Δύο στους τρεις νέους Έλληνες σκέφτονται να μεταναστεύσουν!

Από την έρευνα προ­κύ­πτει επίσης πως η σύνταξη απο­τε­λεί κύρια πηγή εισο­δή­μα­τος για το 50%, ενώ το 34% των πολιτών δηλώνει πως δεν θα πλη­ρώ­σει φέτος την εφορία.

Η έρευνα εισο­δή­μα­τος 2016 του ΙΜΕ ΓΣΕΒΕΕ πιστο­ποιεί το αρνη­τικό πρόσημο που δια­τρέ­χει τη σχέση λιτότητας- επι­χει­ρού­με­νης παρα­γω­γι­κής ανα­διάρ­θρω­σης σε ένα περι­βάλ­λον διευ­ρυ­μέ­νων αβε­βαιο­τή­των και εξω­γε­νών κιν­δύ­νων που αντι­με­τω­πί­ζει η ελλη­νική οικο­νο­μία.

Πρό­κει­ται για ένα ιδιό­τυπο σπιράλ απο­μό­χλευ­σης εισο­δη­μά­των, κατα­νά­λω­σης και επέν­δυ­σης, που μας οδηγεί σε χαμη­λό­τερη κοι­νω­νική ευη­με­ρία και περιο­ρι­σμένη δυνα­τό­τητα υπέρ­βα­σης της παγίδας στα­σι­μό­τη­τας.

Φαί­νε­ται ότι ο στόχος μετα­σχη­μα­τι­σμού του οικο­νο­μι­κού μοντέ­λου κατα­νά­λω­σης προς ένα περισ­σό­τερο φιλικό μοντέλο για τη διευ­κό­λυνση επεν­δύ­σεων απο­τυγ­χά­νει δια­δο­χικά εν μέσω εφαρ­μο­γής σκληρών προ­γραμ­μά­των εσω­τε­ρι­κής υπο­τί­μη­σης, που συν­δυά­ζουν υπερ­φο­ρο­λό­γηση, ανι­σό­τητα και κάθετη πτώση των πραγ­μα­τι­κών εισο­δη­μά­των και της κατα­νά­λω­σης.

Οι ανι­σό­τη­τες που είχαν δια­μορ­φω­θεί καθ’ όλη τη διάρ­κεια της κρίσης διευ­ρύ­νο­νται και μέσα στο 2016, ενώ οι νέες ρυθ­μί­σεις του τρίτου προ­γράμ­μα­τος έχουν ήδη προ­σθέ­σει βάρη στους οικο­γε­νεια­κούς προ­ϋ­πο­λο­γι­σμούς και τα εισο­δή­ματα των νοι­κο­κυ­ριών. Από τα στοι­χεία της έρευνας προ­κύ­πτει ότι το 75% των ελλη­νι­κών νοι­κο­κυ­ριών δια­βιώ­νει με πολύ χει­ρό­τε­ρους όρους (ποσο­τι­κούς και ποιο­τι­κούς) σε σχέση με το προη­γού­μενο διά­στημα της κρίσης.

Τα στοι­χεία απο­τυ­πώ­νουν με το πιο ανά­γλυφο τρόπο ότι τα ελλη­νικά νοι­κο­κυ­ριά αντι­με­τω­πί­ζουν μεγάλες δυσκο­λίες στην αντι­με­τώ­πιση των καθη­με­ρι­νών υπο­χρε­ώ­σεων. Μάλιστα, ρυθ­μί­σεις όπως η άρση της ανα­στο­λής πλει­στη­ρια­σμών, η αύξηση των φόρων σε αγαθά ευρείας κατα­νά­λω­σης (τηλέ­φωνο, καπνός, αύξηση ΦΠΑ στα νησιά) οι πρό­σθε­τες επι­βα­ρύν­σεις που προ­βλέ­πει το νέο ασφα­λι­στικό ανα­μέ­νε­ται να συρ­ρι­κνώ­σουν περαι­τέρω την δυνη­τική κατα­νά­λωση.

