Τέσσερις φορές που «αγγίξαμε» το θερμό επεισόδιο

Η κύρωση του συμ­φώ­νου για τον ορισμό θαλάσ­σιων ζωνών Τουρ­κίας -Λιβύης, ενερ­γο­ποί­ησε αμέσως τα αντα­να­κλα­στικά τής Αθήνας, η οποία και επε­ξερ­γά­ζε­ται όλα τα σενάρια που υπάρ­χουν στο τραπέζι, όπως αυτά έχουν τεθεί στο Μέγαρο Μαξίμου και στο υπουρ­γείο Εξω­τε­ρι­κών από τους επι­τε­λείς του ΓΕΕΘΑ. Ζητού­μενο είναι, βεβαίως, πώς θα απο­φευ­χθεί το θερμό επει­σό­διο και, αν όχι, ποιοι θα είναι οι τρόποι αντι­με­τώ­πι­σής του. Κατά τη διάρ­κεια του 2018, το οποίο ήταν και το πλέον προ­βλη­μα­τικό σε επι­χει­ρη­σιακό πεδίο, η Ελλάδα και η Τουρκία έφθασαν του­λά­χι­στον τέσ­σε­ρις φορές στα πρόθυρα θερμού επει­σο­δίου. Η «Κ» φέρνει σήμερα στο φως ορι­σμέ­νες λεπτο­μέ­ρειες από εκείνα τα τέσσερα περι­στα­τικά που λίγο έλειψε να οδη­γή­σουν σε γενι­κευ­μένη κρίση στο Αιγαίο και ήταν έως σήμερα άγνω­στες.

Περι­στα­τικό 1

Η πρώτη φορά κατα­γρά­φηκε στις 17 Ιανουα­ρίου 2018, όταν τουρ­κική ακταιω­ρός επι­χεί­ρησε να πλευ­ρί­σει την κανο­νιο­φόρο «Νικη­φό­ρος» του Πολε­μι­κού Ναυ­τι­κού (Π.Ν.), στην ευρύ­τερη περιοχή των Ιμίων. Οι χει­ρι­σμοί του κυβερ­νήτη της κανο­νιο­φό­ρου, πλω­τάρχη Γιώργου Λαϊάκη (νυν υπα­σπι­στής του υπουρ­γού Εθνικής Αμυνας Νίκου Πανα­γιω­τό­που­λου), οδή­γη­σαν στην απο­τροπή των τουρ­κι­κών σχε­δια­σμών. Εν συνε­χεία, ακο­λού­θησε μια δια­χεί­ριση με σκοπό την αποφυγή της έντασης, καθώς τις αμέσως επό­με­νες ώρες υπήρξε τερά­στια κινη­το­ποί­ηση του τουρ­κι­κού στόλου. Από την ελλη­νική πλευρά υπο­λο­γί­στηκε ότι σε λιγό­τερο από δύο ώρες στην περιοχή μπο­ρού­σαν να κατα­πλεύ­σουν συνο­λικά 12 τουρ­κικά πλοία. Σε συντο­νι­σμό ανάμεσα στο Μέγαρο Μαξίμου, στο υπουρ­γείο Εξω­τε­ρι­κών και στο ΓΕΕΘΑ, απο­φα­σί­στηκε το Π.Ν. να παρα­μεί­νει μόλις με ένα πλοίο στην περιοχή προ­κει­μέ­νου να μη δοθεί σήμα κλι­μά­κω­σης.

Περι­στα­τικό 2

Ηταν απο­λύ­τως σαφές ότι οι Τούρκοι επι­θυ­μού­σαν κλι­μά­κωση, κάτι που φάνηκε λίγες ημέρες μετά. Λίγο πριν από τα μεσά­νυ­χτα της Δευ­τέ­ρας 12 Φεβρουα­ρίου 2018, η τουρ­κική ακταιω­ρός «Umut», εμβό­λισε το περι­πο­λικό ανοι­κτής θαλάσ­σης του Λιμε­νι­κού «Γαύδος» πάνω στη γραμμή των χωρικών υδάτων Ελλάδας -Τουρκίας στα Ιμια. Και τότε, από την Αθήνα δόθηκε εντολή για απο­στολή της κανο­νιο­φό­ρου «Πολε­μι­στής» στην περιοχή, αλλά σε ορατή από­σταση από τα Ιμια. Σε από­σταση ασφα­λείας έμειναν και δύο τουρ­κι­κές πυραυ­λά­κα­τοι, ενώ εκείνη τη στιγμή είχε τεθεί σε λει­τουρ­γία ο δίαυλος επι­κοι­νω­νίας ανάμεσα στους δύο αρχη­γούς Ευάγ­γελο Απο­στο­λάκη και Χου­λουσί Ακάρ. Την επόμενη ημέρα (Τρίτη 13/2) ενερ­γο­ποι­ή­θηκε ο δίαυλος επι­κοι­νω­νίας ανάμεσα στους δύο τότε πρω­θυ­πουρ­γούς Αλέξη Τσίπρα και Μπιναλί Γιλ­ντι­ρίμ.

