Τέσσερις φορές που «αγγίξαμε» το θερμό επεισόδιο

Η κύ­ρω­ση του συμ­φώ­νου για τον ορι­σμό θα­λάσ­σιων ζωνών Τουρ­κί­ας -Λι­βύ­ης, ενερ­γο­ποί­η­σε αμέ­σως τα αντα­να­κλα­στι­κά τής Αθή­νας, η οποία και επε­ξερ­γά­ζε­ται όλα τα σε­νά­ρια που υπάρ­χουν στο τρα­πέ­ζι, όπως αυτά έχουν τεθεί στο Μέ­γα­ρο Μα­ξί­μου και στο υπουρ­γείο Εξω­τε­ρι­κών από τους επι­τε­λείς του ΓΕΕΘΑ. Ζη­τού­με­νο είναι, βε­βαί­ως, πώς θα απο­φευ­χθεί το θερμό επει­σό­διο και, αν όχι, ποιοι θα είναι οι τρό­ποι αντι­με­τώ­πι­σής του. Κατά τη διάρ­κεια του 2018, το οποίο ήταν και το πλέον προ­βλη­μα­τι­κό σε επι­χει­ρη­σια­κό πεδίο, η Ελ­λά­δα και η Τουρ­κία έφθα­σαν του­λά­χι­στον τέσ­σε­ρις φορές στα πρό­θυ­ρα θερ­μού επει­σο­δί­ου. Η «Κ» φέρ­νει σή­με­ρα στο φως ορι­σμέ­νες λε­πτο­μέ­ρειες από εκεί­να τα τέσ­σε­ρα πε­ρι­στα­τι­κά που λίγο έλει­ψε να οδη­γή­σουν σε γε­νι­κευ­μέ­νη κρίση στο Αι­γαίο και ήταν έως σή­με­ρα άγνω­στες.

Πε­ρι­στα­τι­κό 1

Η πρώτη φορά κα­τα­γρά­φη­κε στις 17 Ια­νουα­ρί­ου 2018, όταν τουρ­κι­κή ακταιω­ρός επι­χεί­ρη­σε να πλευ­ρί­σει την κα­νο­νιο­φό­ρο «Νι­κη­φό­ρος» του Πο­λε­μι­κού Ναυ­τι­κού (Π.Ν.), στην ευ­ρύ­τε­ρη πε­ριο­χή των Ιμίων. Οι χει­ρι­σμοί του κυ­βερ­νή­τη της κα­νο­νιο­φό­ρου, πλω­τάρ­χη Γιώρ­γου Λαϊ­ά­κη (νυν υπα­σπι­στής του υπουρ­γού Εθνι­κής Αμυ­νας Νίκου Πα­να­γιω­τό­που­λου), οδή­γη­σαν στην απο­τρο­πή των τουρ­κι­κών σχε­δια­σμών. Εν συ­νε­χεία, ακο­λού­θη­σε μια δια­χεί­ρι­ση με σκοπό την απο­φυ­γή της έντα­σης, καθώς τις αμέ­σως επό­με­νες ώρες υπήρ­ξε τε­ρά­στια κι­νη­το­ποί­η­ση του τουρ­κι­κού στό­λου. Από την ελ­λη­νι­κή πλευ­ρά υπο­λο­γί­στη­κε ότι σε λι­γό­τε­ρο από δύο ώρες στην πε­ριο­χή μπο­ρού­σαν να κα­τα­πλεύ­σουν συ­νο­λι­κά 12 τουρ­κι­κά πλοία. Σε συ­ντο­νι­σμό ανά­με­σα στο Μέ­γα­ρο Μα­ξί­μου, στο υπουρ­γείο Εξω­τε­ρι­κών και στο ΓΕΕΘΑ, απο­φα­σί­στη­κε το Π.Ν. να πα­ρα­μεί­νει μόλις με ένα πλοίο στην πε­ριο­χή προ­κει­μέ­νου να μη δοθεί σήμα κλι­μά­κω­σης.