Σύμφωνα με στοι­χεία που έχουν παρου­σια­στεί από διε­θνείς και εγχώ­ριους οργα­νι­σμούς, τόσο η εισο­δη­μα­τική όσο και η περιου­σιακή κατά­σταση των ελλη­νι­κών νοι­κο­κυ­ριών έχει υποστεί σημα­ντι­κές απώ­λειες, οι οποίες δεν είναι γραμ­μι­κές, αλλά έχουν κατά κύριο λόγο επι­δρά­σει κατά των χαμηλών και μεσαίων εισο­δη­μά­των. Το πρό­βλημα της ανι­σό­τη­τας λαμ­βά­νει πλέον ανη­συ­χη­τι­κές δια­στά­σεις διεθνώς και θεω­ρεί­ται σημα­ντική απειλή για την παγκό­σμια οικο­νο­μία. Σύμφωνα με μελέτη που παρου­σιά­στηκε στο Παγκό­σμιο Οικο­νο­μικό Φόρουμ (WEF- Global Risks Report 2017), το 1% του πλου­σιό­τε­ρου πλη­θυ­σμού της γης νέμεται το 22% πλούτου (έρευνα 2015, έναντι 10% το 1980).

Στην Ελλάδα, η σωρευ­τική άσκηση πιέσεων από τους φόρους, τον πλη­θω­ρι­σμό και τα επι­τό­κια για τους δανειο­λή­πτες έχουν μεγε­θύ­νει το βαθμό απα­ξί­ω­σης των εισο­δη­μά­των και αξιών. Η πρό­σφατη έρευνα που διε­ξή­χθη από την Ευρω­παϊκή Κεντρική Τράπεζα κατα­δει­κνύει μείωση των περιου­σια­κών στοι­χείων των ελλη­νι­κών νοι­κο­κυ­ριών κατά 35,9%, ενώ το κατώφλι της σχε­τι­κής φτώ­χειας στην ελλη­νική περί­πτωση έχει υπο­χω­ρή­σει δρα­μα­τικά στα 4,500€ (από 7170 το 2010, EU SILC- Eurostat). Παρα­δό­ξως, οι επι­πτώ­σεις στις χώρες που εφάρ­μο­σαν αντί­στοιχα προ­γράμ­ματα προ­σαρ­μο­γής ήταν ηπιό­τε­ρες για τα χαμη­λό­τερα οικο­νο­μικά στρώ­ματα.

Όλα τα παρα­πάνω ενι­σχύ­ουν την άποψη ότι η οικο­νο­μική προ­σαρ­μογή στη χώρα μας ήταν πολύ οξύτερη και βίαιη για τη «μεσαία τάξη», εγεί­ρο­ντας ερω­τη­μα­τικά για την ανα­γκαιό­τητα συνέ­χι­σης της ίδιας οικο­νο­μι­κής πολι­τι­κής, που συν­δυά­ζει μειω­μέ­νες δημό­σιες δαπάνες και αυξη­μέ­νες φορο­λο­γι­κές επι­βα­ρύν­σεις. Η έναρξη εφαρ­μο­γής του προ­γράμ­μα­τος κοι­νω­νι­κού εισο­δή­μα­τος αλλη­λεγ­γύης παρά τις θετικές προ­θέ­σεις που φέρει ως ρύθμιση, αδυ­να­τεί να αντι­με­τω­πί­σει το ζήτημα της «αξιο­πρε­πούς δια­βί­ω­σης» και της κατα­πο­λέ­μη­σης της φτώ­χειας – καθώς προ­βλέ­πει μέγιστη ενί­σχυση κατ’ άτομο 200€- και ενδέ­χε­ται να οδη­γή­σει σημα­ντικό τμήμα του πλη­θυ­σμού σε μια ιδιό­τυπη ομηρία φτώ­χειας και απλή­ρω­της εργα­σίας. Το μέτρο αυτό πρέπει να συν­δυα­στεί με ένα οργα­νω­μένο πλαίσιο κοι­νω­νι­κής προ­στα­σίας, που θα συν­δυά­ζει παροχές σε χρήμα και είδος, και θα διευ­θε­τεί απο­τε­λε­σμα­τικά το ζήτημα της ιδιω­τι­κής υπερ­χρέ­ω­σης.

Σύμφωνα με τα στοι­χεία της έρευνας το 75,3% των νοι­κο­κυ­ριών παρου­σί­ασε σημα­ντική μείωση των εισο­δη­μά­των μέσα στο 2016. Ακόμη, πάνω από 1 στα 3 νοι­κο­κυ­ριά δηλώ­νουν ότι δια­βιούν με ετήσιο οικο­γε­νειακό εισό­δημα που βρί­σκε­ται στην κατώ­τερη εισο­δη­μα­τική κλίμακα (37,1% δηλώ­νουν εισό­δημα <10,000€). Σταθερά υψηλό παρα­μέ­νει το ποσοστό των νοι­κο­κυ­ριών που δηλώνει ως κύρια πηγή εισο­δή­μα­τος τη σύνταξη των μελών (αγγίζει το 50%).

