Ο Γ. Μηλιός αποδομεί τη συμφωνία του Eurogroup

Ση­μείο προς ση­μείο απο­δο­μεί ο Γιάν­νης Μη­λιός, Το­με­άρ­χης Οι­κο­νο­μι­κών του ΣΥ­ΡΙ­ΖΑ τη συμ­φω­νία του Eurogroup, σε άρθρο του με τίτλο “Μόνη διέ­ξο­δος η φυγή προς τα εμπρός!” το οποίο συ­νυ­πο­γρά­φει με τους Σ. Λα­πα­τσιώ­ρα και Δ. Σω­τη­ρό­που­λο.

Ο κ. Μη­λιός ξη­λώ­νει με ιδιαι­τέ­ρως σκλη­ρή γλώσ­σα και χα­ρα­κτη­ρι­σμούς το κυ­βερ­νη­τι­κό αφή­γη­μα περί “νίκης” στη συμ­φω­νία του Eurogroup, εγκα­λώ­ντας την Κυ­βέρ­νη­ση για “ελ­λι­πή προ­ε­τοι­μα­σία”, τον υπουρ­γό Οι­κο­νο­μι­κών για “αντι­φα­τι­κές τα­κτι­κές” και μιλά για “προ­φα­νή υπο­χώ­ρη­ση” που μπο­ρεί να οδη­γή­σει σε “πραγ­μα­τι­κή ήττα”.

Στα­χυο­λο­γώ­ντας το άρθρο:

“Το γε­γο­νός ότι η κυ­βέρ­νη­ση επι­λέ­γει να πα­ρου­σιά­ζει την προ­φα­νή υπο­χώ­ρη­ση και την ανα­γκα­στι­κή αλ­λα­γή του προ­γράμ­μα­τός της ως «νίκη», απο­τε­λεί κακό ση­μά­δι για τη συ­νέ­χεια, επει­δή δεί­χνει ότι πε­ρισ­σό­τε­ρο εν­δια­φέ­ρε­ται για την επι­κοι­νω­νία παρά για την ουσία. Αυτό ίσως προ­ο­πτι­κά να απο­τε­λέ­σει την πραγ­μα­τι­κή ήττα, εφό­σον το σήμα το οποίο εκ­πέ­μπε­ται και ει­σπράτ­τε­ται από την κοι­νω­νία ενι­σχύ­ει την πε­ποί­θη­ση: «μην πι­στεύ­εις τους πο­λι­τι­κούς σε ό, τι λένε, επάγ­γελ­μα κά­νουν για να είναι κυ­βέρ­νη­ση».

“Η συμ­φω­νία της 20ής Φε­βρουα­ρί­ου κα­θο­ρί­στη­κε προ­φα­νώς τόσο από εξω­τε­ρι­κούς πα­ρά­γο­ντες, το δε­δο­μέ­νο και γνω­στό νε­ο­φι­λε­λεύ­θε­ρο πλαί­σιο των «θε­σμών», όσο όμως και από εσω­τε­ρι­κούς, οι οποί­οι τε­λι­κά έπαι­ξαν και τον κα­θο­ρι­στι­κό ρόλο.

Δευ­τε­ρεύ­ου­σα μόνον ση­μα­σία έπαι­ξε η ελ­λι­πής προ­ε­τοι­μα­σία της κυ­βέρ­νη­σης και οι αντι­φα­τι­κές τα­κτι­κές του ΥΠΟΙΚ, όπως για πα­ρά­δειγ­μα:

Πρώ­τον: Η απου­σία σο­βα­ρού σχε­δί­ου που να στη­ρί­ζε­ται σε αριθ­μούς και ανά­λυ­ση. Ακόμη και στο Πα­ράρ­τη­μα που δη­μο­σί­ευ­σε το ΥΠΟΙΚ ως τε­χνι­κή σύ­νο­ψη φαί­νε­ται το επι­φα­νεια­κό επί­πε­δο. Επι­πλέ­ον, σε αυτό γί­νε­ται η κρί­σι­μη πα­ρα­δο­χή ότι η βιω­σι­μό­τη­τα του χρέ­ους συν­δέ­ε­ται με τα πρω­το­γε­νή πλε­ο­νά­σμα­τα (θέση που συ­νι­στά ση­μα­ντι­κή στρα­τη­γι­κή υπο­χώ­ρη­ση)”.

“Φά­νη­κε ότι η κυ­βέρ­νη­ση έδωσε πολύ με­γά­λο βάρος στην επι­κοι­νω­νια­κή δια­χεί­ρι­ση του θέ­μα­τος, σε σχέση με άλλες δια­στά­σεις. Αυτό απο­τε­λεί αρ­νη­τι­κό ση­μά­δι και για το εσω­τε­ρι­κό και για το εξω­τε­ρι­κό. Για πα­ρά­δειγ­μα, το πε­ρι­στα­τι­κό με τον Ντάιε­σε­μπλουμ προ­φα­νώς τό­νω­σε το «εθνι­κό αί­σθη­μα», αλλά συγ­χρό­νως αφαί­ρε­σε δια­πραγ­μα­τευ­τι­κή ισχύ από τη στιγ­μή που όλο το Σαβ­βα­το­κύ­ρια­κο ασχο­λή­θη­κε η κυ­βέρ­νη­ση με το να κα­θη­συ­χά­ζει τις αγο­ρές που θα άνοι­γαν την Δευ­τέ­ρα, γε­γο­νός που ση­μα­το­δό­τη­σε ότι η κυ­βέρ­νη­ση δεν έχει στα­θε­ρή τα­κτι­κή δια­πραγ­μά­τευ­σης (και φυ­σι­κά στην ίδια συ­νά­ντη­ση ακόμη και σε μη έμπει­ρους πα­ρα­τη­ρη­τές φά­νη­κε ότι δεν υπάρ­χει και ομάδα ισό­τι­μων κυ­βερ­νη­τι­κών μελών στη δια­πραγ­μά­τευ­ση).

Είναι εύ­κο­λα κα­τα­νοη­τό πώς αυτή η κακά στη­μέ­νη δια­πραγ­μά­τευ­ση, παρά τις ερ­γα­το­ώ­ρες που αφιέ­ρω­σαν οι πρω­τα­γω­νι­στές της, είχε τα χα­ρα­κτη­ρι­στι­κά άλ­μα­τος με δε­μέ­να μάτια. Επί­σης, οι δια­φο­ρές και οι κακοί χει­ρι­σμοί και οι με­τα­το­πί­σεις έδει­ξαν στους εταί­ρους ότι η ελ­λη­νι­κή πλευ­ρά είναι επι­δε­κτι­κή χει­ρι­σμών”.

Απαι­τεί­ται δη­λα­δή άμεσα μια νέα ορ­μη­τι­κό­τη­τα αλ­λα­γών στο εσω­τε­ρι­κό της χώρας, έτσι ώστε να οι­κο­δο­μη­θούν σε νέες βά­σεις οι συμ­μα­χί­ες με τις κα­τώ­τε­ρες τά­ξεις. Με­τα­φο­ρι­κά, αυτό που λεί­πει και που δυ­στυ­χώς μοιά­ζει να απο­μα­κρύ­νε­ται με τη συμ­φω­νία της 20ής Φε­βρουα­ρί­ου, είναι ένα εσω­τε­ρι­κό «μνη­μό­νιο για τον πλού­το», με πα­ράλ­λη­λη βελ­τί­ω­ση των όρων ζωής των λαϊ­κών τά­ξε­ων. Ο στό­χος «να πλη­ρώ­σει η ολι­γαρ­χία» δεν ήταν ποτέ πε­ρισ­σό­τε­ρο επί­και­ρος.