Πε­ρι­στα­τι­κό 2

Ηταν απο­λύ­τως σαφές ότι οι Τούρ­κοι επι­θυ­μού­σαν κλι­μά­κω­ση, κάτι που φά­νη­κε λίγες ημέ­ρες μετά. Λίγο πριν από τα με­σά­νυ­χτα της Δευ­τέ­ρας 12 Φε­βρουα­ρί­ου 2018, η τουρ­κι­κή ακταιω­ρός «Umut», εμ­βό­λι­σε το πε­ρι­πο­λι­κό ανοι­κτής θα­λάσ­σης του Λι­με­νι­κού «Γαύ­δος» πάνω στη γραμ­μή των χω­ρι­κών υδά­των Ελ­λά­δας -Τουρ­κί­ας στα Ιμια. Και τότε, από την Αθήνα δό­θη­κε εντο­λή για απο­στο­λή της κα­νο­νιο­φό­ρου «Πο­λε­μι­στής» στην πε­ριο­χή, αλλά σε ορατή από­στα­ση από τα Ιμια. Σε από­στα­ση ασφα­λεί­ας έμει­ναν και δύο τουρ­κι­κές πυ­ραυ­λά­κα­τοι, ενώ εκεί­νη τη στιγ­μή είχε τεθεί σε λει­τουρ­γία ο δί­αυ­λος επι­κοι­νω­νί­ας ανά­με­σα στους δύο αρ­χη­γούς Ευάγ­γε­λο Απο­στο­λά­κη και Χου­λου­σί Ακάρ. Την επό­με­νη ημέρα (Τρίτη 13/2) ενερ­γο­ποι­ή­θη­κε ο δί­αυ­λος επι­κοι­νω­νί­ας ανά­με­σα στους δύο τότε πρω­θυ­πουρ­γούς Αλέξη Τσί­πρα και Μπι­να­λί Γιλ­ντι­ρίμ.

Τις δύο επό­με­νες ημέ­ρες (14 και 15/2) και παρά την επι­κοι­νω­νία Τσί­πρα – Γιλ­ντι­ρίμ υπήρ­ξαν νέες εντά­σεις, καμία εκ των οποί­ων δεν οδή­γη­σε σε κλι­μά­κω­ση, ιδίως όταν η φρε­γά­τα «Μπου­γιού­κα­ντα» πα­ρα­βί­α­σε τα χω­ρι­κά ύδατα στις Οι­νούσ­σες.