Τις δύο επό­με­νες ημέρες (14 και 15/2) και παρά την επι­κοι­νω­νία Τσίπρα – Γιλ­ντι­ρίμ υπήρξαν νέες εντά­σεις, καμία εκ των οποίων δεν οδήγησε σε κλι­μά­κωση, ιδίως όταν η φρεγάτα «Μπου­γιού­κα­ντα» παρα­βί­ασε τα χωρικά ύδατα στις Οινούσ­σες.

Περι­στα­τικό 3

Μέσα σε αυτό το εξαι­ρε­τικά εύθραυ­στο κλίμα, στο υπουρ­γείο Εθνικής Αμυνας έφθαναν πλη­ρο­φο­ρίες για την ανάρ­τηση ελλη­νι­κών σημαιών στα νησιά Ανθρω­πο­φά­γοι στο σύμπλεγμα των Φούρνων. Στις 16 Απρι­λίου 2018 ο Τούρκος πρω­θυ­πουρ­γός Μπιναλί Γιλ­ντι­ρίμ δήλωνε δημόσια ότι άνδρες της τουρ­κι­κής ακτο­φυ­λα­κής αφαί­ρε­σαν ελλη­νι­κές σημαίες οι οποίες είχαν αναρ­τη­θεί στον Μεγάλο Ανθρω­πο­φάγο. Τα τουρ­κικά ΜΜΕ δημο­σί­ευ­σαν, μάλιστα, φωτο­γρα­φίες των Ελλήνων που είχαν προ­χω­ρή­σει σε αυτή την ενέρ­γεια. Οπως απο­κα­λύ­πτει σήμερα η «Κ», στην πραγ­μα­τι­κό­τητα ουδέ­ποτε ανέ­βη­καν στον Μεγάλο Ανθρω­πο­φάγο τουρ­κι­κές δυνά­μεις. Αντι­θέ­τως, αμέσως μετά τη γνω­στο­ποί­ηση των πλη­ρο­φο­ριών για «σημαίες», έσπευσε στον Μεγάλο Ανθρω­πο­φάγο κλι­μά­κιο των ειδικών δυνά­μεων. Εκεί βρήκαν δεκάδες σημαίες, άλλες τοπο­θε­τη­μέ­νες με μπε­τό­βερ­γες, άλλες σπα­σμέ­νες από τον αέρα, καθώς, επίσης, σημάδια από παλαιό­τε­ρες τοπο­θε­τή­σεις. Αφού δια­σταυ­ρώ­θη­καν οι πλη­ρο­φο­ρίες για ορι­σμέ­νους από όσους είχαν επι­χει­ρή­σει να τοπο­θε­τή­σουν σημαίες εκεί, αλλά και στα Ιμια, απο­φα­σί­στηκε να παρα­μεί­νει μικρή ναυτική δύναμη γύρω από το σύμπλεγμα των Ανθρω­πο­φά­γων, προ­κει­μέ­νου να απο­φευ­χθεί πιθανή προ­βο­κά­τσια. Γύρω από τα νησιά έκαναν περι­πο­λίες για σχεδόν δύο μήνες σκάφη του Π.Ν. και του Λιμε­νι­κού.

