Η Ρόδος αναγεννάται: Αποκατάσταση και ενεργειακή αναβάθμιση του Ιταλικού Διοικητηρίου στο Μανδράκι

• Μια στρα­τη­γι­κή συ­νερ­γα­σία Υπουρ­γεί­ου Πο­λι­τι­σμού, Πε­ρι­φέ­ρειας Νο­τί­ου Αι­γαί­ου και ΕΜΠ για την προ­στα­σία και αξιο­ποί­η­ση ενός ιστο­ρι­κού μνη­μεί­ου

Στο επί­κε­ντρο ενός ευ­ρύ­τε­ρου σχε­δί­ου ανά­δει­ξης και ανα­βί­ω­σης της πο­λι­τι­στι­κής κλη­ρο­νο­μιάς των Δω­δε­κα­νή­σων, το Διοι­κη­τή­ριο της Ρόδου—ένα εμ­βλη­μα­τι­κό κτή­ριο της Ιτα­λο­κρα­τί­ας στην πα­ρα­λία του Μαν­δρα­κί­ου—μπαί­νει σε τρο­χιά απο­κα­τά­στα­σης και ενερ­γεια­κής ανα­βάθ­μι­σης μέσω ερευ­νη­τι­κού προ­γράμ­μα­τος-σταθ­μού. Η σύ­μπρα­ξη του Υπουρ­γεί­ου Πο­λι­τι­σμού, της Πε­ρι­φέ­ρειας Νο­τί­ου Αι­γαί­ου και του Εθνι­κού Με­τσό­βιου Πο­λυ­τε­χνεί­ου φέρ­νει στο προ­σκή­νιο τη σύγ­χρο­νη προ­σέγ­γι­ση για τη δια­τή­ρη­ση της πο­λι­τι­στι­κής ταυ­τό­τη­τας, με ερ­γα­λείο την επι­στή­μη και τη βιω­σι­μό­τη­τα.

ΤΟ ΚΤΗ­ΡΙΟ – ΙΣΤΟ­ΡΙΑ ΚΑΙ ΑΡ­ΧΙ­ΤΕ­ΚΤΟ­ΝΙ­ΚΗ ΤΑΥ­ΤΟ­ΤΗ­ΤΑ

Χτι­σμέ­νο τη διε­τία 1925–1927 από τον Ιταλό αρ­χι­τέ­κτο­να Florestano Di Fausto, το Διοι­κη­τή­ριο απο­τε­λεί αρ­χι­τε­κτο­νι­κό στο­λί­δι, σύμ­βο­λο του εκλε­κτι­σμού της επο­χής, με συν­δυα­σμούς από βυ­ζα­ντι­νά, ανα­το­λί­τι­κα και γοτ­θι­κά στοι­χεία. Η βό­ρεια όψη του θυ­μί­ζει έντο­να το Πα­λά­τι των Δό­γη­δων στη Βε­νε­τία, ενώ η πέ­τρι­νη δια­κό­σμη­ση της δυ­τι­κής πλευ­ράς και η κόκ­κι­νη λι­θο­δο­μή της ανα­το­λι­κής πλευ­ράς απο­τυ­πώ­νουν τον πο­λυ­πο­λι­τι­σμι­κό χα­ρα­κτή­ρα της Ρόδου.

Προ­στα­τευό­με­νο ως δια­τη­ρη­τέο μνη­μείο, το κτή­ριο απαι­τεί ευαί­σθη­τες και αυ­στη­ρά κα­θο­ρι­σμέ­νες πα­ρεμ­βά­σεις, προ­κει­μέ­νου να συ­ντη­ρη­θεί, να λει­τουρ­γή­σει και να ανα­βαθ­μι­στεί ενερ­γεια­κά χωρίς να θιγεί ο ιστο­ρι­κός και αρ­χι­τε­κτο­νι­κός του χα­ρα­κτή­ρας.

Ο ΣΚΟ­ΠΟΣ ΤΟΥ ΠΡΟ­ΓΡΑΜ­ΜΑ­ΤΟΣ

Η έρευ­να που θα διε­νερ­γη­θεί από το ΕΜΠ δεν πε­ριο­ρί­ζε­ται σε μία απλή ανα­καί­νι­ση. Στό­χος είναι:

• Η απο­τύ­πω­ση και αξιο­λό­γη­ση της στα­τι­κής και δο­μι­κής κα­τά­στα­σης του κτη­ρί­ου με σύγ­χρο­νες με­θό­δους (3D scanning, φω­το­γραμ­με­τρία, γε­ω­δαι­τι­κές απο­τυ­πώ­σεις).

• Η τεκ­μη­ρί­ω­ση της αρ­χι­τε­κτο­νι­κής και ιστο­ρι­κής του πα­θο­λο­γί­ας.

• Η πρό­τα­ση λύ­σε­ων για τη σει­σμι­κή θω­ρά­κι­ση και ενερ­γεια­κή ανα­βάθ­μι­ση, με υλικά και τε­χνι­κές που σέ­βο­νται το χα­ρα­κτή­ρα του.

• Η εκ­παί­δευ­ση του τε­χνι­κού προ­σω­πι­κού της Πε­ρι­φέ­ρειας, ώστε να μπο­ρεί μελ­λο­ντι­κά να δια­χει­ρι­στεί αντί­στοι­χα μνη­μεία σε άλλα νησιά.