Οι απο­σπα­σμα­τι­κές επι­ση­μάν­σεις διεθνών οργα­νι­σμών για νέες προ­σαρ­μο­γές στο επίπεδο των συντά­ξεων και του αφο­ρο­λό­γη­του, πριν γίνουν ορατές οι επι­πτώ­σεις από το προη­γού­μενο κύμα περι­κο­πών και νέων έμμεσων φόρων, πυρο­δο­τούν νέο κύμα ανα­σφά­λειας στα νοι­κο­κυ­ριά, αλλά και στις επι­χει­ρή­σεις ανα­φο­ρικά με το κλίμα κατα­να­λω­τι­κής εμπι­στο­σύ­νης.

Άλλωστε, εξ αιτίας της κρίσης και άλλων παρα­γό­ντων, η ελλη­νική κοι­νω­νία αντι­με­τω­πί­ζει και ένα δομικό πρό­βλημα που αφορά το δημο­γρα­φικό και την βιω­σι­μό­τητα του ασφα­λι­στι­κού. Σύμφωνα με τα στοι­χεία της έρευνας, πάνω από 450,000 Έλληνες πολίτες έχουν μετα­να­στεύ­σει στο εξω­τε­ρικό για να βρουν εργασία, ενώ 2 στους 3 νέους (ηλικίας 18-35) εξε­τά­ζουν σοβαρά το ενδε­χό­μενο να μετα­να­στεύ­σουν αν τους δοθεί η κατάλ­ληλη ευκαι­ρία για εργασία.

Προς αναμονή ολο­κλή­ρω­σης της β’ αξιο­λό­γη­σης και ενδε­χό­με­νης ανά­λη­ψης νέων δημο­σιο­νο­μι­κών και ασφα­λι­στι­κών δεσμεύ­σεων από τη χώρα μας, η ΓΣΕΒΕΕ υπο­γραμ­μί­ζει την ανάγκη να παρα­σχε­θεί επι­πρό­σθε­τος δημο­σιο­νο­μι­κός χώρος και χρόνος στην ελλη­νική οικο­νο­μία, προ­κει­μέ­νου να αξιο­ποι­η­θεί για την τόνωση της επεν­δυ­τι­κής ζήτησης και της απα­σχό­λη­σης. Παράλ­ληλα, οι πολι­τι­κές δυνά­μεις που αρχί­ζουν να συγκλί­νουν σε χαμη­λό­τε­ρους στόχους πρω­το­γε­νών πλε­ο­να­σμά­των – γεγονός ασφαλώς θετικό- πρέπει να εργα­στούν προς την κατεύ­θυνση παράλ­λη­λης δια­μόρ­φω­σης ενός εθνικού σχεδίου για την ανά­πτυξη και την παρα­γω­γική ανα­συ­γκρό­τηση με κίνητρα για τη μικρο­με­σαία επι­χει­ρη­μα­τι­κό­τητα με χαμη­λό­τερη φορο­λό­γηση, ανα­προ­σαρ­μογή των ασφα­λι­στι­κών επι­βα­ρύν­σεων και υιο­θέ­τηση ενός πλαι­σίου ρυθ­μί­σεων που θα δια­σφα­λί­ζουν την κοι­νω­νική συνοχή και δε θα εντεί­νουν τον κοι­νω­νικό αυτο­μα­τι­σμό.

Τα κυριό­τερα συμπε­ρά­σματα της έρευνας του ΙΜΕ ΓΣΕΒΕΕ που έγινε σε συνερ­γα­σία με την εται­ρεία ΜARC ΑΕ σε πανελ­λα­δικό δείγμα 1000 νοι­κο­κυ­ριών, στο διά­στημα 14 έως 23 Νοεμ­βρίου 2016 έχουν ως εξής:

Εισό­δημα – Οικο­νο­μική κατά­σταση νοι­κο­κυ­ριών

1) Πάνω από 37% των νοι­κο­κυ­ριών δηλώνει ότι δια­βιώ­νει με ετήσιο οικο­γε­νειακό εισό­δημα που βρί­σκε­ται στην κατώ­τερη εισο­δη­μα­τική κλίμακα (37,1% ανα­φέ­ρει ότι δια­θέ­τει εισό­δημα <10,000€, ποσοστό οριακά αυξη­μένο σε σχέση με το 36,3% του 2015). Στην πιο δεινή θέση είναι τα νοι­κο­κυ­ριά με έναν του­λά­χι­στον άνεργο, όπου κατα­γρά­φε­ται ποσοστό άνω του 50%.

