Σοκαριστικά στοιχεία: Πρωτιά της Ελλάδας σε θανάτους από ναρκωτικά

Η μεγα­λύ­τερη θνη­σι­μό­τητα από ναρ­κω­τικά κατα­γρά­φε­ται στην Ελλάδα, μεγα­λύ­τερη από αυτή που παρα­τη­ρεί­ται στη Δυτική και Κεντρική Ευρώπη, στη Βόρεια Αμερική και την Αυστρα­λία, σύμφωνα με συγκε­ντρω­τικά δεδο­μένα 84 μελετών.

Συγκε­κρι­μένα, μεταξύ των ετών 2018-2021, κατα­γρά­φη­καν 213 θάνατοι σε σύνολο 2.406 χρηστών υπό παρα­κο­λού­θηση.

Τα σοκα­ρι­στικά δεδο­μένα των  σχε­τι­κών μελετών ανα­κοι­νώ­θη­καν από τους καθη­γη­τές Επι­δη­μιο­λο­γίας Άγγελο Χατζάκη και Βάνα Σύψα σε συνέ­ντευξη Τύπου στο πνευ­μα­τικό κέντρο του δήμου Αθη­ναίων, με αφορμή την Παγκό­σμια Ημέρα για τα Ναρ­κω­τικά. Τη συνέ­ντευξη οργά­νω­σαν το Δίκτυο Ομό­τι­μων Χρηστών Ψυχο­δρα­στι­κών Ουσιών, ο Σύλ­λο­γος Ασθενών Ήπατος Ελλάδος «Προ­μη­θέας» και ο Σύλ­λο­γος Ορο­θε­τι­κών Ελλάδος «Θετική Φωνή», σε συνερ­γα­σία με τις οργα­νώ­σεις της Πλατ­φόρ­μας Μείωσης της Βλάβης (PRAKSIS, Steps και Γιατροί του Κόσμου) και τον Δήμο Αθη­ναίων.

Οι ερευ­νη­τές παρου­σί­α­σαν πρό­σφατα δεδο­μένα από τα προ­γράμ­ματα «Αρι­στο­τέ­λης HIV/HCV» και «Αλέ­ξαν­δρος», που απευ­θύ­νο­νται σε χρήστες ψυχο­δρα­στι­κών ουσιών. Τα προ­γράμ­ματα διε­ξή­χθη­σαν από το 2018 έως το 2021 στην Αθήνα και στη Θεσ­σα­λο­νίκη. Δια­πι­στώ­θηκε εξαι­ρε­τικά αυξη­μένη θνη­σι­μό­τητα στους χρήστες, με επί­πτωση 3,4% θάνατοι κατ΄ έτος στο σύνολο της χώρας, 2,9% στην Αθήνα και 4,6% στη Θεσ­σα­λο­νίκη.

Σύμφωνα με τα ίδια προ­γράμ­ματα, στην Αθήνα, η συχνό­τητα του HIV μεταξύ των χρηστών έχει αυξηθεί κατά 8 ποσο­στιαίες μονάδες στο 22% το 2018-2020, ενώ στη Θεσ­σα­λο­νίκη έφτασε το 7% το 2021 από 1% το 2018.

Οι καθη­γη­τές επε­σή­μα­ναν πως σύμφωνα με τη βιβλιο­γρα­φία, η θνη­σι­μό­τητα των χρηστών είναι αυξη­μένη κατά 10 – 15 φορές περίπου σε σχέση με τη θνη­σι­μό­τητα ατόμων αντί­στοι­χης ηλικίας και φύλου, εξαι­τίας της συνύ­παρ­ξης HIV λοί­μω­ξης, υπερ­δο­σο­λο­γίας οπιοει­δών, χρόνιας ηπα­τί­τι­δας C, αστε­γίας και η  δυσκο­λία πρό­σβα­σης σε υπη­ρε­σίες υγείας ή σε προ­γράμ­ματα μείωσης βλάβης.

Δεν υπάρχει πρό­γραμμα ναλο­ξό­νης

Ειδικά η υπερ­δο­σο­λο­γία οπιοει­δών απο­τε­λεί σημα­ντική συνι­στώσα για την αυξη­μένη θνη­σι­μό­τητα, όμως δεν υπάρ­χουν  προ­γράμ­ματα στην Ελλάδα για την αντι­με­τώ­πισή της και η χρήση του αντι­δό­του, της ναλο­ξό­νης, είναι πολύ περιο­ρι­σμένη.

Οι ειδικοί τόνισαν ότι το στίγμα που αντι­με­τω­πί­ζουν οι χρήστες από μεγάλο μέρος της κοι­νω­νίας και η μεγάλη μείωση των δημο­σίων δαπανών από το 2009 έως σήμερα στο χώρο των ψυχο­δρα­στι­κών ουσιών, έχουν περι­πλέ­ξει το πρό­βλημα.