Υπεν­θυ­μί­ζε­ται ότι ο Γ. Μη­λιός είχε εμ­μέ­σως εκ­φρά­σει τη στή­ρι­ξή του στην κρι­τι­κή του Μα­νώ­λη Γλέ­ζου, ανα­πα­ρά­γο­ντας το άρθρο του ιστο­ρι­κού στε­λέ­χους του ΣΥ­ΡΙ­ΖΑ στον προ­σω­πι­κό του λο­γα­ρια­σμό στο facebook.

Ανα­λυ­τι­κά, ολό­κλη­ρο το άρθρο των κκ Μη­λιού, Λα­πα­τσιώ­ρα και Σω­τη­ρό­που­λου, έχει ως εξής:

Μόνη διέ­ξο­δος η φυγή προς τα εμπρός!

των Σπύ­ρου Λα­πα­τσιώ­ρα, Γιάν­νη Μη­λιού και Δη­μή­τρη Π. Σω­τη­ρό­που­λου

1. Ει­σα­γω­γή

Μία απο­τί­μη­ση της «με­τα­βα­τι­κής» συμ­φω­νί­ας της 20ής Φε­βρουα­ρί­ου είναι ότι απο­τε­λεί ανα­κω­χή που επε­τεύ­χθη με πρω­το­βου­λία της ελ­λη­νι­κής κυ­βέρ­νη­σης και απο­δο­χή από την άλλη πλευ­ρά (των «θε­σμών»). Στο επό­με­νο διά­στη­μα, μέχρι το πέρας του τε­τρα­μή­νου, θα δια­μορ­φω­θούν οι όροι δια­πραγ­μά­τευ­σης για την επό­με­νη συμ­φω­νία. Αυτό κατά μία έν­νοια ση­μαί­νει ότι δεν κρί­θη­κε τί­πο­τα ακόμη. Όμως, η απο­τί­μη­ση αυτή είναι επι­σφα­λής. Πρώ­τον, η ίδια η «με­τα­βα­τι­κή» συμ­φω­νία αλ­λά­ζει το συ­σχε­τι­σμό δύ­να­μης. Δεύ­τε­ρον, επει­δή οι «εχθρο­πρα­ξί­ες» θα συ­νε­χί­ζο­νται σε όλη τη διάρ­κεια του τε­τρα­μή­νου (έλεγ­χος των δε­σμεύ­σε­ων και επα­νερ­μη­νεία των όρων της από κάθε πλευ­ρά) απαι­τεί­ται να κα­τα­νο­ή­σου­με πρώτα το τοπίο των δια­πραγ­μα­τεύ­σε­ων.

2. Συμ­φω­νία της 20ής Φε­βρουα­ρί­ου: Ένα πρώτο βήμα σε ολι­σθη­ρό έδα­φος …

2α. Οι στό­χοι της δια­πραγ­μά­τευ­σης

Η ελ­λη­νι­κή κυ­βέρ­νη­ση προ­σήλ­θε στο Eurogroup της 12ης Φε­βρουα­ρί­ου, δη­λα­δή στην πρώτη ου­σια­στι­κή φάση της δια­πραγ­μά­τευ­σης, με αί­τη­μα μια συμ­φω­νία σε ένα νέο «πρό­γραμ­μα-γέ­φυ­ρα», δη­λώ­νο­ντας ρητά ότι είναι αδύ­να­τη η πα­ρά­τα­ση του υπάρ­χο­ντος προ­γράμ­μα­τος, που έχει απορ­ρι­φθεί από τον ελ­λη­νι­κό λαό:

1. Το «πρό­γραμ­μα-γέ­φυ­ρα» δεν θα πε­ριε­λάμ­βα­νε όρους, αξιο­λο­γή­σεις κλπ., αλλά μια επί­ση­μη απο­τύ­πω­ση της βού­λη­σης όλων των πλευ­ρών για δια­πραγ­μά­τευ­ση χωρίς πιέ­σεις και εκ­βια­σμούς και χωρίς οποια­δή­πο­τε μο­νο­με­ρή ενέρ­γεια.

2. Στο πλαί­σιο αυτό η Ελ­λά­δα θα πα­ραι­τεί­το από τις ενα­πο­μεί­να­σες δό­σεις του προη­γού­με­νου προ­γράμ­μα­τος – πέραν των 1, 9 δις ευρώ που οφεί­λουν να επι­στρέ­ψουν η ΕΚΤ και οι Κε­ντρι­κές Τρά­πε­ζες των κρα­τών-μελών από τα κέρδη που είχαν από τη δια­κρά­τη­ση ελ­λη­νι­κών ομο­λό­γων (προ­γράμ­μα­τα SMP και ANFA) – και θα της δι­νό­ταν η δυ­να­τό­τη­τα έκ­δο­σης εντό­κων γραμ­μα­τί­ων πέρα από το όριο των 15 δις, ώστε να κα­λύ­ψει τυχόν έκτα­κτες ανά­γκες.

3. Στο τέλος της με­τα­βα­τι­κής αυτής πε­ριό­δου, (α) η Ελ­λά­δα θα κα­τα­θέ­σει τις τε­λι­κές της προ­τά­σεις, που σύμ­φω­να με τις Προ­γραμ­μα­τι­κές Δη­λώ­σεις της κυ­βέρ­νη­σης θα πε­ρι­λαμ­βά­νουν ένα νέο πλαί­σιο δη­μο­σιο­νο­μι­κής στρα­τη­γι­κή­ςγια τα επό­με­να 3-4 χρό­νια και ένα νέο εθνι­κό σχέ­διο με­ταρ­ρυθ­μί­σε­ων και πα­ράλ­λη­λα (β) θα τεθεί το ζή­τη­μα της δια­πραγ­μά­τευ­σης για ανα­διάρ­θρω­ση-ελά­φρυν­ση του δη­μό­σιου χρέ­ους.

Η γερ­μα­νι­κή κυ­βέρ­νη­ση αλλά και οι «θε­σμοί» (ΕΕ, ΕΚΤ, ΔΝΤ) προ­σήλ­θαν στη δια­πραγ­μά­τευ­ση με τη θέση ότι η Ελ­λά­δα έπρε­πε να ζη­τή­σει εξά­μη­νη «τε­χνι­κή επέ­κτα­ση» του υφι­στά­με­νου Προ­γράμ­μα­τος (το οποίο για επι­κοι­νω­νια­κούς λό­γους δέ­χθη­καν να με­το­νο­μα­στεί σε «υφι­στά­με­νο δια­κα­νο­νι­σμό» – existing arrangement), ώστε να γίνει δυ­να­τή η επι­τυ­χής ολο­κλή­ρω­ση της αξιο­λό­γη­σης (successful completion of the review).

2β. Η έκ­βα­ση της δια­πραγ­μά­τευ­σης

Η συμ­φω­νία της 20ής Φε­βρουα­ρί­ου πε­ρι­λαμ­βά­νει τε­τρά­μη­νη πα­ρά­τα­ση της «Κύ­ριας Σύμ­βα­σης Χρη­μα­το­δο­τι­κής Διευ­κό­λυν­σης (Master Financial Assistance Facility Agreement, MFFA), η οποία θε­με­λιώ­νε­ται σε ένα σύ­νο­λο δε­σμεύ­σε­ων».

