Ο Αναστάσιος Χαμουζάς μιλά για το Δημόσιο Ωνάσειο Λύκειο Ρόδου και τη μετάβαση της εκπαίδευσης σε νέα εποχή

Κύριε Χαμουζά, η ίδρυση ενός Δημό­σιου Ωνα­σείου Λυκείου στη Ρόδο προ­κά­λεσε μια ανα­με­νό­μενη επι­φυ­λα­κτι­κό­τητα. Τι απα­ντάτε σε όσους φοβού­νται μια «ιδιω­τι­κο­ποί­ηση» της δημό­σιας παι­δείας από την πίσω πόρτα;

Καταρ­χάς ας δια­γρα­φεί χωρίς άλλη σκέψη ο όρος «ιδιω­τι­κο­ποί­ηση», καθώς θολώνει τη σαφή­νεια του κατα­πλη­κτι­κού αυτού εγχει­ρή­μα­τος υπέρ της δωρεάν παι­δείας! Αν και η επι­φύ­λαξη κρίσης συγκα­τα­λέ­γε­ται στις υγιείς αντι­δρά­σεις μιας κοι­νω­νίας που αγωνιά για το μέλλον των παιδιών της, οφείλω ωστόσο με παρ­ρη­σία να διευ­κρι­νίσω ότι το Δημόσιο Ωνάσειο Λύκειο απο­τε­λεί θεσμό, όπως ακριβώς το λέει η ονο­μα­σία του: αμιγώς δημόσιο, δηλαδή χωρίς δίδα­κτρα, χωρίς καμία απο­λύ­τως οικο­νο­μική επι­βά­ρυνση για τις οικο­γέ­νειες.

Ας σημειω­θεί, για να γίνει εντελώς ξεκά­θαρο, ότι το Δημόσιο Ωνάσειο Σχολείο εντελώς δωρεάν προ­βλέ­πε­ται να δέχεται μαθητές και μαθή­τριες από άλλα σχολεία, που θα μπορούν να συμ­με­τέ­χουν στους Ομίλους και στα Σύνολα. Υπάρχει συγκε­κρι­μένη διοι­κη­τική και επι­στη­μο­νική επο­πτεία, ώστε να δια­σφα­λί­ζε­ται η ποιό­τητα και η συνέ­πεια. Επίσης η σύμπραξη του Υπουρ­γείου Παι­δείας με έναν ιστο­ρικό οργα­νι­σμό όπως το Ίδρυμα Ωνάση όχι μόνο δεν αλλοιώ­νει τον δημόσιο χαρα­κτήρα του Σχο­λείου, ίσα ίσα τον θωρα­κί­ζει με πόρους και τεχνο­γνω­σία που το κράτος ή η τοπική αυτο­διοί­κηση συχνά αδυ­να­τεί να προ­σφέ­ρει αμέσως. Έτσι απλά. Είναι επο­μέ­νως μια ανα­βάθ­μιση του κοινού αγαθού, μια εξει­δί­κευση του όρου Δωρεάν Παιδεία και τίποτε περισ­σό­τερο ή λιγό­τερο για όλα τα παιδιά ανε­ξαι­ρέ­τως.

Η Ρόδος έχει μια βαριά εκπαι­δευ­τική κλη­ρο­νο­μιά, από την εμβλη­μα­τική Παι­δα­γω­γική Ακα­δη­μία έως το σύγ­χρονο Πανε­πι­στή­μιο Αιγαίου, με το Παι­δα­γω­γικό Τμήμα Δημο­τι­κής Εκπαί­δευ­σης, το Τμήμα Προ­σχο­λι­κής Αγωγής και Εκπαι­δευ­τι­κού Σχε­δια­σμού -μαζί βέβαια με το Τμήμα Μεσο­γεια­κών Σπουδών. Πώς κρίνετε ότι εγγρά­φε­ται το νέο Δημόσιο Ωνάσειο Γυμνά­σιο και Λύκειο της Ρόδου στο ιστο­ρικό αυτό πεδίο;