Πε­ρι­στα­τι­κό 3

Μέσα σε αυτό το εξαι­ρε­τι­κά εύ­θραυ­στο κλίμα, στο υπουρ­γείο Εθνι­κής Αμυ­νας έφθα­ναν πλη­ρο­φο­ρί­ες για την ανάρ­τη­ση ελ­λη­νι­κών ση­μαιών στα νησιά Αν­θρω­πο­φά­γοι στο σύ­μπλεγ­μα των Φούρ­νων. Στις 16 Απρι­λί­ου 2018 ο Τούρ­κος πρω­θυ­πουρ­γός Μπι­να­λί Γιλ­ντι­ρίμ δή­λω­νε δη­μό­σια ότι άν­δρες της τουρ­κι­κής ακτο­φυ­λα­κής αφαί­ρε­σαν ελ­λη­νι­κές ση­μαί­ες οι οποί­ες είχαν αναρ­τη­θεί στον Με­γά­λο Αν­θρω­πο­φά­γο. Τα τουρ­κι­κά ΜΜΕ δη­μο­σί­ευ­σαν, μά­λι­στα, φω­το­γρα­φί­ες των Ελ­λή­νων που είχαν προ­χω­ρή­σει σε αυτή την ενέρ­γεια. Οπως απο­κα­λύ­πτει σή­με­ρα η «Κ», στην πραγ­μα­τι­κό­τη­τα ου­δέ­πο­τε ανέ­βη­καν στον Με­γά­λο Αν­θρω­πο­φά­γο τουρ­κι­κές δυ­νά­μεις. Αντι­θέ­τως, αμέ­σως μετά τη γνω­στο­ποί­η­ση των πλη­ρο­φο­ριών για «ση­μαί­ες», έσπευ­σε στον Με­γά­λο Αν­θρω­πο­φά­γο κλι­μά­κιο των ει­δι­κών δυ­νά­με­ων. Εκεί βρή­καν δε­κά­δες ση­μαί­ες, άλλες το­πο­θε­τη­μέ­νες με μπε­τό­βερ­γες, άλλες σπα­σμέ­νες από τον αέρα, καθώς, επί­σης, ση­μά­δια από πα­λαιό­τε­ρες το­πο­θε­τή­σεις. Αφού δια­σταυ­ρώ­θη­καν οι πλη­ρο­φο­ρί­ες για ορι­σμέ­νους από όσους είχαν επι­χει­ρή­σει να το­πο­θε­τή­σουν ση­μαί­ες εκεί, αλλά και στα Ιμια, απο­φα­σί­στη­κε να πα­ρα­μεί­νει μικρή ναυ­τι­κή δύ­να­μη γύρω από το σύ­μπλεγ­μα των Αν­θρω­πο­φά­γων, προ­κει­μέ­νου να απο­φευ­χθεί πι­θα­νή προ­βο­κά­τσια. Γύρω από τα νησιά έκα­ναν πε­ρι­πο­λί­ες για σχε­δόν δύο μήνες σκάφη του Π.Ν. και του Λι­με­νι­κού.

Πε­ρι­στα­τι­κό 4

Η τε­λευ­ταία φορά κατά την οποία Ελ­λά­δα και Τουρ­κία έφθα­σαν στο κα­τώ­φλι του θερ­μού επει­σο­δί­ου ήταν και η σο­βα­ρό­τε­ρη, όταν τον Οκτώ­βριο του 2018 το ερευ­νη­τι­κό σκά­φος «Μπαρ­μπα­ρός», κι­νή­θη­κε στο ανα­το­λι­κό­τε­ρο άκρο της ελ­λη­νι­κής υφα­λο­κρη­πί­δας προ­κει­μέ­νου να διε­ξα­γά­γει σει­σμι­κές έρευ­νες. Το «Μπαρ­μπα­ρός» έπλευ­σε στην πε­ριο­χή πλαι­σιω­μέ­νο από τρεις πά­νο­πλες φρε­γά­τες του τουρ­κι­κού ναυ­τι­κού, με βάση πα­ρά­νο­μη NAVTEX που είχε εκ­δο­θεί από αναρ­μό­διο για την πε­ριο­χή σταθ­μό (Ατ­τά­λεια).

Στην Αθήνα εξε­τά­στη­καν δύο σε­νά­ρια: το πρώτο ήταν η ανα­λο­γι­κή απά­ντη­ση, το δεύ­τε­ρο ήταν εκεί­νο που επε­λέ­γη, δη­λα­δή η απο­στο­λή φρε­γά­τας η οποία ανέ­λα­βε να δεί­ξει τα όρια της Ελ­λά­δας, μέσω προ­βο­λής της ση­μαί­ας, αλλά και ανά­γνω­σης κει­μέ­νου σχε­τι­κά με τον πα­ρά­νο­μο χα­ρα­κτή­ρα των τουρ­κι­κών ενερ­γειών. Για 15 ημέ­ρες, έως ότου το «Μπαρ­μπα­ρός» απο­χω­ρή­σει, στην πε­ριο­χή βρι­σκό­ταν αρ­χι­κά η φρε­γά­τα «Νι­κη­φό­ρος Φωκάς» και εν συ­νε­χεία η φρε­γά­τα «Σα­λα­μίς». Οι εντο­λές που υπήρ­χαν από την Αθήνα στους κυ­βερ­νή­τες των δύο φρε­γα­τών ήταν να μη με­τα­κι­νη­θούν από τη θέση τους και να μην επι­τρέ­ψουν σε καμία πε­ρί­πτω­ση τον πλου του τουρ­κι­κού ερευ­νη­τι­κού πλοί­ου προς τα δυ­τι­κά. Στην Αθήνα υπήρ­χε σαφής ει­κό­να ότι οι Τούρ­κοι ου­σια­στι­κά επι­χει­ρού­σαν να κι­νη­θούν ακόμα πιο δυ­τι­κά, εγ­γύ­τε­ρα στο Κα­στελ­λό­ρι­ζο.

