Εκτός ελέγχου το Προσφυγικό

Την ώρα που Ευρω­παϊκή Ένωση και Γερ­μα­νία λένε «ναι» σε όλες (σχεδόν) τις απαι­τή­σεις που έχει προ­βά­λει ο Τούρκος πρό­ε­δρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντο­γάν, προ­κει­μέ­νου να ανα­χαι­τί­σει τα κύματα των «προ­σφυ­γι­κών ροών» προς την Ευρώπη, ανοί­γο­ντας ταυ­τό­χρονα μείζον θέμα εδα­φι­κής κυριαρ­χίας στο Αιγαίο, με την «πρόταση» για «κοινές περι­πο­λίες» της ελλη­νι­κής και τουρ­κι­κής ακτο­φυ­λα­κής, η κατά­σταση στα βόρεια σύνορα των βαλ­κα­νι­κών χωρών βρί­σκε­ται εκτός ελέγχου.

Μετά το νέο κλεί­σιμο των συνόρων από την κυβέρ­νηση της Ουγ­γα­ρίας, χιλιά­δες πρό­σφυ­γες συνω­στί­ζο­νται στα σύνορα της Σλο­βε­νίας, της Κρο­α­τίας και της Σερβίας περι­μέ­νο­ντας επί μέρες, σε εξαι­ρε­τικά άσχημες και­ρι­κές συν­θή­κες, να περά­σουν προς την Αυστρία και τη Γερ­μα­νία, ο πρω­θυ­πουρ­γός της Σλο­βε­νίας ανα­κοί­νωσε την ενερ­γο­ποί­ηση του στρατού για τη φύλαξη των συνόρων, ζητώ­ντας παράλ­ληλα βοήθεια από την Ευρω­παϊκή Ένωση.

Η Ένωση ωστόσο, προς το παρόν, παρα­μέ­νει στα λόγια σχετικά με τη δημιουρ­γία κέντρων κατα­γρα­φής στην Ελλάδα και την Ιταλία, με την παράλ­ληλη μετε­γκα­τά­σταση 160.000 προ­σφύ­γων στα 28 κράτη – μέλη της Ε.Ε. έως τα τέλη του 2015.

Από τα μέσα Σεπτεμ­βρίου, οπότε θεω­ρη­τικά τέθηκε σε εφαρ­μογή το σχέδιο, έχουν μετα­φερ­θεί μόλις… 19 πρό­σφυ­γες από την Ερυ­θραία, από το κέντρο υπο­δο­χής στη Λαμπε­ντούζα. Άλλοι… 100 πρό­κει­ται να μετε­γκα­τα­στα­θούν τις επό­με­νες μέρες, υπο­στη­ρί­ζουν οι αρμό­διοι φορείς.

Αρκεί βεβαίως να δεχθούν να το κάνουν, αφού, όπως παρα­δέ­χθηκε πριν από λίγες ημέρες και ο Έλληνας ανα­πλη­ρω­τής υπουρ­γός Εσω­τε­ρι­κών για θέματα Μετα­να­στευ­τι­κής Πολι­τι­κής Γ. Μου­ζά­λας, ο καθο­ρι­σμός της χώρας μετε­γκα­τά­στα­σης των προ­σφύ­γων από επι­τρο­πές στα κέντρα υπο­δο­χής συναντά την έντονη αντί­δραση των τελευ­ταίων.

Με το «στα­γο­νό­με­τρο» γίνεται και η εκροή των περίπου 2,7 δισ. ευρώ της έκτα­κτης οικο­νο­μι­κής ενί­σχυ­σης από την Κομι­σιόν στην Ελλάδα και την Ιταλία για τη δια­χεί­ριση των προ­σφύ­γων.

Σύμφωνα με τα έως τώρα οικο­νο­μικά στοι­χεία, το ποσό που έχει δοθεί στις δύο χώρες, έναν μήνα μετά την έγκριση της έκτα­κτης βοή­θειας, δεν ξεπερνά τα 474 εκα­τομ­μύ­ρια ευρώ.

