Τουρισμός: Υποχωρεί σταδιακά η «κυριαρχία» του καλοκαιριού

Στα­δια­κά λι­γό­τε­ρο εξαρ­τη­μέ­νος από το τρί­μη­νο Ιου­λί­ου-Σε­πτεμ­βρί­ου γί­νε­ται ο ελ­λη­νι­κός του­ρι­σμός, χωρίς βε­βαί­ως να έχει απαλ­λα­γεί από την έντο­νη επο­χι­κό­τη­τα που τον χα­ρα­κτη­ρί­ζει δια­χρο­νι­κά. Τα στοι­χεία του ΙΝ­ΣΕ­ΤΕ για το 2025 δεί­χνουν ότι ένα με­γα­λύ­τε­ρο μέρος των αφί­ξε­ων και, κυ­ρί­ως, των του­ρι­στι­κών εσό­δων με­τα­κι­νεί­ται προς τους μήνες πριν και μετά την αιχμή του κα­λο­και­ριού. Στην εξέ­λι­ξη αυτή συμ­βάλ­λουν αγο­ρές όπως η Τουρ­κία, οι ΗΠΑ, η Σου­η­δία και η Ελ­βε­τία, ενώ ταυ­τό­χρο­να νέες ή μι­κρό­τε­ρες αγο­ρές κα­τα­γρά­φουν εντυ­πω­σια­κούς ρυθ­μούς αύ­ξη­σης.

Η νέα με­λέ­τη του ΙΝ­ΣΕ­ΤΕ Intelligence «Ακτι­νο­γρα­φία Ει­σερ­χό­με­νου Του­ρι­σμού 2024-2025 – Προ­φίλ Αγο­ρών» κα­τα­γρά­φει μια ελ­λη­νι­κή του­ρι­στι­κή αγορά που με­γα­λώ­νει αλλά και αλ­λά­ζει στα­δια­κά χα­ρα­κτη­ρι­στι­κά. Το 2025 οι αφί­ξεις έφθα­σαν τα 38 εκατ., αυ­ξη­μέ­νες κατά 6% σε σχέση με το 2024, οι δια­νυ­κτε­ρεύ­σεις τα 233,1 εκατ. (+1%) και οι τα­ξι­διω­τι­κές ει­σπρά­ξεις τα 22,6 δισ. ευρώ, αυ­ξη­μέ­νες κατά 10%.

Η από­κλι­ση ανά­με­σα στην αύ­ξη­ση των αφί­ξε­ων και στην πολύ ισχυ­ρό­τε­ρη άνοδο των εσό­δων απο­τυ­πώ­νει και μία δεύ­τε­ρη αλ­λα­γή: οι ξένοι επι­σκέ­πτες μέ­νουν κατά μέσο όρο λι­γό­τε­ρο, αλλά ξο­δεύ­ουν πε­ρισ­σό­τε­ρο ανά ημέρα. Η μέση διάρ­κεια πα­ρα­μο­νής μειώ­θη­κε από 6,4 σε 6,1 δια­νυ­κτε­ρεύ­σεις, ενώ η μέση κατά κε­φα­λή δα­πά­νη αυ­ξή­θη­κε από 572,8 σε 595,2 ευρώ και η μέση δα­πά­νη ανά δια­νυ­κτέ­ρευ­ση από 89,1 σε 97 ευρώ.

Χάνει έδα­φος το τρίτο τρί­μη­νο

Από τις ση­μα­ντι­κό­τε­ρες, ωστό­σο, διαρ­θρω­τι­κές αλ­λα­γές που εντο­πί­ζει το ΙΝ­ΣΕ­ΤΕ είναι η στα­δια­κή άμ­βλυν­ση της επο­χι­κό­τη­τας.

Το κυ­ρί­αρ­χο προ­ϊ­όν «Ήλιος και Θά­λασ­σα» εξα­κο­λου­θεί να συ­γκε­ντρώ­νει με­γά­λο μέρος της δρα­στη­ριό­τη­τας στους θε­ρι­νούς μήνες. Η σύ­γκρι­ση όμως με το 2019 είναι απο­κα­λυ­πτι­κή.

