Alpha Bank: Ποιοι παράγοντες θα επηρεάσουν τον τουρισμό το 2019

“Τα στοι­χεία που ανα­κοι­νώ­θη­καν την περα­σμένη εβδο­μάδα από την Τράπεζα της Ελλάδος για τις επι­δό­σεις του ελλη­νι­κού του­ρι­σμού το 2018, επι­βε­βαιώ­νουν τη συνέ­χιση για ένα ακόμη έτος της ανο­δι­κής πορείας που ξεκί­νησε το 2012, τόσο σε όρους εισερ­χό­με­νης ταξι­διω­τι­κής κίνησης (+ 10,8% έναντι του 2017) όσο και ταξι­διω­τι­κών εισπρά­ξεων (+ 10,1% έναντι του 2017)», δια­πι­στώ­νουν οι ανα­λυ­τές της Alpha Bank, στο καθιε­ρω­μένο οικο­νο­μικό τους δελτίο.

Όπως σημειώ­νουν, το ποσοστό κάλυψης του ελλειμ­μα­τι­κού ισο­ζυ­γίου αγαθών από τις ταξι­διω­τι­κές εισπρά­ξεις ενι­σχύ­θηκε περαι­τέρω και ανήλθε σε 72% περίπου το 2018 από μόλις 37% το 2005. Σύμφωνα με το World Travel & Tourism Council η άμεση συμβολή του κλάδου εκτι­μά­ται ότι υπερέβη το 8% του ακα­θα­ρί­στου εγχω­ρίου προ­ϊ­ό­ντος το 2018, ενώ η έμμεση συμβολή του υπερέβη το 20%.

Παράλ­ληλα, την τελευ­ταία πεντα­ε­τία, ο κλάδος βελ­τί­ωσε σημα­ντικά τη θέση του στην παγκό­σμια κατά­ταξη του World Economic Forum με βάση το δείκτη της αντα­γω­νι­στι­κό­τη­τας, καθώς ανήλθε στην 24η θέση το 2017, από την 32η που είχε κατα­λά­βει το 2013.

Η στήριξη που προ­σέ­φερε ο του­ρι­σμός στην ελλη­νική οικο­νο­μία κατά τη διάρ­κεια της παρα­τε­τα­μέ­νης υφε­σια­κής δια­τα­ρα­χής και η διαρκώς ανερ­χό­μενη συμβολή του στην τρέ­χουσα ανά­καμψή της καθιστά ιδιαί­τερα κρίσιμη την ανάλυση των παρα­γό­ντων που θα προσ­διο­ρί­σουν την πορεία του του­ρι­σμού το 2019, σημειώ­νει η Alpha Bank και συνε­χί­ζει:

Πριν ξεκι­νή­σει η ανάλυση των παρα­γό­ντων που θα προσ­διο­ρί­σουν την προ­ο­πτική του κλάδου το 2019, είναι ιδιαί­τερα χρήσιμο να εξε­τα­σθούν συνο­πτικά τα κύρια χαρα­κτη­ρι­στικά της αυξα­νό­με­νης ζήτησης για το ελλη­νικό του­ρι­στικό προϊόν κατά την τελευ­ταία εξαετία.

Πρώτον, ο κύριος όγκος της του­ρι­στι­κής κίνησης – περί το 40% του συνόλου – προ­έρ­χε­ται από πέντε χώρες της Ευρω­παϊ­κής Ένωσης. Η Γερ­μα­νία, το Ηνωμένο Βασί­λειο και η Ιταλία απο­τε­λούν τις τρεις μεγα­λύ­τε­ρες αγορές για τον ελλη­νικό του­ρι­σμό, καθώς κατα­λαμ­βά­νουν σε όρους αφίξεων τις τρεις πρώτες θέσεις, ενώ ακο­λου­θούν η Γαλλία και η Ρου­μα­νία.

Δεύ­τε­ρον, η μέση δαπάνη ανά ταξίδι μειώ­νε­ται στα­διακά την τελευ­ταία δεκα­ε­τία, καθώς η ημε­ρή­σια του­ρι­στική δαπάνη δια­τη­ρεί­ται σχετικά σταθερή και η μέση διάρ­κεια παρα­μο­νής ανά ταξίδι ακο­λου­θεί φθί­νουσα πορεία.