500.000 φέτος στην Ελλάδα

Στην Ελλάδα, για το 2015, ο αριθμός των αφίξεων μέσω θαλάσ­σης μόλις ξεπέ­ρασε το μισό εκα­τομ­μύ­ριο. Με τις χθε­σι­νές αφίξεις σχεδόν 8.000 ανθρώ­πων στα νησιά του Αιγαίου, το σύνολο των αφίξεων έφτασε περίπου τις 502.500. Ο συνο­λι­κός αριθμός των αφίξεων μέχρι στιγμής στην Ευρώπη μέσω της Μεσο­γείου έχει πλέον ξεπε­ρά­σει τις 643.000. Η απότομη άνοδος στην Ελλάδα αυξάνει και την πίεση στην υποδοχή των νεο­α­φι­χθέ­ντων στα νησιά.

Πολλοί πρό­σφυ­γες και μετα­νά­στες είναι τόσο απελ­πι­σμέ­νοι, ώστε θέλουν να προ­χω­ρή­σουν όσο το δυνατόν πιο γρήγορα προς την Ευρώπη, γιατί φοβού­νται μην κλεί­σουν τα σύνορα από τα οποία θέλουν να περά­σουν. Έως την Τρίτη το πρωί βρί­σκο­νταν πάνω από 27.500 άνθρω­ποι στα νησιά – που είτε περί­με­ναν να κατα­γρα­φούν ή να μετα­φερ­θούν ώστε να συνε­χί­σουν το ταξίδι τους στην ηπει­ρω­τική Ελλάδα. Χρειά­στη­καν επι­πλέον αστυ­νο­μι­κοί την Κυριακή και τη Δευτέρα προ­κει­μέ­νου να ελέγ­ξουν τη χαοτική κατά­σταση που επι­κρα­τούσε.

Τις αμέσως επό­με­νες ημέρες εκφρά­ζο­νται φόβοι ότι οι ροές των προ­σφύ­γων από τα τουρ­κικά παράλια θα ξεπε­ρά­σουν κάθε προη­γού­μενο, ενώ ταυ­το­χρό­νως οι και­ρι­κές συν­θή­κες αυξά­νουν ακόμη πιο πολύ την επι­κιν­δυ­νό­τητα του ταξι­διού με τα σαπιο­κά­ραβα των δου­λε­μπό­ρων προς τα ελλη­νικά νησιά.

Είναι μεί­ζο­νος σημα­σίας οι συν­θή­κες υπο­δο­χής ώστε να αντα­πο­κρι­θούν στις ανάγκες. Χωρίς το ουσια­στικό αυτό στοι­χείο, το πρό­γραμμα επα­νε­γκα­τά­στα­σης (relocation) που έχει συμ­φω­νη­θεί από την Ευρώπη τον Σεπτέμ­βριο βρί­σκε­ται σε σοβαρό κίνδυνο και μπορεί να απο­τύ­χει.

Το δράμα της Λέσβου

Την περα­σμένη Παρα­σκευή ο επί­τρο­πος για θέματα Μετα­να­στευ­τι­κής Πολι­τι­κής Δ. Αβρα­μό­που­λος εγκαι­νί­ασε το πρώτο κέντρο κατα­γρα­φής «hotspot» στην Ελλάδα, στη Μόρια της Λέσβου.

Εκεί καθη­με­ρινά συγκε­ντρώ­νο­νται περισ­σό­τε­ροι από 7.000 πρό­σφυ­γες και μετα­νά­στες περι­μέ­νο­ντας επί ημέρες για να ταυ­το­ποι­η­θούν.

«Βρήκαμε πολλούς ανθρώ­πους να κοι­μού­νται στο έδαφος, πάνω σε βρό­μι­κες κου­βέρ­τες. Γυναί­κες με μικρά παιδιά, εγκύους και ανθρώ­πους με κινη­τικά προ­βλή­ματα ή χρόνιες ασθέ­νειες, οι οποίοι χρήζουν άμεσης ιατρι­κής περί­θαλ­ψης, η οποία φυσικά είναι ανύ­παρ­κτη», ανα­φέ­ρει στο «Ποντίκι» η εκπρό­σω­πος του Παρα­τη­ρη­τη­ρίου Ανθρω­πί­νων Δικαιω­μά­των Human Rights Watch Εύα Κιοσσέ.