Το τρίτο τρί­μη­νο συ­γκέ­ντρω­νε το 2019 το 56% των αφί­ξε­ων. Το πο­σο­στό υπο­χώ­ρη­σε στο 52% το 2024 και πα­ρέ­μει­νε πε­ρί­που στο ίδιο επί­πε­δο το 2025. Ακόμη με­γα­λύ­τε­ρη είναι η με­τα­τό­πι­ση στις δια­νυ­κτε­ρεύ­σεις: από 59% το 2019 σε 53% το 2025. Αντί­στοι­χα, το με­ρί­διο του Ιου­λί­ου-Σε­πτεμ­βρί­ου στις ει­σπρά­ξεις μειώ­θη­κε από 59% σε 53%.

Με άλλα λόγια, σχε­δόν 47% των ετή­σιων του­ρι­στι­κών εσό­δων πα­ρά­γε­ται πλέον εκτός του πα­ρα­δο­σια­κού τρί­του τρι­μή­νου, ένα­ντι πε­ρί­που 41% πριν από την παν­δη­μία. Πρό­κει­ται για με­τα­τό­πι­ση έξι πο­σο­στιαί­ων μο­νά­δων, η οποία είναι ση­μα­ντι­κή για έναν προ­ο­ρι­σμό με τόσο έντο­νη ιστο­ρι­κά συ­γκέ­ντρω­ση της ζή­τη­σης στο κα­λο­καί­ρι.

Το ΙΝ­ΣΕ­ΤΕ επι­ση­μαί­νει ότι η με­τα­τό­πι­ση γί­νε­ται κυ­ρί­ως προς το δεύ­τε­ρο και το τέ­ταρ­το τρί­μη­νο, δη­λα­δή προς τις λε­γό­με­νες shoulder seasons, καθώς η του­ρι­στι­κή πε­ρί­ο­δος ανοί­γει νω­ρί­τε­ρα την άνοι­ξη και δια­τη­ρεί με­γα­λύ­τε­ρη δυ­να­μι­κή το φθι­νό­πω­ρο.

Η εξέ­λι­ξη αυτή δεν είναι ομοιό­μορ­φη σε όλες τις αγο­ρές.

Οι αφί­ξεις από χώρες της ΕΕ εκτός Ευ­ρω­ζώ­νης (Πο­λω­νία, Ρου­μα­νία, Σου­η­δία, Δανία, Τσε­χία και Βουλ­γα­ρία) εξα­κο­λου­θούν να έχουν έντο­να «κα­λο­και­ρι­νό» χα­ρα­κτή­ρα, καθώς το τρίτο τρί­μη­νο συ­γκε­ντρώ­νει το 66% των αφί­ξε­ων, το 63% των δια­νυ­κτε­ρεύ­σε­ων και το 61% των ει­σπρά­ξε­ών τους. Αντί­θε­τα, στις «Λοι­πές Χώρες» με­τα­ξύ των οποί­ων πε­ρι­λαμ­βά­νο­νται οι: Ηνω­μέ­νο Βα­σί­λειο, ΗΠΑ, Τουρ­κία, Ελ­βε­τία, Ισ­ρα­ήλ, Αλ­βα­νία, Κα­να­δάς, Σερ­βία, Αυ­στρα­λία, Βό­ρεια Μα­κε­δο­νία και Ρωσία, τα αντί­στοι­χα πο­σο­στά πε­ριο­ρί­ζο­νται σε 48%, 49% και 51%, στοι­χείο που ανα­δει­κνύ­ει τη ση­μα­σία της διεύ­ρυν­σης του μείγ­μα­τος των αγο­ρών για την επι­μή­κυν­ση της σεζόν.

Οι αγο­ρές που τα­ξι­δεύ­ουν και εκτός αιχ­μής

Ιδιαί­τε­ρο εν­δια­φέ­ρον πα­ρου­σιά­ζουν οι αγο­ρές στις οποί­ες το τρίτο τρί­μη­νο έχει αι­σθη­τά μι­κρό­τε­ρη βα­ρύ­τη­τα από τον εθνι­κό μέσο όρο.