Η πα­ρά­τα­ση της Σύμ­βα­σης («η οποία θε­με­λιώ­νε­ται σε ένα σύ­νο­λο δε­σμεύ­σε­ων») ση­μαί­νει: (α) αξιο­λο­γή­σεις από τους τρεις «θε­σμούς», (β) δε­σμεύ­σεις ή όρους, (γ) συ­νέ­χι­ση της χρη­μα­το­δό­τη­σης με βάση το πλάνο των δό­σε­ων του υφι­στά­με­νου Προ­γράμ­μα­τος, εφό­σον υπάρ­ξει θε­τι­κή αξιο­λό­γη­ση, (δ) επι­στρο­φή των κερ­δών της ΕΚΤ και των εθνι­κών ΚΤ από τη δια­κρά­τη­ση ελ­λη­νι­κών ομο­λό­γων, και πάλι όμως εφό­σον υπάρ­ξει θε­τι­κή αξιο­λό­γη­ση από τους «θε­σμούς» (δε­δο­μέ­νης μά­λι­στα της «ανε­ξαρ­τη­σί­ας» της ΕΚΤ).

Με δυο λόγια πρό­κει­ται για την απόρ­ρι­ψη-από­συρ­ση των ση­μεί­ων (1) και (2) με τα οποία προ­σήλ­θε η ελ­λη­νι­κή κυ­βέρ­νη­ση στη δια­πραγ­μά­τευ­ση. Πρέ­πει επί­σης να ση­μειώ­σου­με εδώ ότι δεν υπάρ­χει καμία ρητή ανα­φο­ρά στην κά­λυ­ψη των χρη­μα­το­δο­τι­κών ανα­γκών (π.χ. ότι θα επι­τρα­πεί η έκ­δο­ση εντό­κων για να πλη­ρω­θούν χρε­ο­λύ­σια, τόκοι και έκτα­κτες ανά­γκες) μέχρι την ολο­κλή­ρω­ση της αξιο­λό­γη­σης – εκτός αν η ανα­φο­ρά στην «ανε­ξαρ­τη­σία της ΕΚΤ» υπο­νο­εί την «ευ­χέ­ρεια» αυτής να εξε­τά­ζει κατά πόσο η ελ­λη­νι­κή κυ­βέρ­νη­ση αντα­πο­κρί­νε­ται «θε­τι­κά» στις «δε­σμεύ­σεις» που συ­νο­δεύ­ουν την επέ­κτα­ση της συμ­φω­νί­ας (γε­γο­νός το οποίο αναμ­φι­σβή­τη­τα δυ­σχε­ραί­νει τις όποιες «ερ­μη­νευ­τι­κές» προ­σπά­θειες προ­τί­θε­ται να κάνει η κυ­βέρ­νη­ση σχε­τι­κά με τη συμ­φω­νία).

Ταυ­τό­χρο­να, στη Συμ­φω­νία της 20ής Φε­βρουα­ρί­ου πε­ρι­λαμ­βά­νε­ται η θέση: «Οι ελ­λη­νι­κές αρχές δε­σμεύ­θη­καν επί­σης να εγ­γυ­η­θούν τα απα­ραί­τη­τα πρω­το­γε­νή δη­μο­σιο­νο­μι­κά πλε­ο­νά­σμα­τα ή τα έσοδα που απαι­τού­νται για να εγ­γυ­η­θούν τη βιω­σι­μό­τη­τα του χρέ­ους, όπως όριζε το ανα­κοι­νω­θέν του Γιού­ρο­γκρουπ του Νο­εμ­βρί­ου του 2012». Αυτό ση­μαί­νει ότι η ελ­λη­νι­κή κυ­βέρ­νη­ση πα­ραι­τεί­ται από το στόχο δια­πραγ­μά­τευ­σης για την ανα­διάρ­θρω­ση-απο­μεί­ω­ση του ελ­λη­νι­κού δη­μό­σιου χρέ­ους και υιο­θε­τεί το «πρό­γραμ­μα βιω­σι­μό­τη­τας» που στη­ρί­ζε­ται στην «πλη­ρω­μή του κε­φα­λαί­ου του χρέ­ους» μέσω πρω­το­γε­νών πλε­ο­να­σμά­των. Αυτό ση­μαί­νει την απόρ­ρι­ψη-από­συρ­ση και του σκέ­λους (β) του ση­μεί­ου (3) με το οποίο προ­σήλ­θε η ελ­λη­νι­κή κυ­βέρ­νη­ση στη δια­πραγ­μά­τευ­ση.

Αυτό που κέρ­δι­σε η ελ­λη­νι­κή κυ­βέρ­νη­ση (πέρα από την αλ­λα­γή στην ορο­λο­γία, για την οποία έγινε τόση συ­ζή­τη­ση), είναι:

Α) Το σκέ­λος (α) του ση­μεί­ου (3) των προ­τά­σε­ών της, δη­λα­δή την ευ­χέ­ρεια να προ­τεί­νει εκεί­νη προς έγκρι­ση από τους «θε­σμούς» τις με­ταρ­ρυθ­μί­σεις για τη δη­μο­σιο­νο­μι­κή στα­θε­ρο­ποί­η­ση και την ανά­πτυ­ξη. Έτσι απορ­ρί­φθη­καν τα μέτρα που είχε συμ­φω­νή­σει η προη­γού­με­νη κυ­βέρ­νη­ση (μεί­ω­ση συ­ντά­ξε­ων και αύ­ξη­ση του ΦΠΑ στα νησιά) και συμ­φω­νή­θη­κε να δοθεί το βάρος στην κα­τα­πο­λέ­μη­ση της φο­ρο­δια­φυ­γής και της λα­θρε­μπο­ρί­ας, στη με­ταρ­ρύθ­μι­ση του δη­μο­σί­ου, στην ανα­μόρ­φω­ση του φο­ρο­λο­γι­κού συ­στή­μα­τος κλπ.1

Β) Η δια­πραγ­μά­τευ­ση για το ύψος του πρω­το­γε­νούς πλε­ο­νά­σμα­τος του 2015. Αντί του συμ­φω­νη­μέ­νου 3% του ΑΕΠ, η συμ­φω­νία αφή­νει το ζή­τη­μα ανοι­χτό για τον προσ­διο­ρι­σμό ενός χα­μη­λό­τε­ρου πο­σο­στού: «Οι θε­σμοί, σε ό, τι αφορά τον στόχο για το πρω­το­γε­νές πλε­ό­να­σμα το 2015, θα λά­βουν υπόψη τους τις οι­κο­νο­μι­κές συν­θή­κες του 2015».

Επο­μέ­νως κα­θί­στα­ται σαφές ότι αν η συμ­φω­νία συ­νι­στά ανα­κω­χή, στην προ­κει­μέ­νη πε­ρί­πτω­ση ανα­κω­χή δεν ση­μαί­νει «ισο­πα­λία»: Η συμ­φω­νία απο­τε­λεί ένα πρώτο βήμα σε ολι­σθη­ρό έδα­φος. Ναι μεν δί­νε­ται χρό­νος για το επό­με­νο βήμα, αλλά το τοπίο που ορ­γα­νώ­νε­ται είναι ασφυ­κτι­κό, ελά­χι­στα θυ­μί­ζει τα minimum που επι­ζη­τού­σε η κυ­βέρ­νη­ση μέχρι και τις 12 Φε­βρουα­ρί­ου.

3. Υπάρ­χει ακόμα πε­ρι­θώ­ριο για αμ­φι­σβή­τη­ση του νε­ο­φι­λε­λευ­θε­ρι­σμού;

3α. Η επι­τή­ρη­ση ως ισορ­ρο­πία ανά­με­σα σε «πο­λι­τι­κό» και «ηθικό» κίν­δυ­νο.

