Γραφείο Προϋπολογισμού του Κράτους στη Βουλή: «Καμπανάκι» για την ενέργεια

Η μείζονα δημο­σιο­νο­μική πρό­κληση που αντι­με­τω­πί­ζει η χώρα μας σύμφωνα με το Γραφείο Προ­ϋ­πο­λο­γι­σμού του Κράτους στη Βουλή:, προ­έρ­χε­ται από τις ανάγκες κάλυψης των αυξη­μέ­νων τιμών ενέρ­γειας που επι­βα­ρύ­νουν σημα­ντικά το κόστος παρα­γω­γής των επι­χει­ρή­σεων και το κόστος δια­βί­ω­σης των νοι­κο­κυ­ριών. Ανα­κυ­τικά με βάση την Έκθεση για το πρώτο τρί­μηξνο του έτους ανα­φέ­ρε­ται ότι:

Η ελλη­νική οικο­νο­μία κατέ­γραψε υψηλό ρυθμό ετήσιας μεγέ­θυν­σης 7% στο πρώτο τρίμηνο του έτους, αρκετά πάνω από τον μέσο όρο της Ευρω­ζώ­νης (5,4%). Το ποσοστό ανερ­γίας του Απρι­λίου είναι σημα­ντικά μειω­μένο σε σχέση με το προη­γού­μενο έτος (12,5% από 17,2%) καθώς η απα­σχό­ληση κατέ­γραψε εντυ­πω­σιακή αύξηση κατά 10,8%. Από την άλλη πλευρά, στο πρώτο τρίμηνο του έτους, ο δείκτης μισθο­λο­γι­κού κόστους μειώ­θηκε κατά 1,9% σε σχέση με πέρυσι ενώ το έλλειμμα στο ισο­ζύ­γιο τρε­χου­σών συναλ­λα­γών είναι σχεδόν δυόμιση φορές υψη­λό­τερο από το πρώτο τρίμηνο του 2021 (6,4 δις από 2,6 δις). Ο πλη­θω­ρι­σμός, τέλος, αυξά­νε­ται συστη­μα­τικά καθώς τον Μάιο ο εναρ­μο­νι­σμέ­νος δείκτης έφτασε το 10,5% και ο εθνικός δείκτης το 11,3%.

Στα δημόσια οικο­νο­μικά, τα στοι­χεία του πρώτου τετρα­μή­νου δεί­χνουν σαφώς βελ­τιω­μένη εικόνα του πρω­το­γε­νούς απο­τε­λέ­σμα­τος Γενικής Κυβέρ­νη­σης σε σχέση με το πρώτο τετρά­μηνο του προη­γού­με­νου έτους, κατά 5,4 δις ευρώ, που οφεί­λε­ται κυρίως στην άρση των έκτα­κτων μέτρων για την παν­δη­μία, αλλά και στην αύξηση των φορο­λο­γι­κών εσόδων (κυρίως ΦΠΑ) εξαι­τίας του πλη­θω­ρι­σμού. Παράλ­ληλα, ο λόγος δημό­σιου χρέους ως προς το ΑΕΠ συνε­χί­ζει την πτωτική του πορεία εξαι­τίας της σημα­ντι­κής ανόδου του ονο­μα­στι­κού ΑΕΠ, λόγω του υψη­λό­τε­ρου πλη­θω­ρι­σμού. Οι εξε­λί­ξεις αυτές, σε συν­δυα­σμό με την υλο­ποί­ηση των συμ­φω­νη­θέ­ντων δεσμεύ­σεων, είχαν ως απο­τέ­λε­σμα την απόφαση εξόδου από την ενι­σχυ­μένη επο­πτεία και την ανα­βάθ­μιση της πιστο­λη­πτι­κής ικα­νό­τη­τας του Ελλη­νι­κού Δημο­σίου, που παρα­μέ­νει ένα επίπεδο κάτω από την επεν­δυ­τική βαθμίδα.

Αβε­βαιό­τη­τες

Οι εξε­λί­ξεις στην ελλη­νική οικο­νο­μία καθο­ρί­ζο­νται από τις συν­θή­κες της διε­θνούς οικο­νο­μίας που είναι ανη­συ­χη­τι­κές εξαι­τίας τριών, του­λά­χι­στον, παρα­γό­ντων: το αυξη­μένο κόστος ενέρ­γειας, την άνοδο των επι­το­κίων και την γεω­πο­λι­τική αστά­θεια, ο συν­δυα­σμός των οποίων εντεί­νει την οικο­νο­μική αβε­βαιό­τητα. Η παρα­τε­τα­μένη αβε­βαιό­τητα, με τη σειρά της, θα επη­ρε­ά­σει την αντί­ληψη του κιν­δύ­νου και κατά συνέ­πεια τις κινή­σεις κεφα­λαίων που χρη­μα­το­δο­τούν τόσο τις ιδιω­τι­κές επεν­δύ­σεις όσο και τον δημόσιο δανει­σμό, ενώ παράλ­ληλα ενδέ­χε­ται να οδη­γή­σει και σε αναβολή κατα­να­λω­τι­κών απο­φά­σεων.