Περι­στα­τικό 4

Η τελευ­ταία φορά κατά την οποία Ελλάδα και Τουρκία έφθασαν στο κατώφλι του θερμού επει­σο­δίου ήταν και η σοβα­ρό­τερη, όταν τον Οκτώ­βριο του 2018 το ερευ­νη­τικό σκάφος «Μπαρ­μπα­ρός», κινή­θηκε στο ανα­το­λι­κό­τερο άκρο της ελλη­νι­κής υφα­λο­κρη­πί­δας προ­κει­μέ­νου να διε­ξα­γά­γει σει­σμι­κές έρευνες. Το «Μπαρ­μπα­ρός» έπλευσε στην περιοχή πλαι­σιω­μένο από τρεις πάνο­πλες φρε­γά­τες του τουρ­κι­κού ναυ­τι­κού, με βάση παρά­νομη NAVTEX που είχε εκδοθεί από αναρ­μό­διο για την περιοχή σταθμό (Αττά­λεια).

Στην Αθήνα εξε­τά­στη­καν δύο σενάρια: το πρώτο ήταν η ανα­λο­γική απά­ντηση, το δεύτερο ήταν εκείνο που επελέγη, δηλαδή η απο­στολή φρε­γά­τας η οποία ανέλαβε να δείξει τα όρια της Ελλάδας, μέσω προ­βο­λής της σημαίας, αλλά και ανά­γνω­σης κει­μέ­νου σχετικά με τον παρά­νομο χαρα­κτήρα των τουρ­κι­κών ενερ­γειών. Για 15 ημέρες, έως ότου το «Μπαρ­μπα­ρός» απο­χω­ρή­σει, στην περιοχή βρι­σκό­ταν αρχικά η φρεγάτα «Νικη­φό­ρος Φωκάς» και εν συνε­χεία η φρεγάτα «Σαλαμίς». Οι εντολές που υπήρχαν από την Αθήνα στους κυβερ­νή­τες των δύο φρε­γα­τών ήταν να μη μετα­κι­νη­θούν από τη θέση τους και να μην επι­τρέ­ψουν σε καμία περί­πτωση τον πλου του τουρ­κι­κού ερευ­νη­τι­κού πλοίου προς τα δυτικά. Στην Αθήνα υπήρχε σαφής εικόνα ότι οι Τούρκοι ουσια­στικά επι­χει­ρού­σαν να κινη­θούν ακόμα πιο δυτικά, εγγύ­τερα στο Καστελ­λό­ριζο.

Τον Ιανουά­ριο του 2018, τουρ­κική ακταιω­ρός επι­χεί­ρησε να πλευ­ρί­σει την κανο­νιο­φόρο «Νικη­φό­ρος».

Η Λιβύη

Από τα παρα­πάνω περι­στα­τικά έμπει­ροι επι­τε­λείς, στρα­τιω­τι­κοί και διπλω­μά­τες, αντι­λαμ­βά­νο­νται ότι μετά τον Ιούλιο του 2016 και την από­πειρα πρα­ξι­κο­πή­μα­τος κατά του προ­έ­δρου Ρετζέπ Ταγίπ Ερντο­γάν, το σύνολο των τουρ­κι­κών ενόπλων δυνά­μεων (ΤΕΔ) βρί­σκε­ται απόλυτα συντο­νι­σμένο με το προ­ε­δρικό παλάτι. Η περι­στα­σιακή αυτο­νό­μηση του τουρ­κι­κού ναυ­τι­κού ή της αερο­πο­ρίας που συχνά-πυκνά παρα­τη­ρούσε η Αθήνα, έπαψε. Υπό αυτή την έννοια, οι δηλώ­σεις του κ. Ερντο­γάν για έρευνες στα νότια της Κρήτης μετά το νέο έτος, λαμ­βά­νο­νται πολύ σοβαρά υπόψη και βάσει αυτών γίνεται και ο σχε­τι­κός σχε­δια­σμός.

Οι Τούρκοι, αμέσως μετά το σύμφωνο με την Τρίπολη, έχουν σπεύσει να «στραγ­γα­λί­σουν» τις διπλω­μα­τι­κές διε­ξό­δους της Αθήνας. Ενδει­κτικό παρά­δειγμα οι πλη­ρο­φο­ρίες των τελευ­ταίων ημερών περί σύγκλι­σης με το Ισραήλ. Στην Αθήνα, πάντως, αρμό­διοι παρά­γο­ντες επι­ση­μαί­νουν ότι ο Ισραη­λι­νός παρά­γο­ντας είναι στην πραγ­μα­τι­κό­τητα πολύ κρί­σι­μος στην παρούσα φάση, θα κινηθεί υπέρ της Ελλάδας σε περί­πτωση έντασης, παρά το γεγονός ότι η Ιερου­σα­λήμ βρί­σκε­ται σε εσω­τε­ρική κρίση λόγω της πολι­τι­κής αστά­θειας ενόψει των νέων, τρίτων εκλογών τον ερχό­μενο Μάρτιο.