Η πο­λι­τι­κή στρα­τη­γι­κή του ΣΥ­ΡΙ­ΖΑ και της ευ­ρω­παϊ­κής Αρι­στε­ράς είναι η ανα­τρο­πή του νε­ο­φι­λε­λευ­θε­ρι­σμού, δη­λα­δή εκεί­νης της οι­κο­νο­μι­κής και κοι­νω­νι­κής πο­λι­τι­κής που επι­διώ­κει να ενα­πο­θέ­σει όλες τις κοι­νω­νι­κές δια­δι­κα­σί­ες (από την εκ­παί­δευ­ση και την κοι­νω­νι­κή ασφά­λι­ση μέχρι το δη­μό­σιο χρέος) στη δι­καιο­δο­σία και το «ρυθ­μι­στι­κό ρόλο» των αγο­ρών. Η ευ­ρω­παϊ­κή Αρι­στε­ρά επι­διώ­κει έτσι να δια­σφα­λί­σει εκεί­νη την ελευ­θε­ρία άσκη­σης κυ­βερ­νη­τι­κής πο­λι­τι­κής, που θα της επι­τρέ­ψει να πε­ριο­ρί­σει την ισχύ των αγο­ρών, φέρ­νο­ντας στο προ­σκή­νιο τις κοι­νω­νι­κές ανά­γκες.

Ο νε­ο­φι­λε­λευ­θε­ρι­σμός είναι ένα «πρό­γραμ­μα» συ­νε­χούς ενί­σχυ­σης των συμ­φε­ρό­ντων του κε­φα­λαί­ου, σε βάρος των συμ­φε­ρό­ντων των ερ­γα­ζο­μέ­νων, των επαγ­γελ­μα­τιών, των συ­ντα­ξιού­χων, της νε­ο­λαί­ας, των μι­κρο­με­σαί­ων. Ο ακραί­ος νε­ο­φι­λε­λευ­θε­ρι­σμός, όπως εκ­φρά­ζε­ται, για πα­ρά­δειγ­μα, από τον κ. Σόι­μπλε, δεν στε­ρεί­ται ορ­θο­λο­γι­κών στό­χων και στρα­τη­γι­κής, παρά τις ρη­το­ρι­κές ευ­κο­λί­ες που δίνει ο περί του αντι­θέ­του ισχυ­ρι­σμός σε όποιον τον χρη­σι­μο­ποιεί. Επι­χει­ρεί να επι­λύ­σει και μέχρι στιγ­μής το κάνει, ορ­θο­λο­γι­κά, δύο προ­βλή­μα­τα:

Πρώ­τον, τη νο­μι­μο­ποί­η­ση ενός ερ­γα­σια­κού μο­ντέ­λου χωρίς δι­καιώ­μα­τα και κοι­νω­νι­κή προ­στα­σία, με χα­μη­λές και εύ­καμ­πτες αμοι­βές, χωρίς ου­σια­στι­κή δια­πραγ­μα­τευ­τι­κή δυ­να­τό­τη­τα από τη μεριά των ερ­γα­ζο­μέ­νων, έτσι ώστε να δη­μιουρ­γη­θούν ευ­νοϊ­κές συν­θή­κες για την κερ­δο­φο­ρία και τη συσ­σώ­ρευ­ση κε­φα­λαί­ου.

Δεύ­τε­ρον, την ορ­γά­νω­ση της Ευ­ρω­ζώ­νης (συ­ντο­νι­σμός δη­μο­σιο­νο­μι­κών πο­λι­τι­κών, τρα­πε­ζι­κή ενο­ποί­η­ση, προ­γράμ­μα­τα διά­σω­σης κλπ.) με στόχο μία Οι­κο­νο­μι­κή και Νο­μι­σμα­τι­κή Ένωση στην οποία τα κράτη μέλη δεν θα υπο­κύ­πτουν στον «ηθικό κίν­δυ­νο» να στη­ρί­ζουν κοι­νω­νι­κές (ή άλλες) δα­πά­νες προ­σφεύ­γο­ντας στον δη­μό­σιο δα­νει­σμό. Τα κράτη υπο­βάλ­λο­νται στο δί­λημ­μα λι­τό­τη­τα-πε­ρι­κο­πές-ιδιω­τι­κο­ποι­ή­σεις ή κίν­δυ­νος χρε­ο­στα­σί­ου, με απο­τέ­λε­σμα στη δεύ­τε­ρη πε­ρί­πτω­ση την απο­δο­χή ενός προ­γράμ­μα­τος διά­σω­σης, το πε­ριε­χό­με­νο του οποί­ου είναι φυ­σι­κά και πάλι λι­τό­τη­τα-πε­ρι­κο­πές-ιδιω­τι­κο­ποι­ή­σεις.

Αυτή η ακραία οπτι­κή επι­θυ­μεί ιδιω­τι­κο­ποι­ή­σεις και πρω­το­γε­νή πλε­ο­νά­σμα­τα για να απο­πλη­ρω­θεί το χρέος ενώ δεν αντι­τί­θε­ται σε με­ταρ­ρυθ­μί­σεις όπως αυτές τις οποί­ες προ­τεί­νει η ελ­λη­νι­κή κυ­βέρ­νη­ση (και εν­δε­χο­μέ­νως έχει ανά­γκη η ελ­λη­νι­κή κοι­νω­νία) – όπως η κα­λύ­τε­ρη ορ­γά­νω­ση των συ­στη­μά­των εί­σπρα­ξης (φόροι, ει­σφο­ρές), η ανα­διορ­γά­νω­ση του δη­μο­σί­ου τομέα, 2 η απο­δυ­νά­μω­ση γε­νι­κά των ολι­γο­πω­λί­ων. Μπο­ρεί ακόμα να κα­λω­σο­ρί­σει ένα νέο πο­λι­τι­κό προ­σω­πι­κό, καθώς κα­τα­νο­εί ότι έχει επι­τα­χυν­θεί ο κύ­κλος φθο­ράς και έλ­λει­ψης λαϊ­κής νο­μι­μο­ποί­η­σης του πα­λιού πο­λι­τι­κού προ­σω­πι­κού. Η δια­τή­ρη­ση του πα­λιού προ­σω­πι­κού, εφό­σον αυτό έχει απα­ξιω­θεί στη συ­νεί­δη­ση της κοι­νω­νι­κής πλειο­ψη­φί­ας, θε­ω­ρεί­ται από τη νε­ο­φι­λε­λεύ­θε­ρη στρα­τη­γι­κή «πο­λι­τι­κός κίν­δυ­νος», διότι μπο­ρεί να οδη­γή­σει στις ανε­ξέ­λεγ­κτες ατρα­πούς μιας κοι­νω­νι­κής έκρη­ξης.

Ο νε­ο­φι­λε­λευ­θε­ρι­σμός θε­ω­ρεί όμως πα­ράλ­λη­λα «ηθικό κίν­δυ­νο» (moral hazard) κάθε πο­λι­τι­κή που στη­ρί­ζει τα συμ­φέ­ρο­ντα της ερ­γα­τι­κής τάξης, διευ­ρύ­νει το δη­μό­σιο χώρο, επε­κτεί­νει το κοι­νω­νι­κό κρά­τος, θέτει την ανα­πα­ρα­γω­γή της κοι­νω­νί­ας πέρα και έξω από την εμ­βέ­λεια δρά­σης των αγο­ρών.

