Ο Μονόλιθος στο δίκτυο με τις διεθνείς κοινότητες σκοτεινού ουρανού

Η κοι­νό­τη­τα Μο­νο­λί­θου, έχει ξε­κι­νή­σει μια εξαι­ρε­τι­κά εν­δια­φέ­ρου­σα προ­σπά­θεια, προ­κει­μέ­νου να εντα­χθεί στο Δί­κτυο «Διε­θνείς Κοι­νό­τη­τες Σκο­τει­νού Ου­ρα­νού (International Dark Sky Communities)». Και αυτό δεν είναι τυ­χαίο. Η πρω­το­βου­λία ανή­κει στον κ. Στρά­το Κουφό, ο οποί­ος είναι ερα­σι­τέ­χνης Ρό­διος αστρο­φυ­σι­κός και πα­ρα­τη­ρεί τα ου­ρά­νια φαι­νό­με­να. Μαζί του, ωστό­σο είναι και άλλοι συν­δη­μό­τες του που εν­δια­φέ­ρο­νται για την πα­ρα­τή­ρη­ση των φαι­νο­μέ­νων.

Κατά και­ρούς ορ­γα­νώ­νο­νται διά­φο­ρες εκ­δη­λώ­σεις αστρο­νο­μί­ας όπως ομι­λί­ες, εκ­θέ­σεις αστρο­φω­το­γρα­φί­ας, εκ­δη­λώ­σεις πα­ρα­τή­ρη­σης ου­ρα­νού κ.λπ. Οι κά­τοι­κοι του χω­ριού έχουν πλή­ρως εξοι­κειω­θεί με αυτό το θέμα και πάντα βοη­θά­νε για τις ετοι­μα­σί­ες μιας εκ­δή­λω­σς, αλλά και συμ­με­τέ­χουν ενερ­γά σε αυτές, για θέ­μα­τα υλι­κο­τε­χνι­κού εξο­πλι­σμού ακόμα και προ­σφο­ρά πα­ρα­δο­σια­κών εδε­σμά­των καθώς και ντό­πιου κρα­σιού εντε­λώς δω­ρε­άν. Η το­πο­θε­σία τηρεί όλες τις προ­δια­γρα­φές για την ανα­γνώ­ρι­ση του ως «International Dark Sky Communities», ενώ υπάρ­χει και στενή συ­νερ­γα­σία με το αστε­ρο­σκο­πείο «Εύ­δη­μος», με την το­πι­κή κοι­νό­τη­τα Μο­νο­λί­θου, την δη­μο­τι­κή ενό­τη­τα Ατα­βύ­ρου και τον δήμο Ρόδου.

Ήρθε λοι­πόν η ώρα, να συ­ζη­τη­θεί και να τεθεί σε σο­βα­ρή βάση η υπο­ψη­φιό­τη­τα του Μο­νο­λί­θου προς έντα­ξη στο διε­θνές πρό­γραμ­μα, International Dark Sky Communities.

Το πρό­γραμ­μα Dark Sky Places, υλο­ποιεί­ται από την International Dark-Sky Association, με σκοπό να εν­θαρ­ρύ­νει τις κοι­νό­τη­τες, τα πάρκα και τις προ­στα­τευό­με­νες πε­ριο­χές ανά τον κόσμο να δια­φυ­λά­ξουν και να προ­στα­τεύ­σουν τους σκο­τει­νούς χώ­ρους μέσω υπεύ­θυ­νων πο­λι­τι­κών φω­τι­σμού και δη­μό­σιας εκ­παί­δευ­σης.

Σύμ­φω­να με τον αντι­δή­μαρ­χο Επι­κοι­νω­νί­ας του Δήμου Ρόδου κ. Κώστα Τα­ρα­σλιά (τον οποίο είχε επι­σκε­φθεί αντι­προ­σω­πεία με τον κ. Κουφό) θε­ω­ρού­νται κα­τάλ­λη­λες για αστρο­νο­μι­κές πα­ρα­τη­ρή­σεις, γε­γο­νός που μπο­ρεί να ενι­σχύ­σει τον του­ρι­σμό και την το­πι­κή οι­κο­νο­μι­κή δρα­στη­ριό­τη­τα.