Τον Ια­νουά­ριο του 2018, τουρ­κι­κή ακταιω­ρός επι­χεί­ρη­σε να πλευ­ρί­σει την κα­νο­νιο­φό­ρο «Νι­κη­φό­ρος».

Η Λιβύη

Από τα πα­ρα­πά­νω πε­ρι­στα­τι­κά έμπει­ροι επι­τε­λείς, στρα­τιω­τι­κοί και δι­πλω­μά­τες, αντι­λαμ­βά­νο­νται ότι μετά τον Ιού­λιο του 2016 και την από­πει­ρα πρα­ξι­κο­πή­μα­τος κατά του προ­έ­δρου Ρε­τζέπ Ταγίπ Ερ­ντο­γάν, το σύ­νο­λο των τουρ­κι­κών ενό­πλων δυ­νά­με­ων (ΤΕΔ) βρί­σκε­ται από­λυ­τα συ­ντο­νι­σμέ­νο με το προ­ε­δρι­κό πα­λά­τι. Η πε­ρι­στα­σια­κή αυ­το­νό­μη­ση του τουρ­κι­κού ναυ­τι­κού ή της αε­ρο­πο­ρί­ας που συχνά-πυκνά πα­ρα­τη­ρού­σε η Αθήνα, έπαψε. Υπό αυτή την έν­νοια, οι δη­λώ­σεις του κ. Ερ­ντο­γάν για έρευ­νες στα νότια της Κρή­της μετά το νέο έτος, λαμ­βά­νο­νται πολύ σο­βα­ρά υπόψη και βάσει αυτών γί­νε­ται και ο σχε­τι­κός σχε­δια­σμός.

Οι Τούρ­κοι, αμέ­σως μετά το σύμ­φω­νο με την Τρί­πο­λη, έχουν σπεύ­σει να «στραγ­γα­λί­σουν» τις δι­πλω­μα­τι­κές διε­ξό­δους της Αθή­νας. Εν­δει­κτι­κό πα­ρά­δειγ­μα οι πλη­ρο­φο­ρί­ες των τε­λευ­ταί­ων ημε­ρών περί σύ­γκλι­σης με το Ισ­ρα­ήλ. Στην Αθήνα, πά­ντως, αρ­μό­διοι πα­ρά­γο­ντες επι­ση­μαί­νουν ότι ο Ισ­ραη­λι­νός πα­ρά­γο­ντας είναι στην πραγ­μα­τι­κό­τη­τα πολύ κρί­σι­μος στην πα­ρού­σα φάση, θα κι­νη­θεί υπέρ της Ελ­λά­δας σε πε­ρί­πτω­ση έντα­σης, παρά το γε­γο­νός ότι η Ιε­ρου­σα­λήμ βρί­σκε­ται σε εσω­τε­ρι­κή κρίση λόγω της πο­λι­τι­κής αστά­θειας ενό­ψει των νέων, τρί­των εκλο­γών τον ερ­χό­με­νο Μάρ­τιο.