Υπό αυτό το πρίσμα, ο υψηλός ρυθμός μεγέ­θυν­σης του πρώτου τρι­μή­νου είναι οπωσ­δή­ποτε μια θετική εξέλιξη, πρέπει όμως να ληφθούν υπόψη δύο στοι­χεία. Το πρώτο είναι η χαμηλή βάση σύγκρι­σης, δηλαδή η αρνη­τική μεγέ­θυνση του πρώτου τρι­μή­νου 2021 (-1,7%), καθώς τα περιο­ρι­στικά μέτρα βρί­σκο­νταν ακόμα σε ισχύ. Το δεύτερο είναι ότι ο πόλεμος στην Ουκρα­νία άρχισε στα τέλη Φεβρουα­ρίου, δηλαδή οι επι­πτώ­σεις του αφο­ρού­σαν μόνο τον τελευ­ταίο μήνα του πρώτου τρι­μή­νου. Με αυτά τα δεδο­μένα ανα­μέ­νουμε επι­βρά­δυνση από το δεύτερο τρίμηνο του έτους, η έκταση της οποίας θα εξαρ­τη­θεί, μεταξύ άλλων, από την επίδοση του του­ρι­σμού, τον βαθμό ενερ­γο­ποί­η­σης του Ταμείου Ανά­καμ­ψης, την επί­πτωση του αυξη­μέ­νου κόστους ενέρ­γειας και την άνοδο των επι­το­κίων δανει­σμού.

Σε ευρω­παϊκό επίπεδο, σημειώ­νουμε αφενός την απουσία κάποιας συντο­νι­σμέ­νης δράσης για την αντι­με­τώ­πιση του ενερ­γεια­κού κόστους – κάτι που θα έπρεπε να συνο­δεύει τις κυρώ­σεις σε βάρος της Ρωσίας – και αφε­τέ­ρου δυο σημα­ντι­κές απο­φά­σεις που αλλά­ζουν το δημο­σιο­νο­μικό τοπίο: την παρά­ταση της ανα­στο­λής του Συμ­φώ­νου Στα­θε­ρό­τη­τας για το 2023 και την προ­γραμ­μα­τι­σμένη αύξηση των επι­το­κίων της ΕΚΤ τον Ιούλιο (με προ­ο­πτική περαι­τέρω αυξή­σεων). Η πρώτη απόφαση διευ­κο­λύ­νει τις εθνικές δημο­σιο­νο­μι­κές παρεμ­βά­σεις για την κάλυψη του αυξη­μέ­νου ενερ­γεια­κού κόστους, δεν πρέπει όμως να προ­κα­λέ­σει εφη­συ­χα­σμό. Είχαμε τονίσει στην έκθεση Δ τρι­μή­νου 2021 ότι οι δημο­σιο­νο­μι­κοί περιο­ρι­σμοί δεν προ­κύ­πτουν από πολι­τι­κές απο­φά­σεις αλλά από τις συν­θή­κες βιω­σι­μό­τη­τας του δημό­σιου χρέους. Όπως άλλωστε ανα­φέ­ρει και η σχετική απόφαση, οι χώρες με υψηλό δημόσιο χρέος θα πρέπει να είναι ιδιαί­τερα προ­σε­κτι­κές και να φρο­ντί­ζουν ώστε ο ρυθμός αύξησης των εθνικά χρη­μα­το­δο­τού­με­νων τρε­χου­σών δημό­σιων δαπανών να είναι χαμη­λό­τε­ρος από τον μεσο­πρό­θε­σμο ρυθμό αύξησης του δυνη­τι­κού ΑΕΠ.