Τρίτον, το τρίτο τρίμηνο απορ­ροφά τον κύριο όγκο της του­ρι­στι­κής κίνησης (59% το 2018) ενώ ο αριθμός των επι­σκέ­ψεων κατα­νέ­με­ται κατά ένα μεγάλο μέρος σε πέντε προ­ο­ρι­σμούς (το 83,9% του συνόλου το 2017 κατευ­θύν­θηκε στις περι­φέ­ρειες της Αττικής, του Ν. Αιγαίου, της Κρήτης, της Κεντρι­κής Μακε­δο­νίας και των Ιονίων Νήσων).

Το κύριο χαρα­κτη­ρι­στικό από την πλευρά της προ­σφο­ράς ήταν η αύξηση της δυνα­μι­κό­τη­τας του κλάδου, τόσο ποσο­τικά (αύξηση κλινών και δωμα­τίων κατά 5,5% και 4,2% αντί­στοιχα στην περίοδο 2011 – 2017), όσο και ποιο­τικά (αύξηση του μερι­δίου αγοράς των ξενο­δο­χείων 5* και 4* από 11,7% το 2004 σε 20,3% το 2017).

Τέλος, η ραγδαία ανά­πτυξη της οικο­νο­μίας δια­μοι­ρα­σμού στο πεδίο των οικι­στι­κών ακι­νή­των (home – sharing economy), όπως απο­τυ­πώ­νε­ται στον υπερ­δι­πλα­σια­σμό των προ­σφε­ρό­με­νων κατοι­κιών στις σχε­τι­κές πλατ­φόρ­μες (π.χ. AirBnB και HomeAway) εντός της τελευ­ταίας τριε­τίας, ενδέ­χε­ται να εξηγεί μερικώς την ταχύ­τερη άνοδο των αφίξεων έναντι των εισπρά­ξεων στην ίδια περίοδο.

Επι­σκό­πηση των πρό­δρο­μων δεικτών ζήτησης του­ρι­στι­κών υπη­ρε­σιών

Α. Η εκτι­μώ­μενη ήπια επι­βρά­δυνση του ρυθμού μεγέ­θυν­σης της Ευρω­παϊ­κής Ένωσης (ΕΕ-28) σε 1,5% το 2019, έναντι 1,9% το 2018, ενδέ­χε­ται να επη­ρε­ά­σει αρνη­τικά τον ρυθμό αύξησης της ζητού­με­νης ποσό­τη­τας του­ρι­στι­κών υπη­ρε­σιών. Συγκε­κρι­μένα, χώρες που απο­τε­λούν βασικές αγορές προ­έ­λευ­σης επι­σκε­πτών για την Ελλάδα, ανα­μέ­νε­ται να σημειώ­σουν ελαφρώς χαμη­λό­τε­ρους ρυθμούς μεγέ­θυν­σης (Ευρω­παϊκή Επι­τροπή, Χει­με­ρι­νές Προ­βλέ­ψεις 2019), όπως η Γερ­μα­νία (2019: 1,1%, 2018: 1,5%), το Ηνωμένο Βασί­λειο (2019: 1,3%, 2018: 1,4%), η Ιταλία (2019: 0,2%, 2018: 1,0%), η Γαλλία (2019: 1,3%, 2018: 1,5%) και η Ρου­μα­νία (2019: 3,8%, 2018: 4,0%).

