Πράσινες βόμβες έτοιμες να εκραγούν

Μνή­μες από το κα­λο­καί­ρι του 2007 όταν εξαι­τί­ας των πυρ­κα­γιών 65 άν­θρω­ποι έχα­σαν τη ζωή τους στη χώρα μας, έφερε η πρό­σφα­τη πύ­ρι­νη λαί­λα­πα στο Πε­ντα­γκάο Γκρά­ντε της Πορ­το­γα­λί­ας, η οποία στοί­χι­σε τη ζωή σε 64 αν­θρώ­πους και προ­κά­λε­σε τον τραυ­μα­τι­σμό 204.

Εύ­λο­γα λοι­πόν τί­θε­ται το ερώ­τη­μα τι μας πε­ρι­μέ­νει φέτος το κα­λο­καί­ρι και πόσο προ­ε­τοι­μα­σμέ­νος είναι – στην πε­ρί­ο­δο της οι­κο­νο­μι­κής κρί­σης που δια­νύ­ου­με – ο κρα­τι­κός μη­χα­νι­σμός για την αντι­πυ­ρι­κή πε­ρί­ο­δο; Με το πε­ρί­που 47% της συ­νο­λι­κής έκτα­σης της Ελ­λά­δας να κα­λύ­πτε­ται από δάση και δα­σι­κές εκτά­σεις, οι δα­σι­κές πυρ­κα­γιές απο­τε­λούν, δυ­στυ­χώς, ένα ζή­τη­μα που η χώρα μας κα­λεί­ται να αντι­με­τω­πί­σει κάθε χρόνο.

Εν­δει­κτι­κά, σύμ­φω­να με τα στοι­χεία της πε­ρι­βαλ­λο­ντι­κής ορ­γά­νω­σης WWF Ελλάς, κατά τη δε­κα­ε­τία του ’90 ο μέσος όρος των κα­μέ­νων εκτά­σε­ων στην Ελ­λά­δα προ­σέγ­γι­σε τα 500.000 στρέμ­μα­τα, ενώ μόνο κατά τη διάρ­κεια του κα­λο­και­ριού του 2007 το σύ­νο­λο των κα­μέ­νων εκτά­σε­ων ξε­πέ­ρα­σε τα 2,5 εκατ. στρέμ­μα­τα.

Οπως επι­ση­μαί­νει στα «ΝΕΑ» ο πρό­ε­δρος της Πα­νελ­λή­νιας Ενω­σης Δα­σο­λό­γων Δη­μο­σί­ων Υπαλ­λή­λων Νίκος Μπό­κα­ρης, τα δάση – κυ­ρί­ως αυτά που είναι από πεύκο – είναι βόμ­βες έτοι­μες να εκρα­γούν. «Ανα­φέ­ρο­μαι στη με­γά­λη πο­σό­τη­τα καύ­σι­μης ύλης που έχει συ­γκε­ντρω­θεί από τις πολ­λές βρο­χές που ση­μειώ­θη­καν φέτος, τα ξερά δέν­δρα, τις πευ­κο­βε­λό­νες που δεν έχουν κα­θα­ρι­στεί αλλά και στα σκου­πί­δια που έχουν συ­γκε­ντρω­θεί, κυ­ρί­ως στα δάση που είναι κοντά στις πό­λεις» εξη­γεί.

Τα τε­λευ­ταία χρό­νια τα δάση έχουν με­τα­τρα­πεί σε πυ­ρι­τι­δα­πο­θή­κες έτοι­μες να εκρα­γούν από την καύ­σι­μη ύλη που έχει συσ­σω­ρευ­τεί. Και το πρό­βλη­μα, σύμ­φω­να με τον πρό­ε­δρο της Πα­νελ­λή­νιας Ομο­σπον­δί­ας Δα­σο­φυ­λά­κων Γιώρ­γο Πα­πα­διά, είναι ιδιαί­τε­ρα έντο­νο το φε­τι­νό κα­λο­καί­ρι εξαι­τί­ας των πολ­λών βρο­χών.