Είναι γνωστό ότι η Ρόδος και η Δωδε­κά­νη­σος, όχι τυχαία, είναι δια­χρο­νι­κός παι­δα­γω­γι­κός κόμβος. Ήδη το Δημόσιο Ωνάσειο Σχολείο έρχεται ως η φυσική μετε­ξέ­λιξη αυτής της ιστο­ρι­κής εκπαι­δευ­τι­κής αλυ­σί­δας. Ενδει­κτικά αναφέρω εδώ γνωστά ονόματα ευερ­γε­τών της εκπαί­δευ­σης στη Ρόδο: ο Δημή­τριος και ο Μίνως Βενε­το­κλής, ο Παύλος και ο Μιχαήλ Καζού­λης, αντί­στοιχα ίδρυσαν το Βενε­τό­κλειο και το Καζού­λειο, ο Γεώρ­γιος και η Δέσποινα Αμα­ρά­ντου, την Αμα­ρά­ντειο. Στη Σύμη ήταν αντί­στοιχα Πετρί­δειο, του Γιαν­ναρά, Ιωαν­νί­δειο Παρ­θε­να­γω­γείο. Στο Καστελ­λό­ριζο η Σαντρα­πεία Σχολή, στην Κάλυμνο το Νικη­φό­ρειο Γυμνά­σιο και πολλά άλλα.

Επίσης, η Παι­δα­γω­γική Ακα­δη­μία Ρόδου παρή­γαγε τους δασκά­λους και τις δασκά­λες του 20ού αιώνα και το Πανε­πι­στή­μιο Αιγαίου με την ακα­δη­μαϊκή έρευνά του παράγει την επι­στήμη του 21ου. Τώρα το Δημόσιο Ωνάσειο-Ημερήσιο Γενικό Λύκειο Ρόδου ενόψει και της γειτ­νί­α­σης με το Πανε­πι­στή­μιο Αιγαίου φιλο­δο­ξεί να απο­τε­λέ­σει το εργα­στή­ριο όπου οι μαθητές και οι μαθή­τριές μας θα προ­ε­τοι­μα­στούν για το σύγ­χρονο διεθνές περι­βάλ­λον, δια­τη­ρώ­ντας ακέραιη την τοπική τους ταυ­τό­τητα. Προ­φα­νώς δεν εφευ­ρί­σκουμε τον τροχό, αλλά σίγουρα με τον κατάλ­ληλο προ­γραμ­μα­τι­σμό ακο­νί­ζουμε την αιχμή του δόρατος της παι­δείας.

Και κάτι άλλο. Είναι γνωστό ότι το ίδρυμα Ωνάση δημιουρ­γή­θηκε για την προ­α­γωγή του πολι­τι­σμού, της εκπαί­δευ­σης και της υγείας στην Ελλάδα και το εξω­τε­ρικό. Το Ωνάσειο Καρ­διο­χει­ρουρ­γικό Κέντρο δωρή­θηκε στο κράτος, απο­τε­λώ­ντας ένα από τα πιο εξει­δι­κευ­μένα νοσο­κο­μεία. Η Στέγη Γραμ­μά­των και Τεχνών προάγει τις τέχνες, χορηγεί υπο­τρο­φίες και χρη­μα­το­δο­τεί εκπαι­δευ­τικά προ­γράμ­ματα και έρευνα. Δεν είναι μόνο το Ίδρυμα Ωνάση που λει­τουρ­γεί έτσι. Υπάρ­χουν και άλλες αντί­στοι­χες δομές ευερ­γε­τών, λ.χ. το Κέντρο Πολι­τι­σμού Ιδρυμα Σταύρος Νιάρχος στε­γά­ζει την Εθνική Βιβλιο­θήκη της Ελλάδας και την Εθνική Λυρική Σκηνή, καθώς και ένα εκπαι­δευ­τικό και περι­βαλ­λο­ντικό πάρκο. Πασί­γνω­στα ονόματα ευερ­γε­τών όπως Ζάππας, Αρσάκης, Σιβι­τα­νί­δης, Ευγε­νί­δης, Συγγρός, Μαρα­σλής, Μπε­νά­κης, Σίνας και πολλοί άλλοι συν­δέ­ο­νται με την εθνική και κοι­νω­νική προ­σφορά τους. Στη Ρόδο έχουμε ακόμη το Ίδρυμα Υπο­τρο­φιών Ρόδου «Εμμα­νουήλ Χριστ. Στα­μα­τίου & Μαρίας Χριστ. Στα­μα­τίου», το Ίδρυμα Πολι­τι­σμού Αση­μί­νας & Γεωρ­γίου Περ­δι­κάκη. Δεν υπάρχει λόγος ανη­συ­χίας συνεπώς. Όταν μάλιστα η ελλη­νική ναυ­το­σύνη διά του Ιδρύ­μα­τος Ωνάση ενι­σχύει την παιδεία στο λίκνο του ναυ­τι­κού δικαίου, τη Ρόδο, το λες και ιστο­ρική πλήρωση… Γιατί επα­να­προσ­διο­ρί­ζε­ται η σχέση του δημό­σιου συμ­φέ­ρο­ντος με την ισότητα των ευκαι­ριών για κάθε μαθητή και μαθή­τρια.