Β. Οι συνέ­πειες της επι­βρά­δυν­σης του ρυθμού μεγέ­θυν­σης της οικο­νο­μίας επί των κατα­να­λω­τι­κών δυνα­το­τή­των και των προ­τι­μή­σεων των Γερ­μα­νών και κατά συνέ­πεια στην του­ρι­στική κίνηση από τη Γερ­μα­νία είναι καθο­ρι­στι­κής σημα­σίας, καθώς οι Γερ­μα­νοί επι­σκέ­πτες απο­τε­λούν μία σημα­ντική αγορά για τον ελλη­νικό του­ρι­σμό. Σύμφωνα με τα στοι­χεία του Household Sector Report της Ευρω­παϊ­κής Κεντρι­κής Τρά­πε­ζας (Φεβρουά­ριος 2019), η αύξηση του κατά κεφαλήν δια­θέ­σι­μου εισο­δή­μα­τος των γερ­μα­νι­κών νοι­κο­κυ­ριών κατά τη διάρ­κεια των τριών πρώτων τρι­μή­νων του 2018, διο­χε­τεύ­θηκε σε μεγα­λύ­τερο μέρος στην απο­τα­μί­ευση σε σχέση με την κατα­νά­λωση. Συγκε­κρι­μένα, ο λόγος της απο­τα­μί­ευ­σης προς το δια­θέ­σιμο εισό­δημα των Γερ­μα­νών αυξή­θηκε σε 17,8% το τρίτο τρίμηνο του 2018, έναντι 17,3% το 2017. Αντί­στοιχα, η κατα­νά­λωση σε στα­θε­ρές τιμές υπο­χώ­ρησε κατά 0,3% το τρίτο τρίμηνο του 2018 από 1,4% το 2017.

Οι τάσεις αυτές απο­τυ­πώ­νο­νται ως έναν βαθμό στις σωρευ­τι­κές κρα­τή­σεις των Γερ­μα­νών έως το τέλος Ιανουα­ρίου, για δια­κο­πές στο εξω­τε­ρικό το καλο­καίρι του 2019, οι οποίες είναι μειω­μέ­νες κατά 2% σε σύγκριση με εκείνες που είχαν γίνει πέρυσι στο αντί­στοιχο χρονικό σημείο σύμφωνα με την εται­ρεία GfK (Travel Insights, February 2019).

Γ. Σύμφωνα με πρό­σφατη μελέτη του ΙΝΣΕΤΕ (Οι προ­ο­πτι­κές του εισερ­χό­με­νου του­ρι­σμού στην Ελλάδα το 2019), ο προ­γραμ­μα­τι­σμός θέσεων των αερο­πο­ρι­κών εται­ρειών για πτήσεις προς τα περι­φε­ρειακά αερο­δρό­μια της Ελλάδας το καλο­καίρι του 2019, υπο­δη­λώ­νει τάσεις στα­θε­ρο­ποί­η­σης ή οριακά καθο­δι­κής πορείας της του­ρι­στι­κής κίνησης.

Δ. Η συνεχής άνοδος του αριθμού αφίξεων την τελευ­ταία πεντα­ε­τία ενδέ­χε­ται να δημιουρ­γή­σει αρνη­τικά απο­τε­λέ­σματα βάσης (base effects). Συγκε­κρι­μένα, η δια­τή­ρηση επί μακρόν του αριθμού των αφίξεων σε επίπεδα υψη­λό­τερα της μακρο­χρό­νιας τάσης, υπο­δη­λώ­νει αυξη­μένη πιθα­νό­τητα ήπιας προ­σαρ­μο­γής σε επίπεδα κανο­νι­κό­τη­τας από το πολύ υψηλό επίπεδο του προη­γού­με­νου έτους.

Διε­θνείς εξε­λί­ξεις και γεω­πο­λι­τι­κοί παρά­γο­ντες

H αβε­βαιό­τητα που απορ­ρέει από ένα Brexit χωρίς συμ­φω­νία, θα μπο­ρούσε να έχει σημα­ντική αρνη­τική επί­δραση στις αφίξεις Βρε­τα­νών του­ρι­στών στη χώρα μας. Η ενδε­χό­μενη μείωση της εισροής αυτής, συν­δέ­ε­ται τόσο με τις ενδεί­ξεις για επι­βρά­δυνση του ρυθμού μεγέ­θυν­σης του βρε­τα­νι­κού ΑΕΠ και μείωση της κατα­να­λω­τι­κής εμπι­στο­σύ­νης, αλλά και της απο­δυ­νά­μω­σης της αγο­ρα­στι­κής δύναμης των Βρε­τα­νών εξαι­τίας ενδε­χό­με­νης υπο­τί­μη­σης της βρε­τα­νι­κής λίρας. Ανα­φο­ρικά με την κατα­να­λω­τική εμπι­στο­σύνη, σημειώ­νε­ται ότι ο σχε­τι­κός δείκτης δια­μορ­φώ­θηκε στις -11,3 μονάδες τον Ιανουά­ριο του 2019, από -2 μονάδες τον Ιούνιο του 2016, όταν πραγ­μα­το­ποι­ή­θηκε το δημο­ψή­φι­σμα για την έξοδο της χώρας από την ΕΕ.