«Επι­πλέ­ον, συ­νε­χώς αρ­γού­με να πά­ρου­με μέτρα, με συ­νέ­πεια να εκ­δη­λώ­νο­νται πολύ συχνά πυρ­κα­γιές. Για πα­ρά­δειγ­μα, οι δα­σι­κοί δρό­μοι δεν κα­θα­ρί­ζο­νται εγκαί­ρως – ή και κα­θό­λου – με συ­νέ­πεια να εμπο­δί­ζε­ται η πρό­σβα­ση πυ­ρο­σβε­στι­κών οχη­μά­των» συ­μπλη­ρώ­νει, ενώ βάζει και μια άλλη πα­ρά­με­τρο. «Εξαι­τί­ας της οι­κο­νο­μι­κής κρί­σης έχει αυ­ξη­θεί ο αριθ­μός των ερα­σι­τε­χνών με­λισ­σο­κό­μων, κυ­ρί­ως στα δάση της Ατ­τι­κής, οι οποί­οι άθελά τους με το κά­πνι­σμα των με­λισ­σιών γί­νο­νται αιτία εκ­δή­λω­σης πολ­λών πυρ­κα­γιών».

Τους κιν­δύ­νους από την αύ­ξη­ση της βιο­μά­ζας στα δάση και το πρό­βλη­μα από τα πε­τα­μέ­να σκου­πί­δια, κυ­ρί­ως στα δάση που είναι στις πα­ρυ­φές των δήμων. υπο­γραμ­μί­ζει και ο δα­σο­λό­γος – πε­ρι­βαλ­λο­ντο­λό­γος Νίκος Χλύ­κας. Πιο αι­σιό­δο­ξος είναι ο δα­σο­λό­γος, πρώην ερευ­νη­τής στο Ιν­στι­τού­το Δα­σι­κών Ερευ­νών Θεσ­σα­λο­νί­κης Παύ­λος Κων­στα­ντι­νί­δης, ο οποί­ος θε­ω­ρεί ότι οι βρο­χές έχουν εμπο­δί­σει μέχρι στιγ­μής την εκ­δή­λω­ση των πυρ­κα­γιών.

Αυτό που συ­νέ­βη στην Πορ­το­γα­λία, θα μπο­ρού­σε να συμ­βεί και στην Ελ­λά­δα λέει ο δα­σο­λό­γος Γα­βρι­ήλ Ξαν­θό­που­λος, ει­δι­κός στις δα­σι­κές πυρ­κα­γιές, ερευ­νη­τής του Ελ­λη­νι­κού Γε­ωρ­γι­κού Ορ­γα­νι­σμού ΔΗ­ΜΗ­ΤΡΑ, στο Ιν­στι­τού­το Με­σο­γεια­κών Δα­σι­κών Οι­κο­συ­στη­μά­των και Τε­χνο­λο­γί­ας Δα­σι­κών Προ­ϊ­ό­ντων. «Υπάρ­χει ένας εκρη­κτι­κός συν­δυα­σμός. Από τη μια, η αύ­ξη­ση της καύ­σι­μης ύλης και η αδυ­να­τι­σμέ­νη Πυ­ρο­σβε­στι­κή Υπη­ρε­σία, η οποία δεν κάνει σε βάθος δια­χεί­ρι­ση των δασών. Από την άλλη, ο αγρο­δα­σι­κός χώρος έχει μεί­νει με αραιό και ηλι­κια­κά γε­ρα­σμέ­νο κόσμο. Πα­ράλ­λη­λα, δεν υπάρ­χουν οι κοι­νοί κήποι όπως εί­χα­με τις προη­γού­με­νες δε­κα­ε­τί­ες, οι οποί­οι είναι κα­θα­ρι­σμέ­νοι και άρα θα μπο­ρού­σαν να απο­τρέ­ψουν να φτά­σουν οι φλό­γες στα σπί­τια».