2) Το 75,3% των νοι­κο­κυ­ριών παρου­σί­ασε μείωση των εισο­δη­μά­των το 2016 σε σχέση με το 2015, με σαφέ­στατη την τάση διεύ­ρυν­σης της ανι­σό­τη­τας υπέρ των ανώ­τε­ρων εισο­δη­μα­τι­κών κλι­μα­κίων (στην κατη­γο­ρία άνω των 30,000€ παρου­σιά­ζε­ται αύξηση στο 11,1% του πλη­θυ­σμού). Ιδιαί­τερα ευάλωτα είναι τα μονο­μελή νοι­κο­κυ­ριά και όσα έχουν ένα άνεργο στο νοι­κο­κυ­ριό. Ενδει­κτικό είναι το γεγονός ότι μόνο το 1,5% του πλη­θυ­σμού κατα­φέρ­νει να απο­τα­μιεύ­σει. Σύμφωνα με στοι­χεία της AMECO, η καθαρή απο­τα­μί­ευση του ιδιω­τι­κού τομέα το 2015 μειώ­θηκε κατά 9,5 δις. Σε πρό­σφατη μελέτη της Ευρω­παϊ­κής Κεντρι­κής Τρά­πε­ζας, επι­ση­μαί­νε­ται ότι τα ελλη­νικά νοι­κο­κυ­ριά έχουν απο­λέ­σει το 35,9% της αξίας των περιου­σια­κών τους στοι­χείων μετά την έναρξη της κρίσης.

3) Το 16,0% των νοι­κο­κυ­ριών δηλώνει ότι τα εισο­δή­ματά του δεν επαρ­κούν για να καλύ­ψουν ούτε τις βασικές τους ανάγκες, εύρημα που συνάδει με το ποσοστό ακραίας φτώ­χειας που σημειώ­νε­ται στη χώρα (το οποίο υπο­λο­γί­ζε­ται στο 40% του ενδιά­με­σου εισο­δή­μα­τος, ΕΛΣΤΑΤ). Σύμφωνα με τα επίσημα στοι­χεία της Eurostat Έρευνα Εισο­δή­μα­τος και Συν­θη­κών Δια­βί­ω­σης των Νοι­κο­κυ­ριών), το κατώφλι σχε­τι­κής φτώ­χειας μειώ­θηκε από τις 7,178 στο 2010 στις 4,512€ το 2015, ένδειξη κατάρ­ρευ­σης των μεσαίων εισο­δη­μά­των. Αν λαμ­βά­ναμε ως μέτρο σύγκρι­σης το κατώφλι φτώ­χειας του 2010, τότε περίπου τα μισά νοι­κο­κυ­ριά θα θεω­ρού­νταν σήμερα φτωχά.

4) Ενδει­κτικό της εκτε­τα­μέ­νης εισο­δη­μα­τι­κής επι­σφά­λειας είναι το γεγονός ότι στο ενδε­χό­μενο μιας έκτα­κτης ανάγκης πλη­ρω­μής 500€, το 15,8% δηλώνει ότι δεν θα μπο­ρούσε να την πραγ­μα­το­ποι­ή­σει, ενώ το 51,4% θα κάλυπτε αυτή τη δαπάνη με μεγάλη δυσκο­λία.

5) Σχεδόν τα 2/3 των νοι­κο­κυ­ριών (65,3%) ανα­γκά­ζο­νται να κάνουν περι­κο­πές για να εξα­σφα­λί­σουν τα ανα­γκαία προς το ζην. Αξίζει να σημειω­θεί ότι τα πολυ­μελή (άνω 5 ατόμων) νοι­κο­κυ­ριά, τα νοι­κο­κυ­ριά με ανέρ­γους και χαμηλό εισό­δημα αντι­με­τω­πί­ζουν σοβα­ρό­τερο πρό­βλημα κάλυψης των βασικών αναγκών.

