Ιατρικός Τουρισμός: Μεγάλη ευκαιρία για την ελληνική οικονομία

Ο Ιατρι­κός Του­ρι­σμός είναι μια διαρκώς ανα­πτυσ­σο­μένη αγορά για τους ασθε­νείς που ανα­ζη­τούν θερα­πείες και φαρ­μα­κευ­τι­κές αγωγές που δεν παρέ­χο­νται ή είναι ακριβές στην χώρα τους. Η δυνα­μική που μπορεί να δημιουρ­γή­σει ως πυλώνας της εθνικής οικο­νο­μίας και η ενί­σχυση περιο­χών που δεν έχουν τυπικά του­ρι­στικά χαρα­κτη­ρι­στικά είναι μεγάλη.

Διε­θνείς έρευνες δεί­χνουν ότι, το 56% των ασθενών παγκο­σμίως ανα­ζη­τούν καλύ­τερη θερα­πεία, το 22% επι­διώ­κει ξένους προ­ο­ρι­σμούς, εκτός της χώρας που δια­μέ­νει, με στόχο το χαμη­λό­τερο κόστος, το 18% ανα­ζη­τούν θερα­πευ­τι­κές επι­λο­γές που δεν είναι δια­θέ­σι­μες στις χώρες τους και το 10% θέλει τη θερα­πεία, το συντο­μό­τερο δυνατό, όπου διεθνώς αυτό είναι προ­σβά­σιμο.

Σε παγκό­σμιο επίπεδο ο ρυθμός ανά­πτυ­ξης του κλάδου εκτι­μά­ται ότι ανέρ­χε­ται στο 15-25% ετησίως, με τους κορυ­φαί­ους προ­ο­ρι­σμούς το Μεξικό, την Ινδία, την Τουρκία, τη Μαλαι­σία, τη Κόστα Ρίκα και τη Σιγκα­πούρη. Για τις χώρες που έχουν επεν­δύ­σει στον Ιατρικό Του­ρι­σμό απο­τε­λεί έναν από τους σημα­ντι­κό­τε­ρους τομείς της οικο­νο­μίας, εξοι­κο­νο­μώ­ντας παράλ­ληλα 40-80% πόρους από τις ιατρι­κές δια­δι­κα­σίες, παρα­κι­νώ­ντας τους ασθε­νείς να ανα­ζη­τούν θερα­πείες στο εξω­τε­ρικό.

Το μέγεθος του κλάδου στην παγκό­σμια αγορά εκτι­μά­ται ότι θα ανέλθει σε 346,1 δισ. δολάρια μέχρι το 2032 καθώς θα αυξά­νε­ται με ετήσιο ρυθμό ανά­πτυ­ξης 11,59%, από το 2023 έως το 2032. Σύμφωνα με τα στοι­χεία τα έσοδα το 2023 άγγιξαν τα  35 δισ. δολάρια γιατί όπως ανα­φέ­ρουν τα στοι­χεία ο ιατρι­κός του­ρί­στας ξοδεύει 60% περισ­σό­τερα χρήματα από τον του­ρί­στα δια­κο­πών. Μεγάλη αύξηση παρου­σιά­ζει ειδικά ο του­ρι­σμός υγείας και ευζωίας, κατά 6,5% έναντι 3,2% του γενικού του­ρι­σμού ενώ, είναι ο δεύ­τε­ρος μεγα­λύ­τε­ρος, μετά τον πολι­τι­στικό του­ρι­σμό.

Η Ελλάδα το 3% της αγοράς

Όπως ανέφερε σε πρό­σφατο συνέ­δριο ο δερ­μα­το­λό­γος – αφρο­δι­σιο­λό­γος, συντο­νι­στής της Ομάδας Εργα­σίας Ιατρι­κού Του­ρι­σμού του ΙΣΑ, Χρι­στό­φο­ρος Τζερ­μιάς, σε μελέτη του Medical Tourism Magazine  για τον δείκτη Medical Tourism Index 2020-2021, η Ελλάδα κατα­τάσ­σε­ται στην 34η θέση, σε σύνολο 46 κρατών και στην 9η θέση στην Ευρώπη, ως προ­ο­ρι­σμός για τον Ιατρικό του­ρι­σμό. Από την πλευρά του, ο πρό­ε­δρος του ΙΣΑ και περι­φε­ρειάρ­χης Αττικής Γιώργος Πατού­λης, εξήγησε ότι η Ελλάδα κατέχει το 3% αυτής της αγοράς με δυνα­μική ανά­πτυξη όμως για τα αμέσως επόμενα έτη. Όπως είπε, σύμφωνα με τις διε­θνείς τάσεις, πρω­ταρ­χι­κοί μοχλοί επέ­κτα­σης του ιατρι­κού του­ρι­σμού είναι η προ­σβα­σι­μό­τητα, η οικο­νο­μική προ­σι­τό­τητα των υπη­ρε­σιών υγειο­νο­μι­κής περί­θαλ­ψης υψηλής ποιό­τη­τας και η υπο­στή­ριξη από τις τοπικές κυβερ­νή­σεις και τα γραφεία του­ρι­σμού.