Ο ερα­σι­τέ­χνης αστρο­νό­μος Στρά­τος Κου­φός, θε­ώ­ρη­σε ως κα­τάλ­λη­λη για πι­στο­ποί­η­ση την πλα­γιά του Κά­στρου του Μο­νο­λί­θου και κα­τέ­θε­σε αί­τη­ση, η οποία εγκρί­θη­κε από τον International Dark-Sky Association (Διε­θνή Ορ­γα­νι­σμό Σκο­τει­νού Ου­ρα­νού). Η δια­δι­κα­σία, η οποία μπο­ρεί να διαρ­κέ­σει από 1 μέχρι και 3 χρό­νια, πε­ρι­λαμ­βά­νει μια σειρά από ενέρ­γειες όπως η διε­νέρ­γεια φω­το­με­τρή­σε­ων, ενώ τα πι­στο­ποι­η­μέ­να International Dark Sky Places, ως τον πε­ρα­σμέ­νο Ια­νουά­ριο ανέρ­χο­νταν σε 195 σε ολό­κλη­ρο τον κόσμο.

Ο χώρος έχει μη­δε­νι­κή φω­τορ­ρύ­παν­ση, καθώς το τε­λευ­ταίο φως βρί­σκε­ται πίσω από το βουνό. Λόγω της μη­δε­νι­κής φω­τορ­ρύ­παν­σης και της φύ­σε­ως της πε­ριο­χής, αυτή εκτός από φω­το­γρά­φι­ση Deep sky objects, συ­νι­στά­ται και για wide field deep sky object.

Η δη­μο­τι­κή αρχή έχει εκ­φρά­σει την προ­θυ­μία της να στη­ρί­ξει την υπο­ψη­φιό­τη­τα του Μο­νο­λί­θου και μά­λι­στα εμπρά­κτως!

Σύμ­φω­να με τον αντι­δή­μαρ­χο κ. Κώστα Τα­ρα­σλιά:

«Ο κ. Στρά­τος Κου­φός, είναι ερα­σι­τέ­χνης Ρό­διος αστρο­φυ­σι­κός και του αρέ­σει να πα­ρα­τη­ρεί τα ου­ρά­νια φαι­νό­με­να. Το International Dark Sky Communities, είναι ένας ορ­γα­νι­σμός που απο­τε­λεί­ται από την Διε­θνή Ένωση Αστρο­νό­μων, οι οποί­οι πι­στο­ποιούν κά­ποιες πε­ριο­χές για να μην έχουν πολύ με­γά­λο φω­τι­σμό ώστε να μπο­ρούν, όσοι εν­δια­φέ­ρο­νται για την αστρο­νο­μία, να πα­ρα­κο­λου­θούν τα φαι­νό­με­να. Θε­ώ­ρη­σαν ότι είναι ιδα­νι­κό μέρος για το νησί μας, η πε­ριο­χή του Μο­νο­λί­θου. Έχει κα­τα­τε­θεί μια αί­τη­ση από τον κ. Κουφό αφού το ση­μείο στον Μο­νό­λι­θο, είναι μο­να­δι­κό (από την πλευ­ρά του Κά­στρου) και σε συ­νερ­γα­σία με τον Δήμο Ρόδου, θα προ­χω­ρή­σου­με σε αυτή την δράση. Θε­ω­ρού­με ότι είναι μια πολύ εν­δια­φέ­ρου­σα δράση μιας και δεν δη­μιουρ­γεί­ται κα­νέ­να πρό­βλη­μα, ενώ ενι­σχύ­ει και τις εμπει­ρί­ες για όσους από τους ξέ­νους επι­σκέ­πτες μας, εν­δια­φέ­ρο­νται».