Ανα­λαμ­βά­νετε τα ηνία ως ο πρώτος ιστο­ρικά Διευ­θυ­ντής του Δημό­σιου Ωνά­σειου Λυκείου -Ημερήσιου Γενικού Λυκείου της Ρόδου. Ποιο είναι το προ­σω­πικό σας όραμα;

Είναι για μένα τιμη­τική απο­στολή η ανάληψη της διεύ­θυν­σης ενός νεό­τευ­κτου εκπαι­δευ­τι­κού θεσμού, που απαιτεί κάτι πολύ περισ­σό­τερο από απλή δια­χεί­ριση. Η ιδιό­τητά μου ως νομικού και ως στε­λέ­χους της εκπαί­δευ­σης μού επι­τρέ­πει να αντι­λαμ­βά­νο­μαι το Σχολείο ως έναν ζωντανό οργα­νι­σμό με δημο­κρα­τική οργά­νωση, που πρέπει να λει­τουρ­γεί με νομική ακρί­βεια, απόλυτο σεβασμό στους κανόνες, ευθύνη και διοι­κη­τική ευταξία και συνάμα παι­δα­γω­γικό και επι­στη­μο­νικό βάθος, προ­πά­ντων με σεβασμό στους συνα­δέλ­φους και στα παιδιά μας. Στόχος μου είναι η οικο­δό­μηση ενός περι­βάλ­λο­ντος όπου η διοί­κηση θα είναι αρωγός και ενεργός συμπα­ρα­στά­της των συνα­δέλ­φων και της εκπαι­δευ­τι­κής δια­δι­κα­σίας. Στην εποχή της τεχνη­τής νοη­μο­σύ­νης ο χώρος που νοητικά εξα­κο­λου­θεί να είναι ασύλ­λη­πτος είναι ο άνθρω­πος. Και το σχολείο οφείλει πέρα από ωφέλιμο να είναι και ελκυ­στικό.

• Πολλοί γονείς ανη­συ­χούν ότι το πρό­γραμμα σπουδών μπορεί να είναι υπερ­βο­λικά απαι­τη­τικό ή «ξένο» προς τις ανάγκες των εισα­γω­γι­κών εξε­τά­σεων. Υπάρχει λόγος ανη­συ­χίας;

Το αντί­θετο ακριβώς! Υπάρχει λόγος αισιο­δο­ξίας. Το Δημόσιο Ωνάσειο Σχολείο δεν λει­τουρ­γεί ερήμην του εθνικού ανα­λυ­τι­κού προγ ράμ­μα­τος, αλλά το εμπλου­τί­ζει. Η προ­σέγ­γισή μας είναι ολι­στική: προ­ε­τοι­μά­ζουμε τον μαθητή και τη μαθή­τρια για τις Πανελ­λα­δι­κές Εξε­τά­σεις με όρους υψηλής στο­χο­θε­σίας. Δεν θέλουμε απλώς «υπο­ψη­φί­ους», αλλά ολο­κλη­ρω­μέ­νες προ­σω­πι­κό­τη­τες που θα δια­πρέ­ψουν και την επομένη των εξε­τά­σεων.

Η Ρόδος είναι μια κοι­νω­νία με στενούς δεσμούς. Πώς θα αλλη­λε­πι­δρά­σει το Δημόσιο Ωνάσειο Σχολείο με την τοπική κοι­νό­τητα; Τι θα λέγατε προ­σω­πικά σε έναν γονέα που διστά­ζει ή φοβάται να εμπι­στευ­τεί το παιδί του στο νέο αυτό εγχεί­ρημα;

