Πώς θα «ξεδιψάσουν» 20 νησιά στο Αιγαίο

Τα προ­βλή­μα­τα ύδρευ­σης και απο­χέ­τευ­σης της νη­σιω­τι­κής Ελ­λά­δας επα­νέρ­χο­νται στην επι­και­ρό­τη­τα κάθε κα­λο­καί­ρι. Πώς όμως θα μπο­ρού­σαν να επι­λυ­θούν ορι­στι­κά; Με­λέ­τη που πραγ­μα­το­ποί­η­σε η ΕΥΔΑΠ Νήσων, θυ­γα­τρι­κή της ΕΥΔΑΠ, εκτι­μά ότι με έργα και επεμ­βά­σεις συ­νο­λι­κού κό­στους 66,4 εκατ. ευρώ τα βα­σι­κά προ­βλή­μα­τα 20 νη­σιών μπο­ρούν να αντι­με­τω­πι­στούν ορι­στι­κά. Δί­νο­ντας τέλος στην επα­να­λαμ­βα­νό­με­νη αι­μορ­ρα­γία πόρων, που προ­ϋ­πο­θέ­τει η «πυ­ρο­σβε­στι­κή» πα­ρέμ­βα­ση της Πο­λι­τεί­ας όποτε ανα­κύ­πτει ζή­τη­μα. Η με­λέ­τη πραγ­μα­το­ποι­ή­θη­κε στα τέλη του 2013 (και αυτή την πε­ρί­ο­δο επι­και­ρο­ποιεί­ται), στο πλαί­σιο του μνη­μο­νί­ου συ­νερ­γα­σί­ας που υπέ­γρα­ψαν το ίδιο έτος το (τότε) υπουρ­γείο Ναυ­τι­λί­ας και Αι­γαί­ου με την ΕΥΔΑΠ. Στό­χος της συ­νερ­γα­σί­ας ήταν η θυ­γα­τρι­κή της ΕΥΔΑΠ για τα νησιά να αξιο­ποι­ή­σει τη με­γά­λη εμπει­ρία του στε­λε­χια­κού της δυ­να­μι­κού προ­σφέ­ρο­ντας συμ­βου­λευ­τι­κές και τε­χνι­κές υπη­ρε­σί­ες. Πιο συ­γκε­κρι­μέ­να (με σειρά κό­στους):

– Νάξος. Το με­γα­λύ­τε­ρο νησί των Κυ­κλά­δων έχει 17.930 μό­νι­μους κα­τοί­κους. Η Χώρα της Νάξου και οι ανα­το­λι­κές πα­ρα­λια­κές πε­ριο­χές κα­λύ­πτουν τις ανά­γκες τους με πό­σι­μο νερό από τη λι­μνο­δε­ξα­με­νή Εγ­γα­ρών. Στη Χώρα υπάρ­χει πα­ράλ­λη­λο, αυ­τό­νο­μο δί­κτυο που τρο­φο­δο­τεί τις δη­μο­τι­κές βρύ­σες με νερό από πηγή. Οι υπό­λοι­ποι οι­κι­σμοί του νη­σιού τρο­φο­δο­τού­νται από γε­ω­τρή­σεις. Το συ­νο­λι­κό μήκος των αγω­γών ανέρ­χε­ται σε 277,3 χλμ. Το δί­κτυο απο­χέ­τευ­σης (φθά­νει τα 133,8 χλμ.) είναι σε καλή κα­τά­στα­ση, αλλά με ελ­λι­πή συ­ντή­ρη­ση. Απαι­τού­νται έργα και επεμ­βά­σεις για τη σωστή δια­χεί­ρι­ση των λυ­μά­των και επέ­κτα­ση των δι­κτύ­ων απο­χέ­τευ­σης. Το συ­νο­λι­κό κό­στος όλων των έργων είναι το με­γα­λύ­τε­ρο στη με­λέ­τη και φθά­νει τα 12,9 εκατ. ευρώ.