Δια­βά­στε επίσης: Ο ΟΚΑΝΑ στο στίβο της μάχης έναντι των HIV/HCV: Δρα­στι­κές παρεμ­βά­σεις για τον περιο­ρι­σμό τους

Ο πρό­ε­δρος του συλ­λό­γου «Προ­μη­θέας» Γιώργος Καλα­μί­τσης επε­σή­μανε πως «Η παν­δη­μία Covid-19 μας δίδαξε ότι στην δια­χεί­ριση των προ­βλη­μά­των δημό­σιας υγείας, οφεί­λουμε να θέτουμε σε προ­τε­ραιό­τητα τους πλέον ευά­λω­τους. Δυστυ­χώς, οι ανα­χρο­νι­στι­κές ιδε­ο­λη­ψίες είχαν ως απο­τέ­λε­σμα στην χώρα μας για δεκα­ε­τίες να αγνο­ούμε αυτή την βασική αρχή δημό­σιας υγείας. Στο πρό­βλημα των ναρ­κω­τι­κών απα­ντού­σαμε με ελλι­πέ­στατα μέτρα πρό­λη­ψης και ανε­παρ­κείς υπη­ρε­σίες υγείας για τους χρήστες ψυχο­δρα­στι­κών ουσιών. Φέτος, η 26η Ιουνίου, Παγκό­σμια Ημέρα για τα Ναρ­κω­τικά, συμπί­πτει με την ανα­κοί­νωση ανη­συ­χη­τι­κών δεδο­μέ­νων σχετικά με την αύξηση της θνη­σι­μό­τη­τας και του HIV στους χρήστες ψυχο­δρα­στι­κών ουσιών. Η θλιβερή πρωτιά που αφορά τους ετή­σιους θανά­τους των χρηστών οφείλει να μας κινη­το­ποι­ή­σει. Η επι­στήμη έχει ήδη δώσει απά­ντηση στο πρό­βλημα της υπερ­δο­σο­λο­γίας με την ευρεία χρήση της ναλο­ξό­νης. Πλέον είναι σειρά της Πολι­τείας να κάνει ότι είναι νομίμως δυνατό, ώστε η κοι­νό­τητα να απο­κτή­σει πρό­σβαση στην ναλο­ξόνη».

Άστεγοι χρήστες οι πιο φτωχοί

Σχο­λιά­ζο­ντας από την πλευρά του Δικτύου ομο­τί­μων χρηστών ψυχο­δρα­στι­κών ουσιών, ο Χρήστος Ανα­στα­σίου τόνισε: «Τα στοι­χεία είναι τραγικά, εμείς τα νιώθαμε, τα βλέπαμε, γιατί ζούμε καθη­με­ρινά αυτήν την αδιέ­ξοδη πολι­τική. Τα υπάρ­χο­ντα προ­γράμ­ματα πρέπει να αξιο­λο­γη­θούν και να προ­σφέ­ρουν υπη­ρε­σίες και στους ενερ­γούς χρήστες. Στις μονάδες υπο­κα­τά­στα­σης, οι εξυ­πη­ρε­τού­με­νοι που εργά­ζο­νται είναι ανάγκη να διευ­κο­λυν­θούν με απο­γευ­μα­τι­νές βάρδιες, να υπάρξει συντα­γο­γρά­φηση στους στα­θε­ρο­ποι­η­μέ­νους χρήστες και ελευ­θε­ρία επι­λο­γής από όλες τις εγκε­κρι­μέ­νες φαρ­μα­κο­λο­γι­κές θερα­πείες. Κλεί­νο­ντας να τονί­σουμε ότι άστεγοι στους δρόμους και προ­βλη­μα­τι­κοί χρήστες κατα­λή­γουν οι πιο φτωχοί, πιο αμόρ­φω­τοι και πιο κοι­νω­νικά απο­μο­νω­μέ­νοι κι εμείς συνε­χί­ζουμε την τιμωρία τους μέχρι να πεθά­νουν! Οι καιροί έχουν αλλάξει και οι πόρτες των προ­γραμ­μά­των πρέπει να ανοί­ξουν για όλους».

Μείωση της βλάβης

«Ως προς την κατεύ­θυνση της μείωσης βλάβης έχουν γίνει πολύ γενναία βήματα, όπως η έναρξη λει­τουρ­γίας του Χώρου Επι­τη­ρού­με­νης Χρήσης (ΧΕΧ) αλλά και των υπνω­τη­ρίων και ξενώνων για χρήστες σε κατά­σταση δρόμου. Ωστόσο ακόμα μένουν να γίνουν πολλά περισ­σό­τερα, όπως άλλωστε δια­φαί­νε­ται από τον υψη­λό­τατο βαθμό θνη­σι­μό­τη­τας των ανθρώ­πων, που κάνουν προ­βλη­μα­τική χρήση στη χώρα μας», δήλωσε ο Μάριος Ατζέμης από τη Θετική Φωνή.