6) Απο­θαρ­ρυ­ντικό είναι το γεγονός ότι οι προσ­δο­κίες των νοι­κο­κυ­ριών για το νέο έτος παρα­μέ­νουν συντρι­πτικά αρνη­τι­κές, καθώς το 73,5% ανα­μέ­νει επι­δεί­νωση της οικο­νο­μι­κής του κατά­στα­σης (μόνο το 5,1% ανα­μέ­νει βελ­τί­ωση των οικο­νο­μι­κών του δυνα­το­τή­των). Τούτο συναρ­τά­ται με τις προ­βο­λές των νοι­κο­κυ­ριών σχετικά με την ικα­νό­τητα τους να αντα­πο­κρι­θούν στις τρέ­χου­σες και μελ­λο­ντι­κές υπο­χρε­ώ­σεις.

Απα­σχό­ληση – ανεργία

7) Το 32,6% των νοι­κο­κυ­ριών, δηλαδή σχεδόν 1,1 εκ. νοι­κο­κυ­ριά έχουν στην οικο­γέ­νεια ένα του­λά­χι­στο άτομο σε ανεργία. Το ποσοστό της μακρο­χρό­νιας ανερ­γίας ανέρ­χε­ται στο 73,3% του συνο­λι­κού αριθμού των ανέργων. Από το σύνολο των άνεργων μελών των νοι­κο­κυ­ριών, μόνο το 9,5% λαμ­βά­νει επίδομα ανερ­γίας. Πρό­κει­ται για μια ιδιαί­τερα ευάλωτη ομάδα πλη­θυ­σμού, για την οποία απαι­τεί­ται να δια­μορ­φω­θεί ένα ελά­χι­στο πλαίσιο κοι­νω­νι­κής προ­στα­σίας που θα συν­δυά­ζει οικονομική- κοι­νω­νική στήριξη και παροχές σε είδος, με σκοπό την επα­νέ­νταξη στην αγορά εργα­σίας και όχι την περι­θω­ριο­ποί­ηση.

8) Η οικο­νο­μική επι­σφά­λεια δεν δια­τρέ­χει μόνο άνερ­γους αλλά και εργα­ζό­με­νους. Περισ­σό­τερα από 1 στα 5 νοι­κο­κυ­ριά (22,4%) έχουν ένα μέλος στην οικο­γέ­νεια που εργά­ζε­ται για λιγό­τερα χρήματα από τον επίσημα καθο­ρι­σμένο κατώ­τατο μισθό των 586€ (490,00€ καθαρή αμοιβή).

9) Εκρη­κτι­κές δια­στά­σεις φαί­νε­ται ότι έχει λάβει το φαι­νό­μενο της οικο­νο­μι­κής μετα­νά­στευ­σης. Το 9,7% των νοι­κο­κυ­ριών δηλώνει ότι είχε ένα του­λά­χι­στο μέλος που μετα­νά­στευσε στο εξω­τε­ρικό για να βρει εργασία (αυτό αντι­στοι­χεί σε πάνω από 400,000 οικο­γέ­νειες). Ο αριθμός αυτός συγκλί­νει σύμφωνα με τα επίσημα στοι­χεία των στα­τι­στι­κών αρχών, όπου υπάρχει η εκτί­μηση της μετα­νά­στευ­σης περισ­σό­τε­ρων από 500,000 Ελλήνων πολιτών από την απαρχή της κρίσης (427,000 την περίοδο 2008-2013). Ακόμη πιο ανη­συ­χη­τική είναι η προ­ο­πτική συνέ­χι­σης του φαι­νο­μέ­νου, καθώς το 42% των νοι­κο­κυ­ριών θα εξέταζε σοβαρά το ενδε­χό­μενο να μετα­να­στεύ­σει στο εξω­τε­ρικό, αν υπήρχαν οι προ­ϋ­πο­θέ­σεις για εξεύ­ρεση εργα­σίας. Στις νεό­τε­ρες ηλικίες 18-35 ετών, το ποσοστό αυτό ανέρ­χε­ται στο 67,7%.