Η πρώτη φο­νι­κή φωτιά του 2017 ήταν στις 14 Μαΐου στους Αγί­ους Θε­ο­δώ­ρους Κο­ριν­θί­ας, από την οποία προ­κλή­θη­κε ο θά­να­τος μιας γυ­ναί­κας. Κα­θο­ρι­στι­κό ρόλο στην εξέ­λι­ξη της αντι­πυ­ρι­κής πε­ριό­δου, όπως το­νί­ζει ο Ξαν­θό­που­λος, παί­ζουν οι βρο­χο­πτώ­σεις. «Μέχρι τώρα εί­χα­με αρ­κε­τές βρο­χές. Ωστό­σο, αυτό το Σαβ­βα­το­κύ­ρια­κο με τους δυ­τι­κούς ανέ­μους και τις υψη­λές θερ­μο­κρα­σί­ες θα έχου­με λίβα που θα κάψει τα σπαρ­τά και θα κι­τρι­νί­σει η βλά­στη­ση, κυ­ρί­ως σε πε­ριο­χές πίσω από την Πίνδο, στη Θεσ­σα­λία και στους κά­μπους. Αυτό πρα­κτι­κά ση­μαί­νει ότι αν ακο­λου­θή­σουν μελ­τέ­μια, σε διά­στη­μα μιά­μι­σης εβδο­μά­δας θα πρέ­πει να εί­μα­στε σε εγρή­γορ­ση για πυρ­κα­γιές. Με τα έως τώρα δε­δο­μέ­να, θεωρώ πως φέτος θα έχουν κα­λύ­τε­ρη προ­ο­πτι­κή τα δάση σε με­γά­λα υψό­με­τρα» ση­μειώ­νει.

Την 1η Μαΐου, τα 130 μέλη της εθε­λο­ντι­κής ομά­δας δα­σο­προ­στα­σί­ας Και­σα­ρια­νής ανέ­λα­βαν δράση αρ­χί­ζο­ντας πε­ρι­πο­λί­ες σε βάρ­διες στο αι­σθη­τι­κό δάσος Και­σα­ρια­νής στον Υμητ­τό. Αυτό κά­νουν από το 1985, έχο­ντας αντι­με­τω­πί­σει στο πλευ­ρό της Πυ­ρο­σβε­στι­κής πυρ­κα­γιές όπως αυτές του 2007.

«Αυτό που φέτος μας ανη­συ­χεί πε­ρισ­σό­τε­ρο όσον αφορά τις δα­σι­κές πυρ­κα­γιές είναι το γε­γο­νός ότι αδυ­νά­τι­σε πολύ η Πυ­ρο­σβε­στι­κή Υπη­ρε­σία. Μόνο από τον 1ο Πυ­ρο­σβε­στι­κό Σταθ­μό, με τον οποίο συ­νερ­γά­ζε­ται η ομάδα μας, έχουν με­τα­τε­θεί 17 πυ­ρο­σβέ­στες» λέει ο επι­κε­φα­λής της ομά­δας Σάκης Εξαρ­χό­που­λος. Προ­σθέ­τει μά­λι­στα ότι πρέ­πει να γίνει κα­τα­νοη­τό πως οι εθε­λο­ντι­κές ομά­δες δα­σο­πυ­ρό­σβε­σης είναι επι­κου­ρι­κές στο έργο της Πυ­ρο­σβε­στι­κής. «Μας ρω­τά­νε πολ­λοί αν κα­λύ­πτου­με τα κενά της Πυ­ρο­σβε­στι­κής. Η απά­ντη­ση είναι Οχι. Εδώ και πε­ρισ­σό­τε­ρα από 30 χρό­νια ανα­λαμ­βά­νου­με δράση γιατί το δάσος είναι η γει­το­νιά μας και δεν μπο­ρού­με να το αφή­σου­με στη μοίρα του. Δεν είναι δικό μας οι­κό­πε­δο, το φυ­λά­με για να μπο­ρούν να το χαί­ρο­νται όλοι».