Επι­πλέον, σύμφωνα με τις τελευ­ταίες δια­θέ­σι­μες εκτι­μή­σεις (European Travel Commission, Q4/2018) το αρνη­τικό οικο­νο­μικό απο­τύ­πωμα από ένα Brexit χωρίς συμ­φω­νία, θα μπο­ρούσε να οδη­γή­σει σε πτώση των διεθνών αφίξεων Βρε­τα­νών περί του 5% το 2020 (4,7 εκατ.).

Η εξέλιξη της ζήτησης από το Ηνωμένο Βασί­λειο είναι καθο­ρι­στι­κής σημα­σίας για τον ελλη­νικό του­ρι­σμό. Συγκε­κρι­μένα, οι του­ρι­στι­κές εισπρά­ξεις από το Ηνωμένο Βασί­λειο αντι­προ­σω­πεύ­ουν το 12% των συνο­λι­κών μας ταξι­διω­τι­κών εισπρά­ξεων (Ευρώ 1,9 δισ.) και οι του­ρι­στι­κές αφίξεις αντι­προ­σω­πεύ­ουν το 10% των συνο­λι­κών αφίξεων στη χώρα μας (2,9 εκατ. επι­σκέ­πτες). Ο μέσος Βρε­τα­νός επι­σκέ­πτης δαπανά 77,8 ευρώ ανά δια­νυ­κτέ­ρευση, που είναι από τα υψη­λό­τερα μεταξύ των ευρω­παϊ­κών χωρών προ­έ­λευ­σης επι­σκε­πτών, και 687,8 ευρώ ανά ταξίδι.

Με βάση την ανάλυση της τρά­πε­ζας, οι χώρες εκτός Ευρώπης όπως η Αυστρα­λία, οι ΗΠΑ και ο Καναδάς παρου­σιά­ζουν μεν υψη­λό­τερη δαπάνη και μεγα­λύ­τερη διάρ­κεια παρα­μο­νής, αλλά μικρό σχετικά αριθμό αφίξεων. Οι Βρε­τα­νοί, οι Γάλλοι και οι Ελβετοί δαπα­νούν σχετικά υψη­λό­τερα ποσά ανά δια­νυ­κτέ­ρευση σε σχέση με τους Γερ­μα­νούς αλλά δια­μέ­νουν λιγό­τε­ρες ημέρες, ενώ όπως έχει προ­α­να­φερ­θεί, οι Βρε­τα­νοί και οι Γερ­μα­νοί παρου­σιά­ζουν τον υψη­λό­τερο αριθμό αφίξεων.

Ο περιο­ρι­σμός της πολι­τι­κής αβε­βαιό­τη­τας στην Τουρκία, καθώς απο­μα­κρυ­νό­μα­στε χρονικά από την από­πειρα πρα­ξι­κο­πή­μα­τος του 2016 και στα­θε­ρο­ποιεί­ται η εγχώρια πολι­τική σκηνή, έχει συμ­βά­λει στην ανά­καμψη της Τουρ­κίας ως αντα­γω­νι­στι­κού του­ρι­στι­κού προ­ο­ρι­σμού. Επι­πλέον, η υπο­τί­μηση της τουρ­κι­κής λίρας μετά τη νομι­σμα­τική κρίση του καλο­και­ριού του 2018, συνέ­τεινε στην ανά­δειξη ενός αντα­γω­νι­στι­κού πλε­ο­νε­κτή­μα­τος που μπορεί να απε­λευ­θε­ρώ­σει τάσεις συμπί­ε­σης του μερι­δίου αγοράς του ελλη­νι­κού του­ρι­σμού.

