Τα 40 νησιά που θα γίνουν «πράσινα»

Με υβρι­δικά συστή­ματα (αιο­λι­κούς και φωτο­βολ­ταϊ­κούς σταθ­μούς που συν­δυά­ζο­νται με μπα­τα­ρίες) και σειρά «πρά­σι­νων δράσεων» θα προ­χω­ρή­σει η απαν­θρα­κο­ποί­ηση των μικρών νησιών που δεν έχουν εντα­χθεί στο πρό­γραμμα δια­σύν­δε­σης με το ηπει­ρω­τικό σύστημα της χώρας που υλο­ποιεί ο ΑΔΜΗΕ. Το «πρα­σί­νι­σμα» των 40 μη δια­συν­δε­δε­μέ­νων νησιών θα συμ­βά­λει στον στόχο του Εθνικoύ Σχεδίου για την Ενέρ­γεια και το Κλίμα (ΕΣΕΚ) για περιο­ρι­σμό της συμ­με­το­χής υγρών καυ­σί­μων στο μείγμα ηλε­κτρο­πα­ρα­γω­γής από 1,7 GW σήμερα σε 0,7 GW το 2030 και σε 0,2 GW το 2050. Θα αξιο­ποι­η­θούν συνο­λικά πόροι άνω των 2 δισ. ευρώ από δικαιώ­ματα 25 εκατ. τόνων αδιά­θε­των ρύπων της περιό­δου 2013-2020. Η Ελλάδα πέτυχε ειδική ρύθμιση στο πλαίσιο ανα­θε­ώ­ρη­σης της οδηγίας 2018/410, με την οποία θεσπί­στη­καν παρεμ­βά­σεις στο Ευρω­παϊκό Σύστημα Εμπο­ρίας Δικαιω­μά­των Εκπο­μπών Αερίου Θερ­μο­κη­πίου (ETS) δια­σφα­λί­ζο­ντας δωρεάν δικαιώ­ματα εκπο­μπών CΟ2 για την απαν­θρα­κο­ποί­ηση των νησιών, τα οποία θα πρέπει να αξιο­ποι­ή­σει το διά­στημα 2021-2030. Ο όγκος των δικαιω­μά­των αυτών μετα­φρά­ζε­ται με τις τρέ­χου­σες τιμές CO2 (80-88 ευρώ/τόνο) στα 2-2,2 δισ. ευρώ. Η Ελλάδα ενερ­γο­ποί­ησε τη σχετική ρύθμιση το 2021 υπο­βάλ­λο­ντας αίτημα στην Κομι­σιόν, το οποίο και έλαβε την κατ’ αρχήν έγκριση και στο πλαίσιο αυτό συστή­θηκε το Ταμείο Απαν­θρα­κο­ποί­η­σης για τη δια­χεί­ριση των πόρων από τις δημο­πρα­σίες των αδιά­θε­των δικαιω­μά­των CO2.

Ενα κονδύλι της τάξης των 450 εκατ. ευρώ προ­ο­ρί­ζε­ται για την επι­τά­χυνση των δια­συν­δέ­σεων που υλο­ποιεί ο ΑΔΜΗΕ, ενώ κατά το μεγα­λύ­τερο μέρος του το πρό­γραμμα του Ταμείου επι­κε­ντρώ­νε­ται στα μη δια­συν­δε­δε­μένα νησιά μέσα από ένα ευρύ φάσμα δράσεων, όπως υβρι­δικά συστή­ματα που θα αντι­κα­τα­στή­σουν τις πετρε­λαϊ­κές μονάδες της ΔΕΗ, πρά­σι­νες μετα­φο­ρές, ανα­νέ­ωση του θαλάσ­σιου στόλου με τεχνο­λο­γίες χαμηλών ρύπων, έργα ενερ­γεια­κής απο­δο­τι­κό­τη­τας και κυκλι­κής οικο­νο­μίας, βιώσιμη δια­χεί­ριση των απο­βλή­των και των υδάτων, πρά­σι­νος μετα­σχη­μα­τι­σμός της γεωρ­γίας και του του­ρι­σμού κ.ά.

Κομβικό ρόλο στην απαν­θρα­κο­ποί­ηση των νησιών θα παίξει το πρό­γραμμα GR-eco Islands, το οποίο στο­χεύει στη μετα­τροπή τους σε πρότυπα πρά­σι­νης οικο­νο­μίας, ενερ­γεια­κής αυτάρ­κειας, ψηφια­κών και­νο­το­μιών και βιώ­σι­μης κινη­τι­κό­τη­τας. Το πρό­γραμμα είχε ξεκι­νή­σει από την Τήλο, τον Αγιο Ευστρά­τιο, την Αστυ­πά­λαια και τη Χάλκη και θα επε­κτα­θεί σε 36 ακόμη μικρά νησιά και συγκε­κρι­μένα στα εξής: Σύμη, Αγα­θο­νήσι, Μεγίστη, Αρκιοί, Μαράθι, Κάσος, Ψέριμος, Γυαλί, Λειψοί, Τέλεν­δος, Νίσυρος, Μεγα­λο­νήσι, Οινούσ­σες, Ψαρά, Φούρνοι, Θύμαινα, Αμοργός, Ανάφη, Δονούσα, Ηρα­κλειά, Αντί­πα­ρος, Σχοι­νούσα, Ιος, Σίκινος, Κου­φο­νήσι, Φολέ­γαν­δρος, Θηρασιά, Κύθνος, Κίμωλος, Σέριφος, Σίφνος, Κέα, Αντι­κυ­θήρα, Γαύδος, Ερει­κούσσα και Οθωνοί. Το πρό­γραμμα προ­χω­ράει έχοντας δια­σφα­λί­σει 100 εκατ. ευρώ από το ΕΣΠΑ 2021-2027 και θα ενι­σχυ­θεί με πόρους από το Ταμείο Απαν­θρα­κο­ποί­η­σης.