10) Τα νοι­κο­κυ­ριά που δηλώ­νουν εισο­δή­ματα από επι­χει­ρη­μα­τική δρα­στη­ριό­τητα ως κύρια πηγή εισο­δή­μα­τος παρα­μέ­νουν στο χαμηλό 9% (από 12,6% το 2012), ποσοστό που ανα­μέ­νε­ται να υπο­χω­ρή­σει με την εφαρ­μογή του νέου υπο­λο­γι­σμού των ασφα­λι­στι­κών εισφο­ρών. Σταθερά υψηλό, αλλά οριακά μειού­μενο είναι το ποσοστό των νοι­κο­κυ­ριών (49,2%) που δηλώνει τη σύνταξη κάποιου μέλους ως την κυριό­τερη πηγή εισο­δή­μα­τος. Η μικρή μείωση (έναντι 52% το Δεκέμ­βριο του 2014) πιθα­νό­τατα οφεί­λε­ται στην προ­ο­δευ­τική ορι­ζό­ντια μείωση του επι­πέ­δου των συντά­ξεων).

Οικο­νο­μι­κές υπο­χρε­ώ­σεις

11) Το 21,3% των νοι­κο­κυ­ριών έχει ληξι­πρό­θε­σμες οφειλές προς την εφορία, ενώ το 58,2% των οφει­λε­τών έχει υπαχθεί σε κάποιου είδους ρύθμιση, ένδειξη της αδυ­να­μίας τους να αντα­πο­κρι­θούν στα υπέ­ρο­γκα φορο­λο­γικά βάρη. Ασφαλώς, οι ρυθ­μί­σεις που θεσπί­στη­καν, και ιδιαί­τερα των 100 δόσεων έχουν επι­φέ­ρει θετικά απο­τε­λέ­σματα στη δια­χεί­ριση των φορο­λο­γι­κών βαρών. Συνο­λικά, από την έναρξη της κρίσης, πάνω από 160,000 νοι­κο­κυ­ριά έχουν υποστεί δέσμευση/ ή κατά­σχεση περιου­σια­κών στοι­χείων. Αξίζει να ανα­φερ­θεί ότι οι φόροι ως %ΑΕΠ κατα­γρά­φουν την υψη­λό­τερη τιμή στις χώρες της περι­φέ­ρειας.

12) Το 27,3% των νοι­κο­κυ­ριών με δανεια­κές υπο­χρε­ώ­σεις έχει ληξι­πρό­θε­σμες οφειλές προς τις τρά­πε­ζες (αφορά περίπου 430,000 νοι­κο­κυ­ριά). Εντο­νό­τερο πρό­βλημα αντι­με­τω­πί­ζουν τα φτω­χό­τερα και μονο­μελή νοι­κο­κυ­ριά (άνω του 40%).

13) Το 34% των νοι­κο­κυ­ριών εκτιμά ότι δεν θα μπο­ρέ­σει να αντα­πο­κρι­θεί στις φορο­λο­γι­κές υπο­χρε­ώ­σεις το επόμενο έτος, ενώ ειδι­κό­τερα, το 15,1% των νοι­κο­κυ­ριών με ιδιό­κτητο ακίνητο δηλώνει ότι αδυ­να­τεί να πλη­ρώ­σει τους φόρους για τα ακίνητα που δια­θέ­τει (ΕΝΦΙΑ). Είναι χαρα­κτη­ρι­στικό ότι το 24,7% των ιδιο­κτη­τών είναι διπλά υπό­χρεοι για το ακίνητό τους: παράλ­ληλα με την κατα­βολή ΕΝΦΙΑ πρέπει να κατα­βάλ­λουν και τις δόσεις του στε­γα­στι­κού δανείου.

14) Το 34,5% εκτιμά ότι δεν θα μπο­ρέ­σει να αντα­πο­κρι­θεί στις δανεια­κές του υπο­χρε­ώ­σεις το επόμενο έτος. 1 στα 4 νοι­κο­κυ­ριά που δια­μέ­νουν σε ιδιό­κτητο σπίτι έχουν στε­γα­στικό δάνειο, ενώ το 31,5 % εξ αυτών των οφει­λε­τών έχει καθυ­στε­ρη­μέ­νες οφειλές.

15) Συνο­λικά, το ύψος των δανείων των νοι­κο­κυ­ριών ανέρ­χε­ται, με βάση στοι­χεία της ΤτΕ σε 94,8 δις. Τα 67,2 δις αφορούν στε­γα­στικά δάνεια και τα 27,6 κατα­να­λω­τικά δάνεια. Τα μη εξυ­πη­ρε­τού­μενα ανοίγ­ματα των νοι­κο­κυ­ριών ανέρ­χο­νται στο 45,7%.