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΣΥ­ΝΕΡ­ΓΑ­ΖΟ­ΜΕ­ΝΩΝ ΦΟ­ΡΕ­ΩΝ

Η Πε­ρι­φέ­ρεια Νο­τί­ου Αι­γαί­ου, κύ­ριος του έργου, πα­ρέ­χει τη χρη­μα­το­δό­τη­ση, ύψους 295.000 ευρώ πλέον ΦΠΑ, και συ­ντο­νί­ζει τις το­πι­κές δια­δι­κα­σί­ες. Το Υπουρ­γείο Πο­λι­τι­σμού επι­βλέ­πει την τή­ρη­ση των κα­νο­νι­σμών προ­στα­σί­ας μνη­μεί­ων. Το ΕΜΠ, ως επι­στη­μο­νι­κός εκτε­λε­στής, εφαρ­μό­ζει τις πιο σύγ­χρο­νες με­θό­δους έρευ­νας, δη­μιουρ­γώ­ντας πρό­τυ­πα απο­κα­τά­στα­σης.

Η σύμ­βα­ση εκτεί­νε­ται σε τρείς φά­σεις διάρ­κειας εννέα μηνών:

1. Α’ Φάση: Συλ­λο­γή στοι­χεί­ων – δη­μιουρ­γία με­θο­δο­λο­γί­ας.

2. Β’ Φάση: Εκτε­τα­μέ­νη ερευ­νη­τι­κή δρα­στη­ριό­τη­τα και τεκ­μη­ρί­ω­ση.

3. Γ’ Φάση: Τρο­πο­ποι­ή­σεις και τε­λι­κές προ­τά­σεις.

ΠΕ­ΡΙ­ΒΑΛ­ΛΟΝ – ΚΙΝ­ΔΥ­ΝΟΙ – ΕΠΙ­ΔΡΑ­ΣΕΙΣ

Το νη­σιω­τι­κό πε­ρι­βάλ­λον της Ρόδου, με υψηλή υγρα­σία, έντο­νους ανέ­μους με θα­λάσ­σια άλατα και σει­σμι­κή δρα­στη­ριό­τη­τα, επι­τεί­νει τη φθορά του κτη­ρί­ου. Το έργο κα­λεί­ται να προ­τεί­νει και­νο­τό­μες τε­χνι­κές προ­στα­σί­ας – ακόμα και με­θό­δους όπως η κα­θο­δι­κή προ­στα­σία του οπλι­σμού – που μπο­ρούν να εφαρ­μο­στούν και σε άλλα ιστο­ρι­κά δη­μό­σια κτή­ρια της Ιτα­λο­κρα­τί­ας σε νησιά όπως η Κως και η Λέρος.

ΜΕΛ­ΛΟ­ΝΤΙ­ΚΗ ΧΡΗΣΗ – ΠΟ­ΛΙ­ΤΙ­ΣΜΙ­ΚΗ ΑΝΑ­ΓΕΝ­ΝΗ­ΣΗ

Η απο­κα­τά­στα­ση του Διοι­κη­τη­ρί­ου δεν είναι αυ­το­σκο­πός. Πρό­κει­ται για μια στρα­τη­γι­κή επέν­δυ­ση που θα προσ­δώ­σει νέα πνοή στον δη­μό­σιο χώρο της Ρόδου. Η δη­μιουρ­γία πρό­τυ­πων με­θο­δο­λο­γιών θα χρη­σι­μεύ­σει ως ερ­γα­λείο για μελ­λο­ντι­κά έργα πο­λι­τι­σμι­κής δια­χεί­ρι­σης σε εθνι­κό επί­πε­δο.

Η επι­στη­μο­νι­κή ομάδα του ΕΜΠ σκο­πεύ­ει να με­τα­τρέ­ψει τα απο­τε­λέ­σμα­τα της με­λέ­της σε δι­δα­κτι­κό υλικό, συμ­βάλ­λο­ντας έτσι στη μόρ­φω­ση των μη­χα­νι­κών του αύριο. Ταυ­τό­χρο­να, η δη­μο­σιο­ποί­η­ση των ευ­ρη­μά­των σε διε­θνή πε­ριο­δι­κά και συ­νέ­δρια θα ενι­σχύ­σει τη διε­θνή ει­κό­να της χώρας στον τομέα της συ­ντή­ρη­σης πο­λι­τι­στι­κής κλη­ρο­νο­μιάς.

Το εμ­βλη­μα­τι­κό Διοι­κη­τή­ριο της Ρόδου γί­νε­ται πα­ρά­δειγ­μα και­νο­το­μί­ας και συ­νερ­γα­σί­ας. Είναι από­δει­ξη ότι ο σε­βα­σμός στο πα­ρελ­θόν μπο­ρεί να γίνει γέ­φυ­ρα προς ένα βιώ­σι­μο, πο­λι­τι­στι­κά συ­νει­δη­τό μέλ­λον. Η ανα­γέν­νη­ση του κτη­ρί­ου είναι ανα­γέν­νη­ση της ίδιας της ταυ­τό­τη­τας του τόπου.