Στο στόχαστρο τα τιμολόγια των πολυεθνικών

Ερευνες σε πολυ­ε­θνι­κές εται­ρείες οι οποίες κατέ­χουν δεσπό­ζουσα θέση στην ελλη­νική αγορά δρο­μο­λο­γεί η Επι­τροπή Αντα­γω­νι­σμού –κάποιες, σύμφωνα με ασφα­λείς πλη­ρο­φο­ρίες της «Καθη­με­ρι­νής», είναι ήδη σε εξέλιξη– προ­κει­μέ­νου να δια­πι­στω­θούν φαι­νό­μενα τιμο­λό­γη­σης που δημιουρ­γούν δια­κρί­σεις σε όμοια προ­ϊ­ό­ντα.

Την ίδια ώρα, οι υπη­ρε­σίες του υπουρ­γείου Ανά­πτυ­ξης οι οποίες ελέγ­χουν έτσι κι αλλιώς τις εται­ρείες προ­κει­μέ­νου να δια­πι­στώ­νουν εάν τηρεί­ται η διάταξη περί πλαφόν στο περι­θώ­ριο κέρδους, θα δώσουν έμφαση σε ορι­σμέ­νες κατη­γο­ρίες προ­ϊ­ό­ντων όπου έχουν μεγάλα μερίδια αγοράς πολυ­ε­θνι­κοί κολοσ­σοί, ελέγ­χο­ντας εντα­τικά τα κοστο­λο­γικά στοι­χεία. Σε περί­πτωση, μάλιστα, που προ­κύ­πτει ότι στην Ελλάδα οι πολυ­ε­θνι­κές τιμο­λο­γούν ακρι­βό­τερα τα προ­ϊ­ό­ντα τους σε σύγκριση με άλλες ευρω­παϊ­κές χώρες, θα ζητεί­ται να το αιτιο­λο­γή­σουν με ακόμη περισ­σό­τε­ρες λεπτο­μέ­ρειες, εάν δηλαδή η υψη­λό­τερη τιμή απο­δί­δε­ται στο ότι πρό­κει­ται για προϊόν με δια­φο­ρε­τική σύσταση – σύνθεση. Η παρα­βί­αση του πλαφόν περί περι­θω­ρίου κέρδους σημαί­νει φυσικά επιβολή προ­στί­μων και δεν απο­κλεί­ε­ται σύντομα να δούμε σχε­τι­κές ανα­κοι­νώ­σεις από το υπουρ­γείο Ανά­πτυ­ξης που θα αφορούν πολυ­ε­θνι­κούς ομίλους.

Το προ­σε­χές διά­στημα, εξάλλου, ανα­μέ­νε­ται από την Επι­τροπή Αντα­γω­νι­σμού η δημο­σιο­ποί­ηση συγκρι­τι­κών ερευνών τιμών για προ­ϊ­ό­ντα πολυ­ε­θνι­κών που πωλού­νται στην Ελλάδα και σε άλλες χώρες της Ευρώπης, έρευνες που σκοπό έχουν κατ’ αρχάς να ενη­με­ρώ­σουν τους κατα­να­λω­τές και –γιατί όχι;– να προ­κα­λέ­σουν, μέσω ουσια­στικά της αρνη­τι­κής δια­φή­μι­σης, μείωση των τιμών από τις εται­ρείες, τις οποίες η ανε­ξάρ­τητη αρχή θα «βγάζει στη σέντρα» κατά το κοινώς λεγό­με­νον.

Πρό­σφατο χαρα­κτη­ρι­στικό παρά­δειγμα απο­τε­λεί η δημο­σιο­ποί­ηση από την Επι­τροπή Αντα­γω­νι­σμού έρευνας τιμών σε απορ­ρυ­πα­ντικά ρούχων των εται­ρειών Unilever και Procter & Gamble. Από την έρευνα προ­κύ­πτει ότι τα προ­ϊ­ό­ντα των δύο παρα­πάνω εται­ρειών πωλού­νται στην Ελλάδα κατά 113,92% έως 361% ακρι­βό­τερα σε σύγκριση με τη φθη­νό­τερη χώρα στην Ε.Ε. που είναι η Ιρλαν­δία, με φθηνές επίσης χώρες –με βάση και την αγο­ρα­στική δύναμη– τη Σουηδία και τη Γερ­μα­νία.