16) Από τα στοι­χεία της έρευνας, προ­κύ­πτει ότι οι τρά­πε­ζες έχουν προ­χω­ρή­σει σε ρυθ­μί­σεις στο 40% των στε­γα­στι­κών δανείων. Ωστόσο, 1 στα 4 (24,3%) νοι­κο­κυ­ριά εκφρά­ζουν φόβο ότι θα χάσουν το σπίτι τους εξ αιτίας τόσο των συσ­σω­ρευ­μέ­νων υπο­χρε­ώ­σεων όσο και των επι­πρό­σθε­των επι­βα­ρύν­σεων (δανεια­κών, φορο­λο­γι­κών και άλλων).

Κατα­νά­λωση – ποιό­τητα ζωής

17) Συνε­χί­ζε­ται η πτωτική πορεία της εγχώ­ριας ζήτησης καθώς σχεδόν στο σύνολο των αγαθών και υπη­ρε­σιών σημειώ­νε­ται αρνη­τικό ισο­ζύ­γιο. Σχετικά με τις τάσεις κατα­νά­λω­σης, μεγάλο τμήμα του πλη­θυ­σμού σημεί­ωσε περι­κο­πές στις δαπάνες ένδυσης- υπό­δη­σης (53%), στις εξόδους (48,2%) και στα είδη δια­τρο­φής (40,2%), ένδειξη στροφής στην κατα­νά­λωση χαμη­λό­τε­ρης ποιό­τη­τας αγαθών.

18) Αντί­θετα, διευ­ρύν­θηκε ο αριθμός νοι­κο­κυ­ριών δήλωσε ότι αύξησε την ιδιω­τική δαπάνη για τους οικια­κούς λογα­ρια­σμούς, την υγειο­νο­μική και φαρ­μα­κευ­τική περί­θαλψη (3η συνεχή χρονιά) και την εκπαί­δευση. Αυτό συμ­βαί­νει λόγω προ­φα­νώς της αύξησης της ιδιω­τι­κής συμ­με­το­χής και της μείωσης της δημό­σιας δαπάνης, ειδικά στην υγεία. Η τάση αυτή διεύ­ρυν­σης της ιδιω­τι­κής δαπάνης για την εξα­σφά­λιση αγαθών κοι­νω­νι­κού χαρα­κτήρα (υγεία, εκπαί­δευση, λογα­ρια­σμοί κοινής ωφέ­λειας) απο­τε­λεί ανα­σταλ­τικό παρά­γο­ντα για την δια­τή­ρηση της οικο­νο­μι­κής και κοι­νω­νι­κής συνοχής.

19) Πάνω από τα μισά νοι­κο­κυ­ριά δήλωσαν ότι καθυ­στέ­ρη­σαν να λάβουν ιατρι­κές συμ­βου­λές και θερα­πείας λόγω οικο­νο­μι­κής αδυ­να­μίας. Πάνω από 1 στα 3 νοι­κο­κυ­ριά έχει καθυ­στε­ρή­σει να επι­σκευά­σει ηλε­κτρική οικιακή συσκευή, ενώ αντί­στοιχα το 35% καθυ­στε­ρεί να κάνει service στο αυτο­κί­νητο.

20) Αξιο­ση­μεί­ωτη είναι η προ­σαρ­μογή των ελλη­νι­κών νοι­κο­κυ­ριών στη νέα ψηφιακή εποχή και τα capital controls.

Περίπου τα μισά νοι­κο­κυ­ριά χρη­σι­μο­ποιούν πλα­στικό χρήμα και e-banking για αγορά αγαθών και πληρωμή λογα­ρια­σμών, αλλά παρα­μέ­νει ένα 46% που προτιμά να πλη­ρώ­νει μόνο με μετρητά. Αυτό σημαί­νει ότι απαι­τεί­ται δια­φο­ρε­τικό μίγμα κινή­τρων σε δια­φο­ρε­τι­κές ομάδες του πλη­θυ­σμού, αλλά και συμ­μόρ­φωση των τρα­πε­ζών με τις οδηγίες της ΤτΕ και το πνεύμα μετά­βα­σης στη νέα ψηφιακή εποχή. Σημαί­νει επίσης ότι ένα πολύ σημα­ντικό κομμάτι του πλη­θυ­σμού αδυ­να­τεί να προ­σαρ­μο­στεί σε αυτή την συναλ­λα­κτική συνή­θεια.