Σημειώ­νε­ται ότι το μερίδιο αγοράς της Ελλάδας στις διε­θνείς του­ρι­στι­κές αφίξεις ανήλθε στο 2,1% το 2017, από 1,6% το 2010. Παράλ­ληλα από τους κύριους αντα­γω­νι­στές της χώρας, η Ισπανία, η Πορ­το­γα­λία και η Κροατία επίσης αύξησαν τα μερίδιά τους, ενώ η Γαλλία, η Τουρκία και η Ιταλία μείωσαν το μερίδιό τους.

Όλοι οι ανωτέρω κίν­δυ­νοι που συν­δέ­ο­νται με την επι­βρά­δυνση της οικο­νο­μι­κής μεγέ­θυν­σης, την αβε­βαιό­τητα γύρω από το Brexit, την ανη­συ­χία σχετικά με την έκβαση ενός εμπο­ρι­κού πολέμου και των γεω­πο­λι­τι­κών εντά­σεων, οδηγούν σε πιο συντη­ρη­τική συμπε­ρι­φορά των ταξι­διω­τών από ορι­σμέ­νες χώρες (“wait and see” attitude among travelers) η οποία, όπως εκτι­μά­ται από το World Tourism Organization (UNWTO, January 2019) έχει γίνει αρκετά ορατή. Η επι­φυ­λα­κτική στάση των επι­σκε­πτών συν­δέ­ε­ται επίσης με το γεγονός ότι το περυ­σινό θερμό καλο­καίρι σε βορειό­τε­ρες χώρες καθυ­στε­ρεί τη λήψη απο­φά­σεων των επι­σκε­πτών από αυτές τις χώρες για δια­κο­πές στο εξω­τε­ρικό.

Από την άλλη πλευρά, η διαρκώς βελ­τιού­μενη υποδομή στις αερο­με­τα­φο­ρές, η σχετική στα­θε­ρό­τητα στις τιμές των καυ­σί­μων και η αυξα­νό­μενη ροή επι­σκε­πτών από τις ανα­δυό­με­νες αγορές είναι βέβαιο ότι ενι­σχύει τις παγκό­σμιες του­ρι­στι­κές ροές για το 2019, Τέλος, αξίζει να σημειω­θούν οι θετικές εκτι­μή­σεις για αύξηση των διεθνών αφίξεων από τις ΗΠΑ και τον Καναδά, λόγω της ενί­σχυ­σης του δολα­ρίου έναντι του ευρώ, η οποία ενδε­χο­μέ­νως να αντι­σταθ­μί­σει μέρος της απώ­λειας μερι­δίων του ελλη­νι­κού του­ρι­στι­κού κλάδου από άλλες ευρω­παϊ­κές χώρες.

«Ανε­ξάρ­τητα από τη διεθνή οικο­νο­μική συγκυ­ρία, η μακρο­χρό­νια τάση του ελλη­νι­κού του­ρι­στι­κού προ­ϊ­ό­ντος ακο­λου­θεί σταθερά ανοδική πορεία. Τούτο σημαί­νει ότι, παρά τη μεγάλη άνοδο των τελευ­ταίων ετών, τα περι­θώ­ρια περαι­τέρω ανά­πτυ­ξης είναι σημα­ντικά. Απαι­τεί­ται, ωστόσο, η ανά­πτυξη των εναλ­λα­κτι­κών μορφών του­ρι­σμού όπως ο συνε­δρια­κός, ο οικο­λο­γι­κός, ο αγρο­του­ρι­σμός, ο ανα­ξιο­ποί­η­τος πολι­τι­στι­κός του­ρι­σμός κ.λπ. και η βελ­τί­ωση της σχέσης ποιό­τη­τας – τιμής. Επι­πλέον, είναι ανα­γκαίο να υπάρξει απλού­στευση των δια­δι­κα­σιών για ενί­σχυση της επι­χει­ρη­μα­τι­κό­τη­τας και εκλο­γί­κευση των φορο­λο­γι­κών συντε­λε­στών, ώστε να είναι εφικτός ο αντα­γω­νι­σμός με τις του­ρι­στι­κές επι­χει­ρή­σεις των άλλων χωρών επί ίσοις όροις», κατα­λή­γει η Alpha Bank.

Πηγή tovima.gr