24 Ιουλίου 1974: 40 χρόνια μετά την αποκατάσταση της Δημοκρατίας

24 Ιουλίου 1974. Ο Κων­στα­ντί­νος Καρα­μαν­λής φτάνει και πάλι στην Ελλάδα, μετά την κατάρ­ρευση της δικτα­το­ρίας υπό το βάρος του πρα­ξι­κο­πή­μα­τος και της τουρ­κι­κής εισβο­λής στην Κύπρο.

Επι­κε­φα­λής της κυβέρ­νη­σης «Εθνικής Ενό­τη­τας», κατόρ­θωσε με απο­φα­σι­στι­κές κινή­σεις να απο­κα­τα­στή­σει πλήρως τη λει­τουρ­γία του δημο­κρα­τι­κού πολι­τεύ­μα­τος στην Ελλάδα.

40 χρόνια έχουν περάσει από τότε. 40 χρόνια μετά την απο­κα­τά­σταση της Δημο­κρα­τίας στην χώρα, η οποία μετά την ζοφερή επταετή χούντα των συνταγ­μα­ταρ­χών που την άφησε στο περι­θώ­ριο των διεθνών εξε­λί­ξεων, επέ­στρεψε στον κοι­νο­βου­λευ­τι­σμό και την δημο­κρα­τία. Όταν, τον Ιούλιο του 1974, ξέσπασε η μεγάλη εθνική κρίση με αφε­τη­ρία την πρα­ξι­κο­πη­μα­τική ανα­τροπή του Μακα­ρίου, ο Κων­στα­ντί­νος Καρα­μαν­λής κλήθηκε να συγκρο­τή­σει Κυβέρ­νηση Εθνικής Ενό­τη­τας.

Ήταν ξημε­ρώ­ματα 24ης Ιουλίου 1974. Το αερο­σκά­φος του Γάλλου προ­έ­δρου Βαλερί Ζισκάρ ντʼ Εστέν προ­σγειώ­νε­ται στο αερο­δρό­μιο της Αθήνας μετα­φέ­ρο­ντας από το Παρίσι τον Κων­στα­ντίνο Καρα­μανλή.

Χιλιά­δες κόσμου με ανα­στά­σι­μες λαμπά­δες στα χέρια και την ιαχή “Έρχεται, έρχεται” τον ανα­μέ­νουν και του επι­φυ­λάσ­σουν θριαμ­βευ­τική υποδοχή. Η υποδοχή Καρα­μανλή, με τον κόσμο να πανη­γυ­ρί­ζει στους δρόμους, απο­τε­λεί το λαϊκό ξέσπα­σμα μετά την επτά­χρονη δικτα­το­ρία, αλλά και την εισβολή και την τρα­γω­δία της Κύπρου.

Στις 25 Ιουλίου 1974 ο Κων­στα­ντί­νος Καρα­μαν­λής απηύ­θυνε διάγ­γελμα προς τον ελλη­νικό λαό ζητώ­ντας από τους πολίτες να επι­δεί­ξουν πολι­τική ωρι­μό­τητα τις δύσκο­λες εκείνες ώρες.

Παράλ­ληλα στη Γενεύη άρχισαν την ίδια ημέρα οι ελλη­νο­τουρ­κι­κές δια­πραγ­μα­τεύ­σεις για την αντι­με­τώ­πιση της κρίσης στο Κυπριακό. Αρχηγός της ελλη­νι­κής αντι­προ­σω­πείας ήταν ο αντι­πρό­ε­δρος της κυβέρ­νη­σης και υπουρ­γός Εξω­τε­ρι­κών Γεώρ­γιος Μαύρος.

Στις 30 Ιουλίου 1974 στη Γενεύη επήλθε συμ­φω­νία για την απο­κα­τά­σταση της συνταγ­μα­τι­κής τάξης στην Κύπρο αλλά και την ανα­γνώ­ριση ύπαρξης δύο χωρι­στών διοι­κή­σεων. Οι δια­πραγ­μα­τεύ­σεις συνε­χί­ζο­νταν.

Ωστόσο στις 14 Αυγού­στου τα τουρ­κικά στρα­τεύ­ματα προ­χώ­ρη­σαν στον Αττίλα 2 κατα­λαμ­βά­νο­ντας τελικά το 38% περίπου της Κύπρου. Ο Κων­στα­ντί­νος Καρα­μαν­λής κατήγ­γειλε την Τουρκία και ανα­κοί­νωσε την απο­χώ­ρηση της Ελλάδας από το στρα­τιω­τικό σκέλος του ΝΑΤΟ.

Στις 15 Αυγού­στου σε νέο διάγ­γελμα προς τον ελλη­νικό λαό δήλωσε ότι «η ένοπλος αντι­με­τώ­πι­σις των Τούρκων εις Κύπρον καθί­στατο αδύ­να­τος και λόγω απο­στά­σεως και λόγω των γνωστών τετε­λε­σμέ­νων γεγο­νό­των». Η κατά­παυση του πυρός στην Κύπρο έγινε στις 18.00 της 16ης Αυγού­στου 1974.