Με άλλα λόγια, το ζη­τού­με­νο του νε­ο­φι­λε­λευ­θε­ρι­σμού είναι τόση λι­τό­τη­τα, όση απαι­τεί­ται ώστε να μην αυ­ξά­νει ο «πο­λι­τι­κός κίν­δυ­νος», ενώ ταυ­τό­χρο­να απο­τρέ­πε­ται ο «ηθι­κός κίν­δυ­νος».

Γε­νι­κά μι­λώ­ντας, οι δύο κίν­δυ­νοι, «ηθι­κός» και «πο­λι­τι­κός», κι­νού­νται σε αντί­θε­τη κα­τεύ­θυν­ση, λόγω των συ­νε­πειών με τις οποί­ες είναι συν­δε­δε­μέ­νοι στην τρέ­χου­σα συ­γκυ­ρία. Όταν μειώ­νε­ται ο «ηθι­κός» κίν­δυ­νος, αυ­ξά­νει ο «πο­λι­τι­κός» και αντί­στρο­φα. Επο­μέ­νως, η έντα­ση με­τα­ξύ αυτών των δύο αυτών τά­σε­ων κα­τα­λή­γει, όταν συ­να­ντού­νται, στην ανί­χνευ­ση της εκά­στο­τε κα­τάλ­λη­λης ισορ­ρο­πί­ας με­τα­ξύ «ηθι­κού κιν­δύ­νου» (όταν οι κυ­βερ­νή­σεις υπο­κύ­ψουν στον «κίν­δυ­νο» να απο­δε­χθούν συμ­φέ­ρο­ντα των κα­τώ­τε­ρων τά­ξε­ων) και «πο­λι­τι­κού κιν­δύ­νου» (να απο­διαρ­θρω­θούν οι πο­λι­τι­κές ελίτ και να προ­κύ­ψουν φαι­νό­με­να ανε­ξέ­λεγ­κτων μα­ζι­κών κι­νη­το­ποι­ή­σε­ων). Οι «ανε­ξάρ­τη­τες αρχές» που δεν ελέγ­χο­νται «δη­μο­κρα­τι­κά», ει­δι­κά για θέ­μα­τα που αφο­ρούν την «οι­κο­νο­μία», με κύριο πα­ρά­δειγ­μα την «ανε­ξαρ­τη­σία» της ΕΚΤ, είναι μία μέ­θο­δος ανί­χνευ­σης της ισορ­ρο­πί­ας ανά­με­σα στους δύο «κιν­δύ­νους». Αυτό όμως δεν θε­ω­ρεί­ται επαρ­κές.

Στην Ευ­ρω­παϊ­κή Ένωση τον κα­θο­ρι­στι­κό ρόλο έχει πλέον ανα­λά­βει η «αξιο­λό­γη­ση των συμ­φω­νιών». Αν προ­σέ­ξου­με τη συμ­φω­νία της 20ής Φε­βρουα­ρί­ου θα δούμε ότι δεν είναι εντε­λώς κλει­στή για αι­τή­μα­τα που αυ­ξά­νουν τον «ηθικό κίν­δυ­νο», δη­λα­δή προ­ω­θούν ρυθ­μί­σεις υπέρ του κοι­νω­νι­κού κρά­τους και της ερ­γα­σί­ας. Όμως, βα­σι­κό ση­μείο της συμ­φω­νί­ας είναι ότι οι «θε­σμοί» θα αξιο­λο­γούν ποιες με­ταρ­ρυθ­μί­σεις (δεν) δη­μιουρ­γούν προ­βλή­μα­τα στα δη­μό­σια οι­κο­νο­μι­κά, στις προ­ο­πτι­κές οι­κο­νο­μι­κής με­γέ­θυν­σης και στη στα­θε­ρό­τη­τα και ομαλή λει­τουρ­γία του χρη­μα­το­πι­στω­τι­κού συ­στή­μα­τος.3 Η αξιο­λό­γη­ση, δη­λα­δή η επι­τή­ρη­ση, απο­τε­λεί ση­μα­ντι­κή τρο­χο­πέ­δη στην υλο­ποί­η­ση του προ­γράμ­μα­τος και των κοι­νω­νι­κών με­τα­σχη­μα­τι­σμών που επι­διώ­κει ο ΣΥ­ΡΙ­ΖΑ.

Πέραν του ρητώς ανοι­κτού ακόμη ζη­τή­μα­τος της κά­λυ­ψης των χρη­μα­το­δο­τι­κών ανα­γκών, δείγ­μα­τα γρα­φής της συ­νε­χούς αξιο­λό­γη­σης, που εγεί­ρει τόσο η συμ­φω­νία όσο και η σχέση με την ΕΚΤ ως έμ­με­σου χρη­μα­το­δό­τη, απο­τε­λεί τόσο η επι­στο­λή της ΕΚΤ, αλλά και αυτή του ΔΝΤ, που «ερ­μη­νεύ­ουν» τις με­ταρ­ρυθ­μί­σεις ως «ισο­δύ­να­μα» μέτρα των δε­σμεύ­σε­ων που πε­ρι­γρά­φο­νταν στο πα­λιό­τε­ρο «Πρό­γραμ­μα». Ει­δι­κά το ΔΝΤ δεν πα­ραι­τεί­ται από την ολο­κλή­ρω­ση των μέ­τρων για το άνοιγ­μα των επαγ­γελ­μά­των, τις ιδιω­τι­κο­ποι­ή­σεις, την αγορά ερ­γα­σί­ας και το ασφα­λι­στι­κό, που πε­ρι­γρα­φό­ταν στο πα­λιό­τε­ρο «Πρό­γραμ­μα». Αξί­ζει να ση­μειω­θεί ότι η μη-πο­σο­τι­κο­ποί­η­ση των στό­χων, το μη-κα­θο­ρι­σμέ­νο έλ­λειμ­μα, η απου­σία οποιασ­δή­πο­τε ρητής συ­ζή­τη­σης για τον υπο­λο­γι­σμό του δη­μο­σιο­νο­μι­κού κενού, κα­θι­στά ανοι­κτό και συ­νε­χώς «ερ­μη­νεύ­σι­μο» ζή­τη­μα τον υπο­λο­γι­σμό της από­δο­σης των μέ­τρων ως «ισο­δυ­νά­μων».4

3β. Πού κρί­θη­κε η δια­πραγ­μά­τευ­ση: Για τη δια­πραγ­μα­τευ­τι­κή τα­κτι­κή και στρα­τη­γι­κή

Το βα­σι­κό ερώ­τη­μα για τη ση­μα­σία της συμ­φω­νί­ας της 20ής Φε­βρουα­ρί­ου, πέραν των στρα­τη­γι­κών που δια­πλέ­κο­νται και συ­μπυ­κνώ­νο­νται σε αυτήν, είναι τι δυ­να­τό­τη­τες (παρά τα ασφυ­κτι­κά πε­ρι­θώ­ρια) αφή­νει στην κυ­βέρ­νη­ση για να υλο­ποι­ή­σει το πρό­γραμ­μά της. Προη­γου­μέ­νως όμως χρειά­ζε­ται να ανι­χνεύ­σου­με τις «δυ­σκο­λί­ες» που οδή­γη­σαν την κυ­βέρ­νη­ση στην ανα­δί­πλω­ση της 20ής Φε­βρουα­ρί­ου.

Η συμ­φω­νία της 20ής Φε­βρουα­ρί­ου κα­θο­ρί­στη­κε προ­φα­νώς τόσο από εξω­τε­ρι­κούς πα­ρά­γο­ντες, το δε­δο­μέ­νο και γνω­στό νε­ο­φι­λε­λεύ­θε­ρο πλαί­σιο των «θε­σμών», όσο όμως και από εσω­τε­ρι­κούς, οι οποί­οι τε­λι­κά έπαι­ξαν και τον κα­θο­ρι­στι­κό ρόλο.