3.000 οι νεκροί στη Μεσό­γειο

Οι πολύ κακές συν­θή­κες, σε συν­δυα­σμό με τις μεγάλες καθυ­στε­ρή­σεις που παρα­τη­ρού­νται στις δια­δι­κα­σίες κατα­γρα­φής των προ­σφύ­γων, έχουν συνέ­πεια τη δημιουρ­γία εντά­σεων, που κατα­λή­γουν σε συμπλο­κές μεταξύ των μετα­να­στών ή με τους αστυ­νο­μι­κούς, σχεδόν σε καθη­με­ρινή βάση,

«Ελπί­ζουμε πως με τη λει­τουρ­γία των νέων δομών στο κέντρο υπο­δο­χής της Ε.Ε., όσον αφορά τόσο τις συν­θή­κες προ­σω­ρι­νής φιλο­ξε­νίας τους όσο και την επι­τά­χυνση των δια­δι­κα­σιών ταυ­το­ποί­η­σης, η ταλαι­πω­ρία αυτών των ανθρώ­πων θα μειωθεί και θα μπο­ρέ­σουν να φθάσουν με μεγα­λύ­τερη ασφά­λεια στον τελικό τους προ­ο­ρι­σμό.

Φέτος, μέχρι στιγμής, του­λά­χι­στον 123 άνθρω­ποι έχουν χάσει τη ζωή τους ή αγνο­ού­νται στα ελλη­νικά θαλάσ­σια ύδατα μεταξύ Ελλάδας και Τουρ­κίας (συνο­λικά του­λά­χι­στον 3.135 άνθρω­ποι έχουν χαθεί στη Μεσό­γειο μέχρι σήμερα για το 2015). Ανη­συ­χούμε ιδιαι­τέ­ρως για την πιθα­νό­τητα να αυξηθεί κι άλλο ο αριθμός αυτός, καθώς οι άνθρω­ποι προ­σπα­θούν να προ­λά­βουν την άφιξη του χειμώνα και επίσης φοβού­νται για νέο κλεί­σιμο των συνόρων. Η Ύπατη Αρμο­στεία απευ­θύ­νει έκκληση να ενι­σχυ­θούν περαι­τέρω οι επι­χει­ρή­σεις έρευνας και διά­σω­σης στην περιοχή αυτή προ­κει­μέ­νου να μειω­θούν οι κίν­δυ­νοι», ανέφερε, κατά τη διάρ­κεια της εβδο­μα­διαίας ενη­μέ­ρω­σης των δημο­σιο­γρά­φων, ο εκπρό­σω­πος Τύπου της Ύπατης Αρμο­στείας του ΟΗΕ, ο οποίος συνέ­χισε με μια δρα­μα­τική περι­γραφή της κατά­στα­σης στην Ελλάδα και τόνισε ιδιαί­τερα το καθήκον των υπό­λοι­πων χωρών της Ευρώπης:

«Στο Αιγαίο μάς προ­κα­λεί τερά­στια θλίψη το πρό­σφατο κύμα θανάτων στη θάλασσα ανθρώ­πων που προ­σπα­θού­σαν να περά­σουν από την Τουρκία στην Ελλάδα. Τις τελευ­ταίες εννέα ημέρες έχουν χάσει τη ζωή τους 19 άνθρω­ποι σε πέντε ξεχω­ρι­στά περι­στα­τικά, από τους οποίους οι μισοί πέθαναν μέσα στο Σαβ­βα­το­κύ­ριακο.

Μεταξύ των νεκρών βρί­σκο­νταν και βρέφη και παιδιά. Οι πρό­σφυ­γες με τους οποίους μιλή­σαμε κατά τη διάρ­κεια του Σαβ­βα­το­κύ­ρια­κου μας είπαν ότι οι δια­κι­νη­τές ρίχνουν τις τιμές για το πέρασμα σε κακές και­ρι­κές συν­θή­κες και συνω­στί­ζουν περισ­σό­τερο κόσμο μέσα στις βάρκες.