– Αμορ­γός. Οι 1.973 μό­νι­μοι κά­τοι­κοι (και βέ­βαια οι επι­σκέ­πτες) υδρο­δο­τού­νται από 13 γε­ω­τρή­σεις, 3 πη­γά­δια και 2 πηγές, καθώς και με με­τα­φο­ρά νερού (δί­κτυο ύδρευ­σης 67,9 χλμ.). Η με­λέ­τη προ­τεί­νει τη χρήση αφα­λα­τώ­σε­ων. Οσον αφορά την απο­χέ­τευ­ση, το δί­κτυο Χώρας και Κα­τα­πό­λων είναι κα­τα­σκευα­σμέ­νο χωρίς εγκε­κρι­μέ­νη με­λέ­τη και ο βιο­λο­γι­κός κα­θα­ρι­σμός λει­τουρ­γεί χωρίς άδεια (του­λά­χι­στον κατά την εποχή σύ­ντα­ξης της με­λέ­της). Η σωστή δια­χεί­ρι­ση των λυ­μά­των απαι­τεί εκτε­τα­μέ­νες επεμ­βά­σεις, ανε­βά­ζο­ντας τον προ­ϋ­πο­λο­γι­σμό των έργων στα 10,6 εκατ. ευρώ.

– Μήλος. Το νησί των 4.977 κα­τοί­κων είναι το μόνο στην Ελ­λά­δα που υδρο­δο­τεί­ται απο­κλει­στι­κά από ιδιω­τι­κή μο­νά­δα αφα­λά­τω­σης (μήκος αγω­γών ύδρευ­σης 96,8 χλμ.). Το δί­κτυο απο­χέ­τευ­σης φθά­νει τα 22,3 χλμ. και χρειά­ζε­ται να επε­κτα­θεί. Απαι­τεί­ται επί­σης η κα­τα­σκευή βιο­λο­γι­κού κα­θα­ρι­σμού. Το κό­στος υπο­δο­μών και επεμ­βά­σε­ων ανέρ­χε­ται στα 8,8 εκατ. ευρώ.

– Τήλος. Το νησί (780 κά­τοι­κοι) υδρεύ­ε­ται από πηγές. Μέρος του δι­κτύ­ου (μή­κους 47,2 χλμ.) το­πο­θε­τή­θη­κε πρό­σφα­τα, ωστό­σο πρέ­πει να επε­κτα­θεί. Στο νησί δεν υπάρ­χει απο­χέ­τευ­ση ή βιο­λο­γι­κός κα­θα­ρι­σμός, ανε­βά­ζο­ντας το κό­στος των ανα­γκαί­ων επεμ­βά­σε­ων και υπο­δο­μών στα 6,1 εκατ. ευρώ.

– Αγκί­στρι. Το νη­σά­κι του Αρ­γο­σα­ρω­νι­κού έχει πλη­θυ­σμό 1.600 κα­τοί­κων και τρο­φο­δο­τεί­ται απο­κλει­στι­κά με τη με­τα­φο­ρά νερού (η ΕΥΔΑΠ Νήσων προ­τεί­νει την εγκα­τά­στα­ση αφα­λά­τω­σης). Το δί­κτυο ύδρευ­σης φθά­νει τα 18,8 χλμ. και απαι­τού­νται επεμ­βά­σεις με­γά­λης κλί­μα­κας για τη βελ­τί­ω­σή του. Στε­ρεί­ται δι­κτύ­ου απο­χέ­τευ­σης και βιο­λο­γι­κού κα­θα­ρι­σμού. Το κό­στος όλων των υπο­δο­μών εκτι­μά­ται στα 6 εκατ. ευρώ.

– Ελα­φό­νη­σος. Το νησί των 1.041 μο­νί­μων κα­τοί­κων υδρο­δο­τεί­ται από 3 γε­ω­τρή­σεις, εκ των οποί­ων η μία στην Πε­λο­πόν­νη­σο. Το δί­κτυο έχει μήκος 11,4 χλμ. και πε­ρι­λαμ­βά­νει και τρεις δε­ξα­με­νές που απο­θη­κεύ­ουν το νερό των γε­ω­τρή­σε­ων. Το νησί στε­ρεί­ται δι­κτύ­ου απο­χέ­τευ­σης και συ­νε­πώς απαι­τού­νται επεμ­βά­σεις με­γά­λης κλί­μα­κας για να εξυ­πη­ρε­τη­θεί. Το κό­στος των υπο­δο­μών ανέρ­χε­ται σε 3,6 εκατ. ευρώ.