Δευ­τε­ρεύ­ου­σα μόνον ση­μα­σία έπαι­ξε η ελ­λι­πής προ­ε­τοι­μα­σία της κυ­βέρ­νη­σης και οι αντι­φα­τι­κές τα­κτι­κές του ΥΠΟΙΚ, όπως για πα­ρά­δειγ­μα:

Πρώ­τον: Η απου­σία σο­βα­ρού σχε­δί­ου που να στη­ρί­ζε­ται σε αριθ­μούς και ανά­λυ­ση. Ακόμη και στο Πα­ράρ­τη­μα που δη­μο­σί­ευ­σε το ΥΠΟΙΚ ως τε­χνι­κή σύ­νο­ψη φαί­νε­ται το επι­φα­νεια­κό επί­πε­δο. Επι­πλέ­ον, σε αυτό γί­νε­ται η κρί­σι­μη πα­ρα­δο­χή ότι η βιω­σι­μό­τη­τα του χρέ­ους συν­δέ­ε­ται με τα πρω­το­γε­νή πλε­ο­νά­σμα­τα (θέση που συ­νι­στά ση­μα­ντι­κή στρα­τη­γι­κή υπο­χώ­ρη­ση).

Δεύ­τε­ρον: Η εκ­φο­ρά κά­ποιων γε­νι­κών αρχών της πρό­τα­σης για την απο­μεί­ω­ση του χρέ­ους από το Λον­δί­νο. Εδώ υπάρ­χει τα­κτι­κό σφάλ­μα: Χωρίς συ­νά­ντη­ση με την ΕΚΤ ανα­κοι­νώ­νε­ται μία πρό­τα­ση, από χώρα εκτός Ευ­ρω­ζώ­νης, η οποία εμπλέ­κει τα ομό­λο­γα που κα­τέ­χει η ΕΚΤ σε συμ­φω­νία ανταλ­λα­γής. Πρό­κει­ται για πρό­τα­ση αλ­λα­γής των κα­νό­νων της ΕΚΤ, η οποία ωθεί την ΕΚΤ κα­τευ­θεί­αν, χωρίς δεύ­τε­ρη κου­βέ­ντα, σε θέση άρ­νη­σης για προ­φα­νείς λό­γους που συν­δέ­ο­νται με την πο­λι­τι­κή της και τις ισορ­ρο­πί­ες που τη­ρού­νται στο ΔΣ, αλλά και την επί­θε­ση που ήδη δέ­χε­ται για «πα­ρα­βί­α­ση των κα­νό­νων» που την διέ­πουν, με την πο­λι­τι­κή «πο­σο­τι­κής χα­λά­ρω­σης». Είναι επί­σης προ­φα­νές ότι δεν χρειά­ζε­ται να εμπλα­κεί άμεσα η ΕΚΤ σε μία τέ­τοια συμ­φω­νία, αλλά το ίδιο μπο­ρού­σε να γίνει με άλ­λους τρό­πους, οι οποί­οι είναι συμ­βα­τοί με τις τρέ­χου­σες ισορ­ρο­πί­ες. Το άλλο κομ­μά­τι της πρό­τα­σης, τα δά­νεια σε EFSF συν­δε­δε­μέ­να με τους ρυθ­μούς με­γέ­θυν­σης, συ­νι­στά γε­νι­κό­λο­γη πρό­τα­ση και προ­φα­νώς αφορά το δεύ­τε­ρο στά­διο της δια­πραγ­μά­τευ­σης.

Τρί­τον: Φά­νη­κε ότι η κυ­βέρ­νη­ση έδωσε πολύ με­γά­λο βάρος στην επι­κοι­νω­νια­κή δια­χεί­ρι­ση του θέ­μα­τος, σε σχέση με άλλες δια­στά­σεις. Αυτό απο­τε­λεί αρ­νη­τι­κό ση­μά­δι και για το εσω­τε­ρι­κό και για το εξω­τε­ρι­κό. Για πα­ρά­δειγ­μα, το πε­ρι­στα­τι­κό με τον Ντάιε­σε­μπλουμ προ­φα­νώς τό­νω­σε το «εθνι­κό αί­σθη­μα», αλλά συγ­χρό­νως αφαί­ρε­σε δια­πραγ­μα­τευ­τι­κή ισχύ από τη στιγ­μή που όλο το Σαβ­βα­το­κύ­ρια­κο ασχο­λή­θη­κε η κυ­βέρ­νη­ση με το να κα­θη­συ­χά­ζει τις αγο­ρές που θα άνοι­γαν την Δευ­τέ­ρα, γε­γο­νός που ση­μα­το­δό­τη­σε ότι η κυ­βέρ­νη­ση δεν έχει στα­θε­ρή τα­κτι­κή δια­πραγ­μά­τευ­σης (και φυ­σι­κά στην ίδια συ­νά­ντη­ση ακόμη και σε μη έμπει­ρους πα­ρα­τη­ρη­τές φά­νη­κε ότι δεν υπάρ­χει και ομάδα ισό­τι­μων κυ­βερ­νη­τι­κών μελών στη δια­πραγ­μά­τευ­ση).

Είναι εύ­κο­λα κα­τα­νοη­τό πώς αυτή η κακά στη­μέ­νη δια­πραγ­μά­τευ­ση, παρά τις ερ­γα­το­ώ­ρες που αφιέ­ρω­σαν οι πρω­τα­γω­νι­στές της, είχε τα χα­ρα­κτη­ρι­στι­κά άλ­μα­τος με δε­μέ­να μάτια. Επί­σης, οι δια­φο­ρές και οι κακοί χει­ρι­σμοί και οι με­τα­το­πί­σεις έδει­ξαν στους εταί­ρους ότι η ελ­λη­νι­κή πλευ­ρά είναι επι­δε­κτι­κή χει­ρι­σμών.

Όμως τε­λι­κά η δια­πραγ­μά­τευ­ση δεν κρί­θη­κε τόσο στο επί­πε­δο των τα­κτι­κών κι­νή­σε­ων ή στο εξω­τε­ρι­κό, όσο στο εσω­τε­ρι­κό. Εκεί­νο που κα­θό­ρι­σε την ανα­δί­πλω­ση της ελ­λη­νι­κής πλευ­ράς ήταν η στρα­τη­γι­κή πο­λι­τι­κή από­φα­ση για οι­κο­δό­μη­ση συ­μπα­γών σχέ­σε­ων κοι­νω­νι­κής εκ­προ­σώ­πη­σης με εκεί­να τα κοι­νω­νι­κά στρώ­μα­τα που θε­ω­ρούν ως αδια­νό­η­τη τη δια­τα­ρα­χή της «ομα­λό­τη­τας της αγο­ράς», τη στιγ­μή που όλοι γνώ­ρι­ζαν τη ση­μα­σία και το χα­ρα­κτή­ρα της ανα­μέ­τρη­σης. Το συ­ζη­τη­μέ­νο σε­νά­ριο ενός bankrun οφεί­λει πάντα να εντάσ­σε­ται (και άρα να εξε­τά­ζε­ται, πέρα από τις επι­μέ­ρους τε­χνι­κές αντι­με­τώ­πι­σης) στο πλαί­σιο ενός κοι­νω­νι­κού συ­σχε­τι­σμού δύ­να­μης. Πα­ράλ­λη­λα είναι αδια­νό­η­το να υιο­θε­τεί­ται το επι­χεί­ρη­μα ότι συ­νέ­χεια μιας υπο­τι­θέ­με­νης «κα­τάρ­ρευ­σης των τρα­πε­ζών» θα ήταν η «έξο­δος από το ευρώ», ένα σε­νά­ριο μη­δε­νι­κής πι­θα­νό­τη­τας, που απο­τέ­λε­σε απλώς «επι­χεί­ρη­μα» των κυ­βερ­νή­σε­ων Πα­παν­δρέ­ου – Πα­πα­δή­μου – Σα­μα­ρά για να απο­δε­χθεί η ελ­λη­νι­κή κοι­νω­νία τα Μνη­μό­νια, και απο­τε­λεί πάντα «όπλο» ακραί­ων νε­ο­φι­λε­λεύ­θε­ρων, τύπου Σόι­μπλε.5