Η Ελλάδα κάνει βήματα προς αυτές τις κατευ­θύν­σεις. Στις 12 Ιουλίου 2024 ψηφί­στηκε στη Βουλή το νομο­σχέ­διο του υπουρ­γείου Του­ρι­σμού στο οποίο συμπε­ρι­λαμ­βά­νε­ται ο Ιατρι­κός Του­ρι­σμός. Εκτός από τις μονάδες ιαμα­τι­κής θερα­πείας, τα κέντρα ιαμα­τι­κού του­ρι­σμού – θερ­μα­λι­σμού, τα κέντρα θαλασ­σο­θε­ρα­πείας συμπε­ρι­λαμ­βά­νο­νται και τα κέντρα ανα­ζω­ο­γό­νη­σης (spa) δημό­σιων και ιδιω­τι­κών φορέων. Οι όροι και οι προ­ϋ­πο­θέ­σεις για τη δια­πί­στευση υπη­ρε­σιών ιατρι­κού του­ρι­σμού θα είναι σύμφωνα με τα διεθνή πρότυπα.

2024-2025 έτη σταθμοί

Οι ειδικοί πιστεύ­ουν ότι το τομέας αυτός θα απο­τε­λέ­σει στο μέλλον έναν ισχυρό κρίκο στην αλυσίδα της ενί­σχυ­σης της ελλη­νι­κής οικο­νο­μίας. Σε μελέτη του Medical Tourism Magazine  για τον δείκτη Medical Tourism Index 2020-2021, η Ελλάδα κατα­τάσ­σε­ται στην 34η θέση, σε σύνολο 46 κρατών και στην 9η θέση στην Ευρώπη, ως προ­ο­ρι­σμός για τον Ιατρικό του­ρι­σμό. Διεθνώς είναι μία από τις πιο γρήγορα ανα­πτυσ­σό­με­νες βιο­μη­χα­νίες η οποία συν­δυά­ζει ιατρική και θερα­πεία ευεξίας με δια­κο­πές. Και η χώρα μας έχει πλε­ο­νε­κτή­ματα όχι μόνο στο κομμάτι των δια­κο­πών αλλά και στην πληθώρα υπη­ρε­σιών υγείας και επι­στη­μό­νων.

Το 2024 και το 2025, τα στοι­χεία δεί­χνουν ότι θα είναι τα «έτη σταθμοί» για τον ιατρικό του­ρι­σμό διότι η αξία της αγοράς αυτής θα αυξηθεί σημα­ντικά. Όπως μας εξηγεί ο Δημή­τρης Μπα­τά­κης διδά­κτωρ στο Πολυ­τε­χνείο Κρήτης, Εργα­στή­ριο Financial Engineering Μ.Sc. LSE International Health Policy, M.Sc. Health Economics and Management, μπορεί η Ελλάδα να αντι­προ­σω­πεύει σήμερα μόλις το 3% του παγκό­σμιου ιατρι­κού του­ρι­σμού, όταν χώρες όπως η Τουρκία, η Πολωνία και η Τσεχία φτάνουν στο 13% και το Βέλγιο στο 8%, εκτι­μά­ται όμως, ότι μπορεί να προ­σελ­κύ­σει του­λά­χι­στον 100.000 “ταξι­διώ­τες ασθε­νείς” ετησίως για τα επόμενα πέντε χρόνια, δημιουρ­γώ­ντας έσοδα άνω των 400 εκα­τομ­μυ­ρίων ευρώ κάθε χρόνο. Οι αριθμοί αυτοί έχουν μεγάλο ενδια­φέ­ρον όπως λέει, ειδικά για μια χώρα όπως η Ελλάδα που προ­σβλέ­πει στον του­ρι­σμό καθώς, η συμβολή του στο ΑΕΠ ανα­μέ­νε­ται να ξεπε­ρά­σει τα 43 δισ. ευρώ.