Προ­τε­ραιό­τητα απο­τε­λεί η βελ­τί­ωση των συν­θη­κών στις χώρες πρώτης υπο­δο­χής. Προ­κει­μέ­νου να αντι­με­τω­πι­στεί η παρούσα κατά­σταση στην Ευρώπη, απαι­τού­νται διάφορα στα­θε­ρο­ποι­η­τικά μέτρα στις πρώτες χώρες ασύλου, καθώς επίσης και όλες οι χώρες στις οποίες οι πρό­σφυ­γες μετα­κι­νού­νται θα πρέπει να αυξή­σουν τους νόμι­μους τρόπους μετα­κί­νη­σης.

Σε αυτούς περι­λαμ­βά­νε­ται η ενί­σχυση της στή­ρι­ξης στις χώρες που φιλο­ξε­νούν την πλειο­ψη­φία των Σύρων, Ιρα­κι­νών και Αφγανών προ­σφύ­γων, μια εκστρα­τεία ενη­μέ­ρω­σης που θα πλη­ρο­φο­ρεί για τους κιν­δύ­νους του θαλάσ­σιου ταξι­διού και η ανά­πτυξη νόμιμων εναλ­λα­κτι­κών οδών για την ανα­ζή­τηση της προ­στα­σίας στην Ευρώπη.

Στις χώρες της Ευρώπης πρέπει να κατα­βλη­θούν ουσια­στι­κές προ­σπά­θειες για την ανά­πτυξη μιας ισχυρής ικα­νό­τη­τας υπο­δο­χής και κατα­γρα­φής προ­κει­μέ­νου να επι­τύ­χει το πρό­γραμμα επα­νε­γκα­τά­στα­σης (relocation)».

Χωρίς στέγη

Μετά τις χαο­τι­κές και θλι­βε­ρές εικόνες που έχουμε δει τις τελευ­ταίες ημέρες, τα σύνορα κατά μήκος των βαλ­κα­νι­κών χωρών διέ­λευ­σης έχουν ξανα­νοί­ξει. Στα σύνορα της Σερβίας με την Κροατία περίπου 3.000 άνθρω­ποι περί­με­ναν μέσα στην αβε­βαιό­τητα και τη βροχή από την Κυριακή μέχρι αργά τη Δευτέρα το από­γευμα, χωρίς στέγη και με την ελά­χι­στη δια­θέ­σιμη βοήθεια.

Μέλη του προ­σω­πι­κού της Ύπατης Αρμο­στείας του ΟΗΕ για τους Πρό­σφυ­γες και άλλων εταίρων της παρεί­χαν μέσα σε ελά­χι­στο χρόνο κάθε στήριξη που μπο­ρού­σαν, όπως φαγητό, νερό και κου­βέρ­τες, μεταξύ άλλων. Αλλά πολλοί άνθρω­ποι, συμπε­ρι­λαμ­βα­νο­μέ­νων ηλι­κιω­μέ­νων, εγκύων και αρκετών ατόμων με σωμα­τι­κές ανα­πη­ρίες, ήταν βρεγ­μέ­νοι και ανα­φέρ­θη­καν περι­στα­τικά υπο­θερ­μίας. Παρό­μοια θλιβερή κατά­σταση επι­κρα­τούσε και στα σύνορα Κρο­α­τίας – Σλο­βε­νίας.

Παρότι οι συν­θή­κες εξα­κο­λου­θούν να είναι δυσμε­νείς σε ορι­σμέ­νες περιο­χές και υπάρχει συσ­σώ­ρευση προ­σφυ­γι­κού πλη­θυ­σμού, υπήρξε επα­νεκ­κί­νηση της μετα­κί­νη­σης καθώς 4.300 άνθρω­ποι έφτασαν στην Αυστρία από τη Σλο­βε­νία. Στο μεταξύ, στην Αυστρία και τη Γερ­μα­νία δεκάδες χιλιά­δες πρό­σφυ­γες και μετα­νά­στες κοι­μού­νται σε σκηνές και προ­σω­ρινά κατα­λύ­ματα λόγω ελλεί­ψεων στις δομές στέ­γα­σης.

Το δράμα συνε­χί­ζε­ται χωρίς ορατό τέλος…

topontiki.gr