Οι αφί­ξεις από τις ΗΠΑ, σε πο­σο­στό 37% ( 39% σε δια­νυ­κτε­ρεύ­σεις και 42% σε ει­σπρά­ξεις) πραγ­μα­το­ποι­ή­θη­καν στο τρίτο τρί­μη­νο. Η αμε­ρι­κα­νι­κή αγορά είναι επο­μέ­νως από τις ση­μα­ντι­κό­τε­ρες για τη στρα­τη­γι­κή επι­μή­κυν­σης της πε­ριό­δου, πολύ πε­ρισ­σό­τε­ρο αν λη­φθεί υπόψη ότι το 2025 απέ­φε­ρε 1,737 δισ. ευρώ, απο­τε­λώ­ντας την τρίτη με­γα­λύ­τε­ρη αγορά της Ελ­λά­δας σε έσοδα.

Ακόμη πιο χα­ρα­κτη­ρι­στι­κή είναι η Τουρ­κία. Μόλις το 33,2% των αφί­ξε­ων του 2025 πραγ­μα­το­ποι­ή­θη­κε στο τρίτο τρί­μη­νο. Το τέ­ταρ­το τρί­μη­νο μόνο του αντι­προ­σώ­πευ­σε το 26,2% των αφί­ξε­ων και το 27,8% των ει­σπρά­ξε­ων, ενώ το πρώτο τρί­μη­νο είχε το 15,9% των αφί­ξε­ων. Πρό­κει­ται δη­λα­δή για μία αγορά με σχε­δόν δω­δε­κά­μη­νη πα­ρου­σία.

Χα­μη­λή επο­χι­κό­τη­τα εμ­φα­νί­ζουν επί­σης η αγορά της Αλ­βα­νί­ας, με μόλις 33,5% των αφί­ξε­ων και 36,4% των ει­σπρά­ξε­ων στο τρίτο τρί­μη­νο, της Κύ­πρου, με 35% και 37% αντί­στοι­χα, της Ισπα­νί­ας με 31% των αφί­ξε­ων, καθώς και του Κα­να­δάς με 39% των αφί­ξε­ων και 46% των εσό­δων.

Η Ελ­βε­τία απο­τε­λεί επί­σης χα­ρα­κτη­ρι­στι­κή πε­ρί­πτω­ση στα­δια­κής με­τα­τό­πι­σης της ζή­τη­σης. Το 2025 το τρίτο τρί­μη­νο συ­γκέ­ντρω­σε το 42,1% των αφί­ξε­ων και το 44,5% των ει­σπρά­ξε­ων, ενώ το δεύ­τε­ρο τρί­μη­νο είχε ήδη φτά­σει στο 28,4% των αφί­ξε­ων και στο 30,9% των εσό­δων. Το ΙΝ­ΣΕ­ΤΕ επι­ση­μαί­νει μά­λι­στα ότι το 2025 πα­ρα­τη­ρεί­ται πε­ραι­τέ­ρω άμ­βλυν­ση της επο­χι­κό­τη­τας της συ­γκε­κρι­μέ­νης αγο­ράς.

Η έκ­πλη­ξη της Σου­η­δί­ας

Ανά­με­σα στους με­γά­λους κερ­δι­σμέ­νους του 2025 ξε­χω­ρί­ζει η Σου­η­δία, τόσο για τους ρυθ­μούς ανά­πτυ­ξης όσο και για τα ποιο­τι­κά χα­ρα­κτη­ρι­στι­κά της.

Οι αφί­ξεις αυ­ξή­θη­καν κατά 31,1%, από 470.000 σε 617.000, οι δια­νυ­κτε­ρεύ­σεις κατά 40,2%, από 3,6 εκατ. σε 5 εκατ., ενώ οι ει­σπρά­ξεις εκτι­νά­χθη­καν κατά 85%, από 288 εκατ. σε 533 εκατ. ευρώ. Έτσι, το με­ρί­διο της Σου­η­δί­ας στις συ­νο­λι­κές ει­σπρά­ξεις αυ­ξή­θη­κε μέσα σε έναν χρόνο από 1,4% σε 2,4%.

Ακόμη ση­μα­ντι­κό­τε­ρο για την επι­μή­κυν­ση της πε­ριό­δου είναι ότι το 2025 τα έσοδα από τους σου­η­δούς του­ρί­στες στο δεύ­τε­ρο τρί­μη­νο ήταν υψη­λό­τε­ρα από εκεί­να του τρί­του: το Q2 συ­γκέ­ντρω­σε 48,9% των ει­σπρά­ξε­ων ένα­ντι 45,8% στο Q3.