Το επό­με­νο βήμα είναι να γί­νουν κά­ποιες φω­το­με­τρή­σεις, με την αρωγή του Δήμου Ρόδου. Μετά την αρ­χι­κή αί­τη­ση προς τον Ορ­γα­νι­σμό, θα πρέ­πει να πι­στο­ποι­η­θεί η πε­ριο­χή (μέσα σε 1,5-2 χρό­νια) ώστε να προ­χω­ρή­σουν οι δια­δι­κα­σί­ες με απώ­τε­ρο στόχο να εντα­χθεί ο Μο­νό­λι­θος στο Δί­κτυο «Διε­θνείς Κοι­νό­τη­τες Σκο­τει­νού Ου­ρα­νού (International Dark Sky Communities)»!

ΤΟ ΙΣΤΟ­ΡΙ­ΚΟ ΤΗΣ ΔΙΕ­ΘΝΟΥΣ  ΕΝΩ­ΣΗΣ ΣΚΟ­ΤΕΙ­ΝΟΥ ΟΥ­ΡΑ­ΝΟΥ

Το 1988 ιδρύ­θη­κε η Διε­θνής Ένωση Σκο­τει­νού Ου­ρα­νού με σκοπό την προ­στα­σία του νυ­κτε­ρι­νού ου­ρα­νού για τις τω­ρι­νές και τις μελ­λο­ντι­κές γε­νιές (https://www.darksky.org/).

Το 2001 συ­στά­θη­κε το Διε­θνές Δί­κτυο Κοι­νο­τή­των Σκο­τει­νού Ου­ρα­νού (International Dark Sky Communities Network), στο οποίο εντάσ­σο­νται κοι­νό­τη­τες που λαμ­βά­νουν ενερ­γά νο­μο­θε­τι­κά και πρα­κτι­κά μέτρα μεί­ω­σης του φω­τι­σμού και ανά­δει­ξης του νυ­κτε­ρι­νού ου­ρα­νού (http://darksky.org/idsp/communities/). Το Δί­κτυο ακο­λου­θεί αυ­στη­ρές δια­δι­κα­σί­ες πι­στο­ποί­η­σης κοι­νο­τή­των που υπο­βάλ­λουν αί­τη­ση έντα­ξης σ’ αυτό. Μέχρι τον Ια­νουά­ριο του 2022 είχαν πι­στο­ποι­η­θεί 195 “πε­ριο­χές σκο­τει­νού ου­ρα­νού” σε έξι ηπεί­ρους.

Ζωηρό εν­δια­φέ­ρον για την προ­στα­σία του νυ­κτε­ρι­νού ου­ρα­νού έχει επι­δεί­ξει ο κλά­δος του ΤΟΥ­ΡΙ­ΣΜΟΥ. Η προ­ώ­θη­ση του «αστρο-του­ρι­σμού», όπως ονο­μά­ζε­ται, συ­νή­θως συν­δυά­ζει του­ρι­σμό με από­κτη­ση γνώ­σε­ων αστρο­νο­μί­ας και νυ­χτε­ρι­νή πα­ρα­τή­ρη­ση ου­ρά­νιων φαι­νο­μέ­νων. Από το 2009 λει­τουρ­γεί στη Θάσο ιδιω­τι­κό αστρο­κά­μπιγκ.

Το 2018, το Υπουρ­γείο Του­ρι­σμού ανα­κοί­νω­σε την πρό­θε­σή του να προ­ω­θή­σει τον αστρο­του­ρι­σμό. Την ίδια χρο­νιά τα Με­τέ­ω­ρα κα­τα­τά­χθη­καν στους οκτώ κο­ρυ­φαί­ους προ­ο­ρι­σμούς για την πα­ρα­τή­ρη­ση του ένα­στρου ου­ρα­νού.