Η ανά­πτυξη του του­ρι­σμού υγείας είναι μια σημα­ντική πρό­κληση καθώς η χώρα μας, δια­θέ­τει συγκρι­τικά πλε­ο­νε­κτή­ματα για να ενι­σχύ­σει τη θέση της στην παγκό­σμια αγορά. Η Ελλάδα, εκτός από το πλήθος ιατρο­νο­ση­λευ­τι­κού προ­σω­πι­κού της δια­θέ­τει επαρ­κείς υπο­δο­μές με 160  νοσο­κο­μεία (δημόσια, ιδιω­τικά και στρα­τιω­τικά) ενώ, στα βασικά της πλε­ο­νε­κτή­ματα συμπε­ρι­λαμ­βά­νο­νται το κλίμα, η πολι­τι­στική κλη­ρο­νο­μιάς της, η μεσο­γειακή δια­τροφή, η δυνα­τό­τητα απευ­θείας δια­σύν­δε­σης με τα περισ­σό­τερα κράτη του κόσμου, οι πολύ καλές τιμές και η ασφά­λεια του κράτους.

Αλλά η Ελλάδα έχει και ένα άλλο πλε­ο­νέ­κτημα που έχει να κάνει με το κόστος παροχής αυτών των υπη­ρε­σιών. Οι εκτι­μή­σεις δεί­χνουν ότι η χώρα μας κατέχει 60%-90% χαμη­λό­τε­ρες δαπάνες υγειο­νο­μι­κής περί­θαλ­ψης και μικρό­τε­ρες λίστες ανα­μο­νής σε σύγκριση με τις αντί­στοι­χες στο Ηνωμένο Βασί­λειο, τον Καναδά ή τις Ηνω­μέ­νες Πολι­τείες. Για παρά­δειγμα,  μια εξω­σω­μα­τική γονι­μο­ποί­ηση στην Ελλάδα κοστί­ζει περίπου 3.000-5.000 ευρώ, ενώ στην Αμερική και στον Καναδά κοστί­ζει περί τα 20.000 ευρώ και στην Αγγλία 8.000 ευρώ.

Σύμφωνα με έκθεση της Glasgow Research & Consulting η αυξα­νό­μενη ζήτηση μπορεί να απο­τε­λέ­σει μια τερά­στια ευκαι­ρία σε ιδρύ­ματα υγειο­νο­μι­κής περί­θαλ­ψης και κλι­νι­κές σε όλο τον κόσμο τα επόμενα χρόνια και η συνο­λική αξία της παγκό­σμιας αγοράς ιατρι­κού του­ρι­σμού θα μπο­ρούσε να αυξηθεί κατά 9,7% έως το 2025 – με περίπου 44 εκα­τομ­μύ­ρια ανθρώ­πους να μετα­κι­νού­νται δια­συ­νο­ριακά για υγειο­νο­μική περί­θαλψη ετησίως.

Κορυ­φαίες ιατρι­κές υπη­ρε­σίες

Οι πλέον περι­ζή­τη­τες ιατρι­κές πράξεις στον Ιατρικό Του­ρι­σμό περι­λαμ­βά­νουν την αισθη­τική χει­ρουρ­γική, τις οδο­ντια­τρι­κές θερα­πείες, εξω­σω­μα­τική γονι­μο­ποί­ηση, τις ορθο­πε­δι­κές επεμ­βά­σεις και καρ­διο­λο­γι­κές επεμ­βά­σεις, ιαμα­τι­κές θερα­πείες κ.α. με την προ­έ­λευση των ασθενών στην πλειο­νό­τητά τους να προ­έρ­χε­ται από τις Ηνω­μέ­νες Πολι­τείες, τον Καναδά, το Ηνωμένο Βασί­λειο και την Δυτική Ευρώπη.