-Κί­μω­λος. Η υδρο­δό­τη­ση των 910 μό­νι­μων κα­τοί­κων και των επι­σκε­πτών του νη­σιού γί­νε­ται με τη με­τα­φο­ρά νερού από το Λαύ­ριο. Στη θέση Πράσ­σα έχει εγκα­τα­στα­θεί πι­λο­τι­κή μο­νά­δα αφα­λά­τω­σης, σε μια προ­σπά­θεια να αξιο­ποι­η­θεί η γε­ω­θερ­μία της πε­ριο­χής. Ομως η μο­νά­δα είναι απα­ξιω­μέ­νη και θε­ω­ρεί­ται αμ­φί­βο­λο αν μπο­ρεί να χρη­σι­μο­ποι­η­θεί. Το μήκος του δι­κτύ­ου ύδρευ­σης είναι 11,5 χλμ. και του δι­κτύ­ου απο­χέ­τευ­σης 10,9 χλμ. Προ­τεί­νε­ται η εγκα­τά­στα­ση μο­νά­δας αφα­λά­τω­σης, επεμ­βά­σεις με­γά­λης κλί­μα­κας στο δί­κτυο απο­χέ­τευ­σης, καθώς και βελ­τί­ω­ση της εγκα­τά­στα­σης επε­ξερ­γα­σί­ας λυ­μά­των. Το κό­στος ανέρ­χε­ται στα 2,8 εκατ. ευρώ.

– Σί­κι­νος. Οι τρεις οι­κι­σμοί του νη­σιού (συ­νο­λι­κός πλη­θυ­σμός 273 κά­τοι­κοι) υδρο­δο­τεί­ται με τρεις τρό­πους: με μο­νά­δα αφα­λά­τω­σης, με με­τα­φο­ρά νερού και με υδρο­μά­στευ­ση μιας πηγής (μή­κους δι­κτύ­ου 19,9 χλμ.). Απο­χέ­τευ­ση υπάρ­χει μόνο στη Χώρα. Προ­τεί­νε­ται η εγκα­τά­στα­ση νέας μο­νά­δας αφα­λά­τω­σης και η το­πο­θέ­τη­ση δύο μι­κρών μο­νά­δων επε­ξερ­γα­σί­ας λυ­μά­των. Κό­στος: 2,7 εκατ. ευρώ.

– Φο­λέ­γαν­δρος. Το νησί (765 μό­νι­μοι κά­τοι­κοι) εξυ­πη­ρε­τεί­ται από 5 γε­ω­τρή­σεις, καθώς και με τη με­τα­φο­ρά νερού (συ­νο­λι­κό μήκος δι­κτύ­ου 23 χλμ.), ενώ είχε υπό εγκα­τά­στα­ση μο­νά­δα αφα­λά­τω­σης. Το δί­κτυο απο­χέ­τευ­σης κα­λύ­πτει τους οι­κι­σμούς Χώρας, Κα­ρα­βο­στα­σί­ου (λι­μά­νι) και Αγκά­λης. Απαι­τεί­ται η εγκα­τά­στα­ση νέου βιο­λο­γι­κού κα­θα­ρι­σμού. Το κό­στος των υπο­δο­μών εκτι­μά­ται στα 2,5 εκατ. ευρώ.

– Κα­στελ­λό­ρι­ζο. Το ακρι­τι­κό νη­σά­κι έχει 492 μό­νι­μους κα­τοί­κους. Οπως ανα­φέ­ρει η με­λέ­τη της ΕΥΔΑΠ Νήσων, ο μόνος τρό­πος να τρο­φο­δο­τη­θούν οι κά­τοι­κοι του νη­σιού με πό­σι­μο νερό είναι η μο­νά­δα αφα­λά­τω­σης, η οποία όμως δεν επαρ­κεί. Επο­μέ­νως, χρη­σι­μο­ποιεί­ται πα­ράλ­λη­λα και η με­τα­φο­ρά νερού. Το νησί στε­ρεί­ται δι­κτύ­ου απο­χέ­τευ­σης και βιο­λο­γι­κού κα­θα­ρι­σμού. Το κό­στος υπο­δο­μών και επεμ­βά­σε­ων εκτι­μά­ται στα 2,4 εκατ. ευρώ.