Το 2020 στην Κύπρο εγκαι­νιά­στη­κε το πρό­γραμ­μα «Αστρο­του­ρι­σμός» με τον φι­λό­δο­ξο στόχο να εντά­ξει το νησί στον διε­θνή χώρο των προ­ο­ρι­σμών Αστρο-Του­ρι­σμού. Η κοι­νο­πρα­ξία του έργου σχε­διά­ζει να ανα­πτύ­ξει αστρο-του­ρι­στι­κά πα­κέ­τα, αστρο-του­ρι­στι­κά χωριά, κι­νη­τά αστρο-του­ρι­στι­κά πάρκα και αστρο-κα­τα­σκη­νώ­σεις, και να επι­διώ­ξει την πι­στο­ποί­η­ση επι­λεγ­μέ­νων το­πο­θε­σιών ως «Dark Sky».

Η International Dark-Sky Association (IDA) είναι ένας μη κερ­δο­σκο­πι­κός ορ­γα­νι­σμός με έδρα τις Ηνω­μέ­νες Πο­λι­τεί­ες που ιδρύ­θη­κε το 1988 από τους David Crawford, επαγ­γελ­μα­τία αστρο­νό­μο, και Tim Hunter, για­τρό και ερα­σι­τέ­χνη αστρο­νό­μο. Η απο­στο­λή του IDA είναι «να δια­τη­ρή­σει και να προ­στα­τεύ­σει το νυ­χτε­ρι­νό πε­ρι­βάλ­λον και την κλη­ρο­νο­μιά του σκο­τει­νού ου­ρα­νού μέσω ποιο­τι­κού φω­τι­σμού εξω­τε­ρι­κού χώρου».

Η φω­τορ­ρύ­παν­ση είναι απο­τέ­λε­σμα του εξω­τε­ρι­κού φω­τι­σμού που δεν είναι σωστά θω­ρα­κι­σμέ­νος, επι­τρέ­πο­ντας στο φως να λά­μπει στα μάτια και στον νυ­χτε­ρι­νό ου­ρα­νό. Το άμεσο φως που λά­μπει στα μάτια ονο­μά­ζε­ται λάμψη και το φως που κα­τευ­θύ­νε­ται στον νυ­χτε­ρι­νό ου­ρα­νό πάνω από τον ορί­ζο­ντα προ­κα­λεί λάμψη του ου­ρα­νού. Ο φω­τι­σμός μπο­ρεί επί­σης να προ­κα­λέ­σει πα­ρα­βί­α­ση φωτός όταν ει­σέρ­χε­ται σε πε­ριο­χές όπου δεν είναι επι­θυ­μη­τό (π.χ. αυλή και πα­ρά­θυ­ρα ενός γεί­το­να). Η IDA ήταν η πρώτη ορ­γά­νω­ση στο κί­νη­μα του σκο­τει­νού ου­ρα­νού και αυτή τη στιγ­μή είναι η με­γα­λύ­τε­ρη.

Η κύρια προ­σέγ­γι­ση του IDA είναι να αυ­ξή­σει την ευαι­σθη­το­ποί­η­ση σχε­τι­κά με την αξία του σκο­τει­νού νυ­χτε­ρι­νού ου­ρα­νού με αστέ­ρια και να εν­θαρ­ρύ­νει την προ­στα­σία και την απο­κα­τά­στα­σή τους μέσω της εκ­παί­δευ­σης σχε­τι­κά με τα προ­βλή­μα­τα και τις λύ­σεις, συ­μπε­ρι­λαμ­βα­νο­μέ­νων των πρα­κτι­κών φω­τι­σμού εξω­τε­ρι­κού χώρου που δη­μιουρ­γούν λι­γό­τε­ρη φω­τορ­ρύ­παν­ση. Το 2011, η ορ­γά­νω­ση είχε πε­ρί­που 5.000 μέλη σε 70 χώρες.