Νερό από υδροφόρες και φέτος στα νησιά

Και έτσι, για ακόμα ένα καλο­καίρι, οδη­γη­θή­καμε στην ασύμ­φορη λύση της μετα­φο­ράς νερού στα νησιά. Τα 2,2 εκατ. ευρώ που θα δοθούν μέχρι τα τέλη Σεπτεμ­βρίου για να καλυ­φθούν οι ανάγκες 10 άνυδρων νησιών πέφτουν σε ένα «βαρέλι χωρίς πάτο», ενώ η σαφώς πιο οικο­νο­μική και λογική λύση, δηλαδή η δημιουρ­γία των απα­ραί­τη­των υπο­δο­μών σε κάθε νησί… μετα­τί­θε­ται για την επόμενη χρονιά.

Την προη­γού­μενη εβδο­μάδα, ο γενικός γραμ­μα­τέας Αιγαίου, Γιάννης Γιαννέλης- Θεο­δο­σιά­δης, υπέ­γραψε σύμβαση με τη μονα­δική στη χώρα μας εται­ρεία που ασχο­λεί­ται με τη μετα­φορά νερού. Αντι­κεί­μενο, η κάλυψη των αναγκών δέκα νησιών από τον Ιούνιο (δηλαδή, τον προη­γού­μενο μήνα, αφού η σύμβαση καθυ­στέ­ρησε να υπο­γρα­φεί) μέχρι τα τέλη Σεπτεμ­βρίου. Πιο συγκε­κρι­μένα, η σύμβαση προ­βλέ­πει τη μετα­φορά 36.000 κυβικών μέτρων νερού στην Πάτμο, 25.600 κυβικών στην Κίμωλο, 23.500 κυβικών στην Αμοργό, 23.300 κυβικών στους Λειψούς, 17.600 κυβικών στο Καστε­λό­ριζο, 15.000 κυβικών στη Λέρο, 10.000 κυβικών στην Ηρα­κλειά, 7.500 κυβικών στη Δονούσα, 6.100 κυβικών στο Αγα­θο­νήσι και 3.500 κυβικών στη Σύμη (περιοχή Πανορ­μίτη). Συνο­λικά, 168.100 κυβικά μέτρα πόσιμου νερού.

Οι ποσό­τη­τες αυτές είναι βέβαια ενδει­κτι­κές και μπορεί να αυξο­μειω­θούν. Αν βέβαια, μειω­θούν περισ­σό­τερο από 20%, τότε ο ανά­δο­χος (που είναι η εται­ρεία Κυκλά­δες ΙΝΕ) θα απο­ζη­μιω­θεί με το 80% του ποσού. Αντί­στοιχα, ο ανά­δο­χος επι­βα­ρύ­νε­ται με πρό­στιμο για κάθε ημέρα καθυ­στέ­ρη­σης στην παρά­δοση του νερού. Το νερό προ­έρ­χε­ται από τις εγκα­τα­στά­σεις της ΕΥΔΑΠ στο Λαύριο για τις Κυκλά­δες και από γεω­τρή­σεις στην Κάλαθο της Ρόδου για τα Δωδε­κά­νησα.

Το νερό που δίνεται από αυτές τις δύο πηγές είναι δωρεάν – όχι όμως και η μετα­φορά του, η οποία γίνεται προς 10,40 ευρώ το κυβικό. Με βάση την τελευ­ταία σύμβαση λοιπόν, η «Κυκλά­δες ΙΝΕ» θα λάβει 1,7 εκατ. ευρώ. Με βάση τη δίμηνη σύμβαση που προη­γή­θηκε (Απρί­λιος – Μάιος) η εται­ρεία θα λάβει ακόμα 618.000 ευρώ. Και λέμε «θα λάβει» γιατί ο ιδιώτης δεν έχει εξο­φλη­θεί (προ διη­μέ­ρου εξο­φλή­θηκε ο Απρί­λιος) και σύμφωνα με δημο­σιεύ­ματα εφη­με­ρί­δων των Κυκλά­δων, απειλεί να στα­μα­τή­σει τη μετα­φορά στη μέση της του­ρι­στι­κής περιό­δου, καθώς οι συσ­σω­ρευ­μέ­νες οφειλές του Δημο­σίου είναι υψηλές. Σημα­ντι­κές οφειλές υπάρ­χουν και έναντι ιδιώτη (εται­ρεία Sychem) που μετέ­φερε πέρυσι μονάδα αφα­λά­τω­σης στη Μύκονο, κατ’ εντολή του υπουρ­γείου, καθώς οι δύο μονάδες του νησιού χάλασαν στη μέση της του­ρι­στι­κής σεζόν.

Ανε­ξάρ­τητα με το αν η Γενική Γραμ­μα­τεία Αιγαίου είναι συνεπής στις οικο­νο­μι­κές της υπο­χρε­ώ­σεις, είναι η… αιωνίως προ­σω­ρινή λύση της μετα­φο­ράς νερού η πιο συμ­φέ­ρουσα; Είναι σίγουρα η μόνη, ελλεί­ψει ενός συνο­λι­κού, συνε­κτι­κού σχεδίου για την εγκα­τά­σταση, συντή­ρηση και λει­τουρ­γία μονάδων αφα­λά­τω­σης στα αιγαιο­πε­λα­γί­τικα νησιά. Χαρα­κτη­ρι­στικό είναι, όπως κατέ­δειξε έρευνα της «Κ» στις 8/3/2015, ότι σε 7 από τα νησιά, στα οποία μετα­φέ­ρε­ται νερό (Πάτμος, Πανορ­μί­της Σύμης, Λειψοί, Λέρος, Δονούσα, Αμοργός, Κίμωλος) οι αφα­λα­τώ­σεις έχουν αγο­ρα­στεί, αλλά δεν έχουν εγκα­τα­στα­θεί.