– Ψαρά. Το ακρι­τι­κό νησί (458 κα­τοί­κων) υδρο­δο­τεί­ται από γε­ω­τρή­σεις (μήκος αγω­γών 11,4 χλμ.). Ωστό­σο, δεν δια­θέ­τει δί­κτυο απο­χέ­τευ­σης, με απο­τέ­λε­σμα οι βό­θροι να εκ­κε­νώ­νο­νται με βυ­τιο­φό­ρο σε απο­μα­κρυ­σμέ­νο ση­μείο του νη­σιού. Το κό­στος των υπο­δο­μών ανέρ­χε­ται στα 2 εκατ. ευρώ.

– Αγα­θο­νή­σι. Το βο­ρειό­τε­ρο νησί των Δω­δε­κα­νή­σων έχει μό­νι­μο πλη­θυ­σμό 185 κα­τοί­κων. Το δί­κτυο ύδρευ­σης φθά­νει τα 7.650 μέτρα και απαι­τού­νται πα­ρεμ­βά­σεις μι­κρής κλί­μα­κας για τη βελ­τί­ω­σή του. Το νησί τρο­φο­δο­τεί­ται με με­τα­φο­ρά νερού και γε­ω­τρή­σεις. Καθώς στε­ρεί­ται δι­κτύ­ου απο­χέ­τευ­σης, το κό­στος των υπο­δο­μών εκτι­μά­ται στο 1,1 εκατ. ευρώ.

– Ηρα­κλειά. Βρί­σκε­ται στις Μι­κρές Κυ­κλά­δες και έχει 141 μό­νι­μους κα­τοί­κους. Κα­λύ­πτε­ται απο­κλει­στι­κά με με­τα­φο­ρά νερού, ενώ η πλωτή αφα­λά­τω­ση που εγκα­τα­στά­θη­κε πριν από λίγα χρό­νια είναι ανε­νερ­γή. Η ΕΥΔΑΠ Νήσων προ­τεί­νει την εγκα­τά­στα­ση μο­νά­δας αφα­λά­τω­σης. Οσον αφορά τα λύ­μα­τα, το νησί εξυ­πη­ρε­τεί­ται απο­κλει­στι­κά από απορ­ρο­φη­τι­κούς βό­θρους. Το κό­στος των υπο­δο­μών υπο­λο­γί­ζε­ται στο 1 εκατ. ευρώ.

– Σχοι­νού­σα. Το νησί υδρο­δο­τεί­ται από μο­νά­δα αφα­λά­τω­σης και με με­τα­φο­ρά νερού. Η ΕΥΔΑΠ προ­τεί­νει την εγκα­τά­στα­ση νέας μο­νά­δας αφα­λά­τω­σης. Τα λύ­μα­τα κα­τα­λή­γουν σε απορ­ρο­φη­τι­κούς βό­θρους.

Πα­λαιό­τε­ρα, ση­μειώ­νει η με­λέ­τη, τα λύ­μα­τα με­τα­φέ­ρο­νταν με βυ­τιο­φό­ρα σε κε­ντρι­κό βόθρο στη χω­μα­τε­ρή του νη­σιού. Η πρα­κτι­κή διε­κό­πη λόγω αντι­δρά­σε­ων των κα­τοί­κων, όμως οι ιδιω­τι­κοί βό­θροι συχνά υπερ­χει­λί­ζουν. Το κό­στος των υπο­δο­μών υπο­λο­γί­ζε­ται στα 882.000 ευρώ.

– Χάλκη. Το νησί υδρο­δο­τεί­ται από αφα­λά­τω­ση και έχει απο­χέ­τευ­ση. Προ­τεί­νε­ται η αντι­κα­τά­στα­ση της μο­νά­δας επε­ξερ­γα­σί­ας λυ­μά­των. Το συ­νο­λι­κό κό­στος εκτι­μά­ται στα 810.000 ευρώ.

Τα προ­βλή­μα­τα ύδρευ­σης και απο­χέ­τευ­σης σε Υδρα, Δο­νού­σα, Κου­φο­νή­σι, Οι­νούσ­σες