3γ. Το δια­κύ­βευ­μα: Τί­πο­τα δεν είναι δυ­να­τό να αλ­λά­ξει, ή ένας άλλος κό­σμος είναι εφι­κτός;

Όσα προη­γή­θη­καν μας οδη­γούν στο συ­μπέ­ρα­σμα, με την πιο ήπια δια­τύ­πω­ση, ότι έχει συ­νο­μο­λο­γη­θεί μία συμ­φω­νία, η οποία πε­ριο­ρί­ζει ση­μα­ντι­κά την άσκη­ση πο­λι­τι­κής στα δη­μό­σια οι­κο­νο­μι­κά αλλά και σε άλ­λους το­μείς. Επο­μέ­νως, το οι­κο­νο­μι­κό τοπίο στο οποίο βα­σί­ζε­ται η κυ­βέρ­νη­ση για τη δια­πραγ­μά­τευ­ση και την αξιο­λό­γη­ση της τε­λι­κής συμ­φω­νί­ας είναι ολι­σθη­ρό.

Το γε­γο­νός ότι η κυ­βέρ­νη­ση επι­λέ­γει να πα­ρου­σιά­ζει την προ­φα­νή υπο­χώ­ρη­ση και την ανα­γκα­στι­κή αλ­λα­γή του προ­γράμ­μα­τός της ως «νίκη», απο­τε­λεί κακό ση­μά­δι για τη συ­νέ­χεια, επει­δή δεί­χνει ότι πε­ρισ­σό­τε­ρο εν­δια­φέ­ρε­ται για την επι­κοι­νω­νία παρά για την ουσία. Αυτό ίσως προ­ο­πτι­κά να απο­τε­λέ­σει την πραγ­μα­τι­κή ήττα, εφό­σον το σήμα το οποίο εκ­πέ­μπε­ται και ει­σπράτ­τε­ται από την κοι­νω­νία ενι­σχύ­ει την πε­ποί­θη­ση: «μην πι­στεύ­εις τους πο­λι­τι­κούς σε ό, τι λένε, επάγ­γελ­μα κά­νουν για να είναι κυ­βέρ­νη­ση».

Ας ανα­λο­γι­στού­με το εξής απλό δε­δο­μέ­νο: Η κυ­βέρ­νη­ση αυτή δεν προ­ήλ­θε επει­δή υπο­στή­ρι­ξε το 70% του Μνη­μο­νί­ου – αν μά­λι­στα το είχε υπο­στη­ρί­ξει ίσως να μην πε­ρι­λαμ­βα­νό­ταν καν στον κοι­νο­βου­λευ­τι­κό χάρτη σή­με­ρα. Η επι­χεί­ρη­ση επα­νεγ­γρα­φής της εντο­λής της, ώστε να πε­ρι­λαμ­βά­νει το 70% του Μνη­μο­νί­ου απο­τε­λεί εγ­χεί­ρη­μα αλ­λα­γής των σχέ­σε­ων εκ­προ­σώ­πη­σης και των κοι­νω­νι­κών συμ­μα­χιών στις οποί­ες στη­ρί­ζε­ται. Επει­δή προ­φα­νώς το 70% αυτό κα­θαυ­τό είναι ένα νού­με­ρο του αέρα (γιατί όχι 68% ή 72%; με βάση τις σε­λί­δες, τα υπο­κε­φά­λαια, ή τα μέτρα;), η επι­λο­γή του απο­τε­λεί δια­κύ­βευ­μα ερ­μη­νεί­ας και συ­γκρό­τη­σης σχέ­σε­ων εκ­προ­σώ­πη­σης. Το ερώ­τη­μα, το οποίο είναι ανοι­κτό ακόμη για την κυ­βέρ­νη­ση, είναι αν θα επι­κρα­τή­σει η επι­κοι­νω­νια­κή λο­γι­κή της «νίκης» και της πα­ρά­βλε­ψης των κρί­σι­μων ζη­τη­μά­των που ανα­δεί­χθη­καν, ή θα επι­χει­ρη­θεί να ανα­λυ­θεί σε βάθος η υπο­χώ­ρη­ση που συ­νι­στά η συμ­φω­νία και οι όροι αυτής της υπο­χώ­ρη­σης όσο υπάρ­χει χρό­νος (πολύ λίγος, μιας και άμεσα ξε­κι­νά ήδη ο επό­με­νος γύρος δια­πραγ­μά­τευ­σης).

Με τα νέα αρ­νη­τι­κά δε­δο­μέ­να που συ­νε­πά­γε­ται η συμ­φω­νία της 20ής Φε­βρουα­ρί­ου, η κυ­βέρ­νη­ση και ο ΣΥ­ΡΙ­ΖΑ έχουν μία μόνο οδό εξό­δου από το αδιέ­ξο­δο του νε­ο­φι­λε­λεύ­θε­ρου ευ­ρω­παϊ­κού κλοιού: Την έφοδο προς τα εμπρός!

– Την έφοδο προς τα εμπρός με όχημα την αλή­θεια: Να ξε­κι­νή­σει κα­νείς από την πα­ρα­δο­χή των υπο­χω­ρή­σε­ων, με στόχο να ανα­ζη­τη­θούν οι τρό­ποι, ώστε να μην υπάρ­ξει μα­κρο­πρό­θε­σμη βλάβη, δη­λα­δή η κυ­βέρ­νη­ση να επα­να­φέ­ρει στην ημε­ρή­σια διά­τα­ξη τις προ­γραμ­μα­τι­κές μας δε­σμεύ­σεις για ανα­δια­νο­μή ει­σο­δή­μα­τος και ισχύ­ος προς όφε­λος των δυ­νά­με­ων της ερ­γα­σί­ας, για ανοι­κο­δό­μη­ση του κοι­νω­νι­κού κρά­τους, για δη­μο­κρα­τία και συμ­με­το­χή.

– Την έφοδο προς τα μπρος, με όχημα τόσο τη ρι­ζι­κή με­ταρ­ρύθ­μι­ση του φο­ρο­λο­γι­κού συ­στή­μα­τος, ώστε επι­τέ­λους το κε­φά­λαιο να επω­μι­στεί τα βάρη που του ανα­λο­γούν, όσο και με την εξυ­γί­αν­ση της δη­μό­σιας ζωής από τις έκνο­μες πρα­κτι­κές στις οποί­ες επι­δί­δε­ται με­ρί­δα της ελ­λη­νι­κής ολι­γαρ­χί­ας: Λα­θρε­μπο­ρία πε­τρε­λαιοει­δών και προ­ϊ­ό­ντων κα­πνού, ενδο-ομι­λι­κές συ­ναλ­λα­γές, φο­ρο­δια­φυ­γή, κα­τα­χρη­στι­κή δα­νειο­δό­τη­ση κλπ.