Οι πολι­τι­κές δυνά­μεις του τόπου κατά­φε­ραν τότε να θεμε­λιώ­σουν το πλη­ρέ­στερο, από όσα προη­γή­θη­καν, πολί­τευμα της Ελλη­νι­κής Δημο­κρα­τίας.

Ειδι­κό­τερα, μετά τη συγκρό­τηση της κυβέρ­νη­σης “Εθνικής Ενό­τη­τας” και την αντι­με­τώ­πιση των συνε­πειών της κυπρια­κής τρα­γω­δίας, νομι­μο­ποι­ή­θη­καν όλοι οι πολι­τι­κοί σχη­μα­τι­σμοί, περι­λαμ­βα­νο­μέ­νου του Κ.Κ.Ε., που βρι­σκό­ταν εκτός νόμου από το 1947, προ­κη­ρύ­χθη­καν εκλογές για την ανά­δειξη της Εʼ Ανα­θε­ω­ρη­τι­κής Βουλής, και απο­φα­σί­στηκε διε­ξα­γωγή δημο­ψη­φί­σμα­τος για τον ορι­στικό προσ­διο­ρι­σμό της μορφής του πολι­τεύ­μα­τος.

Έκθεση για τη Δημο­κρα­τία, στο Μέγαρο της Βουλής

Αφιε­ρω­μένη στη Δημο­κρα­τία είναι η έκθεση με τίτλο «Η Δημο­κρα­τία δικαίω ουδέ­ποτε κατε­λύθη, 40 χρόνια από την απο­κα­τά­σταση της Δημο­κρα­τίας», που θα εγκαι­νια­στεί από τον Πρόεδρο της Δημο­κρα­τίας, κ. Κάρολο Παπού­λια, στην αίθουσα «Ελευ­θέ­ριος Κ. Βενι­ζέ­λος» του Μεγάρου της Βουλής, την Πέμπτη 24 Ιουλίου, στις 11 το πρωί.

Την έκθεση, η οποία θα λει­τουρ­γή­σει για το κοινό με οργα­νω­μέ­νες ξενα­γή­σεις από τον Σεπτέμ­βριο, προ­ε­τοί­μα­σαν η Βιβλιο­θήκη της Βουλής και το Ίδρυμα της Βουλής για τον Κοι­νο­βου­λευ­τι­σμό και τη Δημο­κρα­τία, υπό την επι­στη­μο­νική επο­πτεία επι­τρο­πής ειδικών.

Μέσα από τα επίσημα συνταγ­μα­τικά και νομο­θε­τικά κείμενα, τα πρω­το­σέ­λιδα των εφη­με­ρί­δων και τις σελίδες των περιο­δι­κών, τα φωτο­γρα­φικά και κινη­μα­το­γρα­φικά τεκ­μή­ρια της εποχής, τα πρω­τό­τυπα έγγραφα και τα άλλου είδους πολι­τικά τεκ­μή­ρια, όπως αφίσες, κομ­μα­τι­κές προ­κη­ρύ­ξεις, ψηφο­δέλ­τια των εθνικών εκλογών του Νοεμ­βρίου 1974 και του δημο­ψη­φί­σμα­τος για το πολι­τειακό, επι­χει­ρεί­ται η παρου­σί­αση του πρώτου έτους, που ακο­λού­θησε την τρα­γω­δία της Κύπρου και την κατάρ­ρευση της δικτα­το­ρίας, στις 24 Ιουλίου 1974.

Η περί­ο­δος αυτή, γεμάτη αβε­βαιό­τητα και κιν­δύ­νους, αλλά και μεγάλες εθνικές και πολι­τι­κές προ­κλή­σεις, αντι­με­τω­πί­στηκε από το σύνολο του πολι­τι­κού κόσμου με ιδιαί­τερη προσοχή και ενδια­φέ­ρον, με απο­τέ­λε­σμα να εγκα­θι­δρυ­θεί, με το Σύνταγμα του 1975, η Γ΄ Ελλη­νική Δημο­κρα­τία, η μεγα­λύ­τερη σε διάρ­κεια περί­ο­δος αδια­τά­ρα­κτης στα­θε­ρό­τη­τας και ειρήνης στην ιστορία του σύγ­χρο­νου ελλη­νι­κού κράτους

Στο Περι­στύ­λιο της Βουλής, παρου­σιά­ζε­ται και η πνευ­μα­τική και πολι­τι­στική δημιουρ­γία της εποχής, στην οποία σημα­ντική θέση κατέ­χουν οι μαζικές μου­σι­κές συναυ­λίες, οι πρω­το­πο­ρια­κές παρα­στά­σεις και εικα­στι­κές εκθέ­σεις, η πλούσια κινη­μα­το­γρα­φική παρα­γωγή και η εκδο­τική έκρηξη, που όλα μαζί συν­θέ­τουν το κλίμα ελευ­θε­ρίας και ενθου­σια­σμού, που κυριάρ­χησε στον τομέα της πνευ­μα­τι­κής δημιουρ­γίας.

euronews