Σήμα κιν­δύ­νου από τη WWF

Η οι­κο­νο­μι­κή κρίση που έχει επη­ρε­ά­σει και τον μη­χα­νι­σμό δα­σο­προ­στα­σί­ας και το απο­δυ­να­μω­μέ­νο Πυ­ρο­σβε­στι­κό Σώμα που θα στε­ρη­θεί φέτος γύρω στους 700 πυ­ρο­σβέ­στες, είναι για την πε­ρι­βαλ­λο­ντι­κή ορ­γά­νω­ση WWF Ελλάς επι­δρούν στην αντι­με­τώ­πι­ση των πυρ­κα­γιών.

Υπο­λο­γί­ζε­ται ότι μόνο 50% των ανα­γκών για έργα αντι­πυ­ρι­κής προ­στα­σί­ας κα­λύ­πτε­ται από τις Δα­σι­κές Υπη­ρε­σί­ες που τα υλο­ποιούν. Επι­πλέ­ον, κατά την πε­ρι­βαλ­λο­ντι­κή ορ­γά­νω­ση, τρία χρό­νια από τη θέ­σπι­ση του σχε­τι­κού νόμου (4249/2014) δεν έχουν γίνει ακόμη οι απα­ραί­τη­τες ενέρ­γειες για την πλήρη επι­χει­ρη­σια­κή αξιο­ποί­η­ση χι­λιά­δων εθε­λο­ντών δα­σο­πυ­ρο­σβε­στών.

Σύμ­φω­να με στε­λέ­χη της ορ­γά­νω­σης, πα­ρή­γο­ρο είναι ότι φέτος γί­νε­ται προ­σπά­θεια από τη Γε­νι­κή Γραμ­μα­τεία Πο­λι­τι­κής Προ­στα­σί­ας για την ανα­νέ­ω­ση του Μη­τρώ­ου Εθε­λο­ντών.

Οι επι­στή­μο­νες της WWF Ελλάς πι­στεύ­ουν ότι ο μη­χα­νι­σμός δα­σο­προ­στα­σί­ας της χώρας οφεί­λει να αλ­λά­ξει τη φι­λο­σο­φία του από την κα­τα­στο­λή στην πρό­λη­ψη. Αμεση έναρ­ξη δια­λό­γου για την ανα­μόρ­φω­ση του συ­στή­μα­τος δα­σο­προ­στα­σί­ας με στόχο τη βελ­τί­ω­ση του συ­ντο­νι­σμού των αρ­μό­διων φο­ρέ­ων αλλά και δια­χεί­ρι­ση της καύ­σι­μης ύλης σε δάση και δα­σι­κές εκτά­σεις είναι με­ρι­κά από τα μέτρα που προ­τεί­νει η ορ­γά­νω­ση. Πα­ράλ­λη­λα, η πλή­ρης εφαρ­μο­γή της εθνι­κής στρα­τη­γι­κής για την προ­σαρ­μο­γή στην κλι­μα­τι­κή αλ­λα­γή με συ­γκε­κρι­μέ­νες δρά­σεις και έργα, που αφο­ρούν κυ­ρί­ως την προ­σαρ­μο­γή των ελ­λη­νι­κών δα­σι­κών οι­κο­συ­στη­μά­των στα νέα «καυτά» δε­δο­μέ­να, πρέ­πει να είναι ψηλά στη λίστα των προ­τε­ραιο­τή­των.

«Δα­σι­κές πυρ­κα­γιές, υπήρ­χαν, υπάρ­χουν και θα υπάρ­χουν πάντα στην Ελ­λά­δα. Το με­γά­λο στοί­χη­μα για εμάς είναι πώς θα κα­τα­φέ­ρου­με να μειώ­σου­με τον αριθ­μό και την έντα­σή τους, για­τρεύ­ο­ντας τις χρό­νιες ελ­λεί­ψεις που τα­λαι­πω­ρούν το σύ­στη­μα δα­σο­προ­στα­σί­ας της χώρας μας» επι­ση­μαί­νει ο συ­ντο­νι­στής το­πι­κών δρά­σε­ων του WWF Ελλάς Ηλίας Τζη­ρί­της.

Τα ΝΕΑ