Πόροι θα δια­τε­θούν και για τη στήριξη προ­γραμ­μά­των τύπου «Εξοι­κο­νομώ» και «Κινού­μαι Ηλε­κτρικά», απο­κλει­στικά προ­σαρ­μο­σμέ­νων στις ανάγκες των νησιών.

Πόροι από το Ταμείο Απαν­θρα­κο­ποί­η­σης θα δια­τε­θούν και για τη στήριξη προ­γραμ­μά­των τύπου «Εξοι­κο­νομώ» και «Κινού­μαι Ηλε­κτρικά» απο­κλει­στικά προ­σαρ­μο­σμένα στις ανάγκες των νησιών. Στις δράσεις εξοι­κο­νό­μη­σης ενέρ­γειας θα μπορούν να συμ­με­τέ­χουν νοι­κο­κυ­ριά, αλλά και του­ρι­στι­κές μονάδες ώστε να προ­ω­θη­θεί ο βιώ­σι­μος του­ρι­σμός, ενώ σε εκείνες της ηλε­κτρο­κί­νη­σης θα επι­δο­τεί­ται η αλλαγή συμ­βα­τι­κών οχη­μά­των με ηλε­κτρο­κί­νητα, με επί­κε­ντρο τον στόλο των «Rentacar» στις του­ρι­στι­κές νησιω­τι­κές περιο­χές, αλλά και η εγκα­τά­σταση φορ­τι­στών.

Προ­τε­ραιό­τητα απο­τε­λεί ο εξη­λε­κτρι­σμός των μετα­φο­ρών, οδικών και θαλάσ­σιων, ενώ στον τομέα της συν­δε­σι­μό­τη­τας των νησιών προ­κρί­νε­ται η ανά­πτυξη νέων και ο εκσυγ­χρο­νι­σμός υφι­στά­με­νων λιμε­νι­κών και άλλων υπο­δο­μών και ο εκσυγ­χρο­νι­σμός του στόλου του ακτο­πλοϊ­κού δικτύου που εξυ­πη­ρε­τεί ενδο­νη­σιω­τικά δρο­μο­λό­για.

Σε ό,τι αφορά την εγκα­τά­σταση υβρι­δι­κών συστη­μά­των, με βάση και την αναφορά που γίνεται στο σχέδιο ανα­θε­ώ­ρη­σης του ΕΣΕΚ προ­βλέ­πε­ται σε πρώτη φάση η ένταξη έως το 2026 ισχύος 240 MW εκ των οποίων 120 στα μη δια­συν­δε­δε­μένα νησιά της Μεγί­στης, των Αντι­κυ­θή­ρων, της Γαύδου, της Ερει­κούσ­σας και των Οθωνών. Ισχύς 120 MW από υβρι­δι­κούς σταθ­μούς θα εγκα­τα­στα­θούν στην Κρήτη. Αυτή επι­με­ρί­ζε­ται σε υβρι­δι­κούς σταθ­μούς που απο­τε­λού­νται από συστή­ματα αντλη­σιο­τα­μί­ευ­σης με αιο­λι­κούς σταθ­μούς εγγυ­η­μέ­νης ισχύος έως και 50 MW, σε υβρι­δι­κούς σταθ­μούς από συσ­σω­ρευ­τές με αιο­λι­κούς σταθ­μούς εγγυ­η­μέ­νης ισχύος έως και 50 MW και από συσ­σω­ρευ­τές με φωτο­βολ­ταϊ­κούς σταθ­μούς εγγυ­η­μέ­νης ισχύος έως και 50 MW.

Η απαν­θρα­κο­ποί­ηση των νησιών βρί­σκε­ται στο επί­κε­ντρο του επεν­δυ­τι­κού ενδια­φέ­ρο­ντος ελλη­νι­κών και ξένων εται­ρειών. Μεταξύ των επεν­δυ­τών συγκα­τα­λέ­γο­νται η γερ­μα­νική Αccusol, η οποία συνερ­γά­ζε­ται με τη Siemens και έχει εξα­σφα­λί­σει άδειες για εγκα­τά­σταση υβρι­δι­κών μονάδων σε 9 ελλη­νικά νησιά, η πρω­το­πό­ρος στις υβρι­δι­κές τεχνο­λο­γίες Siemens – Gamesa, η Eunice που προωθεί έργα αντί­στοιχα με αυτό που λει­τουρ­γεί στην Τήλο και σε άλλα νησιά, καθώς και η γαλλική Akuo που συμ­με­τέ­χει στο project της Χάλκης.

Πηγή kathimerini.gr