Πιο συγκε­κρι­μένα, όσον αφορά τις δημο­φι­λέ­στε­ρες υπη­ρε­σίες Ιατρι­κού Του­ρι­σμού, οι αισθη­τι­κές επεμ­βά­σεις αντι­προ­σω­πεύ­ουν περίπου το 25% της αγοράς, με δημο­φι­λείς θερα­πείες όπως η αύξηση του στήθους, η λιπο­α­ναρ­ρό­φηση και το λίφτινγκ προ­σώ­που. Οι οδο­ντια­τρι­κές θερα­πείες απο­τε­λούν περίπου το 15% του ιατρι­κού του­ρι­σμού, συμπε­ρι­λαμ­βα­νο­μέ­νων υπη­ρε­σιών όπως τα εμφυ­τεύ­ματα, οι όψεις και η λεύ­κανση δοντιών και οι ορθο­πε­δι­κές χει­ρουρ­γι­κές επεμ­βά­σεις, με τις αντι­κα­τα­στά­σεις αρθρώ­σεων απο­τε­λούν περίπου το 10%, με σημα­ντική εξοι­κο­νό­μηση κόστους σε σύγκριση με πολλές ανε­πτυγ­μέ­νες χώρες.

Επίσης, οι καρ­διο­χει­ρουρ­γι­κές επεμ­βά­σεις, όπως η χει­ρουρ­γική επέμ­βαση bypass και η αγγειο­πλα­στική, προ­σελ­κύ­ουν ασθε­νείς λόγω της υψηλής ποιό­τη­τας περί­θαλ­ψης με χαμη­λό­τερο κόστος, απο­τε­λώ­ντας περίπου το 8% του Ιατρι­κού Του­ρι­σμού, οι θερα­πείες γονι­μό­τη­τας, όπως η εξω­σω­μα­τική γονι­μο­ποί­ηση, ανα­ζη­τού­νται από τα ζευ­γά­ρια, συμ­βάλ­λο­ντας περίπου στο 12% της αγοράς, συχνά λόγω δια­θε­σι­μό­τη­τας και οικο­νο­μι­κής προ­σι­τό­τη­τας. Επι­πλέον, οι βαρια­τρι­κές χει­ρουρ­γι­κές επεμ­βά­σεις για απώλεια βάρους αντι­προ­σω­πεύ­ουν περίπου το 7%, προ­σφέ­ρο­ντας εξει­δι­κευ­μέ­νες θερα­πείες και ολο­κλη­ρω­μένη φρο­ντίδα και τέλος οι θερα­πείες καρ­κί­νου περίπου το 8%.

Πολύ θετικό είναι το γεγονός ότι η συντρι­πτική πλειο­ψη­φία όσων επι­σκέ­πτο­νται τις χώρες προ­ο­ρι­σμού είναι ικα­νο­ποι­η­μέ­νοι από την ποιό­τητα περί­θαλ­ψης που λαμ­βά­νουν κατά την διάρ­κεια του ιατρι­κού ταξι­διού τους σε ποσοστό άνω του 90%. Αυτό το γεγονός απο­φέ­ρει όπως είναι ανα­με­νό­μενο και σημα­ντικό οικο­νο­μικό αντί­κτυπο, αφού ο κλάδος του Ιατρι­κού Του­ρι­σμού εκτι­μά­ται ότι συμ­βάλ­λει πάνω από 100 δισε­κα­τομ­μύ­ρια δολάρια ετησίως στην παγκό­σμια οικο­νο­μία (Patients Beyond Borders, Medical Tourism Association, Deloitte).

Παρά­γο­ντες που επη­ρε­ά­ζουν τις στα­τι­στι­κές

Οι λόγοι που οι ιατρι­κοί του­ρί­στες επι­λέ­γουν τις υπη­ρε­σίες εκτός της χώρας τους είναι πολλοί (Patients Beyond Borders, Deloitte, McKinsey & Company, Journal of Travel Medicine, Global Wellness Institute, Medical Tourism Association, Medical Tourism Magazine, International Journal of Environmental Research and Public Health, Deloitte).

Σύμφωνα με τις έρευνες, η εξοι­κο­νό­μηση του κόστους απο­τε­λεί πρώ­τι­στο λόγο για επιλογή υπη­ρε­σιών υγείας σε άλλη χώρα. Σύμφωνα με τους ανα­λυ­τές οι ενδια­φε­ρό­με­νοι μπορούν να εξοι­κο­νο­μή­σουν έως και 80% από τις ιατρι­κές δια­δι­κα­σίες.

Σημα­ντικό ρόλο παίζει η και ποιό­τητα περί­θαλ­ψης, με περίπου το 45% των ιατρι­κών του­ρι­στών να επι­λέ­γουν προ­ο­ρι­σμούς με βάση την ποιό­τητα της ιατρι­κής περί­θαλ­ψης ενώ το 62% των ενδια­φε­ρο­μέ­νων επι­ση­μαί­νει ως σοβαρό λόγο την πρό­σβαση σε προηγ­μένη ιατρική τεχνο­λο­γία. Άλλοι λόγοι είναι οι χρόνοι ανα­μο­νής όπως ανα­φέ­ρει πάνω από το 70% των ενδια­φε­ρο­μέ­νων, η ευκολία στην επι­κοι­νω­νία είναι ζωτικής σημα­σίας, με το 87% των ασθενών να προ­τι­μούν προ­ο­ρι­σμούς όπου μιλούν τη γλώσσα ή έχουν πολι­τι­σμι­κές ομοιό­τη­τες.