Θα του έλεγα μόνο ότι η εκπαί­δευση είναι η επέν­δυση με τη μεγα­λύ­τερη απόδοση… Επίσης ότι πρέπει να αντι­λη­φθεί πως το παιδί του θα βρί­σκε­ται μέσα σε έναν σχολικό χώρο με σωστή και καλή αισθη­τική, ότι θα πάρει έτσι ένα ισχυρό παι­δα­γω­γικό μήνυμα. Γιατί ένα σχολείο που εκπέ­μπει αισθη­τική αταξία, που λει­τουρ­γεί μέσα σε ένα παλιό ιστο­ρικό κτήριο όπως η Καπνο­βιο­μη­χα­νία, πλημ­με­λώς ή έστω εμβα­λω­μα­τικά συντη­ρη­μένο υπο­νο­μεύει το ίδιο το μορ­φω­τικό του έργο. Αντί­θετα, ένας χώρος με μέτρο και συνοχή καλ­λιερ­γεί στάσεις που προ­σεγ­γί­ζουν τον πυρήνα της πολυ­πό­θη­της δημο­κρα­τι­κής παι­δείας. Ως συμπε­ρι­λη­πτικό το Δημόσιο Ωνάσειο Σχολείο θα παρέχει μεταξύ άλλων τμήματα ένταξης ή παράλ­λη­λης στή­ρι­ξης σε μαθητές και μαθή­τριες με ειδικές εκπαι­δευ­τι­κές ανάγκες. Το έργο του προ­βλέ­πε­ται να πλαι­σιώ­νε­ται από φύλαξη, ψυχο­λό­γους, κοι­νω­νι­κούς λει­τουρ­γούς και νοση­λευ­τές. Ακόμη θα προ­σφέ­ρει ενι­σχυ­τική διδα­σκα­λία σε όλες τις τάξεις και υπο­στή­ριξη στους μαθητές και μαθή­τριες για τις Πανελ­λα­δι­κές Εξε­τά­σεις. Με άλλα λόγια το Δημόσιο Ωνάσειο Σχολείο δεν θα είναι ένας κλει­στός γυά­λι­νος πύργος. Φιλο­δο­ξούμε να απο­τε­λέ­σει ένα κύτταρο παι­δείας και πολι­τι­σμού για όλη τη Ρόδο. Θέλουμε σ’ αυτό τον γονέα συμ­μέ­τοχο, όχι απλό παρα­τη­ρητή. Η Ρόδος πρέπει να νιώσει το Δημόσιο Ωνάσειο Λύκειο ως δικό της κτήμα, ως ένα δώρο στις επό­με­νες γενιές των Ροδιτών.

Πώς βλέπετε το Δημόσιο Ωνάσειο Λύκειο Ρόδου σε πέντε χρόνια από σήμερα;

Σε λιγό­τερο διά­στημα από πέντε χρόνια το Δημόσιο Ωνάσειο Λύκειο της Ρόδου θα ήθελα να έχει αποβεί σημείο ανα­φο­ράς για την εκπαί­δευση. Γιατί το μέλλον ανήκει στους μαθητές και στις μαθή­τριές μας που θα μάθουν με την αρετή του μέτρου να σκέ­πτο­νται ως πνεύ­ματα κριτικά και ελεύ­θερα, να σέβο­νται τον άνθρωπο και τη δημο­κρα­τική τάξη, να είναι ακέ­ραιοι και δίκαιοι χαρα­κτή­ρες, να ανα­πτύ­ξουν ελεύ­θερα και δημιουρ­γικά την προ­σω­πι­κό­τητά τους και να δια­κρί­νο­νται για το ήθος και την ευρυ­μά­θειά τους.

Οι εγγρα­φές συνε­χί­ζο­νται; Υπάρχει ακόμη χρόνος;

Ναι, ξεκί­νη­σαν την Πέμπτη 12 Μαρτίου 2026, στην ειδική ψηφιακή πλατ­φόρμα του Υπουρ­γείου Παι­δείας μέσω του συν­δέ­σμου:

https://www.gov.gr/ipiresies/ekpaideuse/eggraphe-se-skholeio/ps-peis-es

Η πλατ­φόρμα θα είναι ανοιχτή έως και την Πέμπτη 26 Μαρτίου 2026, ώρα 13:00. Ενθαρ­ρύνω και συνιστώ ανε­πι­φύ­λα­κτα τους γονείς των παιδιών της ΣΤ΄ Δημο­τι­κού για το Δημόσιο Ωνάσειο Γυμνά­σιο και Γ’ Γυμνα­σίου για το Δημόσιο Ωνάσειο Λύκειο να κάνουν το συντο­μό­τερο την εγγραφή.