Η αδυ­να­μία (ή απρο­θυ­μία, ανάλογα με την περί­πτωση) της Γενικής Γραμ­μα­τείας Αιγαίου και των δήμων να κινη­θούν έγκαιρα κοστί­ζει ακριβά στο Δημόσιο. Ζήτημα που, βέβαια, δεν απα­σχο­λεί τους δήμους, καθώς τα χρήματα προ­έρ­χο­νται από τον κρατικό προ­ϋ­πο­λο­γι­σμό και επο­μέ­νως, τους δίνει τη δυνα­τό­τητα να υπο­τι­μο­λο­γούν το νερό (ενώ αντί­θετα, στην περί­πτωση λει­τουρ­γού­σας αφα­λά­τω­σης, πρέπει να επι­βα­ρυν­θούν με το κόστος λει­τουρ­γίας της). Το σημείο στο οποίο οι δήμοι έχουν δίκιο, είναι ότι δεν έχουν τη δυνα­τό­τητα (συχνά δεν έχουν καν τεχνική υπη­ρε­σία) για να υπο­στη­ρί­ξουν την εγκα­τά­σταση και τη σωστή λει­τουρ­γία και συντή­ρηση των μονάδων αφα­λά­τω­σης.

Είναι απα­γο­ρευ­τικό το κόστος των υπο­δο­μών που θα λύσουν το πρό­βλημα των άνυδρων νησιών; Το αντί­θετο. Η μετα­φορά νερού έχει κοστί­σει από το 2006 έως πέρυσι 71 εκατ. ευρώ (μόνο το 2014 περίπου 5,5 εκατ. ευρώ), όταν τα απαι­τού­μενα έργα, τα οποία θα καλύ­ψουν όλες τις ανάγκες σε επίπεδο υπο­δο­μών, εκτι­μώ­νται στα 3,1 εκατ. ευρώ. Υπο­λο­γί­ζε­ται δε ότι το κόστος παρα­γω­γής πόσιμου νερού σε μια μονάδα αφα­λά­τω­σης, την οποία θα δια­χει­ρί­ζε­ται ένας ιδιώτης, είναι 1,5 ευρώ/κυβικό (συν 0,40 ευρώ/κυβικό ηλε­κτρο­δό­τηση), ποσό πέντε φορές χαμη­λό­τερο. Αν κάθε άνυδρο νησί διέθετε μια λει­τουρ­γούσα μονάδα αφα­λά­τω­σης, τότε η μετα­φορά νερού (με την όντως πολύ έμπειρη εται­ρεία) θα χρη­σι­μο­ποιού­νταν μόνο ως λύση ανάγκης. Ολα δεί­χνουν ότι και φέτος η υπόθεση της υδρο­δό­τη­σης των νησιών θα βρεθεί, με τον ένα ή τον άλλο τρόπο, και πάλι στην επι­και­ρό­τητα…

Στη Σύρο, το 1969…

Η πρώτη μονάδα αφα­λά­τω­σης σε ελλη­νικό νησί λει­τούρ­γησε στη Σύρο το 1969. Εκτοτε έχουν μεσο­λα­βή­σει πολλά. Τα άνυδρα νησιά αυξή­θη­καν, όπως και ο του­ρι­σμός, με απο­τέ­λε­σμα οι ανάγκες να είναι κάθε χρόνο και μεγα­λύ­τε­ρες. Παράλ­ληλα, οι κοι­νω­νίες των νησιών, οι οποίες άλλοτε χρη­σι­μο­ποιού­σαν με ιδιαί­τερη προσοχή το νερό και φρό­ντι­ζαν σε επίπεδο νοι­κο­κυ­ριού για την επάρ­κειά του (λ.χ. με στέρνες), έχουν αλλάξει συνή­θειες, συχνά έχοντας «κακο­μά­θει» από την ψευ­δαί­σθηση επάρ­κειας που δημιουρ­γεί η μετα­φορά νερού. Σήμερα υπο­λο­γί­ζε­ται ότι 45 νησιά δια­θέ­τουν μονάδες αφα­λά­τω­σης, από τις οποίες κάποιες έχουν αγο­ρα­στεί με πόρους της Γενικής Γραμ­μα­τείας Αιγαίου, της Περι­φέ­ρειας ή των δήμων.

Στη χώρα μας, τα τελευ­ταία χρόνια, κερ­δί­ζει έδαφος και ένα νέο μοντέλο, η εγκα­τά­σταση και λει­τουρ­γία μονάδων αφα­λά­τω­σης από ιδιώτες. Η πρώτη ιδιω­τική μονάδα δημιουρ­γή­θηκε στη Μήλο το 2007, καλύ­πτο­ντας τις ανάγκες του νησιού. Ανήκει στην Αιολική Μήλου, ενώ την κατα­σκευή και δια­χεί­ριση έχει η ελλη­νική εται­ρεία Sychem. Η ίδια εται­ρεία λει­τουρ­γεί δύο ιδιω­τι­κές μονάδες αφα­λά­τω­σης στην Κρήτη, καλύ­πτο­ντας ανάγκες των δήμων Ηρα­κλείου και Μαλε­βι­ζίου. Η πιο πρό­σφατη ιδιω­τική μονάδα δημιουρ­γή­θηκε στην Υδρα. Τη μελέτη, κατα­σκευή και λει­τουρ­γία της ανέλαβε η επίσης ελλη­νική εται­ρεία ΤΕΜΑΚ.

Πηγή Καθη­με­ρινή