Τόνισε πως «το Εθνικό Σχέδιο Δράσης για τα Ναρ­κω­τικά, που ουσια­στικά χαράζει τις βασικές κατευ­θύν­σεις για τις πολι­τι­κές για τα ναρ­κω­τικά στη χώρα, σχε­διά­στηκε χωρίς την συμ­με­τοχή της Κοι­νω­νίας των Πολιτών και της άμεσα θιγό­με­νης κοι­νό­τη­τας. Επίσης, μέχρι τώρα δεν έχει περάσει από το στάδιο έγκρι­σης της διυ­πουρ­γι­κής επι­τρο­πής, ώστε να εφαρ­μο­στούν αυτά που προ­βλέ­πει». Ακόμη, προ­σέ­θεσε ότι «Οι θάνατοι από υπερ­βο­λική δόση είναι μια έκφανση της απο­τυ­χίας των πολι­τι­κών για τα ναρ­κω­τικά στη χώρα μας. Ως εκ τούτου κρί­νε­ται στη βάση του κατε­πεί­γο­ντος η ανάγκη να  υπάρχει πρό­σβαση σε υπη­ρε­σίες μείωσης βλάβης που σώζουν ζωές. Πιο συγκε­κρι­μένα, η Πολι­τεία οφείλει να προ­χω­ρή­σει άμεσα σε προ­γράμ­ματα χορή­γη­σης ναλο­ξό­νης (η ουσία που λει­τουρ­γεί ως αντί­δοτο στην υπερ­βο­λική δόση) τα οποία θα περά­σουν και  στη δια­χεί­ριση των δικτύων χρηστών και των υπη­ρε­σιών  πρώτης γραμμής  των οργα­νώ­σεων της  Κοι­νω­νίας των Πολιτών. Έτσι θα μπορούν οι χρήστες και  οι οικο­γέ­νειές τους να έχουν απρό­σκο­πτη πρό­σβαση σε αυτή, όπως άλλωστε συμ­βαί­νει σε πολλές χώρες. Ως προς την Μείωση της Βλάβης έχουν σαφώς γίνει πολύ γενναία βήματα, όπως η έναρξη λει­τουρ­γίας  του Χώρου Επι­τη­ρού­με­νης Χρήσης (ΧΕΧ) αλλά και των υπνω­τη­ρίων και ξενώνων  για χρήστες σε κατά­σταση δρόμου. Ωστόσο, ακόμα μένουν να γίνουν πολλά περισ­σό­τερα όπως άλλωστε δια­φαί­νε­ται από τον υψη­λό­τατο βαθμό θνη­σι­μό­τη­τας των ανθρώ­πων που κάνουν προ­βλη­μα­τική  χρήση στη χώρα μας και τον επι­πο­λα­σμό του HIV που επίσης είναι υπερ­βο­λικά αυξη­μέ­νος. Φαί­νε­ται σαν να ξεχά­στη­καν τα «μαθή­ματα» που λάβαμε από την πρώτη επι­δη­μική έξαρση μεταξύ 2011-2013 και έχουμε τώρα μια νέα».

Νέοι χώροι και μονάδες χρήσης

Από την πλευρά του δήμου Αθη­ναίων η κ. Φωτεινή Λεο­μπίλλα ανα­φέρ­θηκε στις πρω­το­βου­λίες και δράσεις, που έχει ανα­πτύ­ξει σε συνερ­γα­σία με τους συναρ­μό­διους φορείς, όπως η λει­τουρ­γία του Ξενώνα Αστέγων Χρηστών, η λει­τουρ­γία του Χώρου Επο­πτευό­με­νης Χρήσης και ενι­σχύ­θηκε το Streetwork.

Τις επό­με­νες ημέρες ανα­μέ­νε­ται να λει­τουρ­γή­σει Ανοικτό Κέντρο Ημέρας και Υπνω­τή­ριο, τους επό­με­νους μήνες θα τεθούν σε λει­τουρ­γία 5 κινητές μονάδες Επο­πτευό­με­νης Χρήσης, ενώ σε δεύτερο χρόνο θα λει­τουρ­γή­σει και ένα Κέντρο Ημέρας στον ίδιο χώρο.

Παράλ­ληλα, έχει σχε­δια­στεί πρό­γραμμα ολι­στι­κής παρέμ­βα­σης για εξά­λειψη της Ηπα­τί­τι­δας C και του HIV/AIDS. Το πρό­γραμμα θα προ­σφέ­ρει εξο­πλι­σμό μείωσης της βλάβης (σύριγ­γες, αντι­ση­πτικά, προ­φυ­λα­κτικά), ενη­μέ­ρωση για τα λοιμώδη νοσή­ματα, δια­γνω­στι­κές εξε­τά­σεις, πρω­το­βάθ­μια περί­θαλψη και δια­σύν­δεση με το ΕΣΥ.