Επι­πλέον, η έρευνα έδειξε ότι στην Ελλάδα τα απορ­ρυ­πα­ντικά πωλού­νται σε υψηλές τιμές ανε­ξαρ­τή­τως του μεγέ­θους της συσκευα­σίας, ενώ πωλού­νται ακρι­βό­τερα και από ό,τι στην Κύπρο παρά το γεγονός ότι η δεύτερη βρί­σκε­ται πιο μακριά από τον τόπο παρα­γω­γής και η αγο­ρα­στική δύναμη είναι μεγα­λύ­τερη. Ως εκ θαύ­μα­τος, περίπου μία εβδο­μάδα μετά τη δημο­σιο­ποί­ηση της έρευνας τιμών της ΕπΑντ, στα απορ­ρυ­πα­ντικά ρούχων των δύο εται­ρειών και μάλιστα σε αυτά τα οποία αφο­ρούσε η έρευνα (κάψου­λες και σκόνη πλυ­ντη­ρίου) υπήρχαν εκτε­τα­μέ­νες προ­σφο­ρές. Ανε­πι­σή­μως οι δύο εται­ρείες υπο­στή­ρι­ξαν ότι τα απορ­ρυ­πα­ντικά που πωλού­νται στην Ελλάδα είναι δια­φο­ρε­τικά και κυρίως είναι καλύ­τε­ρης ποιό­τη­τας από αυτά που πωλού­νται στο εξω­τε­ρικό, κάτι που οδηγεί και σε υψη­λό­τερη τιμή.

Προς τα τέλη του τρέ­χο­ντος έτους ανα­μέ­νε­ται η δημο­σιο­ποί­ηση ανά­λο­γων ερευνών με σύγκριση τιμών και σε άλλα προ­ϊ­ό­ντα, με αρμό­διες πηγές να επι­ση­μαί­νουν ότι με βάση τις επι­χει­ρη­σια­κές δυνα­τό­τη­τες που υπάρ­χουν μπορεί να γίνεται τέτοιος έλεγχος σε περίπου 3 προ­ϊ­ό­ντα ανά τετρά­μηνο. Με ιδιαί­τερο ενδια­φέ­ρον ανα­μέ­νε­ται σχετική έρευνα της ΕπΑντ για τις τιμές του βρε­φι­κού γάλα­κτος, κατη­γο­ρία στην οποία οι πολυ­ε­θνι­κοί όμιλοι έχουν ισχυ­ρό­τατη παρου­σία, με μόνο μία ελλη­νική βιο­μη­χα­νία να έχει εδώ και χρόνια δρα­στη­ριό­τητα σε αυτή.

Το προ­σε­χές διά­στημα η Επι­τροπή Αντα­γω­νι­σμού θα δημο­σιο­ποι­ή­σει συγκρι­τι­κές έρευνες.

Αρμό­διες πηγές του υπουρ­γείου Ανά­πτυ­ξης, πάντως, επι­ση­μαί­νουν ότι πέραν της ισχύ­ου­σας διά­τα­ξης περί πλαφόν στο περι­θώ­ριο κέρδους, μέσω της οποίας εμμέσως μπορούν να ελεγ­χθούν τα φαι­νό­μενα υπερ­βο­λι­κής τιμο­λό­γη­σης των προ­ϊ­ό­ντων των πολυ­ε­θνι­κών στην Ελλάδα, το νομικό οπλο­στά­σιο είναι αρκετά πλούσιο για τη θεσμο­θέ­τηση και άλλων σχε­τι­κών ρυθ­μί­σεων.

Υπεν­θυ­μί­ζε­ται ότι το θέμα της δια­φο­ρε­τι­κής τιμο­λό­γη­σης σε Ελλάδα και άλλες χώρες βρέθηκε έντονα στο προ­σκή­νιο και κατά την προη­γού­μενη μεγάλη πλη­θω­ρι­στική κρίση, αυτή του 2008, με τον όρο transfer pricing, που αφο­ρούσε τις ενδο­ο­μι­λι­κές συναλ­λα­γές μεταξύ συν­δε­δε­μέ­νων επι­χει­ρή­σεων, να κάνει την εμφά­νισή του. Η νομο­θε­σία για τις ενδο­ο­μι­λι­κές συναλ­λα­γές εισήχθη στην Ελλάδα μόλις το 2008 με τον νόμο 3728/2008 από τον τότε υπουργό Ανά­πτυ­ξης Χρ. Φώλια. Λίγους μήνες μετά, ακο­λού­θησε δεύ­τε­ρος νόμος, ο 3775/2009, για τις αρμο­διό­τη­τες του υπουρ­γείου Οικο­νο­μι­κών επί του ελέγχου των ενδο­ο­μι­λι­κών συναλ­λα­γών, καθώς πρό­κει­ται κυρίως για φορο­λο­γικό ζήτημα. Αν και οι πολυ­ε­θνι­κές υπέ­βα­λαν τους λεγό­με­νους φακέ­λους τεκ­μη­ρί­ω­σης, τα πρώτα απο­τε­λέ­σματα από τους ελέγ­χους προ­έ­κυ­ψαν το 2012.

Οι συνη­θέ­στε­ρες πρα­κτι­κές που ακο­λου­θού­νται για να ανε­βά­ζουν το κόστος των πωλού­με­νων στην Ελλάδα προ­ϊ­ό­ντων, ειδικά όταν η θυγα­τρική στην Ελλάδα είναι εμπο­ρική μόνο εται­ρεία και όχι παρα­γω­γική, είναι οι ακό­λου­θες:

• Οι μητρι­κές επι­βάλ­λουν στις θυγα­τρι­κές τους πολύ υψηλά δικαιώ­ματα χρήσης των σημάτων (royalties).