Επι­τό­κια

Όσον αφορά τη δεύτερη απόφαση, που συνιστά ανα­στροφή της μέχρι τώρα νομι­σμα­τι­κής πολι­τι­κής της ΕΚΤ, το ενδε­χό­μενο της οποίας είχαμε ανα­φέ­ρει στην Έκθεση του Β’ τρι­μή­νου του 2021, έχει ήδη προ­κα­λέ­σει σημα­ντι­κές αυξή­σεις στις απο­δό­σεις των ελλη­νι­κών και άλλων ευρω­παϊ­κών τίτλων. Η επί­πτωση, ωστόσο, στις δαπάνες εξυ­πη­ρέ­τη­σης του ελλη­νι­κού δημό­σιου χρέους θα είναι περιο­ρι­σμένη και στα­διακή καθώς το σύνολό του σχεδόν είναι σε σταθερά επι­τό­κια και μόλις το ένα τέταρτο του χρέους είναι δια­πραγ­μα­τεύ­σιμο στις αγορές. Από την άλλη πλευρά, δεν πρέπει να μας δια­φεύ­γει η επί­πτωση των αυξη­μέ­νων επι­το­κίων στον ιδιω­τικό δανει­σμό που παρότι δεν έχει άμεσες δημο­σιο­νο­μι­κές συνέ­πειες, ενδέ­χε­ται να υπο­νο­μεύ­σει την οικο­νο­μική βιω­σι­μό­τητα επι­χει­ρή­σεων και νοι­κο­κυ­ριών και να επι­βρα­δύ­νει τους ρυθμούς μεγέ­θυν­σης. Αξίζει ακόμα να επι­ση­μά­νουμε τις ειδικές παρεμ­βά­σεις που προ­γραμ­μα­τί­ζο­νται για τα ομόλογα των χωρών του Νότου με σκοπό να περιο­ρί­σουν τις απο­κλί­σεις και να απο­τρέ­ψουν μεγάλες αυξή­σεις των απο­δό­σεων και του κόστους δανει­σμού. Παρότι δεν γνω­ρί­ζουμε τις λεπτο­μέ­ρειες αυτών των παρεμ­βά­σεων, μπο­ρούμε να εικά­σουμε ότι θα συνο­δεύ­ο­νται από προ­ϋ­πο­θέ­σεις και εκπλή­ρωση συγκε­κρι­μέ­νων κρι­τη­ρίων.Πέρα από την αύξηση των επι­το­κίων, η μείζονα δημο­σιο­νο­μική πρό­κληση που αντι­με­τω­πί­ζει η χώρα μας προ­έρ­χε­ται από τις ανάγκες κάλυψης των αυξη­μέ­νων τιμών ενέρ­γειας που επι­βα­ρύ­νουν σημα­ντικά το κόστος παρα­γω­γής των επι­χει­ρή­σεων και το κόστος δια­βί­ω­σης των νοι­κο­κυ­ριών. Οι μέχρι σήμερα παρεμ­βά­σεις, όπως και εκείνες στην περίοδο της παν­δη­μίας, μετέ­θε­σαν το κόστος απο­κλει­στικά στο κράτος, δηλαδή τους συνε­πείς φορο­λο­γού­με­νους, σημε­ρι­νούς και μελ­λο­ντι­κούς. Οι πρό­σφα­τες απο­φά­σεις για φορο­λό­γηση των έκτα­κτων κερδών και η επιβολή πλαφόν στις τιμές χον­δρι­κής πώλησης του ρεύ­μα­τος (από τον Ιούλιο) σημα­το­δο­τούν αλλαγή κατεύ­θυν­σης που μετα­φέ­ρει μέρος του κόστους των παρεμ­βά­σεων στους παρα­γω­γούς ηλε­κτρι­κού ρεύ­μα­τος. Στις σημε­ρι­νές συν­θή­κες δεν υπάρ­χουν περι­θώ­ρια γενι­κευ­μέ­νων παρεμ­βά­σεων – όπως στην περίοδο της παν­δη­μίας – καθώς θα επι­δει­νώ­σουν την ήδη εύθραυ­στη δημο­σιο­νο­μική κατά­σταση και θα κατα­στή­σουν τη χώρα μας ευάλωτη σε κάθε είδους δια­τα­ρα­χές. Τα όποια μέτρα εισο­δη­μα­τι­κής στή­ρι­ξης θα πρέπει να είναι προ­σω­ρινά, στο­χευ­μένα και να χρη­μα­το­δο­τού­νται από πρό­σθετα τρέ­χο­ντα έσοδα ώστε να μην επι­βα­ρύ­νουν το δημόσιο χρέος. Η απα­ρέ­γκλιτη τήρηση της δημο­σιο­νο­μι­κής στα­θε­ρό­τη­τας είναι ανα­γκαία συνθήκη για να απο­φύ­γει η χώρα μας τις χει­ρό­τε­ρες συνέ­πειες της διε­θνούς οικο­νο­μι­κής αστά­θειας.

Πηγή: Reporter.gr