Πα­ράλ­λη­λα, οι Σου­η­δοί απο­δει­κνύ­ο­νται ιδιαί­τε­ρα απο­δο­τι­κή αγορά. Η μέση κατά κε­φα­λή δα­πά­νη αυ­ξή­θη­κε κατά 41,1%, στα 864,1 ευρώ, η ημε­ρή­σια δα­πά­νη κατά 31,9%, στα 106,4 ευρώ, και η διάρ­κεια πα­ρα­μο­νής κατά 7%, στις 8,1 δια­νυ­κτε­ρεύ­σεις. Η κατά κε­φα­λή δα­πά­νη τους είναι έτσι κατά 45% υψη­λό­τε­ρη από τον μέσο ξένο επι­σκέ­πτη στην Ελ­λά­δα.

Η μέση δα­πά­νη ανά δια­νυ­κτέ­ρευ­ση αυ­ξή­θη­κε κατά 17,9%, στα 123,4 ευρώ

Τουρ­κία: 1,5 εκατ. επι­σκέ­πτες και άλμα 39% στα έσοδα

Εξί­σου δυ­να­μι­κή είναι η εξέ­λι­ξη της τουρ­κι­κής αγο­ράς. Οι αφί­ξεις στη χώρα μας, αυ­ξή­θη­καν κατά 23,5%, από 1,2 εκατ. σε σχε­δόν 1,5 εκατ., οι δια­νυ­κτε­ρεύ­σεις κατά 17,6%, στα 4,9 εκατ., και οι ει­σπρά­ξεις κατά 38,7%, από 436 εκατ. σε 604 εκατ. ευρώ. Το με­ρί­διο της Τουρ­κί­ας στις συ­νο­λι­κές αφί­ξεις ανέ­βη­κε από 3,4% σε 3,9% και στις ει­σπρά­ξεις από 2,1% σε 2,7%.

Η αύ­ξη­ση των εσό­δων συν­δέ­ε­ται και με την ισχυ­ρή άνοδο της ημε­ρή­σιας δα­πά­νης. Η μέση δα­πά­νη ανά δια­νυ­κτέ­ρευ­ση αυ­ξή­θη­κε κατά 17,9%, στα 123,4 ευρώ, δη­λα­δή βρί­σκε­ται 27,2% πάνω από τον μέσο όρο του ει­σερ­χό­με­νου του­ρι­σμού. Η μέση διάρ­κεια τα­ξι­διού είναι μικρή, μόλις 3,3 δια­νυ­κτε­ρεύ­σεις, στοι­χείο που εξη­γεί γιατί η κατά κε­φα­λή δα­πά­νη πα­ρα­μέ­νει στα 403,5 ευρώ.

Η με­γά­λη πο­σο­στιαία άνο­δος της Βό­ρειας Μα­κε­δο­νί­ας

Η με­γα­λύ­τε­ρη πο­σο­στιαία αύ­ξη­ση εσό­δων με­τα­ξύ των αγο­ρών που εξε­τά­ζει το ΙΝ­ΣΕ­ΤΕ κα­τα­γρά­φη­κε στη Βό­ρεια Μα­κε­δο­νία.

Οι αφί­ξεις αυ­ξή­θη­καν κατά 15,6%, από 1,6 εκατ. σε 1,84 εκατ., και οι δια­νυ­κτε­ρεύ­σεις κατά 15%, σε 1,94 εκατ. Οι ει­σπρά­ξεις, όμως, υπερ­δι­πλα­σιά­στη­καν: από 55 εκατ. ευρώ το 2024 σε 116,5 εκατ. ευρώ το 2025, ση­μειώ­νο­ντας αύ­ξη­ση 111,6%.

Η εντυ­πω­σια­κή αύ­ξη­ση οφεί­λε­ται κυ­ρί­ως στην άνοδο της δα­πά­νης. Η μέση κατά κε­φα­λή δα­πά­νη αυ­ξή­θη­κε κατά 83%, από 34,7 σε 63,5 ευρώ, και η ημε­ρή­σια δα­πά­νη κατά 84%, από 32,6 σε 60 ευρώ. Παρά την άνοδο, πά­ντως, πρό­κει­ται για αγορά με πολύ χα­μη­λή δα­πά­νη και εξαι­ρε­τι­κά μικρή διάρ­κεια πα­ρα­μο­νής, μόλις 1,1 δια­νυ­κτε­ρεύ­σεις.