• Οι θυγα­τρι­κές αγο­ρά­ζουν από τις μητρι­κές σε υψηλές τιμές προ­ϊ­ό­ντα ιδιω­τι­κής ετι­κέ­τας.

• Οι μητρι­κές δανεί­ζουν με πολύ υψηλά επι­τό­κια.

Η απόφαση της Κομι­σιόν για τις μπα­νά­νες

«Εάν οι μεγάλες πολυ­ε­θνι­κές εται­ρείες νομί­ζουν ότι η Ελλάδα είναι καμία μπα­να­νία στην οποία μπορούν να πουλάνε τα ίδια προ­ϊ­ό­ντα σε πολύ ακρι­βό­τε­ρες τιμές, χωρίς να μας δικαιο­λο­γούν την αύξηση του κόστους, είναι βαθιά νυχτω­μέ­νοι». Αυτά είπε ο πρω­θυ­πουρ­γός το βράδυ της Τετάρ­της σε συνέ­ντευξή του στον τηλε­ο­πτικό σταθμό ΑΝΤ1, ανα­φε­ρό­με­νος στο φαι­νό­μενο που έχει παρα­τη­ρη­θεί στην Ελλάδα της πώλησης από πολυ­ε­θνι­κές εται­ρείες των ίδιων προ­ϊ­ό­ντων σε υψη­λό­τε­ρες τιμές από όσο τα πωλούν σε άλλες ευρω­παϊ­κές χώρες.

Η πλέον γνωστή υπόθεση στην ευρω­παϊκή νομο­λο­γία, και ουσια­στικά η πρώτη υπόθεση που έθεσε το ζήτημα της γεω­γρα­φι­κής διά­κρι­σης τιμών, αφορά την πώληση –δια­βο­λική σύμ­πτωση θα έλεγε κάποιος– μπα­να­νών σε δια­φο­ρε­τι­κές τιμές. Πρό­κει­ται για την περί­φημη απόφαση της 17ης Δεκεμ­βρίου 1975 της Ευρω­παϊ­κής Επι­τρο­πής κατά της αμε­ρι­κα­νι­κής United Brands, η οποία εμπο­ρευό­ταν στην Ευρω­παϊκή Οικο­νο­μική Κοι­νό­τητα (ΕΟΚ) τις μπα­νά­νες Chiqita. Αυτό που είχε δια­πι­στώ­σει η Ευρω­παϊκή Επι­τροπή ήταν ότι η United Brands πωλούσε ακριβώς τις ίδιες μπα­νά­νες έως και 54% ακρι­βό­τερα στους πελάτες της στο Βέλγιο, στην Ολλαν­δία και στο Λου­ξεμ­βούργο σε σύγκριση με τη Γερ­μα­νία, ενώ ακόμη μεγα­λύ­τερη ήταν η από­κλιση σε σχέση με την τιμή πώλησης στην Ιρλαν­δία. Συγκε­κρι­μένα, είχε ζητήσει από τους πελάτες της στο Βέλγιο τιμή ανά κιβώτιο κατά 80% υψη­λό­τερη από αυτή στην Ιρλαν­δία. Οπως χαρα­κτη­ρι­στικά ανα­φέ­ρε­ται στη σχετική απόφαση, οι μπα­νά­νες εκφορ­τώ­νο­νταν στα λιμάνια του Ρότερ­νταμ (Ολλαν­δία) και του Μπρέ­μερ­χα­βεν (Γερ­μα­νία) με το ίδιο κόστος.

Η Tetra Pak

Εμβλη­μα­τική υπόθεση στην κατη­γο­ρία της γεω­γρα­φι­κής διά­κρι­σης τιμών είναι και αυτή που αφορά την Tetra Pak. Με απόφασή της το 1991 –η οποία στην ουσία επι­κυ­ρώ­θηκε και στο Γενικό Δικα­στή­ριο της Ε.Ε. το 1994– η Ευρω­παϊκή Επι­τροπή έκρινε ότι η γνωστή εται­ρεία συσκευα­σιών πωλούσε σε δια­φο­ρε­τι­κές τιμές τα προ­ϊ­ό­ντα της στις διά­φο­ρες χώρες και επίσης πωλούσε κάτω του κόστους στην Ιταλία, με σκοπό να εξο­βε­λί­σει τους αντα­γω­νι­στές της. Οι απο­κλί­σεις από τις τιμές στην Ιταλία έφταναν ακόμη και στο 67%. Το ίδιο συνέ­βαινε και με τις τιμές πώλησης των μηχανών της Tetra Pak, τιμές που στην Ελλάδα ήταν υψη­λό­τε­ρες έως και 69% σε σύγκριση με την Ιταλία.

Πηγή kathimerini.gr