να κάνουμε πρόβες. Μόνο το Δημο­τικό και μία Τάφρο. Αυτό δημιουρ­γεί δυσκο­λίες…