Απαι­τεί­ται δη­λα­δή άμεσα μια νέα ορ­μη­τι­κό­τη­τα αλ­λα­γών στο εσω­τε­ρι­κό της χώρας, έτσι ώστε να οι­κο­δο­μη­θούν σε νέες βά­σεις οι συμ­μα­χί­ες με τις κα­τώ­τε­ρες τά­ξεις. Με­τα­φο­ρι­κά, αυτό που λεί­πει και που δυ­στυ­χώς μοιά­ζει να απο­μα­κρύ­νε­ται με τη συμ­φω­νία της 20ής Φε­βρουα­ρί­ου, είναι ένα εσω­τε­ρι­κό «μνη­μό­νιο για τον πλού­το», με πα­ράλ­λη­λη βελ­τί­ω­ση των όρων ζωής των λαϊ­κών τά­ξε­ων. Ο στό­χος «να πλη­ρώ­σει η ολι­γαρ­χία» δεν ήταν ποτέ πε­ρισ­σό­τε­ρο επί­και­ρος.

Σε μια κοι­νω­νία που η απώ­λεια του 25% του ΑΕΠ και η φτω­χο­ποί­η­ση με­γά­λου τμή­μα­τος του πλη­θυ­σμού δεν είναι παρά η ορατή όψη της ρα­γδαί­ας όξυν­σης των κοι­νω­νι­κών ανι­σο­τή­των, σε μια κοι­νω­νία που η τε­ρά­στια ανερ­γία είναι το συ­μπλή­ρω­μα ενός εκτε­τα­μέ­νου ερ­γα­σια­κού με­σαί­ω­να, σε μια κοι­νω­νία πολ­λα­πλών αντι­θέ­σε­ων αλλά και υψη­λών προσ­δο­κιών, η «δη­μο­τι­κό­τη­τα» της κυ­βέρ­νη­σης δεν θα δια­τη­ρη­θεί στο 87% ή στο 80% για με­γά­λο χρο­νι­κό διά­στη­μα.

Για να πα­ρα­μεί­νει η κυ­βερ­νη­τι­κή πο­λι­τι­κή ηγε­μο­νι­κή, θα πρέ­πει να τα­χθεί κα­θα­ρά με τα συμ­φέ­ρο­ντα της ερ­γα­ζό­με­νης πλειο­ψη­φί­ας, να αμ­φι­σβη­τή­σει τη στρα­τη­γι­κή νε­ο­φι­λε­λευ­θε­ρι­σμού. Πε­ρι­θώ­ριο για «εθναρ­χι­κή» πο­λι­τι­κή, που να υπε­ρα­σπί­ζε­ται γε­νι­κά και αό­ρι­στα κάθε τι «ελ­λη­νι­κό» ή «ευ­ρω­παϊ­κό» δεν υπάρ­χει, δεν υπήρ­ξε άλ­λω­στε ποτέ, αλλά ούτε και θα υπάρ­ξει ποτέ στην προ­βλη­μα­τι­κή της Αρι­στε­ράς.

1 Και στο ση­μείο αυτό βέ­βαια, οι τε­λι­κές απο­φά­σεις απαι­τούν την έγκρι­ση των «θε­σμών»: «Οι ελ­λη­νι­κές αρχές δε­σμεύ­ο­νται να από­σχουν από την ακύ­ρω­ση μέ­τρων και από μο­νο­με­ρείς αλ­λα­γές των πο­λι­τι­κών και των διαρ­θρω­τι­κών με­ταρ­ρυθ­μί­σε­ων που θα επη­ρέ­α­ζαν αρ­νη­τι­κά τους δη­μο­σιο­νο­μι­κούς στό­χους, την ανά­καμ­ψη της οι­κο­νο­μί­ας ή τη χρη­μα­το­πι­στω­τι­κή στα­θε­ρό­τη­τα, όπως αυτά αξιο­λο­γού­νται από τους θε­σμούς».

2 Αλλά και εδώ ο διά­βο­λος κρύ­βε­ται στις λε­πτο­μέ­ρειες: στις μορ­φές που θα λάβει η ανα­διορ­γά­νω­ση.

3 Να μην ξε­χνά­με για πα­ρά­δειγ­μα, ότι η με­γέ­θυν­ση στο τρέ­χον πρό­γραμ­μα εξαρ­τά­ται από τις εξα­γω­γές και η αύ­ξη­ση των μι­σθών θε­ω­ρεί­ται ότι μειώ­νει τους βαθ­μούς αντα­γω­νι­στι­κό­τη­τας της ελ­λη­νι­κής οι­κο­νο­μί­ας και εμπο­δί­ζει την αύ­ξη­ση των εξα­γω­γών (λαν­θα­σμέ­νη άποψη, όπως προ­κύ­πτει πλέον και εμπει­ρι­κά, αλλά αυτή είναι η κυ­ρί­αρ­χη θε­ώ­ρη­ση των «θε­σμών»). Επί­σης, άλλο πα­ρά­δειγ­μα, η ρύθ­μι­ση των «κόκ­κι­νων δα­νεί­ων» προ­φα­νώς επη­ρε­ά­ζει το χρη­μα­το­πι­στω­τι­κό σύ­στη­μα και επο­μέ­νως είναι υπό αί­ρε­ση ως πρό­γραμ­μα αλλά και ως προς τον βαθμό, το χρόνο και τους όρους εφαρ­μο­γής της αν υπάρ­ξει ως πρό­γραμ­μα.

4 Στην επι­στο­λή του προς τον Jeroen Dijsselbloem με ημε­ρο­μη­νία 24/2/2015, ο Mario Draghi επι­ση­μαί­νει: «Ση­μειώ­νου­με ότι οι δε­σμεύ­σεις που πε­ρι­γρά­φο­νται από τις [ελ­λη­νι­κές] αρχές δια­φέ­ρουν από τις υπάρ­χου­σες δε­σμεύ­σεις του προ­γράμ­μα­τος σε ορι­σμέ­νους το­μείς. Σε τέ­τοιες πε­ρι­πτώ­σεις, θα πρέ­πει να αξιο­λο­γη­θεί κατά τη διάρ­κεια της επα­νε­ξέ­τα­σης, εάν τα μέτρα που δεν γί­νο­νται απο­δε­κτά από τις αρχές αντι­κα­τα­στα­θούν με μέτρα ίσης ή κα­λύ­τε­ρης ποιό­τη­τας όσον αφορά την επί­τευ­ξη των στό­χων του προ­γράμ­μα­τος». (“We note that the commitments outlined by the authorities differ from existing programme commitments in a number of areas. In such cases, we will have to assess during the review whether measures which are not accepted by the authorities are replaced with measures of equal or better quality in terms of achieving the objectives of the programme”).

5 To “Grexit” ως επαρ­κή λόγο συμ­βι­βα­σμού χρη­σι­μο­ποιεί, π.χ., ο James Galbraith: «Μη συμ­φω­νία θα σή­μαι­νε ελέγ­χους στην κί­νη­ση κε­φα­λαί­ων, ή δια­φο­ρε­τι­κά κα­τάρ­ρευ­ση τρα­πε­ζών, χρε­ο­στά­σιο και πρό­ω­ρη έξοδο από το ευρώ» (“No agreement would have meant capital controls, or else bank failures, debt default, and early exit from the Euro”): “Reading The Greek Deal Correctly”, http://www.socialeurope.eu/2015/02/greek-deal

Πηγή:capital.gr