Επι­πλέ­ον, σε αντί­θε­ση με την Τουρ­κία, η συ­γκε­κρι­μέ­νη αγορά πα­ρα­μέ­νει έντο­να επο­χι­κή: το τρίτο τρί­μη­νο συ­γκε­ντρώ­νει το 57,6% των αφί­ξε­ων και σχε­δόν 68% των ει­σπρά­ξε­ων.

Η μέση κατά κε­φα­λή δα­πά­νη των Βρε­τα­νών αυ­ξή­θη­κε 10%, στα 764,7 ευρώ

Βρε­τα­νία: μισό δισ. πε­ρισ­σό­τε­ρα έσοδα

Με­γά­λη ση­μα­σία έχει η πε­ραι­τέ­ρω ενί­σχυ­ση του του­ρι­στι­κού ρεύ­μα­τος από το Ηνω­μέ­νο Βα­σί­λειο, όχι τόσο λόγω του πο­σο­στιαί­ου ρυθ­μού όσο λόγω του με­γέ­θους της αγο­ράς.

Οι αφί­ξεις αυ­ξή­θη­καν κατά 7,6%, από 4,5 εκατ. σε 4,89 εκατ., οι δια­νυ­κτε­ρεύ­σεις κατά 6,8%, από 33,2 εκατ. σε 35,5 εκατ., ενώ τα έσοδα αυ­ξή­θη­καν κατά 18,4%, από πε­ρί­που 3,2 δισ. σε 3,742 δισ. ευρώ. Η Βρε­τα­νία αντι­προ­σω­πεύ­ει πλέον το 16,6% των συ­νο­λι­κών τα­ξι­διω­τι­κών ει­σπρά­ξε­ων της χώρας μας.

Η μέση κατά κε­φα­λή δα­πά­νη των Βρε­τα­νών αυ­ξή­θη­κε 10%, στα 764,7 ευρώ, και είναι κατά 28,5% υψη­λό­τε­ρη από τον εθνι­κό μέσο όρο. Πα­ράλ­λη­λα, οι Βρε­τα­νοί πα­ρα­μέ­νουν στην Ελ­λά­δα κατά μέσο όρο 7,3 νύ­χτες, ένα­ντι 6,1 για το σύ­νο­λο των επι­σκε­πτών.

Αυ­στρία, Ισ­ρα­ήλ και Σερ­βία

Κερ­δι­σμέ­νη είναι η ελ­λη­νι­κή αγορά και από την Αυ­στρία, με τις αφί­ξεις να αυ­ξά­νο­νται κατά 15,6%, στις 926.000, τις δια­νυ­κτε­ρεύ­σεις κατά 11,2%, στα 6,4 εκατ., και τα έσοδα κατά 16,4%, στα 636 εκατ. ευρώ. Η με­λέ­τη εντο­πί­ζει μά­λι­στα άμ­βλυν­ση της επο­χι­κό­τη­τας της αυ­στρια­κής αγο­ράς, με ενί­σχυ­ση κυ­ρί­ως του πρώ­του τρι­μή­νου.

Το Ισ­ρα­ήλ έδωσε επί­σης 744.000 αφί­ξεις, αυ­ξη­μέ­νες κατά 19,8%, 4,3 εκατ. δια­νυ­κτε­ρεύ­σεις (+9,5%) και 473 εκατ. ευρώ ει­σπρά­ξεις, αυ­ξη­μέ­νες κατά 12,7%.

Από τη Σερ­βία οι αφί­ξεις αυ­ξή­θη­καν κατά 20%, από 667.000 σε πε­ρί­που 800.000 και οι δια­νυ­κτε­ρεύ­σεις κατά 11,8%, στα 2,8 εκατ. Οι ει­σπρά­ξεις δια­μορ­φώ­θη­καν στα πε­ρί­που 248 εκατ. ευρώ, ένα­ντι 193 εκατ. το 2024. Η συ­γκε­κρι­μέ­νη αγορά, ωστό­σο, πα­ρα­μέ­νει πε­ρισ­σό­τε­ρο εξαρ­τη­μέ­νη από το κα­λο­καί­ρι, με πε­ρί­που 61% των εσό­δων να συ­γκε­ντρώ­νε­ται στο τρίτο τρί­μη­νο.

Πηγή: ot.gr