Η Αθήνα αντι­λαμ­βά­νε­ται, επί­σης, ότι η Αί­γυ­πτος αλλά και οι σου­νι­τι­κές μο­ναρ­χί­ες του αρα­βι­κού κό­σμου, λο­γί­ζουν την τουρ­κι­κή δρα­στη­ριο­ποί­η­ση ως ευ­θεία απει­λή προς τα κα­θε­στώ­τα τους και δεν θα αφή­σουν την Αγκυ­ρα να επε­κτεί­νει την επιρ­ροή της στη Λιβύη. Επί­σης, το στρα­τιω­τι­κό σύμ­φω­νο με την Τρί­πο­λη, αλλά και οι τουρ­κι­κοί σχε­δια­σμοί για στρα­τιω­τι­κή βάση στη Λιβύη φαί­νε­ται ότι έχουν ενερ­γο­ποι­ή­σει τα αντα­να­κλα­στι­κά σε Μόσχα και Ουά­σιγ­κτον, κάτι που η Αγκυ­ρα επι­χει­ρού­σε να απο­φύ­γει τους τε­λευ­ταί­ους μήνες, καθώς επι­θυ­μεί να έχει θέση στο τρα­πέ­ζι των δια­πραγ­μα­τεύ­σε­ων για το μέλ­λον της βο­ρειο­α­φρι­κα­νι­κής χώρας.

Οι συ­ζη­τή­σεις για τα εξο­πλι­στι­κά

Το κλίμα έντα­σης τρο­φο­δο­τεί και την εντα­τι­κο­ποί­η­ση των συ­ζη­τή­σε­ων για την προ­ώ­θη­ση εξο­πλι­στι­κών προ­γραμ­μά­των. Μόλις πριν από λίγες ημέ­ρες στη Λά­ρι­σα έγινε επί­δει­ξη των δυ­να­το­τή­των αμε­ρι­κα­νι­κών UAV τύπου MQ-9 Guardian. Η Λόκ­χιντ έχει ήδη ξε­κι­νή­σει τις επα­φές για την πι­θα­νό­τη­τα προ­ώ­θη­σης των F-35 σε εύ­θε­το χρόνο, ενώ ήδη έχει ανα­λά­βει τον εκ­συγ­χρο­νι­σμό των F-16, αλλά και των αε­ρο­σκα­φών ναυ­τι­κής συ­νερ­γα­σί­ας P-3. Ωστό­σο, οι πλέον εντα­τι­κές συ­ζη­τή­σεις αφο­ρούν την αγορά δύο γαλ­λι­κών φρε­γα­τών Belh@rra, το κό­στος των οποί­ων (με τον οπλι­σμό τους αντια­ε­ρο­πο­ρι­κών Aster 30 και πυ­ραύ­λων Scalp Naval) υπο­λο­γί­ζε­ται στα 2,6 δισ. ευρώ. Το ιδιαί­τε­ρα υψηλό κό­στος προ­βλη­μα­τί­ζει την ελ­λη­νι­κή πλευ­ρά γι’ αυτό και ανα­μέ­νε­ται ότι τον Ια­νουά­ριο οι Γάλ­λοι θα αντι­προ­τεί­νουν τη δη­μιουρ­γία ενός «οι­κο­συ­στή­μα­τος» που σε βάθος χρό­νου θα με­τα­φέ­ρει ση­μα­ντι­κή τε­χνο­γνω­σία και τε­χνο­λο­γία, με τη δη­μιουρ­γία υπο­δο­μών με διάρ­κεια ζωής πέραν του στα­δί­ου κα­τα­σκευ­ής των πλοί­ων. Θα προ­τεί­νουν, δη­λα­δή, συ­νερ­γα­σία σε το­μείς όπως η ανά­πτυ­ξη από κοι­νού με ελ­λη­νι­κές επι­χει­ρή­σεις τε­χνο­λο­γί­ας αιχ­μής, δη­μιουρ­γία κέ­ντρων για την εκ­παί­δευ­ση προ­σω­πι­κού σε νέα προηγ­μέ­να συ­στή­μα­τα, τη συ­νερ­γα­σία στο πεδίο της έρευ­νας με πα­νε­πι­στη­μια­κά ιδρύ­μα­τα σε το­μείς ψη­φια­κής τε­χνο­λο­γί­ας ή και τε­χνη­τής νοη­μο­σύ­νης.

πηγή kathimerini.gr