Η Αθήνα αντι­λαμ­βά­νε­ται, επίσης, ότι η Αίγυ­πτος αλλά και οι σου­νι­τι­κές μοναρ­χίες του αρα­βι­κού κόσμου, λογί­ζουν την τουρ­κική δρα­στη­ριο­ποί­ηση ως ευθεία απειλή προς τα καθε­στώτα τους και δεν θα αφήσουν την Αγκυρα να επε­κτεί­νει την επιρροή της στη Λιβύη. Επίσης, το στρα­τιω­τικό σύμφωνο με την Τρίπολη, αλλά και οι τουρ­κι­κοί σχε­δια­σμοί για στρα­τιω­τική βάση στη Λιβύη φαί­νε­ται ότι έχουν ενερ­γο­ποι­ή­σει τα αντα­να­κλα­στικά σε Μόσχα και Ουά­σιγ­κτον, κάτι που η Αγκυρα επι­χει­ρούσε να απο­φύ­γει τους τελευ­ταί­ους μήνες, καθώς επι­θυ­μεί να έχει θέση στο τραπέζι των δια­πραγ­μα­τεύ­σεων για το μέλλον της βορειο­α­φρι­κα­νι­κής χώρας.

Οι συζη­τή­σεις για τα εξο­πλι­στικά

Το κλίμα έντασης τρο­φο­δο­τεί και την εντα­τι­κο­ποί­ηση των συζη­τή­σεων για την προ­ώ­θηση εξο­πλι­στι­κών προ­γραμ­μά­των. Μόλις πριν από λίγες ημέρες στη Λάρισα έγινε επί­δειξη των δυνα­το­τή­των αμε­ρι­κα­νι­κών UAV τύπου MQ-9 Guardian. Η Λόκχιντ έχει ήδη ξεκι­νή­σει τις επαφές για την πιθα­νό­τητα προ­ώ­θη­σης των F-35 σε εύθετο χρόνο, ενώ ήδη έχει ανα­λά­βει τον εκσυγ­χρο­νι­σμό των F-16, αλλά και των αερο­σκα­φών ναυ­τι­κής συνερ­γα­σίας P-3. Ωστόσο, οι πλέον εντα­τι­κές συζη­τή­σεις αφορούν την αγορά δύο γαλ­λι­κών φρε­γα­τών Belh@rra, το κόστος των οποίων (με τον οπλισμό τους αντια­ε­ρο­πο­ρι­κών Aster 30 και πυραύ­λων Scalp Naval) υπο­λο­γί­ζε­ται στα 2,6 δισ. ευρώ. Το ιδιαί­τερα υψηλό κόστος προ­βλη­μα­τί­ζει την ελλη­νική πλευρά γι’ αυτό και ανα­μέ­νε­ται ότι τον Ιανουά­ριο οι Γάλλοι θα αντι­προ­τεί­νουν τη δημιουρ­γία ενός «οικο­συ­στή­μα­τος» που σε βάθος χρόνου θα μετα­φέ­ρει σημα­ντική τεχνο­γνω­σία και τεχνο­λο­γία, με τη δημιουρ­γία υπο­δο­μών με διάρ­κεια ζωής πέραν του σταδίου κατα­σκευής των πλοίων. Θα προ­τεί­νουν, δηλαδή, συνερ­γα­σία σε τομείς όπως η ανά­πτυξη από κοινού με ελλη­νι­κές επι­χει­ρή­σεις τεχνο­λο­γίας αιχμής, δημιουρ­γία κέντρων για την εκπαί­δευση προ­σω­πι­κού σε νέα προηγ­μένα συστή­ματα, τη συνερ­γα­σία στο πεδίο της έρευνας με πανε­πι­στη­μιακά ιδρύ­ματα σε τομείς ψηφια­κής τεχνο­λο­γίας ή και τεχνη­τής νοη­μο­σύ­νης.

πηγή kathimerini.gr