Επι­πλέον, η ιδιω­τι­κό­τητα και η ανω­νυ­μία απο­τε­λούν ακόμα έναν παρά­γο­ντα, αφού οι ανη­συ­χίες για την προ­στα­σία της ιδιω­τι­κής ζωής επη­ρε­ά­ζουν περίπου το 30% των ιατρι­κών του­ρι­στών που ανα­ζη­τούν θερα­πεία μακριά από τις χώρες τους, ενώ το νομικό και ρυθ­μι­στικό περι­βάλ­λον, αφορά το 49% των ιατρι­κών του­ρι­στών, που εξε­τά­ζει το νομικό πλαίσιο της χώρας προ­ο­ρι­σμού για τις ιατρι­κές δια­δι­κα­σίες. Ένας τελευ­ταίος παρά­γο­ντας είναι τα του­ρι­στικά αξιο­θέ­ατα που επη­ρε­ά­ζουν το 55% όσων επι­λέ­γουν τις υπη­ρε­σίες του Ιατρι­κού Του­ρι­σμού.

Ηλι­κιακή και έμφυλη κατα­νομή

Σημα­ντι­κές πλη­ρο­φο­ρίες για την οργά­νωση του Ιατρι­κού Του­ρι­σμού δίνουν επίσης τα στοι­χεία που αφορούν την ηλικία και το φύλο (Παγκό­σμιος Οργα­νι­σμός Υγείας, Patients Beyond Borders, Deloitte, Journal of Travel Medicine). Συγκε­κρι­μένα, το 45% του συνόλου των ιατρι­κών του­ρι­στών αφορά τις ηλικίες 40-60 ετών (με το 60% να είναι γυναί­κες). Το 15% αφορά τις ηλικίες 18-30 ετών, και το 25% είναι ηλικίας 60 ετών και άνω οι οποίοι ανα­ζη­τούν εξει­δι­κευ­μέ­νες θερα­πείες, όπως αντι­κα­τα­στά­σεις αρθρώ­σεων και καρ­διο­χει­ρουρ­γι­κές επεμ­βά­σεις. Σημειω­τέον ότι στις αισθη­τι­κές επεμ­βά­σεις οι γυναί­κες συχνά επι­κρα­τούν, απο­τε­λώ­ντας περίπου το 80% των ασθενών, ενώ οι άνδρες τείνουν να ανα­ζη­τούν καρ­διο­λο­γι­κές και ορθο­πε­δι­κές θερα­πείες.

Οι αδυ­να­μίες της Ελλάδας

Ωστόσο, όπως εξηγεί ο Δρ. Μπα­τά­κης, η χώρα μας θα πρέπει να ενι­σχύ­σει τον Ιατρικό Του­ρι­σμό με ενέρ­γειες που αφορούν τον Ανα­πτυ­ξιακό Νόμο, την λει­τουρ­γία των πρω­το­βάθ­μιων μονάδων υγείας εντός των ξενο­δο­χεια­κών μονάδων τεσ­σά­ρων και πέντε αστέρων με συγκε­κρι­μέ­νες πιστο­ποι­ή­σεις και προ­δια­γρα­φές, το Μητρώο Παρόχων Του­ρι­σμού Υγείας & Ευεξίας, καθώς και την Αδειο­δό­τηση των Μονάδων Ημε­ρή­σιας Νοση­λείας (ΜΗΝ), όπως και για άλλες ειδι­κό­τη­τες πέραν αυτών που μπορούν σήμερα να αδειο­δο­τη­θούν.

Τέλος, ιδιαί­τερη μέριμνα πρέπει να δοθεί στην επίλυση του προ­βλή­μα­τος της Ιατρι­κής Βίζας (Medi Visa), η οποία θα απο­τε­λεί μια βρα­χυ­πρό­θε­σμη βίζα που θα παρέ­χε­ται απο­κλει­στικά για σκοπούς ιατρι­κής περί­θαλ­ψης.

Πηγή: naftemporiki.gr